Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng trong công việc của người lao động tại công ty may Smart Shirt
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ HÀI LÒNG TRONG CÔNG VIỆC
CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI CÔNG TY MAY SMART SHIRT
Nguyễn Ngọc Quyến
Công ty May Smart Shirt
Email: author.ngu[email protected]
Ngày nhận bài: 12/10/2020
Ngày PB đánh giá: 30/11/2020
Ngày duyệt đăng: 04/12/2020
TÓM TẮT: Sự hài lòng trong công việc của người lao động là một trong những nhân tố quyết định đến
năng suất lao động và hiệu quả sản xuất kinh doanh của tổ chức, doanh nghiệp. Nghiên cứu này được
thực hiện tại Công ty May Smart Shirt với số liệu sơ cấp được thu thập từ cuộc khảo sát 180 người lao
động làm việc tại công ty năm 2019. Các phương pháp phân tích được sử dụng là Thống kê mô tả, Hồi
quy đa biến và Nhân tố khám phá. Kết quả phân tích nhân tố khám phá đã cho thấy có 7 nhân tố là: Bản
chất công việc, Điều kiện làm việc, Cơ hội đào tạo và thăng tiến, Sự hỗ trợ của cấp trên, Quan hệ đồng
nghiệp, Tiền lương, Chính sách thưởng - phúc lợi; có ảnh hưởng một cách đáng kể đến mức độ hài lòng
trong công việc của người lao động đang làm việc tại công ty. Kết quả của nghiên cứu này có thể dùng
làm cơ sở để đưa ra các giải pháp nhằm cải thiện mức độ hài lòng trong công việc của người lao động
tại Công ty Smart Shirt từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức.
Từ khóa: Hài lòng trong công việc, nhân tố ảnh hưởng, phân tích nhân tố khám phá EFA, Công ty Smart Shirt.
FACTORS INFLUENCING ON JOB SATISFACTION OF EMPLOYEES AT SMART
SHIRT COMPANY
ABSTRACT: The job satisfaction of employees is one of crucial factors toward the productivity
and performance of organizations, enterprises. This study has implemented at Smart Shirt Garment
Company with the primary data collected from a survery of 180 employees at the company in 2019. The
applied research methods included of Descriptive statistics, Multivariate regression and Exploratory
Factor Analysis (EFA). The results of EFA did show out 7 factors as: Work nature, Working conditions,
Training – promotion opportunities, Supervisors’ supports, Co-worker relationship, Salary, Bonus
– welfare policies; that remarkably influence on the job satisfaction of employees at the company.
The results of this study can be used as bases to give out solutions to improve the job satisfaction of
employees at Smart Shirt Company as well as enhance performance of the company.
Key words: job satisfaction, influence factor, exploratory factor analysis, Smart Shirt Company.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong tất cả các tài sản của một tổ
lực hài lòng về công việc của họ, thì năng
suất lao động sẽ tăng lên. Lease (1998) cho
rằng “những người lao động mà có mức độ
hài lòng đối với công việc cao hơn thì nói
chung là ít vắng mặt hơn, ít có khả năng
nghỉ việc hơn, làm việc năng suất hơn, thể
hiện gắn kết tổ chức cao hơn và thường hài
chức thì nguồn nhân lực là tài sản quan
trọng và qúy giá nhất, là điều kiện thiết
yếu để vận hành tốt tất cả các nguồn lực
khác của tổ chức. Do đó, khi nguồn nhân
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Số 44, tháng 01 năm 2021
91
lòng về cuộc sống của họ”. Không có sự
hài lòng trong công việc, không có người
lao động nào gắn bó lâu dài ở bất kỳ tổ
chức nào. Ramayah và các cộng sự (2001)
đã phát biểu rằng các nhà quản lý đang
ngày càng ý thức được hơn về tầm quan
trọng của sự hài lòng trong công việc với
hai lý do. Trước tiên, các nhà quản lý tin
rằng họ phải có trách nhiệm đạo đức tạo ra
một môi trường làm việc mãn nguyện đối
với nhân viên của họ. Thứ hai, họ tin rằng
người công nhân mà có sự hài lòng với
công việc cao thì sẽ có thể đóng góp tích
cực cho công ty. Tuy nhiên, có các quan
điểm khác nhau về cách thực hiện việc
này. Chiến lược sớm nhất là tăng lương
nhằm liên kết sự hài lòng trong công việc
và động lực làm việc với sự gắn kết với tổ
chức (Hill và Wiens-Tuers, 2002). Phillips
và Connell (2003) đã chỉ ra rằng sự hài
lòng trong công việc bao gồm năm nhân
tố: bản thân công việc, lương, cơ hội thăng
tiến, sự giám sát, và mối quan hệ với đồng
nghiệp. Các công ty cần hiểu các nhân tố
mấu chốt ảnh hưởng đến sự hài lòng trong
công việc của người lao động để có những
quyết định tập trung đúng đắn.
các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng
trong công việc của công nhân tại công
ty Smart Shirts cũng như đề xuất một vài
khuyến nghị nhằm cải thiện sự hài lòng
trong công việc của người lao động.
2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH
NGHIÊN CỨU
2.1. Khái niệm về sự hài lòng trong công việc
Trên thực tế có khá nhiều các
định nghĩa về sự hài lòng đối với công
việc. Theo từ điển bách khoa toàn thư
wikipedia.com thì cho rằng, sự hài lòng
đối với công việc là sự hài lòng của một
cá nhân đối với công việc của anh ấy hay
chị ấy. Trong khi đó, theo từ điển Oxford
AdvanceLearner’s Dictionary định nghĩa:
“sự hài lòng” là việc đáp ứng một nhu cầu
hay mong muốn nào đó, và vì vậy có thể
hiểu rằng sự hài lòng đối với công việc là
việc người nhân viên được đáp ứng nhu
cầu hay mong muốn của họ khi làm việc.
