Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và sự gắn kết của nhân viên: Nghiên cứu tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam
ꢀ661ꢁꢂꢃꢄꢅꢆꢇꢈꢉꢈ
TẠPꢀCHÍ
QUẢNꢀLÝ
ꢀꢁꢀKINHꢀTẾꢀQUỐCꢀTẾ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế
Trangꢀchủ:ꢀhttp://tapchi.ftu.edu.vn
TRÁCHꢀNHIỆMꢀXÃꢀHỘIꢀCỦAꢀDOANHꢀNGHIỆPꢀVÀꢀꢀ
SỰꢀGẮNꢀKẾTꢀCỦAꢀNHÂNꢀVIÊN:ꢀNGHIÊNꢀCỨUꢀTẠIꢀꢀ
CÁCꢀDOANHꢀNGHIỆPꢀNHỎꢀVÀꢀVỪAꢀVIỆTꢀNAM
TrầnꢀThịꢀHiềnꢂ
TrườngꢀĐạiꢀhọcꢀKinhꢀtế,ꢀĐạiꢀhọcꢀQuốcꢀgiaꢀHàꢀNội,ꢀHàꢀNội,ꢀViệtꢀNam
NguyễnꢀHồngꢀQuân
TrườngꢀĐạiꢀhọcꢀNgoạiꢀthương,ꢀHàꢀNội,ꢀViệtꢀNam
Ngàyꢀnhận:ꢀꢀꢁꢂꢁꢃꢂꢄꢁꢄꢅꢆꢇNgàyꢀhoànꢀthànhꢀbiênꢀtập:ꢀꢅꢅꢂꢁꢈꢂꢄꢁꢄꢅꢆꢇNgàyꢀduyệtꢀđăng:ꢀꢄꢅꢂꢁꢈꢂꢄꢁꢄꢅ
Tómꢀtắt:ꢀNghiênꢀcứuꢀkiểmꢀđịnhꢀtácꢀđộngꢀcủaꢀcácꢀnhânꢀtốꢀảnhꢀhưởngꢀtớiꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀ
củaꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀvớiꢀdoanhꢀnghiệpꢀ(DN),ꢀsửꢀdụngꢀmộtꢀmẫuꢀnghiênꢀcứuꢀgồmꢀ348ꢀ
nhânꢀviênꢀtừꢀ68ꢀDNꢀnhỏꢀvàꢀvừaꢀ(SMEs)ꢀởꢀViệtꢀNam.ꢀTráchꢀnhiệmꢀxãꢀhộiꢀ(TNXH)ꢀ
củaꢀSMEsꢀđượcꢀđịnhꢀnghĩaꢀtheoꢀSpenceꢀ(2014)ꢀđếnꢀtừꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀDNꢀvớiꢀ4ꢀ
nhómꢀđốiꢀtượng,ꢀbaoꢀgồm:ꢀvớiꢀchínhꢀngườiꢀchủ,ꢀngườiꢀquảnꢀlýꢀDNꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀcủaꢀ
họ;ꢀvớiꢀngườiꢀlaoꢀđộng;ꢀvớiꢀcộngꢀđồngꢀđịaꢀphương;ꢀvớiꢀđốiꢀtácꢀnhưꢀnhàꢀcungꢀcấp,ꢀ
bạnꢀhàng,ꢀđốiꢀthủꢀcạnhꢀtranh.ꢀKếtꢀquảꢀphânꢀtíchꢀdữꢀliệuꢀkhảoꢀsátꢀchoꢀthấyꢀcảmꢀnhậnꢀ
củaꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀvềꢀnhữngꢀtráchꢀnhiệmꢀtrênꢀkhiếnꢀchoꢀhọꢀgắnꢀbóꢀhơnꢀvớiꢀDN.ꢀKếtꢀ
quảꢀnghiênꢀcứuꢀcũngꢀchoꢀthấyꢀmôꢀhìnhꢀcủaꢀSpenceꢀ(2014)ꢀvềꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀnhỏꢀ
phùꢀhợpꢀvớiꢀbốiꢀcảnhꢀởꢀViệtꢀNam.ꢀBàiꢀviếtꢀđưaꢀraꢀhàmꢀýꢀchoꢀdùꢀnguồnꢀlựcꢀcònꢀhạnꢀ
chế,ꢀSMEsꢀởꢀViệtꢀNamꢀvẫnꢀcóꢀthểꢀtìmꢀraꢀhướngꢀđiꢀchoꢀmìnhꢀđểꢀkhẳngꢀđịnhꢀlàꢀDNꢀcóꢀ
TNXH,ꢀtừꢀđóꢀdẫnꢀtớiꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀgắnꢀkếtꢀvớiꢀDNꢀhơn.
Từꢀkhóa:ꢀTráchꢀnhiệmꢀxãꢀhộiꢀcủaꢀdoanhꢀnghiệp,ꢀDoanhꢀnghiệpꢀnhỏꢀvàꢀvừa,ꢀGắnꢀ
kếtꢀnhânꢀviên
CORPORATEꢀSOCIALꢀRESPONSIBILITYꢀANDꢀEMPLOYEEꢀ
COMMITMENT:ꢀAꢀSTUDYꢀOFꢀVIETNAMESEꢀSMALL-ANDꢀ
MEDIUM-SIZEDꢀENTERPRISES
Abstract:ꢀThisꢀstudyꢀexaminesꢀtheꢀimpactsꢀofꢀcorporateꢀsocialꢀresponsibilityꢀ(CSR)ꢀ
onꢀemployeeꢀcommitment,ꢀusingꢀaꢀsampleꢀofꢀ348ꢀemployeesꢀfromꢀ68ꢀsmall-ꢀandꢀ
medium-sizedꢀenterprisesꢀ(SMEs)ꢀinꢀVietnam.ꢀTheꢀCSRꢀframeworkꢀofꢀSMEsꢀinꢀ
Vietnamꢀisꢀ adoptedꢀfromꢀSpence’sꢀ(2014)ꢀ CSRꢀpyramidꢀ model,ꢀ whichꢀincludesꢀ
theꢀresponsibilityꢀofꢀtheꢀenterpriseꢀtoꢀowner/manager’sꢀselfꢀandꢀfamily,ꢀemployees,ꢀ
localꢀcommunity,ꢀandꢀbusinessꢀpartnersꢀsuchꢀasꢀsuppliers,ꢀcustomers,ꢀcompetitors.ꢀ
TheꢀhypothesesꢀtestingꢀresultsꢀsupportꢀtheꢀpositiveꢀinꢁuenceꢀofꢀCSRꢀonꢀemployeeꢀ
ꢅꢀTácꢀgiảꢀliênꢀhệ,ꢀEmail:ꢀ[email protected]
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢁꢂ
commitment,ꢀsuggestingꢀapplicationꢀofꢀSpence’sꢀ(2014)ꢀCSRꢀpyramidꢀ modelꢀinꢀ
theꢀresearchꢀcontextꢀofꢀSMEsꢀinꢀVietnam.ꢀTheꢀstudyꢀresultsꢀimplyꢀthatꢀalthoughꢀ
VietnameseꢀSMEsꢀareꢀinꢀshortageꢀofꢀresources,ꢀthereꢀareꢀwaysꢀforꢀthemꢀtoꢀbeꢀsociallyꢀ
responsible,ꢀwhichꢀleadsꢀtoꢀemployees’ꢀcommitmentꢀtoꢀtheꢀorganizations.
Keywords:ꢀCorporateꢀSocialꢀResponsibility,ꢀSmall-ꢀandꢀMedium-sizedꢀEnterprises,ꢀ
EmployeeꢀAttachment
1.ꢀGiớiꢀthiệu
SMEsꢀcóꢀđóngꢀgópꢀrấtꢀlớnꢀtớiꢀsựꢀphátꢀtriểnꢀkinhꢀtếꢀ-ꢀxãꢀhộiꢀvàꢀtạoꢀviệcꢀlàmꢀởꢀViệtꢀ
Nam.ꢀTrongꢀgiaiꢀđoạnꢀ2010-2017,ꢀSMEsꢀđóngꢀgópꢀbìnhꢀquânꢀchoꢀngânꢀsáchꢀNhàꢀ
nướcꢀkhoảngꢀ12,4%/năm,ꢀtươngꢀđươngꢀtrênꢀ60%ꢀGDP.ꢀTrongꢀđó,ꢀsốꢀlượngꢀSMEsꢀ
chiếmꢀđếnꢀ98,1%ꢀtổngꢀsốꢀDNꢀđangꢀhoạtꢀđộngꢀvàꢀtạoꢀcôngꢀănꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀhơnꢀ5ꢀ
triệuꢀlaoꢀđộngꢀ(Phùng,ꢀ2019).ꢀTuyꢀnhiên,ꢀmộtꢀtrongꢀnhữngꢀvấnꢀđềꢀkhóꢀkhănꢀnhấtꢀcủaꢀ
SMEsꢀởꢀViệtꢀNamꢀcũngꢀnhưꢀởꢀcácꢀquốcꢀgiaꢀkhácꢀlàꢀmứcꢀđộꢀbiếnꢀđộngꢀvềꢀlaoꢀđộngꢀ
cao,ꢀkhóꢀcóꢀthểꢀcạnhꢀtranhꢀthuꢀhútꢀnguồnꢀnhânꢀlựcꢀchấtꢀlượngꢀcaoꢀnhưꢀtạiꢀcácꢀDNꢀ
lớn.ꢀTheoꢀbáoꢀcáoꢀcủaꢀTalentnet-Mercer,ꢀnămꢀ2020,ꢀtỷꢀlệꢀnghỉꢀviệcꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀ
tạiꢀcácꢀDNꢀnộiꢀđịaꢀlàꢀ9,5%,ꢀdựꢀbáoꢀconꢀsốꢀnàyꢀsẽꢀtăngꢀlênꢀtớiꢀ19%ꢀtrongꢀnămꢀ2021ꢀ
(Talentnet-Mercer,ꢀ2020).ꢀCácꢀDNꢀmấtꢀítꢀnhấtꢀ15-20%ꢀlương/nămꢀchoꢀcácꢀvịꢀtríꢀcầnꢀ
ngườiꢀthayꢀthếꢀdoꢀnhânꢀviênꢀchuyểnꢀviệcꢀ(Nguyễn,ꢀ2020).ꢀCóꢀnhiềuꢀnguyênꢀnhânꢀdẫnꢀ
đếnꢀtìnhꢀtrạngꢀbỏꢀviệc,ꢀnhảyꢀviệcꢀtạiꢀcácꢀDNꢀViệtꢀNam.ꢀTựuꢀtrungꢀlạiꢀmộtꢀsốꢀnguyênꢀ
nhânꢀcơꢀbảnꢀđóꢀlàꢀđiềuꢀkiệnꢀlàmꢀviệc,ꢀmốiꢀquanꢀhệꢀvớiꢀđồngꢀnghiệp,ꢀtiềnꢀlương,ꢀsựꢀ
thăngꢀtiến,ꢀlãnhꢀđạoꢀvàꢀkhíaꢀcạnhꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀ(Gonyeaꢀ&ꢀGoogins,ꢀ1992).
Sựꢀgắnꢀbóꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀđượcꢀcoiꢀlàꢀmộtꢀtrongꢀnhữngꢀvấnꢀđềꢀquảnꢀlýꢀkhóꢀkhănꢀ
nhấtꢀtrongꢀSMEsꢀvìꢀsựꢀgắnꢀbóꢀcủaꢀhọꢀđóngꢀvaiꢀtròꢀquanꢀtrọngꢀtrongꢀtăngꢀtrưởngꢀ
củaꢀDN.ꢀCóꢀthểꢀnhậnꢀthấyꢀvaiꢀtròꢀquanꢀtrọngꢀcủaꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀnhânꢀviênꢀởꢀcácꢀnướcꢀ
trênꢀthếꢀgiới.ꢀTheoꢀkhảoꢀsátꢀ"Camꢀkếtꢀcủaꢀnhânꢀviên,ꢀýꢀtưởngꢀhànhꢀđộng"ꢀtrongꢀthịꢀ
trườngꢀviệcꢀlàmꢀởꢀÚc,ꢀ83%ꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀđượcꢀkhảoꢀsátꢀtinꢀrằngꢀsựꢀcamꢀkếtꢀcủaꢀ
nhânꢀviênꢀlàꢀquanꢀtrọngꢀđốiꢀvớiꢀtổꢀchứcꢀcủaꢀhọ.ꢀHơnꢀ14%ꢀchoꢀrằngꢀđiềuꢀđóꢀquanꢀ
trọngꢀ"ởꢀmộtꢀmứcꢀđộꢀnhấtꢀđịnh";ꢀchỉꢀ3%ꢀnhânꢀviênꢀđượcꢀphỏngꢀvấnꢀnóiꢀrằngꢀđiềuꢀ
đóꢀkhôngꢀquanꢀtrọngꢀ(Hays,ꢀ2014).ꢀMộtꢀnhânꢀviênꢀcóꢀsựꢀcamꢀkếtꢀcaoꢀđốiꢀvớiꢀtổꢀchứcꢀ
củaꢀmìnhꢀthườngꢀlàmꢀviệcꢀnhiệtꢀtìnhꢀhơn,ꢀổnꢀđịnhꢀtâmꢀlýꢀvàꢀluônꢀnỗꢀlựcꢀđểꢀđápꢀứngꢀ
nhuꢀcầuꢀcủaꢀtổꢀchức,ꢀtráiꢀngượcꢀvớiꢀnhữngꢀngườiꢀcóꢀmứcꢀcamꢀkếtꢀthấpꢀhơn.
TNXHꢀcủaꢀDNꢀnhỏꢀđượcꢀđịnhꢀnghĩaꢀtheoꢀSpenceꢀ(2014)ꢀđếnꢀtừꢀtráchꢀnhiệmꢀ
củaꢀchínhꢀngườiꢀchủꢀvà/hoặcꢀngườiꢀquảnꢀlýꢀDNꢀvớiꢀgiaꢀđìnhꢀcủaꢀhọ,ꢀvớiꢀngườiꢀlaoꢀ
động,ꢀvớiꢀcộngꢀđồngꢀđịaꢀphươngꢀvàꢀvớiꢀđốiꢀtác.ꢀTheoꢀthốngꢀkêꢀsốꢀlượngꢀtríchꢀdẫnꢀ
trênꢀGoogleꢀScholar,ꢀthếꢀgiớiꢀđãꢀcóꢀ242ꢀcôngꢀtrìnhꢀnghiênꢀcứuꢀtríchꢀdẫnꢀmôꢀhìnhꢀ
TNXHꢀdànhꢀchoꢀDNꢀnhỏꢀcủaꢀSpenceꢀ(2014).ꢀCũngꢀnhưꢀSpenceꢀ(2014),ꢀWickertꢀ&ꢀ
cộngꢀsựꢀ(2016),ꢀDiasꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2019)ꢀđềuꢀthừaꢀnhậnꢀkhóꢀkhănꢀkhiꢀsoꢀsánhꢀTNXHꢀ
giữaꢀhaiꢀnhómꢀDNꢀcóꢀquyꢀmôꢀkhácꢀnhau,ꢀlàꢀnhómꢀDNꢀlớnꢀvàꢀnhómꢀSMEs,ꢀdoꢀđó,ꢀ
cầnꢀápꢀdụngꢀmộtꢀmôꢀhìnhꢀTNXHꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀđiềuꢀkiệnꢀcủaꢀSMEsꢀởꢀcácꢀquốcꢀgiaꢀ
ꢁꢃꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
nóiꢀchung.ꢀVìꢀvậy,ꢀnghiênꢀcứuꢀnàyꢀsẽꢀkiểmꢀđịnhꢀtácꢀđộngꢀcủaꢀcácꢀnhânꢀtốꢀvềꢀTNXHꢀ
ảnhꢀhưởngꢀtớiꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀvớiꢀDN,ꢀsửꢀdụngꢀmộtꢀmẫuꢀnghiênꢀcứuꢀ
làꢀ348ꢀnhânꢀviênꢀtừꢀ68ꢀSMEsꢀởꢀViệtꢀNam.ꢀĐâyꢀlàꢀnghiênꢀcứuꢀđầuꢀtiênꢀdùngꢀdữꢀliệuꢀ
từꢀViệtꢀNamꢀđểꢀkiểmꢀđịnhꢀgiảꢀthuyếtꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀtácꢀđộngꢀtíchꢀcựcꢀtớiꢀsựꢀgắnꢀ
kếtꢀcủaꢀnhânꢀviên,ꢀdựaꢀtrênꢀmôꢀhìnhꢀTNXHꢀdànhꢀchoꢀDNꢀnhỏꢀcủaꢀSpenceꢀ(2014).