Theo Spector (1997) sự hài lòng đối
với công việc chỉ đơn giản là việc người
ta cảm thấy thích công việc của họ và
các khía cạnh công việc của họ như thế
nào. Vì nó là sự đánh giá chung nên nó là
một biến về thái độ. Còn với Ellickson và
Logsdon (2001) thì cho rằng, sự hài lòng
đối với công việc được định nghĩa chung
là mức độ người nhân viên yêu thích công
việc của họ, đó là thái độ dựa trên sự nhận
thức của người nhân viên (tích cực hoặc
tiêu cực) về công việc hoặc môi trường
làm việc của họ. Schemerhon (1993) thì
định nghĩa sự hài lòng đối với công việc
như là sự phản ứng về mặt tình cảm và
cảm xúc đối với các khía cạnh khác nhau
trong công việc của nhân viên.
Công ty may Smart Shirt là một
doanh nghiệp quy mô khá lớn với số lao
động hơn 1000 người, chuyên sản xuất
hàng may mặc xuất khẩu sang các thị
trường Âu – Mỹ. Gần đây, công ty đang
phải đối mặt với nhiều khó khăn trong vấn
đề quản trị nhân sự. Theo số liệu báo cáo
của công ty năm 2019, tổng số lao động
nghỉ việc khá cao, trong khi số lao động
mới tuyển vừa ít lại vừa thiếu tay nghề
cao. Do đó, công ty cần tìm hiểu vấn đề
hài lòng trong công việc của công nhân và
nắm được cách đánh giá các nhân tố ảnh
hưởng đến sự hài lòng trong công việc.
Như vậy, có nhiều cách định nghĩa
khác nhau về sự hài lòng đối với công việc
nhưng chúng ta có thể rút ra được rằng một
Dựa vào phân tích trên đây, nghiên
cứu này được tiến hành nhằm phân tích
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG
92
người được xem là có sự hài lòng đối với
công việc thì người đó sẽ có cảm giác thoải
mái, dễ chịu đối với công việc của mình.
ảnh hưởng đến sự hài lòng của các giảng
viên là tiền lương và phúc lợi, sự quản lý
của người sử dụng lao động, mối quan hệ
đồng nghiệp, môi trường làm việc và các
đặc điểm công việc.
2.2. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu
Liên quan đến các nhân tố ảnh hưởng
đến sự hài lòng trong công việc, Hussami
(2008) đã chỉ ra rằng sự hài lòng trong
công việc và không hài lòng trong công
việc không chỉ phụ thuộc vào bản chất của
công việc, mà nó còn phụ thuộc vào sự kỳ
vọng về những gì mà công việc đó mang
lại cho người lao động. Một nghiên cứu
được tiến hành bởi Bidyut và Mukulesh
(2014) trong ngành công nghiệp xe hơi
cho thấy rằng tiền lương là nhân tố quan
trọng nhất ảnh hưởng đến sự hài lòng trong
công việc của người lao động. Ngoài tiền
lương ra, nghiên cứu cũng cho thấy rằng
sự ảnh hưởng của sự hỗ trợ của người
giám sát, môi trường làm việc lành mạnh,
mức độ an toàn công việc cao, sự cân bằng
tốt giữa công việc - cuộc sống, sự thăng
tiến và cơ hội nghề nghiệp, cơ hội học tập
và phát triển cũng đều là những nhân tố rất
quan trọng để xác định sự hài lòng trong
công việc của người lao động.
Trên cơ sở các học thuyết và các
nghiên cứu liên quan, đề tài nghiên cứu
này tiến hành xây dựng mô hình hồi quy
tuyến tính ban đầu với biến phụ thuộc là
sự hài lòng đối với công việc, còn biến
độc lập là các biến như sau:
+ Tiền lương;
+ Đào tạo và thăng tiến;
+ Cấp trên;
+ Đồng nghiệp;
+ Bản chất công việc;
+ Điều kiện làm việc;
+ Phúc lợi công ty;
Năm biến độc lập đầu tiên được lấy
từ Chỉ số miêu tả công việc JDI mặc dù
tên gọi không giống hoàn toàn nhưng nội
dung lại khá tương đồng với nhau. Riêng
hai biến độc lập sau được thêm vào dựa
trên cơ sở xem xét tình hình cụ thể của
nhân viên tại Việt Nam cũng như dựa trên
một số các nghiên cứu có liên quan đến
sự ảnh hưởng của điều kiện làm việc và
phúc lợi của công ty đến sự hài lòng đối
với công việc của nhân viên tại Việt Nam.
Định nghĩa của các nhân tố sau đây (trừ
nhân tố “đặc điểm công việc”) được lấy
từ Từ điển Oxford Advance Learner’s
Dictionary và Oxford Dictionary of
Business English (1998).