Trongꢀphầnꢀtiếpꢀtheo,ꢀbàiꢀviếtꢀtrìnhꢀbàyꢀkhungꢀlýꢀthuyếtꢀđểꢀxâyꢀdựngꢀgiảꢀthuyếtꢀ
nghiênꢀcứu.ꢀSauꢀđó,ꢀnhómꢀtácꢀgiảꢀmôꢀtảꢀphươngꢀphápꢀnghiênꢀcứuꢀvàꢀthảoꢀluậnꢀkếtꢀ
quả.ꢀPhầnꢀkếtꢀluậnꢀnêuꢀhàmꢀýꢀvàꢀchỉꢀraꢀhướngꢀnghiênꢀcứuꢀtiếpꢀtheo.
2.ꢀKhungꢀlýꢀthuyếtꢀvàꢀcácꢀgiảꢀthuyết
2.1ꢀTráchꢀnhiệmꢀxãꢀhộiꢀcủaꢀdoanhꢀnghiệp
Hiệnꢀnay,ꢀcácꢀđịnhꢀnghĩaꢀvềꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀmangꢀquanꢀđiểmꢀchungꢀlàꢀDNꢀhướngꢀ
tớiꢀthànhꢀcôngꢀlâuꢀdàiꢀvàꢀbềnꢀvữngꢀđồngꢀthờiꢀtựꢀnguyệnꢀđóngꢀgópꢀvàoꢀcácꢀmụcꢀtiêuꢀ
xãꢀhộiꢀthayꢀvìꢀchỉꢀtậpꢀtrungꢀvàoꢀmụcꢀtiêuꢀtốiꢀđaꢀhoáꢀlợiꢀnhuậnꢀcủaꢀDNꢀ(Wangꢀ&ꢀcộngꢀ
sự,ꢀ2016).ꢀQuanꢀđiểmꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀmangꢀýꢀnghĩaꢀlàꢀviệcꢀDNꢀcóꢀtráchꢀnhiệmꢀvớiꢀ
cổꢀđông,ꢀngườiꢀlaoꢀđộng,ꢀcộngꢀđồngꢀvàꢀcácꢀcáꢀnhân,ꢀtổꢀchứcꢀvàꢀcácꢀbênꢀcóꢀlợiꢀíchꢀ
liênꢀquanꢀtớiꢀlợiꢀíchꢀcủaꢀDN.ꢀNếuꢀmộtꢀDNꢀcóꢀthểꢀápꢀdụngꢀquanꢀđiểmꢀTNXHꢀđểꢀlàmꢀ
hàiꢀhòaꢀlợiꢀíchꢀvớiꢀcácꢀbênꢀliênꢀquanꢀthìꢀtaꢀcóꢀthểꢀchoꢀrằngꢀTNXHꢀlàꢀcôngꢀcụꢀquảnꢀ
trịꢀnhằmꢀcânꢀbằngꢀlợiꢀíchꢀgiữaꢀchủꢀDNꢀvớiꢀcácꢀchủꢀthểꢀkhácꢀtrongꢀxãꢀhội.ꢀSựꢀhàiꢀhòaꢀ
nàyꢀmangꢀđếnꢀlợiꢀíchꢀlâuꢀdàiꢀchoꢀDN,ꢀgiảmꢀthiểuꢀchiꢀphíꢀsoꢀvớiꢀsửꢀdụngꢀcơꢀchếꢀgiáꢀ
thịꢀtrường,ꢀđiềuꢀnàyꢀgiúpꢀtăngꢀlợiꢀnhuậnꢀtrongꢀdàiꢀhạn.
MôꢀhìnhꢀkimꢀtựꢀthápꢀcủaꢀCarrollꢀ(1979,ꢀ1991)ꢀgiúpꢀđịnhꢀhìnhꢀkháiꢀniệmꢀTNXHꢀcủaꢀ
DNꢀdễꢀhơn.ꢀCầnꢀlưuꢀýꢀmôꢀhìnhꢀcủaꢀCarrollꢀ(1979,ꢀ1991)ꢀđượcꢀxâyꢀdựngꢀdựaꢀtrênꢀbốiꢀ
cảnhꢀlàꢀcácꢀDNꢀHoaꢀKỳꢀởꢀthậpꢀkỷꢀ80ꢀvàꢀ90.ꢀMôꢀhìnhꢀcủaꢀCarrollꢀ(1979,ꢀ1991)ꢀchiaꢀ
nộiꢀhàmꢀcủaꢀkháiꢀniệmꢀTNXHꢀthànhꢀ4ꢀmiềnꢀlàꢀkinhꢀtế,ꢀphápꢀluật,ꢀđạoꢀđứcꢀvàꢀlàmꢀthiệnꢀ
nguyện.ꢀDNꢀkhiꢀấyꢀđượcꢀcoiꢀnhưꢀmộtꢀthựcꢀthểꢀkinhꢀtếꢀtồnꢀtạiꢀtrongꢀxãꢀhội,ꢀdoꢀđó,ꢀchứcꢀ
năngꢀcơꢀbảnꢀnhấtꢀlàꢀđảmꢀbảoꢀcácꢀmụcꢀtiêuꢀkinhꢀtế.ꢀCarrollꢀ(1979,1991)ꢀsắpꢀxếpꢀ4ꢀmiềnꢀ
theoꢀthứꢀtựꢀquanꢀtâmꢀtăngꢀdầnꢀvàꢀtiềmꢀlựcꢀcủaꢀDN.ꢀMôꢀhìnhꢀnàyꢀcònꢀphảnꢀánhꢀquyꢀmôꢀ
vàꢀtrậtꢀtựꢀhoànꢀthànhꢀmụcꢀtiêuꢀcủaꢀtừngꢀnộiꢀdungꢀTNXHꢀtheoꢀ4ꢀkhíaꢀcạnhꢀnêuꢀtrên.
Tuyꢀnhiên,ꢀviệcꢀthựcꢀhiệnꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀgắnꢀliềnꢀvớiꢀđiềuꢀkiệnꢀvănꢀhóa,ꢀkinhꢀ
tếꢀvàꢀchínhꢀtrịꢀmỗiꢀnướcꢀ(Mattenꢀ&ꢀMoon,ꢀ2008).ꢀLuônꢀcóꢀnhữngꢀkhácꢀbiệtꢀtrongꢀ
thựcꢀtiễnꢀthựcꢀhiệnꢀTNXHꢀgiữaꢀcácꢀquốcꢀgia.ꢀVisserꢀ(2006,ꢀ2008,ꢀ2011)ꢀvậnꢀdụngꢀ
quanꢀđiểmꢀcủaꢀCarrollꢀ(1979)ꢀlàmꢀkhungꢀphânꢀtíchꢀđểꢀbànꢀluậnꢀvềꢀTNXHꢀởꢀcácꢀ
nướcꢀChâuꢀPhi.ꢀỞꢀcácꢀDNꢀChâuꢀPhiꢀđượcꢀnghiênꢀcứu,ꢀTNXHꢀđượcꢀcoiꢀtrọngꢀnhấtꢀ
vẫnꢀlàꢀtráchꢀnhiệmꢀvềꢀmặtꢀkinhꢀtế,ꢀsauꢀđóꢀđếnꢀtráchꢀnhiệmꢀlàmꢀviệcꢀthiệnꢀnguyện,ꢀ
rồiꢀđếnꢀtráchꢀnhiệmꢀphápꢀlýꢀvàꢀthứꢀtưꢀlàꢀtráchꢀnhiệmꢀđếnꢀtừꢀkhíaꢀcạnhꢀđạoꢀđức.ꢇ
Visserꢀ(2011)ꢀcũngꢀchoꢀrằngꢀkhôngꢀthểꢀcóꢀmộtꢀmôꢀhìnhꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀgiốngꢀnhauꢀ
trênꢀtoànꢀthếꢀgiới.
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢁꢁ
Sauꢀnày,ꢀkhiꢀbànꢀvềꢀnộiꢀdungꢀcủaꢀTNXHꢀtheoꢀmôꢀhìnhꢀkimꢀtựꢀthápꢀcủaꢀmình,ꢀ
Carrollꢀ(2016)ꢀđãꢀmộtꢀlầnꢀnữaꢀnêuꢀcơꢀsởꢀquanꢀtrọngꢀcủaꢀmôꢀhìnhꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀ
doꢀôngꢀxâyꢀdựngꢀtừꢀnămꢀ1979,ꢀlàꢀ“xãꢀhộiꢀtưꢀbảnꢀkiểuꢀMỹ”ꢀvàꢀ“DNꢀtựꢀdo”.ꢀCarrollꢀ
(2016)ꢀlưuꢀýꢀnhữngꢀngườiꢀápꢀdụngꢀmôꢀhìnhꢀcủaꢀôngꢀrằngꢀmôꢀhìnhꢀCarrollꢀ(1991)ꢀ
khiꢀđưaꢀvàoꢀápꢀdụngꢀphảiꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀbốiꢀcảnhꢀcủaꢀDNꢀvàꢀđịaꢀphương.ꢀVớiꢀcácꢀ
quốcꢀgiaꢀđangꢀphátꢀtriển,ꢀnơiꢀmàꢀđạiꢀđaꢀsốꢀDNꢀởꢀquyꢀmôꢀnhỏ,ꢀCarrollꢀ(2016)ꢀủngꢀhộꢀ
môꢀhìnhꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀnhỏꢀdoꢀSpenceꢀ(2014)ꢀxâyꢀdựng.
DựaꢀtrênꢀmôꢀhìnhꢀkimꢀtựꢀthápꢀcủaꢀCarrollꢀ(1991),ꢀphạmꢀtrùꢀđạoꢀđức,ꢀtưꢀtưởngꢀ
nhânꢀtrị,ꢀcácꢀkếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀthựcꢀnghiệmꢀtrướcꢀđâyꢀvàꢀquanꢀđiểmꢀvềꢀđạoꢀđứcꢀ
DNꢀ củaꢀ Freemanꢀ &ꢀ Liedtkaꢀ (1991),ꢀ Spenceꢀ (2014)ꢀ đềꢀ xuấtꢀ 4ꢀ loạiꢀ TNXHꢀ choꢀ
DNꢀ nhỏꢀtrongꢀcácꢀnghiênꢀcứuꢀcủaꢀmìnhꢀởꢀVươngꢀQuốcꢀAnhꢄ,ꢀnhưngꢀtậpꢀtrungꢀ
vàoꢀ4ꢀnhómꢀđốiꢀtượng:ꢀ(i)ꢀBảnꢀthânꢀchủꢀDNꢀkiêmꢀquảnꢀlýꢀDNꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀhọ;ꢀꢇ
(ii)ꢀVớiꢀngườiꢀlaoꢀđộng;ꢀ(iii)ꢀVớiꢀcộngꢀđồngꢀđịaꢀphương;ꢀvàꢀ(iv)ꢀVớiꢀđốiꢀtácꢀkinhꢀ
doanhꢀnhưꢀnhàꢀcungꢀcấp,ꢀkháchꢀhàng,ꢀđốiꢀthủꢀcạnhꢀtranh.ꢀSpenceꢀ(2014)ꢀlậpꢀluậnꢀ
rằngꢀtrậtꢀtựꢀvàꢀkíchꢀthướcꢀcủaꢀ4ꢀmiềnꢀtrongꢀmôꢀhìnhꢀkimꢀtựꢀthápꢀcủaꢀmìnhꢀphảnꢀảnhꢀ
thứꢀtựꢀưuꢀtiênꢀtrongꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀDNꢀnhỏꢀvớiꢀ4ꢀnhómꢀđốiꢀtượngꢀtrên,ꢀlàꢀcácꢀbênꢀ
liênꢀquanꢀchủꢀchốtꢀvớiꢀmộtꢀDNꢀnhỏ.ꢀLuậnꢀgiảiꢀcủaꢀSpenceꢀ(2014)ꢀnhưꢀsau:
VớiꢀbảnꢀthânꢀchủꢀDNꢀkiêmꢀquảnꢀlýꢀDNꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀmình.ꢀVốnꢀchủꢀsởꢀhữuꢀcủaꢀDNꢀ
nhỏꢀthườngꢀtừꢀcáꢀnhânꢀchủꢀDNꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀhọ.ꢀChủꢀDNꢀnhỏꢀthườngꢀlàꢀgiámꢀđốcꢀđiềuꢀ
hànhꢀDN.ꢀDoꢀđó,ꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀDNꢀvớiꢀbảnꢀthânꢀchủꢀDNꢀvàꢀvốnꢀcủaꢀgiaꢀđìnhꢀlàꢀ
tráchꢀnhiệmꢀgiảiꢀtrình.ꢀVìꢀvậy,ꢀliêmꢀchínhꢀcủaꢀcáꢀnhânꢀngườiꢀchủꢀkiêmꢀgiámꢀđốcꢀDNꢀ
phảiꢀlàꢀtráchꢀnhiệmꢀmangꢀtínhꢀnềnꢀtảngꢀ(Burtonꢀ&ꢀGoldsby,ꢀ2009),ꢀtiếpꢀtheoꢀlàꢀtráchꢀ
nhiệmꢀđảmꢀbảoꢀvềꢀkinhꢀtếꢀvàꢀphápꢀluậtꢀcủaꢀDN,ꢀhànhꢀđộngꢀcóꢀđạoꢀđứcꢀvàꢀchămꢀloꢀ
nhữngꢀngườiꢀgópꢀvốn.ꢀSauꢀđóꢀlàꢀtráchꢀnhiệmꢀlàmꢀviệcꢀtừꢀthiện,ꢀlàꢀmộtꢀtráchꢀnhiệmꢀ
đượcꢀquanꢀtâmꢀtựꢀnguyện,ꢀthựcꢀhiệnꢀbởiꢀbảnꢀthânꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀcủaꢀngườiꢀchủꢀDN.
Vớiꢀngườiꢀlaoꢀđộng.ꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀvớiꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀđầuꢀtiênꢀcầnꢀphảiꢀđảmꢀ
bảoꢀđiềuꢀkiệnꢀkinhꢀtếꢀhayꢀsinhꢀkếꢀcủaꢀhọꢀ(Spence,ꢀ1999),ꢀtiếpꢀtheoꢀlàꢀđạoꢀđứcꢀvàꢀ
chămꢀloꢀchoꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀcũngꢀcầnꢀchúꢀtrọngꢀvìꢀđốiꢀvớiꢀnhânꢀviên,ꢀhọꢀcoiꢀDNꢀlàꢀ
ngôiꢀnhàꢀthứꢀhai.ꢀTiếpꢀđếnꢀlàꢀtráchꢀnhiệmꢀphảiꢀbảoꢀđảmꢀliêmꢀchínhꢀvàꢀlàmꢀviệcꢀthiệnꢀ
nguyệnꢀđểꢀđảmꢀbảoꢀsựꢀtínꢀnhiệmꢀcủaꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀvớiꢀngườiꢀchủꢀDNꢀvàꢀlàmꢀkhơiꢀ
dậyꢀlòngꢀtựꢀhàoꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀvềꢀDNꢀ(Spenceꢀ&ꢀSchmidpeter,ꢀ2003).
Vớiꢀcộngꢀđồngꢀđịaꢀphương.ꢀTráchꢀnhiệmꢀđốiꢀvớiꢀcộngꢀđồngꢀđịaꢀphươngꢀngayꢀtạiꢀ
nơiꢀDNꢀhoạtꢀđộngꢀchủꢀyếuꢀđềꢀcậpꢀtớiꢀsựꢀđốiꢀxửꢀcôngꢀbằng,ꢀtônꢀtrọngꢀvàꢀcóꢀđạoꢀđứcꢀ
vớiꢀngườiꢀdânꢀtrongꢀcộngꢀđồngꢀ(Russoꢀ&ꢀTencati,ꢀ2009),ꢀdoꢀvậyꢀđạoꢀđứcꢀvàꢀchămꢀ
ꢄꢀ LưuꢀýꢀcácꢀtiêuꢀchíꢀphânꢀloạiꢀDNꢀnhỏꢀtạiꢀAnhꢀdựaꢀtrênꢀdoanhꢀthu,ꢀtổngꢀtàiꢀsảnꢀvàꢀsốꢀnhânꢀviên,ꢀnhưꢀcácꢀtiêuꢀ
chíꢀđượcꢀViệtꢀNamꢀsửꢀdụngꢀđểꢀphânꢀloạiꢀDNꢀnhỏ,ꢀnhưngꢀkhácꢀnhauꢀvềꢀngưỡng.ꢀVềꢀngưỡngꢀconꢀsốꢀcụꢀthểꢀhiệnꢀ
nay,ꢀĐiềuꢀ382ꢀLuậtꢀCôngꢀtyꢀmớiꢀsửaꢀđổiꢀngàyꢀ06ꢀthángꢀ04ꢀnămꢀ2021ꢀcủaꢀAnhꢀxácꢀđịnhꢀmộtꢀcôngꢀtyꢀtạiꢀmộtꢀ
nămꢀtàiꢀchínhꢀnàoꢀđóꢀđượcꢀcoiꢀlàꢀDNꢀnhỏꢀkhiꢀthỏaꢀmãnꢀítꢀnhấtꢀ2ꢀtrongꢀ3ꢀtiêuꢀchí:ꢀdoanhꢀthuꢀtốiꢀđaꢀ10,2ꢀtriệuꢀ
Bảng;ꢀtàiꢀsảnꢀtốiꢀđaꢀ5,1ꢀtriệuꢀBảng;ꢀsửꢀdụngꢀtốiꢀđaꢀ50ꢀnhânꢀviên;ꢀngoàiꢀraꢀphảiꢀlàꢀDNꢀđãꢀhoạtꢀđộngꢀtrongꢀ2ꢀ
nămꢀtàiꢀchínhꢀliênꢀtiếp.
ꢁꢄꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
lo,ꢀlàmꢀviệcꢀthiệnꢀnguyệnꢀlàꢀyếuꢀtốꢀnềnꢀtảngꢀthướcꢀđoꢀcủaꢀmỗiꢀDNꢀ(Besserꢀ&ꢀMiller,ꢀ
2001).ꢀSựꢀtồnꢀtạiꢀcủaꢀDNꢀtạiꢀđịaꢀphươngꢀsẽꢀđượcꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀđịaꢀphươngꢀquanꢀ
tâmꢀvìꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀthườngꢀđầuꢀtưꢀtrởꢀlạiꢀđịaꢀphươngꢀcủaꢀmình,ꢀđiềuꢀnàyꢀkhiếnꢀ
DNꢀphảiꢀquanꢀtâmꢀtớiꢀđiềuꢀkiệnꢀkinhꢀtếꢀvàꢀchấpꢀhànhꢀphápꢀluậtꢀsởꢀtạiꢀđểꢀtồnꢀtại.ꢀ
LiêmꢀchínhꢀcáꢀnhânꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀgiánꢀtiếpꢀđốiꢀvớiꢀkhíaꢀcạnhꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀnhỏꢀvớiꢀ
cộngꢀđồng.
Vớiꢀđốiꢀtác.ꢀTráchꢀnhiệmꢀvớiꢀđốiꢀtácꢀkinhꢀdoanhꢀnhưꢀvớiꢀnhàꢀcungꢀcấp,ꢀkháchꢀ
hàngꢀvàꢀkểꢀcảꢀvớiꢀđốiꢀthủꢀcạnhꢀtranh,ꢀchínhꢀlàꢀtráchꢀnhiệmꢀkinhꢀtếꢀvàꢀphápꢀlý,ꢀđảmꢀ
bảoꢀrằngꢀcácꢀkhoảnꢀthanhꢀtoánꢀđượcꢀthựcꢀhiệnꢀkịpꢀthời,ꢀsảnꢀphẩmꢀđượcꢀgiaoꢀđạtꢀchấtꢀ
lượngꢀ(Spenceꢀ&ꢀSchmidpeter,ꢀ2003).ꢀKhiꢀgiaoꢀdịchꢀvớiꢀcácꢀđốiꢀtácꢀkinhꢀdoanh,ꢀsựꢀ
chínhꢀtrựcꢀcủaꢀchủꢀsởꢀhữuꢀkiêmꢀngườiꢀđiềuꢀhànhꢀDNꢀlàꢀchìaꢀkhóaꢀđểꢀhoạtꢀđộngꢀkinhꢀ
doanhꢀbềnꢀvững,ꢀthựcꢀsựꢀđượcꢀđốiꢀtácꢀtinꢀcậyꢀ(Russoꢀ&ꢀPerrini,ꢀ2009).ꢀTiếpꢀđóꢀlàꢀ
tráchꢀnhiệmꢀvềꢀmặtꢀđạoꢀđức.ꢀLàmꢀthiệnꢀnguyệnꢀcũngꢀđượcꢀxemꢀxét,ꢀkếtꢀhợpꢀvớiꢀcảꢀ
đốiꢀtácꢀđểꢀtạoꢀnênꢀsựꢀcộngꢀhưởngꢀvàꢀtạoꢀlậpꢀmốiꢀquanꢀhệꢀđốiꢀtácꢀbềnꢀvững.
Choꢀtớiꢀnay,ꢀtrênꢀthếꢀgiớiꢀđãꢀcóꢀ242ꢀcôngꢀtrìnhꢀnghiênꢀcứuꢀtríchꢀdẫnꢀmôꢀhìnhꢀ
TNXHꢀdànhꢀchoꢀDNꢀnhỏꢀcủaꢀSpenceꢀ(2014).ꢀNghiênꢀcứuꢀcủaꢀWickertꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ
(2016)ꢀtiếpꢀnốiꢀquanꢀđiểmꢀvềꢀTNXHꢀcủaꢀSpenceꢀ(2014)ꢀđểꢀkhẳngꢀđịnhꢀmộtꢀlầnꢀnữaꢀsựꢀ
khácꢀnhauꢀvềꢀTNXH,ꢀtrongꢀhànhꢀđộngꢀthựcꢀtiễnꢀvàꢀtrongꢀcôngꢀbốꢀthôngꢀtin,ꢀgiữaꢀDNꢀ
nhỏꢀvàꢀDNꢀlớn.ꢀDiasꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2019)ꢀchoꢀrằngꢀDNꢀlớnꢀcôngꢀbốꢀthôngꢀtinꢀTNXHꢀvềꢀ
khíaꢀcạnhꢀbảoꢀvệꢀmôiꢀtrườngꢀnhiềuꢀhơnꢀcònꢀDNꢀnhỏꢀcôngꢀbốꢀthôngꢀtinꢀTNXHꢀthiênꢀ
vềꢀkhíaꢀcạnhꢀbảoꢀvệꢀngườiꢀtiêuꢀdùngꢀvàꢀphátꢀtriểnꢀcộngꢀđồngꢀnhiềuꢀhơn.
Soundararajanꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2018b)ꢀnghiênꢀcứuꢀđịnhꢀtínhꢀvớiꢀmộtꢀmẫuꢀDNꢀnhỏꢀ
ởꢀmộtꢀquốcꢀgiaꢀđangꢀphátꢀtriểnꢀ(ẤnꢀĐộ),ꢀnhậnꢀthấyꢀcóꢀnhữngꢀDNꢀtrốnꢀtránhꢀthựcꢀ
hiệnꢀcácꢀyêuꢀcầuꢀcủaꢀnhàꢀnướcꢀvềꢀđảmꢀbảoꢀđiềuꢀkiệnꢀlaoꢀđộngꢀvàꢀchếꢀđộꢀphúcꢀlợiꢀ
củaꢀngườiꢀlaoꢀđộng,ꢀphầnꢀnhiềuꢀthuộcꢀnhómꢀDNꢀcóꢀchủꢀsởꢀhữuꢀcũngꢀchínhꢀlàꢀgiámꢀ
đốcꢀđiềuꢀhành.ꢀTrongꢀmộtꢀnghiênꢀcứuꢀkhácꢀcủaꢀSoundararajanꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2018a)ꢀ
tổngꢀquanꢀ115ꢀbàiꢀnghiênꢀcứuꢀtrongꢀgiaiꢀđoạnꢀ1970-2016ꢀvềꢀnhữngꢀnhânꢀtốꢀthúcꢀđẩyꢀ
DNꢀnhỏꢀthựcꢀhiệnꢀTNXH,ꢀnhómꢀtácꢀgiảꢀghiꢀnhậnꢀsựꢀquanꢀtâmꢀngàyꢀcàngꢀtăngꢀcủaꢀ
cácꢀnhàꢀnghiênꢀcứuꢀquốcꢀtếꢀđốiꢀvớiꢀviệcꢀthựcꢀhiệnꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀnhỏ,ꢀtuyꢀnhiên,ꢀ
vẫnꢀcònꢀthiếuꢀcácꢀnghiênꢀcứuꢀthựcꢀnghiệmꢀvềꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀnhỏꢀởꢀnhiềuꢀkhuꢀvựcꢀ
địaꢀlý,ꢀcònꢀthiếuꢀthướcꢀđoꢀTNXHꢀriêngꢀchoꢀDNꢀnhỏ.ꢀTổngꢀhợpꢀtừꢀ118ꢀcôngꢀtrìnhꢀ
nghiênꢀcứuꢀliênꢀquanꢀtớiꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀnhỏ,ꢀOrtiz-Avramꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2018)ꢀchỉꢀ
raꢀcácꢀnghiênꢀcứuꢀđiꢀtrướcꢀvềꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀnhỏꢀđangꢀcònꢀkhoảngꢀtrốngꢀlàꢀnghiênꢀ
cứuꢀthựcꢀnghiệmꢀđánhꢀgiáꢀnhữngꢀphươngꢀcáchꢀDNꢀnhỏꢀđưaꢀTNXHꢀvàoꢀtrongꢀchiếnꢀ
lược,ꢀkếꢀhoạchꢀhànhꢀđộngꢀcủaꢀmình.
Nhữngꢀnghiênꢀcứuꢀđượcꢀđềꢀcậpꢀởꢀtrênꢀlàꢀnhữngꢀnghiênꢀcứuꢀtiêuꢀbiểuꢀtrongꢀsốꢀ242ꢀ
côngꢀtrìnhꢀnghiênꢀcứuꢀtrênꢀthếꢀgiớiꢀđãꢀtríchꢀdẫnꢀquanꢀđiểmꢀTNXHꢀtrongꢀDNꢀnhỏꢀcủaꢀ
Spenceꢀ(2014).ꢀTừꢀtiêuꢀchíꢀDNꢀnhỏꢀởꢀVươngꢀQuốcꢀAnhꢀtrongꢀcácꢀnghiênꢀcứuꢀtrướcꢀ
đâyꢀcủaꢀSpenceꢀ(1999),ꢀSpenceꢀ&ꢀSchmidpeterꢀ(2003),ꢀtaꢀcóꢀthểꢀliênꢀtưởngꢀtớiꢀcácꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢁꢅ
SMEsꢀởꢀViệtꢀNamꢀhiệnꢀnay.ꢀTrênꢀthựcꢀtế,ꢀconꢀsốꢀSMEsꢀchiếmꢀtớiꢀ98,1%ꢀtổngꢀsốꢀDNꢀ
ởꢀViệtꢀNamꢀ(Phùng,ꢀ2019),ꢀsongꢀhiệnꢀnayꢀchưaꢀcóꢀnghiênꢀcứuꢀnàoꢀsửꢀdụngꢀkhungꢀ
phânꢀtíchꢀcủaꢀSpenceꢀ(2014)ꢀđểꢀphânꢀtíchꢀvềꢀTNXHꢀcủaꢀSMEsꢀcủaꢀViệtꢀNam.ꢀVìꢀvậy,ꢀ
bàiꢀviếtꢀnàyꢀlàꢀnghiênꢀcứuꢀđầuꢀtiênꢀsửꢀdụngꢀmẫuꢀnghiênꢀcứuꢀlàꢀSMEsꢀtạiꢀViệtꢀNamꢀđểꢀ
kiểmꢀđịnhꢀmôꢀhìnhꢀSpenceꢀ(2014)ꢀvớiꢀmộtꢀbênꢀliênꢀquanꢀhữuꢀcơꢀlàꢀnhânꢀviênꢀcủaꢀDN.
Tráchꢀnhiệmꢀvớiꢀbảnꢀthânꢀꢀ
Tráchꢀnhiệmꢀvớiꢀngườiꢀlaoꢀđộng
vàꢀgiaꢀđìnhꢀcủaꢀchủꢀdoanhꢀnghiệp
Tráchꢀnhiệmꢀvớiꢀꢀ
Tráchꢀnhiệmꢀvớiꢀđốiꢀtác
cộngꢀđồngꢀđịaꢀphương
Hìnhꢀ1.ꢀMôꢀhìnhꢀkimꢀtựꢀthápꢀtráchꢀnhiệmꢀxãꢀhộiꢀꢀ
củaꢀdoanhꢀnghiệpꢀnhỏꢀtheoꢀSpenceꢀ(2014)
Nguồn:ꢀSpenceꢀ(2014)
2.2ꢀSựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀnhânꢀviên
SựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀvớiꢀDNꢀlàꢀcảmꢀgiác,ꢀtháiꢀđộ,ꢀgiáꢀtrịꢀvàꢀthựcꢀtiễnꢀđượcꢀ
phảnꢀánhꢀtrongꢀmứcꢀđộꢀgắnꢀbóꢀvàꢀcốngꢀhiếnꢀcủaꢀmộtꢀnhânꢀviênꢀđốiꢀvớiꢀDNꢀcủaꢀ
ꢁꢆꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
mình.ꢀAllenꢀ&ꢀMeyerꢀ(1990)ꢀphânꢀbiệtꢀbaꢀyếuꢀtốꢀcủaꢀgắnꢀkếtꢀnhânꢀviênꢀvớiꢀDNꢀbaoꢀ
gồm:ꢀ(i)ꢀTâmꢀlýꢀtìnhꢀcảmꢀgắnꢀbóꢀgiữaꢀcácꢀnhânꢀviên;ꢀ(ii)ꢀChiꢀphíꢀliênꢀquanꢀđếnꢀviệcꢀ
rờiꢀkhỏiꢀDNꢀ(camꢀkếtꢀtựꢀnguyệnꢀởꢀlạiꢀlàmꢀviệc);ꢀvàꢀ(iii)ꢀNghĩaꢀvụꢀởꢀlạiꢀvớiꢀDNꢀ(theoꢀ
quyꢀđịnh).ꢀMowdayꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(1979)ꢀđãꢀthựcꢀhiệnꢀnhiềuꢀnghiênꢀcứuꢀvàꢀđịnhꢀnghĩaꢀ
sựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀlàꢀniềmꢀtinꢀmãnhꢀliệtꢀcũngꢀnhưꢀchấpꢀnhậnꢀcácꢀmụcꢀtiêuꢀvàꢀ
giáꢀtrịꢀcủaꢀDN,ꢀsẵnꢀsàngꢀnỗꢀlựcꢀthayꢀmặtꢀDN,ꢀvàꢀmongꢀmuốnꢀmạnhꢀmẽꢀđểꢀduyꢀtrìꢀtưꢀ
cáchꢀthànhꢀviênꢀtrongꢀmộtꢀDN.ꢀO’Reillyꢀ(1989)ꢀđịnhꢀnghĩaꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀ
vớiꢀDNꢀlàꢀsựꢀràngꢀbuộcꢀtâmꢀlýꢀcủaꢀmộtꢀcáꢀnhânꢀđốiꢀvớiꢀDN,ꢀbaoꢀgồmꢀýꢀthứcꢀvàꢀmứcꢀ
độꢀthamꢀgiaꢀtrongꢀcôngꢀviệc,ꢀlòngꢀtrungꢀthànhꢀvàꢀniềmꢀtinꢀvàoꢀcácꢀgiáꢀtrịꢀcủaꢀDN.ꢀSựꢀ
gắnꢀkếtꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀvớiꢀtổꢀchứcꢀliênꢀquanꢀđếnꢀsựꢀổnꢀđịnhꢀlựcꢀlượngꢀlaoꢀđộng;ꢀtăngꢀ
doanhꢀthuꢀ(Mowdayꢀ&ꢀcộngꢀsự,ꢀ1979);ꢀgiảmꢀýꢀđịnhꢀrờiꢀđiꢀ(Tettꢀ&ꢀMeyer,ꢀ1993),ꢀ
vắngꢀmặtꢀ(Cohen,ꢀ1993;ꢀZahra,ꢀ1984);ꢀtăngꢀđềꢀxuấtꢀcảiꢀtiến,ꢀhỗꢀtrợꢀđồngꢀnghiệpꢀvàꢀ
nỗꢀlựcꢀlàmꢀviệcꢀ(Briefꢀ&ꢀMotowidlo,ꢀ1986).