Ở Việt Nam, Lý (2011) đã tiến hành
phân tích về các nhân tố ảnh hưởng đến sự
hài lòng trong công việc của nhân viên tại
một ngân hàng thương mại ở Huế. Nghiên
cứu đã chỉ ra rằng nhân viên đã khá hài
lòng với công việc hiện tại của họ. Sáu
nhân tố chính ảnh hưởng đến sự hài lòng
trong công việc của họ đã được định nghĩa
và bốn giải pháp cơ bản đã được đề xuất
để cải thiện, trong đó sự chú trọng đặc biệt
là cải thiện tiền lương, chính sách thưởng,
cơ chế khuyến khích, khả năng lãnh đạo và
áp lực công việc. Hiếu (2013) đã nghiên
cứu sự hài lòng của các giảng viên đối với
công việc giảng dạy của họ tại Đại học An
Giang đã cho thấy rằng năm yếu tố chính
+ Tiền lương: Trong ngữ nghĩa của
nghiên cứu này thì tiền lương là số tiền
mà cá nhân có được từ việc làm công
cho một công ty, một tổ chức nào đó; số
tiền này không bao gồm có các khoản thu
nhập khi họ làm công việc khác (không
liên quan đến công ty, tổ chức mà họ đang
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Số 44, tháng 01 năm 2021
93
làm thuê). Theo đó, khoản tiền lương
này sẽ bao gồm có các khoản lương cơ
bản, các khoản trợ cấp (nếu có), các loại
thưởng bao gồm có cả thưởng định kỳ và
thưởng không định kỳ, hoa hồng (nếu có)
và lợi ích bằng tiền khác phát sinh trực
tiếp từ công việc chính hiện tại. Nhân tố
Tiền lương gồm các biến: TL1 - Hệ thống
tính lương được xác định rõ ràng; TL2
- Phương pháp trả lương phù hợp; TL3 -
Tiền lương phù hợp với khả năng và sự
đóng góp; TL4 - Thu nhập đủ để trang
trải cuộc sống; TL5 - Trả lương đúng hạn
+ Đồng nghiệp: Là những người bạn
làm việc cùng với nhau trong công ty, tổ
chức. Trong ngữ nghĩa của đề tài này thì
đồng nghiệp được hiểu là người cùng làm
trong một doanh nghiệp với bạn; là người
mà bạn thường xuyên giao tiếp, trao đổi,
tác nghiệp và chia sẻ về công việc. Nhân
tố Đồng nghiệp gồm các biến: DN1 -
Đồng nghiệp sẵn lòng giúp đỡ người
khác; DN2 - Làm việc nhóm tốt; DN3 -
Đồng nghiệp thân thiện và đáng tin cậy
+ Bản chất công việc: Là các đặc
điểm của công việc và thường được
nhìn nhận gồm năm nhân tố: mức độ đa
dạng của các kỹ năng, mức độ rõ ràng
và hoàn chỉnh của các nhiệm vụ, mức độ
ý nghĩa của nhiệm vụ, tính tự chủ trong
công việc, và mức độ phản hồi trong
công việc. Nhân tố Bản chất công việc
gồm các biến: BC1 - Dễ hiểu và thực hiện
công việc; BC2 - Công việc phù hợp với
năng lực và kỹ năng; BC3 - Công việc
có cơ hội để cải thiện và phát triển khả
năng bản thân; BC4 - Áp lực công việc
phù hợp.
+ Đào tạo và thăng tiến: Đào tạo là
quá trình học hỏi những kỹ năng cần thiết
để thực hiện một công việc cụ thể nào đó.
Thăng tiến là việc được di chuyển lên vị
trí hoặc công việc quan trọng hơn, cao hơn
trong một công ty. Đào tạo trong đề tài này
được nhóm chung với thăng tiến vì việc
đào tạo thường nhằm mục đích cuối cùng
là thăng tiến hoặc nâng cao khả năng trình
độ, hiệu quả làm việc của nhân viên. Nhân
tố Đào tạo - Thăng tiến gồm các biến:
DT1 - Đào tạo đầy đủ các kỹ năng cần cho
công việc; DT2 - Có cơ hội cải thiện kỹ
năng làm việc; DT3 - Có cơ hội thăng tiến
dành cho nhân viên có năng lực; DT4 -
Phương pháp xác định thăng tiến rõ ràng;
DT5 - Chính sách đào tạo và thăng tiến
công bằng với mọi người
+ Điều kiện làm việc: Là tình trạng,
điều kiện cơ sở vật chất của nơi mà người
lao động tiến hành công việc. Đối với đề
tài nghiên cứu này thì điều kiện làm việc
được hiểu là các yếu tố ảnh hưởng đến sức
khỏe - an toàn và sự tiện lợi của người lao
động khi làm việc, bao gồm có thời gian
làm việc phù hợp, sự an toàn và thoải mái
ở nơi làm việc, được trang bị đầy đủ dụng
cụ, thiết bị cần thiết cho công việc và thời
gian bỏ ra cho việc đi lại từ nhà đến công ty.
Nhân tố Điều kiện làm việc gồm các biến:
DK1 - Môi trường làm việc thân thiện, lành
mạnh; DK2–Đảm bảo an toàn tại nơi làm
việc; DK3 - Thời gian làm việc phù hợp;
DK4 – Công ty cung cấp đầy đủ các trang
thiết bị an toàn
+ Cấp trên: Là người ở vị trí cao
hơn trong sơ đồ tổ chức của một công ty,
doanh nghiệp. Trong ngữ nghĩa của đề tài
này thì cấp trên được hiểu là người quản lý
trực tiếp nhân viên cấp dưới. Nhân tố Cấp
trên gồm các biến: CT1 - Cấp trên thường
xuyên hỗ trợ và quan tâm cấp dưới; CT2
- Cấp trên ghi nhận sự đóng góp của bạn;
CT3 - Cấp trên đối xử công bằng với mọi
người; CT4 - Cấp trên có năng lực, tầm
nhìn và kỹ năng lãnh đạo tốt
+ Phúc lợi (Benefit/Welfare): Là
những lợi ích mà một người có được từ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG
94
công ty, tổ chức của mình ngoài khoản
tiền mà người đó kiếm được. Phúc lợi là
bộ phận cấu thành nên phần thù lao mà
doanh nghiệp trả cho người lao động,
mà phần thù lao này lại ảnh hưởng đến
sự hài lòng đối với công việc của họ.
Phúc lợi đôi lúc có tác dụng có thể thay
thế tiền lương. Nhân tố Phúc lợi gồm
các biến: PL1 - Thưởng và phụ cấp xác
định rõ ràng; PL2 - Chế độ thưởng và
phúc lợi đầy đủ, hấp dẫn; PL3 - Thưởng
và phúc lợi công bằng với sự đóng góp;
PL4 - Chăm lo đời sống tinh thần người
lao động; PL5 - Chăm lo sức khỏe người
lao động.
Bản chất công việc
Điều kiện làm việc
H1
H2
H4
Cơ hội đào tạo và thăng tiến
Sự hỗ trợ của cấp trên
H3
H5
Sự hài lòng trong
công việc
Quan hệ đồng nghiệp
Tiền lương
H6
H7
Chính sách Thưởng phúc lợi
Hình 1: Mô hình nghiên cứu
2.3. Phương pháp nghiên cứu
Tác giả dựa trên cơ sở xem xét tình
hình cụ thể của Việt Nam và tham khảo
các nghiên cứu có liên quan về các nhân
tố ảnh hưởng đến sự hài lòng đối với
công việc để đưa ra mô hình nghiên cứu
như Hình 1.