Vềꢀcơꢀbản,ꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀliênꢀquanꢀđếnꢀđịnhꢀnghĩaꢀhợpꢀđồngꢀtâmꢀlý,ꢀ
theoꢀđóꢀmôꢀtảꢀniềmꢀtinꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀvềꢀcácꢀđiềuꢀkhoảnꢀvàꢀđiềuꢀkiệnꢀcủaꢀthỏaꢀthuậnꢀ
traoꢀđổiꢀgiữaꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀvàꢀngườiꢀsửꢀdụngꢀlaoꢀđộngꢀ(Robinsonꢀ&ꢀRousseau,ꢀ
1994).ꢀHợpꢀđồngꢀtâmꢀlýꢀchoꢀrằngꢀhầuꢀhếtꢀmọiꢀngườiꢀtìmꢀcáchꢀcânꢀbằngꢀcácꢀđóngꢀ
gópꢀcủaꢀhọꢀvàoꢀmộtꢀtổꢀchứcꢀvàꢀphầnꢀthưởngꢀtừꢀtổꢀchức.ꢀMặtꢀkhác,ꢀEisenbergerꢀ&ꢀ
cộngꢀsựꢀ(1990)ꢀkhẳngꢀđịnhꢀkháiꢀniệmꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀcũngꢀbaoꢀgồmꢀviệcꢀnhânꢀviênꢀcóꢀ
thểꢀnhậnꢀthứcꢀđượcꢀmứcꢀđộꢀmàꢀtổꢀchứcꢀcủaꢀhọꢀcamꢀkếtꢀvớiꢀhọ.ꢀTómꢀlại,ꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀ
củaꢀnhânꢀviênꢀvớiꢀDNꢀlàꢀmộtꢀchỉꢀsốꢀvềꢀýꢀđịnhꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀởꢀlạiꢀDN.ꢀNgoàiꢀchếꢀ
độꢀlươngꢀthưởngꢀcôngꢀbằngꢀvàꢀhợpꢀlý,ꢀDNꢀcóꢀthểꢀthuꢀhútꢀnhânꢀviênꢀcủaꢀmìnhꢀởꢀlạiꢀ
bằngꢀnhiềuꢀcáchꢀnhưꢀnângꢀcaoꢀsứcꢀkhỏeꢀthểꢀchấtꢀvàꢀtinhꢀthầnꢀcủaꢀnhânꢀviên,ꢀtăngꢀsựꢀ
hàiꢀlòngꢀtrongꢀcôngꢀviệc,ꢀphátꢀtriểnꢀnhânꢀviênꢀ(Huselid,ꢀ1995).
2.3ꢀCácꢀgiảꢀthuyếtꢀvềꢀtácꢀđộngꢀcủaꢀtráchꢀnhiệmꢀxãꢀhộiꢀcủaꢀdoanhꢀnghiệpꢀnhỏꢀvàꢀ
vừaꢀtớiꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀngườiꢀlaoꢀđộng
TheoꢀSpenceꢀ(2014),ꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀnhỏꢀnằmꢀởꢀbốnꢀnhómꢀđốiꢀtượng:ꢀ(i)ꢀVớiꢀ
chínhꢀngườiꢀchủ,ꢀngườiꢀquảnꢀlýꢀDNꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀcủaꢀhọ;ꢀ(ii)ꢀVớiꢀngườiꢀlaoꢀđộng;ꢀꢇ
(iii)ꢀVớiꢀcộngꢀđồng;ꢀvàꢀ(iv)ꢀVớiꢀđốiꢀtácꢀnhưꢀnhàꢀcungꢀcấp,ꢀbạnꢀhàng,ꢀđốiꢀthủꢀcạnhꢀ
tranh.ꢀĐiểmꢀmạnhꢀtrongꢀmôꢀhìnhꢀTNXHꢀcủaꢀSpenceꢀ(2014)ꢀlàꢀcácꢀDNꢀnhỏꢀsắpꢀxếpꢀ
thựcꢀhiệnꢀcácꢀnộiꢀdungꢀTNXHꢀtheoꢀthứꢀtựꢀưuꢀtiênꢀvàꢀtầmꢀquanꢀtrọngꢀcủaꢀTNXHꢀtheoꢀ
4ꢀnhómꢀđốiꢀtượngꢀtrên.
SựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀvớiꢀDNꢀđượcꢀhiểuꢀlàꢀsựꢀgắnꢀbóꢀcảꢀvềꢀtìnhꢀcảm,ꢀ
lýꢀtríꢀvàꢀcảꢀtrongꢀhànhꢀđộngꢀcủaꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀvớiꢀDN.ꢀTrênꢀthếꢀgiớiꢀđãꢀcóꢀnhiềuꢀ
nghiênꢀcứuꢀchoꢀthấyꢀmốiꢀliênꢀhệꢀtíchꢀcựcꢀgiữaꢀviệcꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀcảmꢀnhậnꢀđượcꢀ
TNXHꢀcủaꢀDNꢀvớiꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀhọꢀvớiꢀchínhꢀDNꢀấyꢀ(Somers,ꢀ2001;ꢀGaravanꢀ&ꢀ
Mcguire,ꢀ2010;ꢀTrevinoꢀ&ꢀNelson,ꢀ2016).ꢀCácꢀnghiênꢀcứuꢀtrongꢀnướcꢀcũngꢀkhẳngꢀ
địnhꢀmốiꢀliênꢀhệꢀnày,ꢀnhưꢀnghiênꢀcứuꢀcủaꢀTrầnꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2018)ꢀtạiꢀcácꢀDNꢀduꢀlịchꢀ
tỉnhꢀQuảngꢀNinh;ꢀnghiênꢀcứuꢀcủaꢀHoàngꢀ&ꢀHuỳnhꢀ(2015)ꢀvớiꢀcácꢀnhânꢀviênꢀngânꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢁꢇ
hàngꢀthươngꢀmạiꢀcổꢀphầnꢀtrênꢀđịaꢀbànꢀThànhꢀphốꢀHồꢀChíꢀMinhꢀ(TP.ꢀHCM).ꢀNguyễnꢀ
(2010)ꢀđềꢀxuấtꢀgắnꢀquảnꢀtrịꢀnhânꢀsựꢀvớiꢀTNXHꢀđểꢀnângꢀcaoꢀhiệuꢀquảꢀcủaꢀcảꢀhaiꢀnộiꢀ
dungꢀquảnꢀtrịꢀnày.
MộtꢀkhiꢀnhânꢀviênꢀcủaꢀSMEsꢀcảmꢀnhậnꢀngườiꢀchủꢀDNꢀvàꢀngườiꢀquảnꢀlýꢀDNꢀ
làꢀngườiꢀcóꢀtráchꢀnhiệmꢀvớiꢀchínhꢀgiaꢀđìnhꢀhọꢀbởiꢀvìꢀSMEsꢀthườngꢀcóꢀchủꢀsởꢀhữuꢀ
DNꢀcũngꢀlàꢀgiámꢀđốcꢀvàꢀDNꢀthườngꢀđượcꢀđiềuꢀhànhꢀtheoꢀtínhꢀchấtꢀDNꢀgiaꢀđình,ꢀsửꢀ
dụngꢀvốnꢀgópꢀcủaꢀgiaꢀđình,ꢀnhânꢀviênꢀsẽꢀcóꢀđặtꢀniềmꢀtinꢀnhiềuꢀhơnꢀvàoꢀngườiꢀchủꢀ
vàꢀngườiꢀquảnꢀlýꢀcủaꢀhọ.
H1:ꢀCảmꢀnhậnꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀvềꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀchủꢀdoanhꢀnghiệpꢀvà/hoặcꢀquảnꢀ
lýꢀdoanhꢀnghiệpꢀvớiꢀbảnꢀthânꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀhọꢀlàmꢀchoꢀnhânꢀviênꢀgắnꢀkếtꢀvớiꢀdoanhꢀ
nghiệp.
Vớiꢀđốiꢀtượngꢀngườiꢀlaoꢀđộng,ꢀcácꢀnộiꢀdungꢀcủaꢀTNXHꢀtrongꢀmôꢀhìnhꢀkimꢀtựꢀ
thápꢀTNXHꢀcủaꢀSpenceꢀ(2014)ꢀlầnꢀlượtꢀlàꢀtráchꢀnhiệmꢀđảmꢀbảoꢀđủꢀđiềuꢀkiệnꢀkinhꢀ
tếꢀvàꢀchấpꢀhànhꢀphápꢀluậtꢀđểꢀDNꢀtồnꢀtại,ꢀsựꢀđốiꢀxửꢀcóꢀđạoꢀđứcꢀvàꢀchămꢀsócꢀdànhꢀ
choꢀcácꢀbênꢀliênꢀquan,ꢀliêmꢀchínhꢀcủaꢀngườiꢀquảnꢀlýꢀvàꢀngườiꢀchủꢀDN,ꢀsauꢀđóꢀthiệnꢀ
nguyệnꢀcủaꢀDN.
H2:ꢀCảmꢀnhậnꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀvềꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀdoanhꢀnghiệpꢀvớiꢀngườiꢀlaoꢀ
độngꢀlàmꢀchoꢀnhânꢀviênꢀgắnꢀkếtꢀvớiꢀdoanhꢀnghiệp.
TNXHꢀđốiꢀvớiꢀcộngꢀđồngꢀlàꢀsựꢀđốiꢀxửꢀcóꢀđạoꢀđứcꢀvàꢀchămꢀloꢀdànhꢀchoꢀcácꢀbênꢀliênꢀ
quan,ꢀsựꢀthiệnꢀnguyệnꢀcủaꢀDNꢀđốiꢀvớiꢀcộngꢀđồng,ꢀtráchꢀnhiệmꢀđảmꢀbảoꢀđủꢀđiềuꢀkiệnꢀ
kinhꢀtếꢀvàꢀphápꢀlýꢀđểꢀDNꢀtồnꢀtại,ꢀvàꢀsựꢀliêmꢀchínhꢀcủaꢀchínhꢀngườiꢀchủꢀvàꢀquảnꢀlýꢀDN.
H3:ꢀCảmꢀnhậnꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀvềꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀdoanhꢀnghiệpꢀvớiꢀcộngꢀđồng,ꢀ
địaꢀphươngꢀnơiꢀhọꢀlàmꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀnhânꢀviênꢀgắnꢀkếtꢀvớiꢀdoanhꢀnghiệp.
Đốiꢀvớiꢀđốiꢀtácꢀkinhꢀdoanhꢀnhưꢀkháchꢀhàng,ꢀnhàꢀcungꢀcấpꢀvàꢀcảꢀđốiꢀthủꢀcạnhꢀ
tranh,ꢀthứꢀtựꢀưuꢀtiênꢀcủaꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀnhỏ,ꢀtheoꢀSpenceꢀ(2014)ꢀlàꢀtráchꢀnhiệmꢀ
đảmꢀbảoꢀđủꢀđiềuꢀkiệnꢀkinhꢀtếꢀvàꢀphápꢀlýꢀđểꢀDNꢀtồnꢀtại,ꢀsựꢀliêmꢀchínhꢀcủaꢀtừngꢀcáꢀ
nhânꢀngườiꢀquảnꢀlýꢀvà/hoặcꢀngườiꢀchủꢀDN,ꢀsựꢀđốiꢀxửꢀcóꢀđạoꢀđứcꢀvớiꢀcácꢀbênꢀliênꢀ
quanꢀvàꢀsựꢀthiệnꢀnguyệnꢀcủaꢀDNꢀđốiꢀvớiꢀcộngꢀđồng.
H4:ꢀCảmꢀnhậnꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀvềꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀdoanhꢀnghiệpꢀvớiꢀđốiꢀtácꢀlàmꢀ
choꢀnhânꢀviênꢀgắnꢀkếtꢀvớiꢀdoanhꢀnghiệp.
3.ꢀDữꢀliệuꢀvàꢀphươngꢀphápꢀnghiênꢀcứu
3.1ꢀThiếtꢀkếꢀkhảoꢀsát
Nghiênꢀcứuꢀsửꢀdụngꢀphươngꢀphápꢀhồiꢀquyꢀvàꢀdữꢀliệuꢀsơꢀcấpꢀtừꢀkhảoꢀsátꢀnhânꢀviênꢀ
làmꢀviệcꢀtrongꢀ68ꢀSMEsꢀởꢀViệtꢀNam,ꢀxácꢀđịnhꢀquyꢀmôꢀDNꢀtheoꢀsốꢀlaoꢀđộngꢀvàꢀtổngꢀ
doanhꢀthuꢀhàngꢀnămꢀhoặcꢀtổngꢀnguồnꢀvốn,ꢀchiaꢀlàmꢀhaiꢀnhómꢀngànhꢀđặcꢀthù,ꢀtheoꢀ
Nghịꢀđịnhꢀ39/2018/NĐ-CP,ꢀcóꢀhiệuꢀlựcꢀtừꢀngàyꢀ11/3/2018.ꢀTheoꢀđó,ꢀngưỡngꢀtốiꢀđaꢀ
củaꢀmộtꢀDNꢀđượcꢀcoiꢀlàꢀSMEsꢀtrongꢀBảngꢀ1ꢀdướiꢀđây:
ꢁꢈꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
Bảngꢀ1.ꢀTiêuꢀchíꢀápꢀdụngꢀđểꢀchọnꢀlọcꢀdoanhꢀnghiệpꢀnhỏꢀvàꢀvừaꢀtạiꢀViệtꢀNam
Quyꢀmôꢀ Nôngꢀnghiệp,ꢀlâmꢀnghiệp,ꢀꢀ
Thươngꢀmại,ꢀdịchꢀvụ
doanhꢀnghiệp thủyꢀsản,ꢀcôngꢀnghiệp,ꢀxâyꢀdựng
Doanhꢀ nghiệpꢀ Cóꢀ sốꢀ laoꢀ Tổngꢀ doanhꢀ thuꢀ Cóꢀ sốꢀ laoꢀ Tổngꢀdoanhꢀthuꢀ
vừa
độngꢀ thamꢀ giaꢀ củaꢀ nămꢀ khôngꢀ độngꢀthamꢀgiaꢀ củaꢀ nămꢀ khôngꢀ
BHXHꢀ bìnhꢀ quáꢀ 200ꢀ tỷꢀ đồngꢀ BHXHꢀ bìnhꢀ quáꢀ300ꢀtỷꢀđồngꢀ
quânꢀ
khôngꢀquáꢀ200ꢀ vốnꢀkhôngꢀquáꢀ100ꢀ khôngꢀ
người. tỷꢀđồng. 100ꢀngười.
nămꢀ hoặcꢀ tổngꢀ nguồnꢀ quânꢀ
nămꢀ hoặcꢀtổngꢀnguồnꢀ
quáꢀ vốnꢀ khôngꢀ quáꢀ
100ꢀtỷꢀđồng.
Doanhꢀ nghiệpꢀ Cóꢀsốꢀlaoꢀđộngꢀ Tổngꢀ doanhꢀ thuꢀ Cóꢀsốꢀlaoꢀđộngꢀ Tổngꢀdoanhꢀthuꢀ
nhỏ
thamꢀ giaꢀ đóngꢀ củaꢀ nămꢀ khôngꢀ thamꢀgiaꢀđóngꢀ củaꢀ nămꢀ khôngꢀ
bảoꢀ hiểmꢀ xãꢀ quáꢀ 50ꢀ tỷꢀ đồngꢀ bảoꢀ hiểmꢀ xãꢀ quáꢀ100ꢀtỷꢀđồngꢀ
hộiꢀ khôngꢀ quáꢀ hoặcꢀ tổngꢀ nguồnꢀ hộiꢀkhôngꢀquáꢀ hoặcꢀtổngꢀnguồnꢀ
100ꢀngười.
vốnꢀkhôngꢀquáꢀ 20ꢀ 50ꢀngười.
tỷꢀđồng.
vốnꢀ khôngꢀ quáꢀ
50ꢀtỷꢀđồng.
Doanhꢀ nghiệpꢀ Cóꢀsốꢀlaoꢀđộngꢀ Tổngꢀ doanhꢀ thuꢀ Cóꢀsốꢀlaoꢀđộngꢀ Tổngꢀdoanhꢀthuꢀ
siêuꢀnhỏ
thamꢀ giaꢀ đóngꢀ củaꢀ nămꢀ khôngꢀ thamꢀgiaꢀđóngꢀ củaꢀ nămꢀ khôngꢀ
bảoꢀ hiểmꢀ xãꢀ quáꢀ3ꢀtỷꢀđồngꢀhoặcꢀ bảoꢀ hiểmꢀ xãꢀ quáꢀ 10ꢀ tỷꢀ đồngꢀ
hộiꢀ khôngꢀ quáꢀ tổngꢀ nguồnꢀ vốnꢀ hộiꢀkhôngꢀquáꢀ hoặcꢀtổngꢀnguồnꢀ
10ꢀngười.
khôngꢀ quáꢀ 3ꢀ tỷꢀ 10ꢀngười.
đồng.
vốnꢀkhôngꢀquáꢀ3ꢀ
tỷꢀđồng.
Nguồn:ꢀNghịꢀđịnhꢀsốꢀ39/2018/NĐ-CP
Nhómꢀtácꢀgiảꢀđãꢀthiếtꢀkếꢀphiếuꢀkhảoꢀsátꢀcóꢀ5ꢀnhânꢀtốꢀgồmꢀcóꢀ1ꢀbiếnꢀphụꢀthuộc,ꢀ
làꢀSựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀvàꢀ4ꢀbiếnꢀđộcꢀlập,ꢀbaoꢀgồm:ꢀTráchꢀnhiệmꢀvớiꢀbảnꢀ
thânꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀchủꢀDN,ꢀTráchꢀnhiệmꢀvớiꢀngườiꢀlaoꢀđộng,ꢀTráchꢀnhiệmꢀvớiꢀcộngꢀ
đồngꢀđịaꢀphươngꢀvàꢀTráchꢀnhiệmꢀvớiꢀđốiꢀtácꢀthôngꢀquaꢀcácꢀmụcꢀhỏiꢀtrênꢀthangꢀđoꢀ
Likertꢀ5ꢀmứcꢀđộꢀ(1ꢀ-ꢀRấtꢀkhôngꢀhàiꢀlòng,ꢀ2ꢀ-ꢀKhôngꢀhàiꢀlòng,ꢀ3ꢀ-ꢀTrungꢀlập,ꢀ4ꢀ-ꢀHàiꢀ
lòng,ꢀ5ꢀ-ꢀRấtꢀhàiꢀlòng).ꢀBênꢀcạnhꢀđó,ꢀđểꢀđảmꢀbảoꢀđộꢀtinꢀcậyꢀvàꢀtínhꢀchínhꢀxácꢀđốiꢀ
vớiꢀdữꢀliệuꢀkhảoꢀsát,ꢀphiếuꢀkhảoꢀsátꢀcũngꢀđưaꢀraꢀcácꢀcâuꢀhỏiꢀđểꢀlấyꢀthôngꢀtinꢀvềꢀnhânꢀ
khẩuꢀhọcꢀvàꢀthôngꢀtinꢀvềꢀDN.
Quáꢀtrìnhꢀtiếnꢀhànhꢀđiềuꢀtraꢀgồmꢀđiềuꢀtraꢀthửꢀvàꢀkhảoꢀsátꢀchính.ꢀĐiềuꢀtraꢀthửꢀđượcꢀ
nhómꢀtácꢀgiảꢀthựcꢀhiệnꢀởꢀquyꢀmôꢀnhỏꢀvớiꢀ60ꢀnhânꢀsựꢀthuộcꢀ10ꢀDNꢀ(5ꢀDNꢀquyꢀmôꢀ
siêuꢀnhỏ,ꢀ3ꢀDNꢀquyꢀmôꢀnhỏꢀvàꢀ2ꢀDNꢀquyꢀmôꢀvừa)ꢀnhằmꢀđánhꢀgiáꢀmứcꢀđộꢀnhậnꢀthứcꢀ
vềꢀthangꢀđoꢀvàꢀbảngꢀhỏiꢀvàꢀcóꢀcơꢀsởꢀdữꢀliệuꢀbanꢀđầuꢀđểꢀđánhꢀgiáꢀvàꢀđoꢀlườngꢀdữꢀliệuꢀ
thửꢀnghiệm.ꢀTrongꢀsốꢀcácꢀthangꢀđoꢀvàꢀcâuꢀhỏiꢀkhảoꢀsát,ꢀchỉꢀduyꢀnhấtꢀthangꢀđoꢀ“tínhꢀ
liêmꢀchính”ꢀnhómꢀtácꢀgiảꢀcầnꢀphảiꢀgiảiꢀthíchꢀkỹꢀhơnꢀvàꢀđãꢀđiềuꢀchỉnhꢀthànhꢀ“tínhꢀliêmꢀ
khiếtꢀvàꢀchínhꢀtrực”.ꢀSauꢀkhiꢀđiềuꢀchỉnhꢀthangꢀđoꢀvàꢀbảngꢀhỏi,ꢀnhómꢀtácꢀgiảꢀdùngꢀkỹꢀ
thuậtꢀlấyꢀmẫuꢀthuậnꢀtiệnꢀ(convenientꢀsampling)ꢀđểꢀxâyꢀdựngꢀmẫuꢀnghiênꢀcứu.ꢀTiêuꢀ
chíꢀchọnꢀmẫuꢀtheoꢀBảngꢀ1.ꢀNhómꢀtácꢀgiảꢀkhảoꢀsátꢀnhânꢀviên,ꢀnghĩaꢀlàꢀđãꢀloạiꢀ100%ꢀ
nhữngꢀngườiꢀquảnꢀlýꢀcấpꢀcaoꢀraꢀkhỏiꢀmẫuꢀtrướcꢀkhiꢀphátꢀbảngꢀhỏi,ꢀchoꢀdùꢀDNꢀđượcꢀ
khảoꢀsátꢀlàꢀDNꢀquyꢀmôꢀsiêuꢀnhỏ,ꢀnhỏꢀhayꢀvừa.ꢀSauꢀđó,ꢀnhómꢀtácꢀgiảꢀthựcꢀhiệnꢀkhảoꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢁꢉ
sátꢀchínhꢀthứcꢀđốiꢀvớiꢀ68ꢀDNꢀthỏaꢀmãnꢀvớiꢀđiềuꢀkiệnꢀđượcꢀmôꢀtảꢀtrongꢀBảngꢀ1,ꢀtạiꢀcácꢀ
tỉnhꢀthànhꢀthôngꢀquaꢀmạngꢀlướiꢀcựuꢀsinhꢀviênꢀvàꢀnhữngꢀDNꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiảꢀđãꢀthamꢀ
giaꢀđàoꢀtạoꢀvàꢀtưꢀvấn.ꢀThờiꢀgianꢀkhảoꢀsátꢀđượcꢀtiếnꢀhànhꢀtừꢀngàyꢀ15/07/2020ꢀđếnꢀngàyꢀ
15/08/2020,ꢀthựcꢀhiệnꢀthôngꢀquaꢀmẫuꢀkhảoꢀsátꢀtrựcꢀtuyến,ꢀmỗiꢀDNꢀkhảoꢀsátꢀbìnhꢀquânꢀ
5ꢀnhânꢀviênꢀtheoꢀphươngꢀphápꢀlựaꢀchọnꢀngẫuꢀnhiên.
3.2ꢀMẫuꢀnghiênꢀcứu
Bảngꢀ2ꢀmôꢀtảꢀđặcꢀđiểmꢀmẫuꢀnghiênꢀcứuꢀtừꢀ348ꢀnhânꢀviênꢀcủaꢀ68ꢀDN.ꢀVềꢀsốꢀlaoꢀ
độngꢀtậpꢀtrungꢀnhiềuꢀnhấtꢀởꢀDNꢀcóꢀtừꢀ11-50ꢀngườiꢀchiếmꢀ43,1%,ꢀtiếpꢀđếnꢀlàꢀDNꢀcóꢀtừꢀ
51-100ꢀngườiꢀlàꢀ26,2%.ꢀVềꢀdoanhꢀthuꢀhàngꢀnămꢀtậpꢀtrungꢀvàoꢀnhómꢀDNꢀcóꢀdoanhꢀthuꢀ
từꢀ3-20ꢀtỷꢀVNĐꢀlàꢀ25%,ꢀtiếpꢀđóꢀtừꢀ21-50ꢀtỷꢀlàꢀ20,1%.ꢀTrongꢀtổngꢀsốꢀ348ꢀphiếuꢀkhảoꢀ
sátꢀthuꢀvề,ꢀcóꢀ62.4%ꢀngườiꢀtrảꢀlờiꢀlàꢀnamꢀgiớiꢀvàꢀ37,6%ꢀlàꢀnữꢀgiới.ꢀĐạiꢀđaꢀsốꢀngườiꢀtrảꢀ
lờiꢀởꢀđộꢀtuổiꢀ26-35ꢀchiếmꢀ56,9%ꢀvàꢀđộꢀtuổiꢀ36-45ꢀchiếmꢀ21,8%.ꢀThờiꢀgianꢀcôngꢀtácꢀ
củaꢀnhânꢀsựꢀcaoꢀnhấtꢀlàꢀtừꢀ1-5ꢀnămꢀ(44,3%);ꢀmứcꢀlươngꢀbìnhꢀquân/thángꢀcaoꢀnhấtꢀởꢀ
mứcꢀ6-10ꢀtriệuꢀVNĐꢀ(56,9%);ꢀtrìnhꢀđộꢀhọcꢀvấnꢀtậpꢀchủꢀyếuꢀlàꢀcaoꢀđẳng,ꢀđạiꢀhọcꢀchiếmꢀ
78,7%.ꢀCácꢀDNꢀđượcꢀkhảoꢀsátꢀcóꢀđịaꢀchỉꢀgiaoꢀdịchꢀởꢀmộtꢀtrongꢀcácꢀtỉnhꢀthànhꢀHàꢀNội,ꢀ
HảiꢀPhòng,ꢀHưngꢀYên,ꢀQuảngꢀNinh,ꢀHàꢀNam,ꢀĐàꢀNẵng,ꢀTP.HCMꢀvàꢀCầnꢀThơ.
Bảngꢀ2.ꢀĐặcꢀđiểmꢀmẫuꢀkhảoꢀsát
Chỉꢀtiêu
Sốꢀlượngꢀ(người) Tỷꢀlệꢀ(%)
1.ꢀGiớiꢀtính
Nam
217
62,4
37,6
Nữ
ꢅꢀꢅ
2.ꢀTuổi
18ꢀ-ꢀ25
ꢃꢃ
ꢅꢉꢈ
76
7
19,0
56,9
21,8
2,0
26ꢀ-ꢀ35
36ꢀ-ꢀ45
46ꢀ-ꢀ55
Trênꢀ56
ꢅ
0,3
3.ꢀThờiꢀgianꢀcôngꢀtácꢀ(năm)
Dướiꢀ1ꢀ
ꢉꢀ
154
47
26,7
44,3
13,5
12,4
3,2
1ꢀ-ꢀ5
6ꢀ-ꢀ10
10ꢀ-ꢀ15
43
Trênꢀ15ꢀ
ꢅꢅ
4.ꢀTrìnhꢀđộꢀhọcꢀvấn
Trungꢀhọcꢀphổꢀthông
Caoꢀđẳng,ꢀđạiꢀhọc
Thạcꢀsĩ
37
274
ꢀꢃ
10,6
78,7
10,3
0,3
Tiếnꢀsĩ
ꢅ
ꢄꢊꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
Bảngꢀ2.ꢀĐặcꢀđiểmꢀmẫuꢀkhảoꢀsátꢇ(tiếpꢀtheo)
Sốꢀlượngꢀ(người) Tỷꢀlệꢀ(%)
Chỉꢀtiêu
5.ꢀMứcꢀlươngꢀ(triệuꢀVNĐ/tháng)
3ꢀ-ꢀ5
ꢃꢃ
ꢅꢉꢈ
76
7
19,0
56,9
21,8
2,0
6ꢀ-ꢀ10
11ꢀ-ꢀ15
16ꢀ-ꢀ20
Trênꢀ20
ꢅ
0,3
6.ꢀTổngꢀnhânꢀsựꢀdoanhꢀnghiệpꢀ(người)
Dướiꢀ10
11ꢀ-ꢀ50
44
150
ꢉꢅ
12,6
43,1
26,2
18,1
51ꢀ-ꢀ100
101ꢀ-ꢀ200
ꢃꢀ
7.ꢀTổngꢀdoanhꢀthuꢀdoanhꢀghiệpꢀ(tỷꢀVNĐ)
Dướiꢀ3
3ꢀ-ꢀ20
ꢅꢁꢄ
29,3
25,0
20,1
12,0
12,6
87
73
42
44
21ꢀ-ꢀ50
51ꢀ-ꢀ100
101ꢀ-ꢀ200
Nguồn:ꢀKhảoꢀsátꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
3.3ꢀPhânꢀtíchꢀdữꢀliệuꢀkhảoꢀsát
3.3.1ꢀMôꢀhình
Sauꢀkhiꢀkiểmꢀđịnhꢀđộꢀtinꢀcậyꢀcủaꢀcácꢀthangꢀđoꢀvàꢀtríchꢀxuấtꢀcácꢀnhânꢀtố,ꢀnhómꢀ
tácꢀgiảꢀxâyꢀdựngꢀmộtꢀmôꢀhìnhꢀhồiꢀquyꢀtuyếnꢀtínhꢀđểꢀkiểmꢀđịnhꢀbốnꢀgiảꢀthuyếtꢀH1,ꢀ
H2,ꢀH3,ꢀH4ꢀnhưꢀsau:
ILCꢀ=ꢀβꢁꢇ+ꢀβꢅ*RSFꢀ+ꢀβꢄ*REꢀ+ꢀβꢀ*RLCꢀ+ꢀβ4*TBPꢀ+ꢀεit
trongꢀđóꢀILCꢀlàꢀbiếnꢀphụꢀthuộc,ꢀphảnꢀánhꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀngườiꢀlaoꢀđộng;ꢀRSFꢀlàꢀ
tráchꢀnhiệmꢀvớiꢀbảnꢀthânꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀcủaꢀchủꢀDN;ꢀREꢀlàꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀDNꢀvớiꢀ
ngườiꢀlaoꢀđộng;ꢀRLCꢀlàꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀDNꢀvớiꢀcộngꢀđồngꢀđịaꢀphương;ꢀRBPꢀlàꢀ
tráchꢀnhiệmꢀcủaꢀDNꢀvớiꢀđốiꢀtác;ꢀεꢀlàꢀsốꢀdưꢀtrongꢀmôꢀhìnhꢀhồiꢀquy.