2.3.1.Phương pháp lấy mẫu
Do hạn chế về thời gian cũng như kinh
phí thực hiện trong nghiên cứu này sẽ sử
dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên
thuận lợi. Bảng câu hỏi sẽ được phát đến tất
cả các phân xưởng của công ty cho đến khi
đủ 180, với phân bố mẫu như bảng dưới:
Bảng 1: Phân bố mẫu khảo sát
Phòng ban
Văn phòng
Nhà cắt
Xưởng may
Xưởng hoàn thiện
Tổng
Tổng số lao động
164
Số lượng mẫu
20
Tỷ lệ (%)
12,20
245
780
337
35
80
45
14,29
10,26
13,35
11,80
1526
180
2.3.2.Công cụ thu thập số liệu sơ cấp –
Bảng hỏi
1. → Rất không đồng ý
2. → Không đồng ý
3. → Trung lập
Phương pháp thu thập số liệu sơ
cấp thông qua phỏng vấn, phiếu khảo sát
chuẩn bị trước. Nghiên cứu này dựa trên
thang đo Likert 5 mức độ:
4. → Đồng ý
5. → Rất đồng ý
Bảng 2: Các mức của thang đo likert 5 bậc
Giá trị trung bình
1,00 ÷ 1,80
Mức độ
Rất không hài lòng
Không hài lòng
Trung lập
Giá trị trung bình
3,41÷ 4,20
Mức độ
Hài lòng
1,81 ÷ 2,60
4,21 ÷ 5,00
Rất hài lòng
2,61 ÷ 3,40
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Số 44, tháng 01 năm 2021
95
Bảng câu hỏi này chứa đựng một số
thông tin cần thiết cho nghiên cứu như sau:
công việc, phần thứ hai gồm bảy mục. Mỗi
mục chứa ít nhất ba câu phát biểu và nhiều
nhất là năm câu phát biểu. Với mỗi câu phát
biểu, người trả lời có năm lựa chọn để diễn
đạt mức độ đồng ý của họ: Rất không đồng
ý, Không đồng ý, Trung lập, Đồng ý và Rất
đồng ý. Người trả lời được yêu cầu chỉ được
chọn một trong năm mức cho mỗi câu phát
biểu. Giá trị trung bình được tính cho mỗi
câu phát biểu và mỗi mục riêng biệt, trong
đó 1 là mức thấp nhất và 5 là mức cao nhất
có thể. Sau đó kết quả được tổng kết bằng
trung bình tổng thể.
- Thông tin phân loại người trả lời như:
họ và tên, giới tính, độ tuổi, số năm công tác
tại công ty, trình độ học vấn, bộ phận làm việc.
- Thông tin về sự hài lòng đối với
công việc ở các khía cạnh cụ thể được
biểu hiện dưới dạng các câu hỏi phản ánh
chỉ số đánh giá từng nhân tố của sự hài
lòng đối với công việc bao gồm có: thu
nhập, đào tạo và thăng tiến, cấp trên, đồng
nghiệp, đặc điểm công việc, điều kiện làm
việc và chính sách phúc lợi.
2.3.4.Phương pháp phân tích dữ liệu
- Thông tin về sự hài lòng đối với
công việc nói chung.
* Thống kê mô tả;
* Kiểm định độ tin cậy của thang đo
bằng hệ số Cronbach’s Alpha;
Các giai đoạn thiết kế bảng hỏi gồm có:
+Bước 1: Dựa vào cơ sở lý thuyết và
các nghiên cứu liên quan trước đây để tạo
nên bảng câu hỏi ban đầu.
* Phân tích nhân tố khám phá (EFA);
* Phân tích hồi quy đa biến.
3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
+Bước 2: Bảng câu hỏi ban đầu được
tham khảo ý kiến của giảng viên hướng
dẫn và một số đối tượng khảo sát để điều
chỉnh lại lại cho phù hợp và dễ hiểu.
3.1.Các đặc điểm của người lao động tại
công ty
Tổng số lao động toàn công ty tại
thời điểm khảo sát là 1526 người. Lao
động nữ chiếm hơn 80% trên tổng số lao
động. Tỷ lệ lao động trực tiếp xấp xỉ 91%.
Độ tuổi lao động từ 18 tuổi đến 58 tuổi.
Phần lớn số công nhân được khảo sát có
độ tuổi từ 25 đến 35 tuổi. Hầu hết công
nhân đều tốt nghiệp trung học phổ thông
(57,8%), tiếp theo là trình độ Trung cấp
(31,7%). Nhìn vào kinh nghiệm làm việc
của họ trong công ty, nhóm chiếm ưu thế
là nhóm từ 6 đến 10 năm với 40% tổng
số người được hỏi, tiếp theo là nhóm từ
1 đến 5 năm (35,6%). Liên quan đến tiền
lương, có khoảng 57% tổng số mẫu khảo
sát có mức lương tháng từ 3 triệu đến 5
triệu. Đây là mức thu nhập bình quân của
công nhân trong công ty. Chỉ có 12 người
(chiếm 6,7%) có mức lương dưới 3 triệu
đồng. Họ là những công nhân mới tuyển
vào hoặc công nhân thời vụ.
+Bước 3: Bảng câu hỏi được hoàn
chỉnh và khảo sát thử trước khi gửi đi
khảo sát chính thức.
2.3.3.Phương pháp thu thập dữ liệu
Một cuộc khảo sát thực địa đã được
tiến hành vào năm 2019 để thu thập dữ liệu
sơ cấp. Theo nguyên tắc chung, số lượng
mẫu cần lấy phải tối thiểu bằng năm lần số
biến quan sát, và sẽ tốt hơn là theo tỷ lệ 10/1
(Hair, và cộng sự, 1995). Do bị giới hạn về
chi phí và thời gian, với 30 biến được sử
dụng để phân tích EFA, số mẫu cần lấy là
180 người theo phương pháp ngẫu nhiên
từ các phòng ban khác nhau trong công ty.
Phân bố mẫu như thể hiện trong Bảng 1.
Bảng các câu hỏi và hướng dẫn trả lời được
gửi đến các quản lý phòng – ban để đảm bảo
rằng các công nhân hiểu chính xác các câu
hỏi. Bảng hỏi bao gồm hai phần: phần một
là thông tin cá nhân và sự hài lòng trong
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG
96
Bảng 3: Thông tin chung về những lao động được khảo sát
Chỉ tiêu
Số lượng
(người)
Tỷ trọng (%)
Chỉ tiêu
Số lượng Tỷ trọng
(người)
180
36
(%)
100
20
Giới tính
Nam
180
57
100
31,7
68,3
100
57,8
31,7
10,6
100
6,7
Tuổi tác
Dưới 25 tuổi
25 đến 30 tuổi
31 đến 35 tuổi
36 đến 4 tuổi
Trên 40 tuổi
Kinh nghiệm
Dưới 1 năm
1 đến 5 năm
6 đến 10 năm
Trên 10 năm
Nữ
123
180
104
57
43
23,9
28,9
16,1
11,1
100
6,7
Học vấn
THPT
52
29
Trung cấp
Cao đẳng
Tiền lương
Dưới 3 triệu
3 đến 5 triệu
Trên 5 triệu
20
19
180
12
180
12
64
35,6
40
103
65
57,2
36,1
72
32
17,8
Nguồn: dữ liệu khảo sát
3.2.Đánh giá độ tin cậy của thang đo
chỉ ra trong Bảng 5. Tất cả các hệ số đều
lớn hơn 0,7 và các hệ số tương quan tổng
của các biến quan sát đều lớn hơn 0,4 (giá
trị thấp nhất là 0,486). Vì vậy, có thể kết
luận rằng thang đo đối với các nhân tố đều
đáng tin cậy và phù hợp để sử dụng cho
phân tích nhân tố.
3.2.1.Kiểm định độ tin cậy của thang đo và
biến quan sát trong mô hình
Sau khi phân tích dữ liệu bởi SPSS,
hệ số Cronbach’s Alpha của 7 nhân tố được
Bảng 4: Hệ số Cronbach’s Alpha của các nhân tố
Các nhân tố
Bản chất công việc
Điều kiện làm việc
Đào tạo và thăng tiến
Sự hỗ trợ của cấp trên
Quan hệ đồng nghiệp
Tiền lương
Cronbach’s Alpha
Số biến
0,752
0,774
0,887
0,866
0,816
0,849
0,875
4
4
5
4
3
5
5
Thưởng và phúc lợi
Nguồn: Dữ liệu khảo sát
3.2.2 Phân tích nhân tố khám phá
SPSS chỉ ra rằng giá trị của KMO là 0,768
và Bartlett’s Test of Sphericity có giá trị
Sig. là 0,000. Vì vậy phân tích nhân tố có
thể tiến hành được để giảm dữ liệu.
Phương pháp trích hệ số sử dụng trong
nghiên cứu này là phương pháp trích nhân
tố Principal Component với phép quay
Varimax để trích ra số nhỏ nhất các nhân tố.
*Trích nhân tố và phép quay: Các kết
quả phân tích chỉ ra rằng 7 nhân tố được
trích ra với hệ số Eigenvalue là 1,708 và
tổng phương sai trích là 67,53% (Bảng 6).
*KMO và kiểm định Bartlett’s Test:
Các kế quả được thực hiện bởi phần mềm
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Số 44, tháng 01 năm 2021
97
Bảng 5: Ma trận xoay của các biến đọc lập
Component
Code
1
2
3
4
5
6
7
DT5
DT4
DT3
DT2
DT1
PL5
PL3
PL4
PL2
PL1
TL5
TL2
TL4
TL3
TL1
CT3
CT2
CT4
CT1
DK2
DK4
DK3
DK1
BC4
BC2
BC3
BC1
DN3
DN2
DN1
.901
.873
.829
.802
.734
.875
.845
.837
.793
.729
.908
.805
.780
.758
.700
.847
.840
.840
.816
.785
.781
.771
.731
.797
.743
.731
.707
.867
.846
.791
Nguồn: Dữ liệu khảo sát
3.3. Đánh giá sự hài lòng trong công việc của
người lao động ở công ty may Smart Shirt
như giữa những biến độc lập với nhau.
Mô hình hồi quy tốt là mô hình có hệ số
tương quan giữa các biến phụ thuộc và
các biến độc lập lớn, thể hiện mối quan
hệ tuyến tính giữa các biến với nhau, và
điều này cũng chỉ ra rằng phân tích hồi
quy là phù hợp.
3.3.1. Kiểm định giả thuyết nghiên cứu
Sử dụng kiểm định mối tương quan
để xem xét mối quan hệ tuyến tính giữa
biến phụ thuộc và từng biến độc lập cũng
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG
98
Bảng 6: Kiểm định Pearson’s mối tương quan giữa biến phụ thuộc và các biến độc lập
DT_X1 PL_X2 TL_X3 CT_X4 DK_X5 BC_X6 DN_X7
Hệ số tương
0,363** 0,181** 0,466** 0,393** 0,172** 0,631** 0,362**
Sự hài lòng
đối với công
việc
quan
Sig. (2 phía)
N
0,000
180
0,005
180
0,000
180
0,000
180
0,008
180
0,000
180
0,000
180
Nhìn vào Bảng 6 ta thấy các hệ số Sig.
<0.05 và hệ số tương quan giữa các biến
độc lập với biến phụ thuộc khá cao, nằm
trong khoảng từ 0,172 đến 0,631. Giá trị
thấp nhất là 0,172; điều này cho thấy rằng
mô hình có sự tương quan giữa biến phụ
thuộc và các biến độc lập và việc đưa các
biến độc lập vào mô hình là đúng, vì nó có
ảnh huởng nhất định đến biến phụ thuộc.
Điều này cho ta thấy rằng sự hài lòng đối
với công việc chủ yếu bị ảnh hưởng, tác
động bởi các nhân tố nêu trên. Vì vậy mô
hình giả thuyết nghiên cứu đưa ra là phù
hợp và được chấp nhận.