3.3.2ꢀĐánhꢀgiáꢀđộꢀtinꢀcậyꢀcủaꢀthangꢀđo
Đểꢀkiểmꢀtraꢀđộꢀtinꢀcậyꢀcủaꢀmôꢀhìnhꢀđoꢀlườngꢀnhânꢀtốꢀvàꢀloạiꢀbỏꢀcácꢀthangꢀđoꢀ
khôngꢀphùꢀhợp,ꢀnhómꢀtácꢀgiảꢀsửꢀdụngꢀhệꢀsốꢀCronbach’sꢀAlphaꢀvàꢀtươngꢀquanꢀbiến-
tổng.ꢀKếtꢀquảꢀphânꢀtíchꢀđộꢀtinꢀcậyꢀcủaꢀthangꢀđoꢀchoꢀthấyꢀđộꢀtinꢀcậyꢀcủaꢀthangꢀđoꢀ
củaꢀcácꢀbiếnꢀRSF;ꢀRE;ꢀRLC;ꢀRBPꢀvàꢀILCꢀlầnꢀlượtꢀlàꢀ0,721;ꢀ0,806;ꢀ0,886;ꢀ0,810ꢀvàꢀ
0,885ꢀđềuꢀ>ꢀ0,7ꢀđạtꢀyêuꢀcầu.ꢀTấtꢀcảꢀcácꢀbiếnꢀthànhꢀphầnꢀđềuꢀcóꢀhệꢀsốꢀtươngꢀquanꢀ
vớiꢀtổngꢀlớnꢀhơnꢀ0,4.ꢀTheoꢀĐinhꢀ&ꢀTôꢀ(2017),ꢀHairꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2018),ꢀngưỡngꢀđượcꢀ
đềꢀxuấtꢀvớiꢀđộꢀtinꢀcậyꢀcủaꢀbiếnꢀquanꢀsátꢀlàꢀ0,7ꢀvàꢀhệꢀsốꢀtươngꢀquanꢀbiếnꢀtổngꢀlàꢀ0,5.ꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢄꢂ
Nhưꢀvậy,ꢀtấtꢀcảꢀthangꢀđoꢀnhânꢀtốꢀcủaꢀcácꢀbiếnꢀRSF,ꢀRE,ꢀRLC,ꢀRBPꢀvàꢀILCꢀđềuꢀđạtꢀ
độꢀtinꢀcậyꢀvàꢀđềuꢀđượcꢀgiữꢀlạiꢀđểꢀthựcꢀhiệnꢀcácꢀphânꢀtíchꢀtiếpꢀtheo.
Bảngꢀ3.ꢀKếtꢀquảꢀphânꢀtíchꢀđộꢀtinꢀcậyꢀcủaꢀcácꢀbiếnꢀquanꢀsátꢀvàꢀcácꢀnhânꢀtố
Ápꢀ
dụngꢀ
theo
Tươngꢀ
quanꢀ
biến-tổng
Alphaꢀ
nếuꢀloạiꢀ Cronbach’sꢀ
biến
Hệꢀsốꢀ
Nhânꢀtố
Biếnꢀquanꢀsát
Alpha
Tráchꢀ
nhiệmꢀvớiꢀ trựcꢀ(RSF1)
bảnꢀthânꢀ
Tínhꢀ liêmꢀ khiếtꢀ vàꢀ chínhꢀ Spenceꢀ
0,44
0,44
0,56
0,62
0,61
0,57
0,64
0,67
0,75
0,76
0,76
0,74
0,60
0,63
0,66
0,62
0,70
0,72
(2014)
Quanꢀtâmꢀtớiꢀđiềuꢀkiệnꢀsinhꢀ
hoạtꢀcủaꢀgiaꢀđìnhꢀ(RSF2)
0,71
0,63
0,60
0,76
0,78
0,75
0,73
0,86
0,85
0,85
0,86
0,78
0,76
0,75
0,76
vàꢀgiaꢀ
đìnhꢀcủaꢀ
chủꢀDNꢀ
và/hoặcꢀ
quảnꢀlýꢀ
DNꢀ(RSF)
Quanꢀtâmꢀvàꢀchămꢀsócꢀđếnꢀ
giaꢀđìnhꢀ(RSF3)
Quanꢀtâmꢀtớiꢀhoạtꢀđộngꢀtừꢀ
thiệnꢀ(RSF4)
Tráchꢀ
Đápꢀ ứngꢀ điềuꢀ kiệnꢀ sốngꢀ Spenceꢀ
0,81
0,89
0,81
nhiệmꢀvớiꢀ củaꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀ(RE1)
ngườiꢀlaoꢀ
độngꢀ(RE)
(2014)
Quanꢀ tâmꢀ đếnꢀ ngườiꢀ laoꢀ
độngꢀ(RE2)
Tựꢀdoꢀthểꢀhiệnꢀquanꢀđiểmꢀ
cáꢀnhânꢀ(RE3)
Thamꢀgiaꢀcácꢀhoạtꢀđộngꢀtừꢀ
thiệnꢀ(RE4)
Tráchꢀ
nhiệmꢀ
vớiꢀcộngꢀ
đồngꢀđịaꢀ
phươngꢀ
(RLC)
Quanꢀ tâmꢀ tớiꢀ cộngꢀ đồngꢀ Spenceꢀ
địaꢀphươngꢀ(RLC1)
(2014)
DNꢀcóꢀnhiềuꢀhoạtꢀđộngꢀtừꢀ
thiệnꢀ(RLC2)
Hỗꢀ trợ,ꢀ chămꢀ loꢀ đếnꢀ đờiꢀ
sốngꢀ(RLC3)
Thựcꢀhiệnꢀtốtꢀcácꢀquyꢀđịnhꢀ
(RLC4)
Tráchꢀ
Quanꢀtâmꢀtớiꢀsựꢀtồnꢀtạiꢀcủaꢀ Spenceꢀ
nhiệmꢀvớiꢀ đốiꢀtácꢀ(RBP1)
đốiꢀtácꢀ
(RBP)
(2014)
Tônꢀ trọngꢀ chínhꢀ kiếnꢀ củaꢀ
cácꢀđốiꢀtácꢀ(RBP2)
Quanꢀtâmꢀtớiꢀđờiꢀsống,ꢀhoạtꢀ
độngꢀcủaꢀđốiꢀtácꢀ(RBP3)
Cóꢀhoạtꢀđộngꢀtừꢀthiệnꢀđốiꢀ
vớiꢀ đốiꢀ tácꢀ khiꢀ cầnꢀ thiếtꢀ
(RBP4)
ꢄꢃꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
Bảngꢀ3.ꢀKếtꢀquảꢀphânꢀtíchꢀđộꢀtinꢀcậyꢀcủaꢀcácꢀbiếnꢀquanꢀsátꢀvàꢀcácꢀnhânꢀtốꢇ(tiếpꢀtheo)
Ápꢀ
dụngꢀ
theo
Tươngꢀ
quanꢀ
biến-tổng
Alphaꢀ
nếuꢀloạiꢀ Cronbach’sꢀ
Hệꢀsốꢀ
Nhânꢀtố
Biếnꢀquanꢀsát
biến
0,85
0,87
0,86
Alpha
Sựꢀgắnꢀkếtꢀ Gắnꢀbó,ꢀthânꢀthiếtꢀ(ILC1)
củaꢀngườiꢀ
Trầnꢀ&ꢀ
cộngꢀsựꢀ
(2018)
0,76
0,69
0,72
0,89
Thíchꢀlàmꢀviệcꢀ(ILC2)
laoꢀđộngꢀ
Cảmꢀgiácꢀthuộcꢀvềꢀcôngꢀtyꢀ
(ILC)
(ILC3)
Sẽꢀkhóꢀkhănꢀnếuꢀkhôngꢀlàmꢀ
việcꢀtrongꢀDNꢀnữaꢀ(ILC4)
0,71
0,73
0,86
0,86
Cầnꢀphảiꢀduyꢀtrìꢀviệcꢀlàmꢀởꢀ
DNꢀ(ILC5)
Nguồn:ꢀTínhꢀtoánꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
3.3.3ꢀPhânꢀtíchꢀEFA
Phânꢀtíchꢀcácꢀnhânꢀtốꢀkhảoꢀsátꢀ(EFA)ꢀđượcꢀtiếnꢀhànhꢀvớiꢀ16ꢀbiếnꢀquanꢀsátꢀcủaꢀ
4ꢀnhânꢀtốꢀđộcꢀlậpꢀảnhꢀhưởngꢀđếnꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀtạiꢀcácꢀDNꢀsiêuꢀ
nhỏ,ꢀnhỏꢀvàꢀvừa.ꢀEFAꢀnhằmꢀđánhꢀgiáꢀhaiꢀgiáꢀtrịꢀquanꢀtrọngꢀlàꢀgiáꢀtrịꢀhộiꢀtụꢀvàꢀgiáꢀ
trịꢀphânꢀbiệt.ꢀĐiềuꢀkiệnꢀchoꢀEFAꢀđượcꢀthỏaꢀmãnꢀlà:ꢀhệꢀsốꢀtảiꢀ>ꢀ0,4;ꢀ0,5ꢀ≤ꢀKMOꢀ≤ꢀ1;ꢀꢇ
Sig.ꢀ<ꢀ0,05;ꢀphầnꢀtrămꢀbiếnꢀthiênꢀ>ꢀ50%ꢀ(Đinhꢀ&ꢀTô,ꢀ2017).
Bảngꢀ4.ꢀMaꢀtrậnꢀxoayꢀ
Biếnꢀquanꢀsát
RLC3
RLC4
RLC2
RLC1
RBP4
RBP3
RBP1
RBP2
RE3
ꢂ
ꢃ
ꢁ
ꢄ
0,921
0,907
0,753
0,737
0,821
0,805
0,799
0,700
0,829
0,806
0,786
0,757
RE4
RE2
RE1
RSF4
RSF3
RSF2
RSF1
0,789
0,741
0,672
0,670
Nguồn:ꢀTínhꢀtoánꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢄꢁ
Kếtꢀquảꢀphânꢀtíchꢀdữꢀliệuꢀchoꢀthấy:ꢀhệꢀsốꢀKMOꢀlàꢀ0,864ꢀ>ꢀ0,5ꢀnênꢀđạtꢀyêuꢀcầu;ꢀ
giáꢀtrịꢀSigꢀtrongꢀkiểmꢀđịnhꢀBartlettꢀ(Sig)ꢀ=ꢀ0,000ꢀ<ꢀ0,05ꢀcũngꢀthỏaꢀmãnꢀyêuꢀcầu;ꢀ
tổngꢀphươngꢀsaiꢀdùngꢀđểꢀgiảiꢀthíchꢀnhânꢀtốꢀ(%ꢀcumulative)ꢀlàꢀ65,717%ꢀ≥ꢀ50%ꢀthỏaꢀ
mãnꢀđiềuꢀkiện;ꢀgiáꢀtrịꢀEigenvalue=ꢀ1,599>1ꢀ(Đinhꢀ&ꢀTô,ꢀ2017)ꢀcũngꢀđạtꢀyêuꢀcầu.ꢀ
Vớiꢀnhânꢀtốꢀphụꢀthuộcꢀ(ILC),ꢀkếtꢀquảꢀ(%ꢀcumulative)ꢀlàꢀ68,479%ꢀ≥ꢀ50%ꢀvàꢀgiáꢀtrịꢀ
Eigenvalue=ꢀ3,434>1ꢀđềuꢀthỏaꢀmãnꢀyêuꢀcầu.ꢀBảngꢀ4ꢀchoꢀthấyꢀcácꢀbiếnꢀquanꢀsátꢀhộiꢀ
tụꢀđểꢀđoꢀlườngꢀnhânꢀtố.
4.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứu
4.1ꢀMaꢀtrậnꢀtươngꢀquan
Bảngꢀ5.ꢀMaꢀtrậnꢀtươngꢀquanꢀPearsonꢀ
Biến
RSF
RE
RSF
ꢅ
RE
RLC
TBP
ILC
VIF
1,671
1,007
1,157
1,675
0,621**
0,323**
0,014**
0,436**
ꢅ
RLC
RBP
ILC
0,326**
0,017**
0,441**
ꢅ
0,082**
0,707**
ꢅ
0,406**
ꢅ
Chúꢀthích:ꢀ**ꢀlàꢀhệꢀsốꢀtươngꢀquanꢀcóꢀmứcꢀýꢀnghĩaꢀ0,01ꢀ(2-tailed).
Nguồn:ꢀTínhꢀtoánꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
MaꢀtrậnꢀtươngꢀquanꢀtrongꢀBảngꢀ5ꢀchoꢀthấyꢀcảꢀ4ꢀbiếnꢀđộcꢀlậpꢀbaoꢀgồmꢀRSF,ꢀRE,ꢀ
RLC,ꢀRBPꢀđềuꢀtươngꢀquanꢀvớiꢀbiếnꢀgiảiꢀthíchꢀILC.ꢀKiểmꢀtraꢀhiệnꢀtượngꢀđaꢀcộngꢀtuyến,ꢀ
taꢀthấyꢀVIFꢀ<ꢀ2,ꢀchứngꢀtỏꢀkhôngꢀcóꢀhiệnꢀtượngꢀđaꢀcộngꢀtuyếnꢀtrongꢀdữꢀliệuꢀnghiênꢀcứu.
4.2ꢀKếtꢀquảꢀhồiꢀquy
Bảngꢀ6ꢀchoꢀthấyꢀcácꢀhệꢀsốꢀhồiꢀquyꢀđềuꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀvàꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀgiảꢀthuyếtꢀvàꢀ
môꢀhìnhꢀđãꢀđưaꢀra.ꢀCácꢀgiáꢀtrịꢀởꢀcộtꢀSig.ꢀđềuꢀ<5%ꢀchứngꢀtỏꢀ4ꢀbiếnꢀđộcꢀlậpꢀđềuꢀtácꢀ
độngꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀthốngꢀkêꢀđếnꢀbiếnꢀphụꢀthuộc,ꢀnênꢀtấtꢀcảꢀ4ꢀyếuꢀtốꢀnàyꢀđềuꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀ
thốngꢀkêꢀởꢀđộꢀtinꢀcậyꢀ99%ꢀvàꢀcảꢀ4ꢀgiảꢀthiếtꢀđềuꢀđượcꢀchấpꢀnhận.
Bảngꢀ6.ꢀKếtꢀquảꢀhồiꢀquyꢀ
BiếnꢀphụꢀthuộcꢀILC
Beta
Saiꢀsốꢀ
chuẩn
t
Sig
Hằngꢀsố
RSF
-1,096
0,124
0,133
0,654
0,350
0,150
0,033
0,034
0,037
0,030
-7,297
3,792
0,000
0,000
0,000
0,000
0,000
RBP
RLC
RE
3,935
17,803
11,643
Nguồn:ꢀTínhꢀtoánꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
Kếtꢀquảꢀhồiꢀquyꢀchoꢀthấyꢀcácꢀyếuꢀtốꢀtráchꢀnhiệmꢀvớiꢀbảnꢀthânꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀchủꢀ
DNꢀ(RSF),ꢀtráchꢀnhiệmꢀvớiꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀ(RE),ꢀtráchꢀnhiệmꢀvớiꢀcộngꢀđồngꢀđịaꢀ
ꢄꢄꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
phươngꢀ(RLC)ꢀvàꢀtráchꢀnhiệmꢀvớiꢀđốiꢀtácꢀ(RBP)ꢀđềuꢀcóꢀsựꢀảnhꢀhưởngꢀđếnꢀsựꢀgắnꢀ
kếtꢀcủaꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀ(ILC)ꢀvớiꢀkhoảngꢀtinꢀcậyꢀlàꢀ99%.ꢀTheoꢀđó,ꢀphươngꢀtrìnhꢀhồiꢀ
quyꢀđượcꢀviếtꢀlạiꢀnhưꢀsau:
ILCꢀ=ꢀ-ꢀ1,096ꢀ+ꢀ0,654*RLCꢀ+ꢀ0,350*REꢀ+ꢀ0,133*RBPꢀ+ꢀ0,124*RSFꢀ+ꢀεit
Rꢀbìnhꢀphươngꢀhiệuꢀchỉnhꢀlàꢀ68,2%ꢀchoꢀthấyꢀcácꢀbiếnꢀđộcꢀlậpꢀgiảiꢀthíchꢀđượcꢀ
68,2%ꢀbiếnꢀthiênꢀcủaꢀbiếnꢀphụꢀthuộcꢀILC.