Bảng 7: Điểm trung bình của các biến quan sát, điểm trung bình các nhân tố
Chỉ têu (biến)
DT1 DT2 DT3 DT4 DT5 PL1 PL2 PL3 PL4 PL5 TL1 TL2 TL3 TL4 TL5
3,71 3,62 3,54 3,61 3,48 3,61 3,33 3,46 3,33 3,36 3,61 3,58 3,42 3,38 3,46
Điểm trung bình
biến quan sát
Điểm TB nhân tố
3.59
3,42
3,49
Chỉ tiêu
CT1 CT2 CT3 CT4 DK1 DK2 DK3 DK4 BC1 BC2 BC3 BC4 DN1 DN2 DN3
3,44 3,39 3,42 3,63 3,57 3,57 3,61 3,51 3,81 3,63 3,52 3,37 3.72 3.59 3.63
Điểm TB biến
quan sát
3,58
3,65
3,47
3,57
Điểm TB nhân tố
Dựa vào Bảng 7 trên ta thấy các nhân
tố đều có điểm trung bình khá cao, lớn
nhất là nhân tố Đồng nghiệp (DN) với
3,65 điểm và nhỏ nhất là nhân tố Phúc lợi
(PL) với 3,42 điểm và Tiền lương (TL)
với 3,49 điểm. Nhìn chung, người lao
động khá hài lòng khi làm việc tại công
ty. Tuy nhiên, để nâng cao hơn nữa sự hài
lòng trong công việc của người lao động,
công ty cần ưu tiên chú trọng xây dựng
các chính sách phúc lợi hấp dẫn hơn cùng
với thiết kế hệ thống tiền lương tối ưu và
có tính cạnh tranh hơn để có thể giữ chân
người lao động cũng như dễ dàng thu hút
lao động mới khi cần mở rộng sản xuất.
Trong phần này, thống kê mô tả được
trước tiên được sử dụng để khám phá sự
đánh giá của người được khảo sát đối với
các biến (các chỉ tiêu) của từng biến. Hơn
nữa, hệ số Component Score Coefficients
(wi) của một nhân tố cũng được tính
toán để xác định trọng số của các biến.
Những hệ số này được trích ra từ ma trận
Component Score Coefficient Matrix
trong quy trình EFA.
*Nhân tố đào tạo và thăng tiến (F1)
Bảng 7 chỉ ra rằng những người được
khảo sát đánh giá các thành phần của nhân
tố này ở mức độ hài lòng khi giá trị trung
bình dao động từ 3,48 đến 3,71. Điểm
trung bình cao nhất dành cho DT1, trong
khi DT5 nhận giá trị đánh giá thấp nhất.
3.3.2.Phân tích các nhân tố ảnh hưởng
đến sự hài lòng trong công việc
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Số 44, tháng 01 năm 2021
99
Điều này chỉ ra rằng công ty trước tiên nên
chú đến sự công bằng trong vấn đề đào tạo
và thăng tiến. Trên thực tế, một số người
được khảo sát phản ánh rằng họ không
được đối xử công bằng đối với các cơ hội
đào tạo bên trong và bên ngoài. Họ được
thông báo về các cơ hội đào tạo theo hình
thức không chính thức và được chọn một
cách chủ quan bởi cấp trên.
với công ty dệt may thâm dụng lao động rất
lớn. Hơn nữa, công ty cần bố trí trả lương
đúng hạn để tăng mức độ hài lòng của
người lao động đối với nhân tố tiền lương.
*Nhân tố sự hỗ trợ của cấp trên (F4)
Đối với nhân tố sự hỗ trợ của cấp
trên, chỉ tiêu CT4 được đánh giá với mức
điểm trung bình cao nhất (3,63), trong khi
chỉ tiêu liên quan đến sự công bằng trong
quá trình ghi nhận của cấp trên (CT2)
được đánh giá với mức điểm trung bình
thấp nhất (3,39). Những người được khảo
sát đã chỉ ra rằng cấp trên thỉnh thoảng
không ghi nhận đầy đủ những đóng góp
của người lao động và điều đó ảnh hưởng
đến sự công bằng trong cơ hội nhận được
phần thưởng và đào tạo. Do đó, cấp trên
cần cải thiện khía cạnh này.
*Nhân tố thưởng - phúc lợi (F2)
Người lao động không đánh giá cao
nhân tố này khi mà có ba chỉ số có điểm
trung bình khoảng 3,3 (mức trung lập).
Các hệ số thể hiện trong Bảng 7 chỉ ra rằng
nhân tố bị ảnh hưởng nhất bởi biến PL4 và
PL5. Điều đó nói nên rằng công ty trước
hết nên quan tâm đến những chỉ số này
để cải thiện mức thỏa mãn tinh thần của
người lao động đối với nhân tố là chính
sách thưởng - phúc lợi. Những người được
khảo sát đã cho rằng một số phụ cấp của
công ty thấp hơn so với các công ty khác.
Thêm vào đó, người lao động trong công
ty thường xuyên làm việc dưới áp lực cao,
nên họ cần có một môi trường làm việc
lành mạnh. Tuy nhiên, các dịch vụ y tế và
các hoạt động thể thảo, giải trí, văn hóa
không được thực hiện tốt. Vì thế, công ty
nên chú trọng hơn đối với những vấn đề
này để cải thiện mức độ hài lòng của họ.
*Nhân tố Điều kiện làm việc (F5)
Về tổng thể, những người được khảo
sát đều hài lòng với điều kiện làm việc tại
công ty (điểm trung bình trong dải từ 3,51
đến 3,61). Trong số các biến được bao
gồm trong nhân tố, biến DK3 được đánh
giá điểm cao nhất, trong khi đó biến DK4
nhận được kết quả thấp nhất. Vì vậy, công
ty cần chú ý hơn đến việc cung cấp các thiết
bị an toàn cho người lao động để cải thiện
mức đánh giá. Nhìn vào hệ số này, biến
DK2 sự ảnh hưởng rộng nhất lên nhân tố
điều kiện làm việc, tuy nhiên chúng không
khác nhiều về giá trị. Để tránh những ảnh
hưởng có hại từ môi trường làm việc, công
ty cần bảo đảm trang bị và duy tu đầy đủ
hạ tầng, ví dụ như trang bị về các tiện ích
vệ sinh, nơi giặt rửa hoặc nơi uống nước
cần được thay thế, vệ sinh thường xuyên.
*Nhân tố tiền lương (F3)
Điểm trung bình của các chỉ tiêu đối
với nhân tố này nằm trong khoảng từ 3,38
đến 3,61. Trong đó, chỉ số TL4 được đánh
giá ở mức điểm thấp nhất (mức trung lập).
Điều đó có nghĩa rằng thu nhập hiện tại
không đủ cho cuộc sống bình thường của
hầu hết người lao động. Nhân tố Tiền lương
luôn là điều khó khăn và nhạy cảm đối với
mọi doanh nghiệp và nó thường ảnh hưởng
trực tiếp, mạnh mẽ đến sự hài lòng của
người lao động trong công việc, nhất là đối
*Nhân tố Bản chất công việc (F6)
Quy trình sản xuất quần áo khá đơn
giản với bốn công đoạn chính là Cắt,
Chuẩn bị, May, Đóng gói. Do đó, công
nhân có thể dễ dàng hiểu và thực hiện
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG
100
công việc được giao. Điều đó giải thích
phần nào rằng tại sao chỉ tiêu BC1 được
đánh giá với điểm cao nhất (3,81) (Bảng
7). Tuy nhiên, áp lực công việc được đánh
giá không cao. Những người được khảo
sát đều đánh giá trung lập về chỉ tiêu này
(BC4). Nguyên nhân chính là khi công ty
nhận thêm hợp đồng, nó sẽ yêu cầu công
nhân làm vất vả hơn để đáp ứng đơn hàng.
Nếu ai đó không hoàn thành trách nhiệm,
họ sẽ bị khiển trách, kỷ luật. Vì vậy, đôi
khi công nhân phải đối mặt với căng thẳng
và áp lực cao trong công việc.
hưởng đến sự hài lòng nói chung trong công
việc của người lao động (HL). Phương trình
hồi quy đa biến có dạng như sau:
HL = b0 + b1F1 + b2F2 + b3F3 + b4F4 +
b5F5 +b6F6 + b7F7 + u
Dựa vào kết quả EFA, các giá trị của
các nhân tố được tính toán và lưu dưới dạng
dữ liệu chuẩn hóa. Do đó, cả biến độc lập
và biến phụ thuộc trong nghiên cứu sẽ được
chuẩn hóa và sau đó hệ số hồi quy chuẩn
hóa (Beta) được sử dụng để phân tính mối
quan hệ giữa chúng. Sau khi áp dụng ước
lượng bình phương nhỏ nhất OLS, phương
trình hồi quy được viết như sau:
*Nhân tố Quan hệ đồng nghiệp (F7)
Sự đánh giá của người khảo sát về
nhân tố Quan hệ đồng nghiệp khá cao. Họ
cảm thấy hài lòng với tất cả các thành phần
của nhân tố này. Người lao động chấm điểm
cao nhất cho chỉ tiêu DN1 (3,72). Ở chiều
ngược lại, chỉ tiêu DN2 (3,59) nhận được
đánh giá thấp nhất. Do đặc điểm lao động
phần lớn là nữ nên trong công việc, họ sẵn
sàng giúp đỡ nhau rất dễ dàng. Trong quá
trình phỏng vấn, người lao động chia sẻ,
cũng vì phần đông là nữ, và trình độ học
vấn chưa cao nên sự phối hợp trong làm
việc nhóm, phối hợp chưa được tốt. Người
phỏng vấn cũng kiến nghị cần được đào
tạo, bồi dưỡng về kỹ năng làm việc nhóm.
HL= 0,270*F1 + 0,225*F2 + 0,230*F3
+ 0,245*F4 + 0,203*F5 + 0,317*F6 +
0,397*F7
Hệ số Adjusted R2 là 0,516 nó chỉ ra
rằng phương trình hồi quy tổng quát đã
giải thích được 51,6% phương sai tổng, và
kết quả ở mức ý nghĩa thống kê là 0,001
{F(7,172) = 28.31, p<0.001}. Tất cả các hệ
số ước lượng có mức ý nghĩa thống kê là
99%. Điều đó có nghĩa là các biến có tác
động đáng kể đến sự hài lòng trong công
việc của người lao động đang làm việc tại
công ty. Thêm vào đó, các dấu hiệu trên
các biên độc lập đều nằm trong hướng giả
thuyết. Điều đó nói rằng công ty có thể cải
thiện các nhân tố đó để tăng mức hài lòng
trong công việc của người lao động. Trong
số các biến của mô hình, F7 (Quan hệ đồng
nghiệp) có ảnh hưởng lớn nhất và biến F5
(Điều kiện làm việc) có ảnh hưởng ít nhất
đến sự hài lòng trong công việc của họ.
Nhân tố Quan hệ đồng nghiệp ảnh hưởng
lớn nhất vì trên thực tế đồng nghiệp là
những người tiếp xúc và tác nghiệp với họ
trực tiếp, nhiều và thường xuyên nhất trong
suốt thời gian làm việc cũng như ngoài giờ
làm việc. Đối với nhân tố Điều kiện làm
việc, sự ảnh hưởng ít đến sự hài lòng trong
*Sự hài lòng trong công việc tổng quát
Khi được hỏi về sự đánh giá tổng thể,
những người được khảo sát cho điểm ở
mức trung bình là 3,64. Cụ thể là, có 116
người cảm thấy hài lòng và số còn lại (64
người) ở mức trung lập. Điều đó chỉ ra rằng
người lao động nói chung là hài lòng về
công việc của họ.
3.3.3. Định lượng sự ảnh hưởng của các
nhân tố đến sự hài lòng trong công việc
Phân tích hồi quy đa biến được sử dụng
liên tục để phân tích các nhân tố (Fi) ảnh
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Số 44, tháng 01 năm 2021
101
công việc có thể được giải thích bởi ngành
may khá nhẹ nhàng, an toàn và gần như
không làm ca đêm nên ít tác động đến tinh
thần, tâm lý của người lao động. Trên thực
tế những người được phỏng vấn có đánh
giá khá cao đối với nhân tố này, trong khi
các nhân tố khác như tiền lương, thưởng,
phúc lợi lại được đánh giá thấp hơn.
lớn nhất đến sự hài lòng trong công việc
của họ. Dựa vào những phát hiện trên, tác
giả đề xuất một số kiến nghị đối với các
lãnh đạo của công ty như sau:
1. Duy trì và xây dựng quan hệ tại
nơi làm việc: Tổ chức nhiều các hoạt động
tập thể; lập quy định văn hóa ứng xử.
2. Cải thiện chính sách thưởng - phúc
lợi và tiền lương: Cải thiện đời sống tinh
thần và sức khỏe của người lao động; trả
lương đúng giờ và tăng lương nếu có thể.
4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng khoảng
64,4% (116/180) người lao động được
khảo sát cảm thấy hài lòng với công việc
hiện tại của họ. Họ không đánh giá cao về
chính sách thưởng và phúc lợi của công
ty khi 3 trên 5 tiêu chí trong nhân tố này
có điểm trung bình khoảng 3,3 trên thang
likert 5. Trong 7 nhân tố của mô hình ng-
hiên cứu, có 4 nhân tố có tất cả các tiêu
chí được đánh giá ở mức hài lòng là Đào
tạo và cơ hội phát triển nghề nghiệp, Điều
kiện làm việc, Quan hệ đồng nghiệp và
Bản chất công việc. Những người được
khảo sát cảm thấy trung lập đối với vài
tiêu chí của các nhân tố còn lại, như Chính
sách thưởng và phúc lợi (PL2), Chăm lo
đời sống tinh thần người lao động (PL4),
Chăm lo sức khỏe người lao động (PL5),
Áp lực công việc phù hợp (DK4), Cấp trên
ghi nhận đóng góp của người lao động
(CT2), Thu nhập đủ trang trải cuộc sống
(TL4). Điều đó nói nên rằng công ty cần
trước tiên quan tâm đến những tiêu chí này
để cải thiện sự hài lòng trong công việc của
người lao động. Phân tích hồi quy đã chỉ ra
rằng sự hài lòng nói chung trong công việc
của người lao động bị ảnh hưởng đáng kể
và tích cực bởi nhóm 7 nhân tố, lần lượt là
Quan hệ đồng nghiệp, Bản chất công việc,
Chính sách thưởng và phúc lợi, Sự hỗ trợ
của cấp trên, Điều kiện làm việc, Cơ hội
đào tạo - thăng tiến,và Tiền lương. Trong
đó, Quan hệ đồng nghiệp có ảnh hưởng
3. Giảm áp lực công việc của người
lao động: Sắp xếp, phân chia công việc
hợp lý; lập kế hoạch sản xuất tối ưu hơn;
áp dụng kỹ thuật công nghệ cao.
4. Tăng cường sự hỗ trợ của cấp trên:
Xây dựng quy định ghi nhận - khen thưởng;
thiết lập hệ thống truyền thông nội bộ.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bidyut B. N. and Mukulesh B. (2014).
‘Factors Influencing Employee’s Job Satisfaction:
An Empirical Study among Employees of
Automobile Service Workshops in Assam. The SIJ
Transactions on Industrial’, Financial & Business
Management (IFBM), 2(7): 305 – 316
2. Ellickson. M. C. and Logsdon, K. (2002).
‘Determinants of job satisfaction of municipal
government employees’. Public Personnel
Management, 31(3): 343 - 358.
3. Hair J. F, R. E Anderson, R. L Tatham and
W. C Black (1995). Multivariate Data Analysis with
Reading, 4Ed. Prentice Hall International, Inc.
4. Hill, E.T., & Wiens-Tuers, B.A. (2002).
‘Do they bother? Employer training of temporary
workers’. Review of Social Economy, 60(4), 543-566
5. Hussami M. Al. (2008). ‘A Study of
Nurses’ Job Satisfaction: The Relationship
to Organizational Commitment, Perceived
Organizational Support, Transactional Leadership,
Transformational Leadership, and Level of
Education’. Eur. J. Sci. Res., 22(2): 286 - 295.
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG
102
6. Lease S. H. (1998). ‘Annual Review, 1993-
1997: Work Attitudes and Outcomes’. Journal of
Vocational Behavior, 53(2): 154 - 183
10. Spector P. (1997). Job Satisfaction:
Application,Assessment,CausesandConsequences.
United Kingdom: Sage Publications Ltd.
7. Phillips, J. J., and Connel, A. O. (2003).
Managingemployeeretention:astrategicaccountability
approach. USA: Butterworth-Heinemann
11. Trần Minh Hiếu (2013). ‘Sự hài lòng của
giảng viên trong giảng dạy và nghiên cứu tại Trường
đại học An Giang’. Tạp chí Khoa học Trường Đại
học An Giang, Số 01 (2013): trang 91 - 100,.
8. Ramayah, T., Muhamad Jantan., and
Tadisina, S.K. (2001). ‘Job Satisfaction: Empirical
Evidence For Alternatives To JDI’. Department of
Management. University Sains Malaysia, Penang.
12. Phan Thị Minh Lý (2011). ‘Phân tích các
nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng về công việc của
nhân viên trong các ngân hàng thương mại trên địa
bàn Thừa Thiên Huế’. Tạp chí Khoa học và Công
nghệ, Đại học Đà Nẵng, số 3(44): trang 196 - 192.
9. Schermerhorn J.R. (1993). “Management
for Productivity”, 4th Ed., Canada: John Wiley &
Sons, Inc.
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Số 44, tháng 01 năm 2021
103
13 trang
19140
Free
Bạn đang xem tài liệu "Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng trong công việc của người lao động tại công ty may Smart Shirt", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- cac_nhan_to_anh_huong_den_su_hai_long_trong_cong_viec_cua_ng.pdf