5.ꢀThảoꢀluậnꢀvàꢀkếtꢀluận
GiảꢀthuyếtꢀH1ꢀđượcꢀchấpꢀnhận,ꢀchoꢀthấyꢀvớiꢀSMEsꢀởꢀViệtꢀNam,ꢀnhânꢀviênꢀcảmꢀ
nhậnꢀđượcꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀchủꢀDN,ꢀngườiꢀquảnꢀlýꢀDNꢀvớiꢀbảnꢀthânꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀ
củaꢀchủꢀDN,ꢀngườiꢀquảnꢀlýꢀDNꢀlạiꢀcóꢀtácꢀđộngꢀtíchꢀcựcꢀtớiꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀnhânꢀ
viênꢀvớiꢀDN.ꢀĐâyꢀlàꢀmộtꢀphátꢀhiệnꢀnghiênꢀcứuꢀmới,ꢀdựaꢀtrênꢀmôꢀhìnhꢀcủaꢀSpenceꢀ
(2014)ꢀnhưngꢀsửꢀdụngꢀmẫuꢀnghiênꢀcứuꢀlàꢀSMEsꢀcủaꢀViệtꢀNam.ꢀCácꢀnghiênꢀcứuꢀthựcꢀ
nghiệmꢀvềꢀTNXHꢀtrướcꢀđâyꢀởꢀViệtꢀNamꢀchưaꢀtừngꢀkiểmꢀđịnhꢀgiảꢀthuyếtꢀnày.
GiảꢀthuyếtꢀH2ꢀđượcꢀủngꢀhộ.ꢀĐiềuꢀnàyꢀđượcꢀhiểuꢀlàꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀDNꢀvớiꢀ
ngườiꢀlaoꢀđộngꢀcóꢀtácꢀđộngꢀtíchꢀcựcꢀtớiꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀngườiꢀlaoꢀđộng.ꢀĐiềuꢀnàyꢀ
tưởngꢀchừngꢀlàꢀhiểnꢀnhiên,ꢀnhưngꢀtrênꢀthựcꢀtế,ꢀlàmꢀchoꢀnhânꢀviênꢀcảmꢀnhậnꢀđượcꢀvàꢀ
cóꢀniềmꢀtinꢀvàoꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀDNꢀvớiꢀchínhꢀcácꢀnhânꢀviênꢀcủaꢀmìnhꢀkhôngꢀphảiꢀ
làꢀđiềuꢀdễꢀlàm,ꢀkhiꢀmàꢀSMEsꢀởꢀViệtꢀNamꢀcònꢀthiếuꢀcảꢀnhânꢀlựcꢀvàꢀtàiꢀchínhꢀđểꢀđầuꢀ
tưꢀchoꢀcácꢀhoạtꢀđộngꢀkhôngꢀsinhꢀlờiꢀtrongꢀngắnꢀhạn,ꢀmộtꢀtrongꢀsốꢀđóꢀlàꢀviệcꢀchămꢀloꢀ
đếnꢀđờiꢀsốngꢀvàꢀtinhꢀthầnꢀcủaꢀnhânꢀviên.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀnàyꢀcùngꢀchiềuꢀhướngꢀ
vớiꢀkếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀcủaꢀHoàngꢀ&ꢀHuỳnhꢀ(2015).
KếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀủngꢀhộꢀgiảꢀthuyếtꢀH3.ꢀCóꢀthểꢀkhẳngꢀđịnhꢀrằngꢀtráchꢀnhiệmꢀ
củaꢀDNꢀvớiꢀcộngꢀđồngꢀđịaꢀphươngꢀcóꢀtácꢀđộngꢀtíchꢀcựcꢀtớiꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀngườiꢀlaoꢀ
động.ꢀCóꢀlẽꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀcảmꢀthấyꢀtựꢀhàoꢀkhiꢀlàꢀthànhꢀviênꢀcủaꢀmộtꢀtổꢀchứcꢀbiếtꢀ
quanꢀtâmꢀđếnꢀlợiꢀíchꢀcộngꢀđồng,ꢀchiaꢀsẻꢀkhóꢀkhănꢀvớiꢀngườiꢀdânꢀtrongꢀcộngꢀđồngꢀ
dânꢀcưꢀtạiꢀnơiꢀDNꢀhoạtꢀđộng.ꢀKhiꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀthựcꢀsựꢀcảmꢀthấyꢀtựꢀhàoꢀvìꢀlàꢀmộtꢀ
phầnꢀcủaꢀtổꢀchứcꢀnhânꢀvănꢀnhưꢀvậy,ꢀhọꢀsẽꢀmuốnꢀgắnꢀbóꢀvớiꢀtổꢀchứcꢀlâuꢀdài,ꢀtươngꢀ
tựꢀnhưꢀkếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀcủaꢀTrầnꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2018).
NghiênꢀcứuꢀcũngꢀkhẳngꢀđịnhꢀgiảꢀthuyếtꢀH4.ꢀKhiꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀtrongꢀSMEsꢀởꢀ
ViệtꢀNamꢀchứngꢀkiếnꢀtráchꢀnhiệmꢀcủaꢀchủꢀDNꢀvà/hoặcꢀngườiꢀquảnꢀlýꢀcủaꢀmìnhꢀvớiꢀ
đốiꢀtácꢀbạnꢀhàngꢀvàꢀđốiꢀthủꢀcạnhꢀtranh,ꢀhọꢀsẽꢀcảmꢀphụcꢀuyꢀtínꢀcủaꢀngườiꢀchủꢀvà/hoặcꢀ
ngườiꢀquảnꢀlýꢀđóꢀhơnꢀvàꢀmongꢀmuốnꢀlàmꢀviệcꢀchoꢀDNꢀlâuꢀdài.ꢀĐâyꢀcũngꢀlàꢀmộtꢀphátꢀ
hiệnꢀmớiꢀdựaꢀtrênꢀmôꢀhìnhꢀcủaꢀSpenceꢀ(2014),ꢀđiềuꢀmàꢀtrướcꢀđâyꢀchưaꢀtừngꢀđượcꢀ
kiểmꢀđịnhꢀthốngꢀkêꢀbằngꢀsốꢀliệuꢀthuꢀthậpꢀtừꢀViệtꢀNam.
VớiꢀsốꢀlượngꢀSMEsꢀchiếmꢀđếnꢀ98,1%ꢀtổngꢀsốꢀDNꢀđangꢀhoạtꢀđộngꢀvàꢀtạoꢀcôngꢀănꢀ
việcꢀlàmꢀchoꢀhơnꢀ5ꢀtriệuꢀlaoꢀđộngꢀ(Phùng,ꢀ2019),ꢀsongꢀchoꢀtớiꢀnayꢀởꢀViệtꢀNamꢀchưaꢀ
cóꢀnghiênꢀcứuꢀnàoꢀvềꢀTNXHꢀsửꢀdụngꢀkhungꢀphânꢀtíchꢀcủaꢀSpenceꢀ(2014)ꢀvớiꢀSMEsꢀ
củaꢀViệtꢀNamꢀmặcꢀdùꢀtrênꢀthếꢀgiớiꢀđãꢀcóꢀ242ꢀcôngꢀtrìnhꢀnghiênꢀcứuꢀtríchꢀdẫnꢀkhungꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢄꢅ
phânꢀtíchꢀnày.ꢀBàiꢀviếtꢀnàyꢀđượcꢀthựcꢀhiệnꢀnhằmꢀgiảiꢀquyếtꢀkhoảngꢀtrốngꢀnghiênꢀ
cứuꢀvừaꢀnêu.ꢀCácꢀtácꢀgiảꢀđãꢀcóꢀhaiꢀphátꢀhiệnꢀmớiꢀvớiꢀcácꢀDNꢀởꢀViệtꢀNam,ꢀđóꢀlàꢀ
tráchꢀnhiệmꢀcủaꢀngườiꢀchủꢀDNꢀvà/hoặcꢀngườiꢀquảnꢀlýꢀDNꢀvớiꢀbảnꢀthânꢀvàꢀgiaꢀđình,ꢀ
cũngꢀnhưꢀtráchꢀnhiệmꢀvớiꢀbạnꢀhàngꢀđốiꢀtác,ꢀcóꢀtácꢀđộngꢀtíchꢀcựcꢀtớiꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀ
ngườiꢀlaoꢀđộngꢀvớiꢀDN.ꢀNgoàiꢀhaiꢀphátꢀhiệnꢀmớiꢀnày,ꢀnghiênꢀcứuꢀcònꢀkhẳngꢀđịnhꢀ
tráchꢀnhiệmꢀcủaꢀDNꢀvớiꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀvàꢀvớiꢀcộngꢀđồngꢀđịaꢀphươngꢀcũngꢀkhiếnꢀ
choꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀgắnꢀbóꢀvớiꢀDNꢀhơn.
Dùꢀđãꢀđượcꢀnghiênꢀcứuꢀtrongꢀmộtꢀkhoảngꢀthờiꢀgianꢀdài,ꢀnhưngꢀtrênꢀthếꢀgiớiꢀvẫnꢀ
chưaꢀthựcꢀsựꢀcóꢀmộtꢀkháiꢀniệmꢀđiꢀkèmꢀvớiꢀbộꢀchỉꢀsốꢀđoꢀlườngꢀthốngꢀnhấtꢀvềꢀTNXHꢀ
(Freemanꢀ&ꢀHasnaoui,ꢀ2011).ꢀKimꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2016)ꢀcùngꢀchungꢀnhậnꢀxétꢀrằngꢀ
đangꢀcóꢀrấtꢀnhiềuꢀđịnhꢀnghĩaꢀvềꢀTNXHꢀkhiếnꢀchoꢀDNꢀlúngꢀtúngꢀkhiꢀvậnꢀdụngꢀkháiꢀ
niệmꢀnàyꢀvàoꢀthựcꢀtiễnꢀmộtꢀcáchꢀcụꢀthể.ꢀThêmꢀvàoꢀđó,ꢀTranꢀ&ꢀNguyenꢀ(2020)ꢀcũngꢀ
đãꢀchỉꢀraꢀrằngꢀlợiꢀnhuận,ꢀlợiꢀthếꢀcạnhꢀtranh,ꢀtuânꢀthủꢀquyꢀtắcꢀlaoꢀđộng,ꢀchốngꢀquanꢀ
liêu,ꢀgiaꢀtăngꢀsựꢀthamꢀgiaꢀcủaꢀnhânꢀviên,ꢀđạoꢀđứcꢀvàꢀdanhꢀtiếngꢀlàꢀnhữngꢀđộngꢀlựcꢀ
củaꢀDNꢀđịaꢀphươngꢀthựcꢀhiệnꢀTNXH.ꢀNhiềuꢀDN,ꢀnhấtꢀlàꢀcácꢀDNꢀxuấtꢀkhẩuꢀsangꢀ
cácꢀnướcꢀphátꢀtriểnꢀthườngꢀxuyênꢀphảiꢀđápꢀứngꢀcácꢀyêuꢀcầuꢀbáoꢀcáoꢀvềꢀTNXHꢀDNꢀ
(Phùngꢀ&ꢀPhùng,ꢀ2019).ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀtrongꢀbàiꢀviếtꢀnàyꢀhàmꢀýꢀrằngꢀmôꢀhìnhꢀ
kimꢀtựꢀthápꢀTNXHꢀcủaꢀDNꢀnhỏꢀcủaꢀSpenceꢀ(2014)ꢀlàꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀbốiꢀcảnhꢀSMEsꢀ
ởꢀViệtꢀNam.ꢀChoꢀdùꢀnguồnꢀlựcꢀcònꢀhạnꢀchế,ꢀcácꢀSMEsꢀởꢀViệtꢀNamꢀvẫnꢀcóꢀthểꢀtìmꢀ
raꢀhướngꢀđiꢀchoꢀmìnhꢀđểꢀkhẳngꢀđịnhꢀlàꢀDNꢀcóꢀTNXH,ꢀtừꢀđóꢀdẫnꢀtớiꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀ
trungꢀthànhꢀgắnꢀbóꢀvớiꢀDNꢀhơnꢀvàꢀuyꢀtínꢀthươngꢀhiệuꢀcủaꢀDNꢀcũngꢀtốtꢀhơn.
NghiênꢀcứuꢀcũngꢀchoꢀthấyꢀmặcꢀdùꢀSMEsꢀởꢀViệtꢀNam,ꢀmộtꢀquốcꢀgiaꢀđangꢀphátꢀ
triểnꢀcóꢀnềnꢀkinhꢀtếꢀthịꢀtrườngꢀđịnhꢀhướngꢀxãꢀhộiꢀchủꢀnghĩa,ꢀhayꢀSMEsꢀởꢀnướcꢀtưꢀ
bảnꢀphátꢀtriểnꢀnơiꢀSpenceꢀ(2014)ꢀphátꢀtriểnꢀmôꢀhìnhꢀTNXHꢀcủaꢀmình,ꢀtuyꢀkhácꢀnhauꢀ
vềꢀcácꢀyếuꢀtốꢀkinhꢀtế,ꢀxãꢀhội,ꢀvănꢀhóaꢀvàꢀthểꢀchế,ꢀnhưngꢀvẫnꢀcóꢀnhữngꢀquanꢀđiểmꢀ
chungꢀvềꢀconꢀđườngꢀđiꢀvàꢀcáchꢀthứcꢀthựcꢀhiệnꢀTNXHꢀchoꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀđiềuꢀkiệnꢀ
đặcꢀthùꢀcủaꢀSMEsꢀcủaꢀmỗiꢀnước.
Nghiênꢀcứuꢀnàyꢀcóꢀhạnꢀchếꢀlàꢀchưaꢀphânꢀtáchꢀcơꢀsởꢀdữꢀliệuꢀraꢀthànhꢀtừngꢀnhómꢀ
theoꢀcácꢀyếuꢀtốꢀnhânꢀkhẩuꢀhọc,ꢀnhưꢀtuổiꢀtác,ꢀtrìnhꢀđộꢀhọcꢀvấn,ꢀthuꢀnhậpꢀcủaꢀđốiꢀtượngꢀ
khảoꢀsát,ꢀđểꢀcóꢀthểꢀtìmꢀraꢀsựꢀkhácꢀnhauꢀtrongꢀchiềuꢀhướngꢀvàꢀmứcꢀđộꢀtácꢀđộngꢀcủaꢀ
từngꢀnhânꢀtốꢀvớiꢀtừngꢀnhómꢀđốiꢀtượng.ꢀCácꢀnghiênꢀcứuꢀtrongꢀtươngꢀlaiꢀnênꢀkhắcꢀphụcꢀ
hạnꢀchếꢀnày.ꢀCácꢀnghiênꢀcứuꢀtiếpꢀtheoꢀnênꢀđưaꢀthêmꢀcácꢀbiếnꢀkiểmꢀsoátꢀvàoꢀmôꢀhìnhꢀ
hồiꢀquyꢀđểꢀlàmꢀsâuꢀsắcꢀhơnꢀhướngꢀnghiênꢀcứuꢀvềꢀTNXHꢀtrongꢀSMEsꢀởꢀViệtꢀNam.
Tàiꢀliệuꢀthamꢀkhảo
Allen,ꢀ N.J.ꢀ &ꢀ Meyer,ꢀ J.P.ꢀ (1990),ꢀ “Theꢀ measurementꢀ andꢀ antecedentsꢀ ofꢀ aꢂective,ꢀ
continuanceꢀ andꢀ normativeꢀ commitmentꢀ toꢀ theꢀ organization”,ꢀ Journalꢀ ofꢀ
OccupationalꢀPsychology,ꢀVol.ꢀ63ꢀNo.ꢀ1,ꢀpp.ꢀ1ꢀ-ꢀ18.
Besser,ꢀT.ꢀ &ꢀ Miller,ꢀ N.ꢀ (2001),ꢀ“Isꢀ theꢀ goodꢀcorporationꢀ dead?ꢀTheꢀ communityꢀsocialꢀ
responsibilityꢀofꢀsmallꢀbusinessꢀoperators”,ꢀJournalꢀofꢀSocio-Economics,ꢀVol.ꢀ30ꢀ
No.ꢀ3,ꢀpp.ꢀ221ꢀ-ꢀ241.
ꢄꢆꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
Brief,ꢀA.P.ꢀ&ꢀMotowidlo,ꢀS.J.ꢀ(1986),ꢀ“Prosocialꢀorganizationalꢀbehaviors”,ꢀAcademyꢀofꢀ
ManagementꢀReview,ꢀVol.ꢀ11ꢀNo.ꢀ4,ꢀpp.ꢀ710ꢀ-ꢀ725.
Burton,ꢀB.ꢀ&ꢀGoldsby,ꢀM.ꢀ(2009),ꢀ“Corporateꢀsocialꢀresponsibilityꢀorientation,ꢀgoals,ꢀandꢀ
behavior:ꢀaꢀstudyꢀofꢀsmallꢀbusinessꢀowners”,ꢀBusinessꢀ&ꢀSociety,ꢀVol.ꢀ48ꢀNo.ꢀ1,ꢀ
pp.ꢀ88ꢀ-ꢀ104.
Carroll,ꢀA.B.ꢀ(1979),ꢀ“Aꢀthree-dimensionalꢀconceptualꢀmodelꢀofꢀcorporateꢀperformance",ꢀ
AcademyꢀofꢀManagementꢀReview,ꢀVol.ꢀ4ꢀNo.ꢀ4,ꢀpp.ꢀ497ꢀ-ꢀ505.
Carroll,ꢀA.B.ꢀ(1991),ꢀ“Theꢀpyramidꢀofꢀcorporateꢀsocialꢀresponsibility:ꢀtowardꢀtheꢀmoralꢀ
managementꢀofꢀorganizationalꢀstakeholders”,ꢀBusinessꢀHorizons,ꢀVol.ꢀ34ꢀNo.ꢀ4,ꢀ
pp.ꢀ39ꢀ-ꢀ48.
Carroll,ꢀ A.B.ꢀ (2016),ꢀ “Carroll’sꢀ pyramidꢀ ofꢀ CSR:ꢀ takingꢀ anotherꢀ look”,ꢀ Internationalꢀ
JournalꢀofꢀCorporateꢀSocialꢀResponsibility,ꢀVol.ꢀ1ꢀVol.ꢀ1,ꢀpp.ꢀ3ꢀ-ꢀ28.
Chínhꢀphủ.ꢀ(2018),ꢀ“NghịꢀđịnhꢀquyꢀđịnhꢀchiꢀtiếtꢀmộtꢀsốꢀđiềuꢀLuậtꢀhỗꢀtrợꢀdoanhꢀnghiệpꢀvừaꢀ
vàꢀnhỏ,ꢀSốꢀ39/2018/NĐ-CPꢀngàyꢀ11/03/2018”,ꢀhttp://vanban.chinhphu.vn/portal/
page/portal/chinhphu/hethongvanban?class_id=1&mode=detail&document_
id=193166,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ20/06/2021.
Cohen,ꢀ A.ꢀ (1993),ꢀ “Workꢀ commitmentꢀ inꢀ relationꢀ toꢀ withdrawalꢀ intentionsꢀ andꢀ unionꢀ
eꢂectiveness”,ꢀJournalꢀofꢀBusinessꢀResearch,ꢀVol.ꢀ26ꢀNo.ꢀ1,ꢀpp.ꢀ75ꢀ-ꢀ90.
Dias,ꢀA.,ꢀRodrigues,ꢀL.L.,ꢀCraig,ꢀR.ꢀ&ꢀNeves,ꢀM.E.ꢀ(2018),ꢀ“Corporateꢀsocialꢀresponsibilityꢀ
disclosureꢀ inꢀ smallꢀ andꢀ medium-sizedꢀ entitiesꢀ andꢀ largeꢀ companies”,ꢀ Socialꢀ
ResponsibilityꢀJournal,ꢀVol.ꢀ15ꢀNo.ꢀ2,ꢀpp.ꢀ137ꢀ-ꢀ154.
Đinh,ꢀB.H.A.ꢀ&ꢀTô,ꢀN.H.K.ꢀ(2017),ꢀNghiênꢀcứuꢀkhoaꢀhọcꢀtrongꢀkinhꢀtếꢀxãꢀhộiꢀvàꢀhướngꢀdẫnꢀ
viếtꢀluậnꢀvăn,ꢀNXBꢀKinhꢀtếꢀThànhꢀphốꢀHồꢀChíꢀMinh.
Eisenberger,ꢀ R.,ꢀ Fasolo,ꢀ P.ꢀ &ꢀ Davis-LaMastro,ꢀ V.ꢀ (1990),ꢀ “Perceivedꢀ organizationalꢀ
supportꢀandꢀemployeeꢀdiligence,ꢀcommitment,ꢀandꢀinnovation”,ꢀJournalꢀofꢀAppliedꢀ
Psychology,ꢀVol.ꢀ75ꢀNo.ꢀ1,ꢀpp.ꢀ51ꢀ-ꢀ76.
Freeman,ꢀI.ꢀ&ꢀHasnaoui,ꢀA.ꢀ(2011),ꢀ“Theꢀmeaningꢀofꢀcorporateꢀsocialꢀresponsibility:ꢀtheꢀ
visionꢀofꢀfourꢀnations”,ꢀJournalꢀofꢀBusinessꢀEthics,ꢀVol.ꢀ100ꢀNo.ꢀ3,ꢀpp.ꢀ419ꢀ-ꢀ443.
Freeman,ꢀR.E.ꢀ&ꢀLiedtka,ꢀJ.ꢀ(1991),ꢀ“Corporateꢀsocialꢀresponsibility:ꢀaꢀcriticalꢀapproach”,ꢀ
BusinessꢀHorizons,ꢀVol.ꢀ34ꢀNo.ꢀ4,ꢀpp.ꢀ92ꢀ-ꢀ98.
Garavan,ꢀ T.N.ꢀ &ꢀ Mcguire,ꢀ D.ꢀ (2010),ꢀ “Humanꢀ resourceꢀ developmentꢀ andꢀ society:ꢀ
humanꢀresourceꢀdevelopment’sꢀroleꢀinꢀembeddingꢀcorporateꢀsocialꢀresponsibility,ꢀ
sustainability,ꢀ andꢀ ethicsꢀ inꢀ organizations”,ꢀ Advancesꢀ inꢀ Developingꢀ Humanꢀ
Resources,ꢀVol.ꢀ12ꢀNo.ꢀ5,ꢀpp.ꢀ487ꢀ-ꢀ507.
Gonyea,ꢀJ.G.ꢀ&ꢀGoogins,ꢀB.K.ꢀ(1992),ꢀ“Linkingꢀtheꢀworldsꢀofꢀworkꢀandꢀfamily:ꢀbeyondꢀ
theꢀproductivityꢀtrap”,ꢀHumanꢀResourceꢀManagement,ꢀVol.ꢀ31ꢀNo.ꢀ3,ꢀpp.ꢀ209ꢀ-ꢀ226.
Hair,ꢀJ.F.,ꢀBabinꢀB.J.,ꢀAndersonꢀR.E.ꢀ&ꢀBlack,ꢀW.C.ꢀ(2018),ꢀMultivariateꢀDataꢀAnalysis,ꢀ8thꢇ
edition,ꢀCengageꢀIndia.
Hays,ꢀD.W.ꢀ(2014),ꢀ“ExaminingꢀdiꢂerencesꢀbetweenꢀMillennialꢀandꢀallꢀemployeeꢀlevelsꢀofꢀjobꢀ
satisfactionꢀandꢀimportanceꢀandꢀsatisfactionꢀwithꢀtheꢀimmediateꢀsupervisorꢀrelationship”,ꢀ
InternationalꢀJournalꢀofꢀManagementꢀStudiesꢀandꢀResearch,ꢀVol.ꢀ2ꢀNo.ꢀ8,ꢀpp.ꢀ1ꢀ-ꢀ7.
Hoàng,ꢀT.P.T.ꢀ&ꢀHuỳnh,ꢀL.H.ꢀ(2015),ꢀ“Tráchꢀnhiệmꢀxãꢀhộiꢀcủaꢀdoanhꢀnghiệp,ꢀniềmꢀtinꢀ
vàꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀvớiꢀtổꢀchứcꢀcủaꢀnhânꢀviênꢀngânꢀhàng”,ꢀTạpꢀchíꢀPhátꢀtriểnꢀkinhꢀtế,ꢇꢀ
Tậpꢀ26,ꢀSố.ꢀ8,ꢀtr.ꢀ37ꢀ-ꢀ53.
Huselid,ꢀM.A.ꢀ(1995),ꢀ“Theꢀimpactꢀofꢀhumanꢀresourceꢀmanagementꢀpracticesꢀonꢀturnover,ꢀ
productivity,ꢀ andꢀ corporateꢀ ꢃnancialꢀ performance”,ꢀ Academyꢀ ofꢀ Managementꢀ
Journal,ꢀVol.ꢀ38ꢀNo.ꢀ3,ꢀpp.ꢀ635ꢀ-ꢀ672.
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢄꢇ
Kim,ꢀS.,ꢀKim,ꢀJ.N.ꢀ&ꢀTam,ꢀL.ꢀ(2016),ꢀ“Thinkꢀsociallyꢀbutꢀactꢀpublicly:ꢀrefocusingꢀCSRꢀasꢀ
corporateꢀpublicꢀresponsibility”,ꢀJournalꢀofꢀPublicꢀAꢁairs,ꢀVol.ꢀ16ꢀNo.ꢀ1,ꢀpp.ꢀ91ꢀ-ꢀ104.
Matten,ꢀD.ꢀ&ꢀMoon,ꢀJ.ꢀ(2008),ꢀ“Implicit”ꢀandꢀ“explicit”ꢀCSR:ꢀaꢀconceptualꢀframeworkꢀ
forꢀaꢀcomparativeꢀunderstandingꢀofꢀcorporateꢀsocialꢀresponsibility”,ꢀAcademyꢀofꢀ
ManagementꢀReview,ꢀVol.ꢀ33ꢀNo.ꢀ2,ꢀpp.ꢀ404ꢀ-ꢀ424.
Mowday,ꢀR.T.,ꢀSteers,ꢀR.M.ꢀ&ꢀPorter,ꢀL.W.ꢀ(1979),ꢀ“Theꢀmeasurementꢀofꢀorganizationalꢀ
commitment”,ꢀJournalꢀofꢀVocationalꢀBehavior,ꢀVol.ꢀ14ꢀNo.ꢀ2,ꢀpp.ꢀ224ꢀ-ꢀ247.
Nguyễn,ꢀN.T.ꢀ(2010),ꢀ“Gắnꢀquảnꢀtrịꢀnhânꢀsựꢀvớiꢀtráchꢀnhiệmꢀxãꢀhộiꢀcủaꢀdoanhꢀnghiệp”,ꢀ
VNUꢀJournalꢀofꢀScience:ꢀEconomicsꢀandꢀBusiness,ꢀVolꢀ26ꢀNo.ꢀ4,ꢀpp.ꢀ67ꢀ-ꢀ79.
Nguyễn,ꢀQ.Q.ꢀ (2020),ꢀ“Báoꢀđộngꢀtìnhꢀtrạngꢀlaoꢀđộngꢀnghỉꢀviệcꢀtạiꢀcácꢀdoanhꢀnghiệp”,ꢀ
nghi-viec-tai-cac-doanh-nghiep-372776,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ06/06/2021.
O'Reilly,ꢀC.ꢀ(1989),ꢀ“Corporations,ꢀculture,ꢀandꢀcommitment:ꢀmotivationꢀandꢀsocialꢀcontrolꢀ
inꢀorganizations”,ꢀCaliforniaꢀManagementꢀReview,ꢀVol.ꢀ31ꢀNo.ꢀ4,ꢀpp.ꢀ9ꢀ-ꢀ25.
Ortiz-Avram,ꢀ D.,ꢀ Domnanovich,ꢀ J.,ꢀ Kronenberg,ꢀ C.ꢀ &ꢀ Scholz,ꢀ M.ꢀ (2018),ꢀ “Exploringꢀ
theꢀintegrationꢀofꢀcorporateꢀsocialꢀresponsibilityꢀintoꢀtheꢀstrategiesꢀofꢀsmall-ꢀandꢀ
medium-sizedꢀ enterprises:ꢀ aꢀ systematicꢀ literatureꢀ review”,ꢀ Journalꢀ ofꢀ Cleanerꢀ
Production,ꢀVol.ꢀ201,ꢀpp.ꢀ254ꢀ-ꢀ271.
Phùng,ꢀM.H.ꢀ&ꢀPhùng,ꢀT.L.H.ꢀ(2019),ꢀ“Kinhꢀnghiệmꢀthựcꢀhiệnꢀtráchꢀnhiệmꢀxãꢀhộiꢀcủaꢀ
doanhꢀnghiệpꢀ(CSR)ꢀởꢀmộtꢀsốꢀdoanhꢀnghiệpꢀNhậtꢀBảnꢀvàꢀmộtꢀsốꢀkhuyếnꢀnghịꢀchoꢀ
cácꢀdoanhꢀnghiệpꢀViệtꢀNam”,ꢀTạpꢀchíꢀKinhꢀtếꢀđốiꢀngoại,ꢀSốꢀ121,ꢀtr.ꢀ28ꢀ-ꢀ45.
Phùng,ꢀT.Đ.ꢀ(2019),ꢀ“HỗꢀtrợꢀdoanhꢀnghiệpꢀnhỏꢀvàꢀvừaꢀViệtꢀNamꢀphátꢀtriểnꢀtrongꢀgiaiꢀđoạnꢀ
doanh-nghiep-nho-va-vua-viet-nam-phat-trien-trong-giai-doan-hien-nay-314736.
html,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ30/06/2021.
Russo,ꢀA.ꢀ&ꢀTencati,ꢀA.ꢀ(2009),ꢀ“Formalꢀvs.ꢀinformalꢀCSRꢀstrategies:ꢀevidenceꢀfromꢀItalianꢀ
micro,ꢀsmall,ꢀmedium-sized,ꢀandꢀlargeꢀꢃrms”,ꢀJournalꢀofꢀBusinessꢀEthics,ꢀVol.ꢀ85ꢀ
Noꢀ2,ꢀpp.ꢀ339ꢀ-ꢀ353.
Russo,ꢀA.ꢀ&ꢀPerrini,ꢀF.ꢀ(2009),ꢀ“Investigatingꢀstakeholderꢀtheoryꢀandꢀsocialꢀcapital:ꢀCSRꢀ
inꢀlargeꢀꢃrmsꢀandꢀSMEs”,ꢀJournalꢀofꢀBusinessꢀEthics,ꢀVol.ꢀ91ꢀNo.ꢀ2,ꢀpp.ꢀ207ꢀ-ꢀ221.
Robinson,ꢀ S.L.ꢀ &ꢀ Rousseau,ꢀ D.M.ꢀ (1994),ꢀ “Violatingꢀ theꢀ psychologicalꢀ contract:ꢀ notꢀ
theꢀexceptionꢀbutꢀtheꢀnorm”,ꢀJournalꢀofꢀOrganizationalꢀBehavior,ꢀVol.ꢀ15ꢀNo.ꢀ3,ꢇꢀ
pp.ꢀ245ꢀ-ꢀ259.
Somers,ꢀ M.J.ꢀ(2001),ꢀ“Ethicalꢀ codesꢀofꢀconductꢀ andꢀorganizationalꢀcontext:ꢀ aꢀstudyꢀofꢀ
theꢀrelationshipꢀbetweenꢀcodesꢀofꢀconduct,ꢀemployeeꢀbehaviorꢀandꢀorganizationalꢀ
values”,ꢀJournalꢀofꢀBusinessꢀEthics,ꢀVol.ꢀ30ꢀNo.ꢀ2,ꢀpp.ꢀ185ꢀ-ꢀ195.
Soundararajan,ꢀV.,ꢀJamali,ꢀD.ꢀ&ꢀSpence,ꢀL.J.ꢀ(2018a),ꢀ“Smallꢀbusinessꢀsocialꢀresponsibility:ꢀ
aꢀcriticalꢀmultilevelꢀreview,ꢀsynthesisꢀandꢀresearchꢀagenda”,ꢀInternationalꢀJournalꢀ
ofꢀManagementꢀReviews,ꢀVol.ꢀ20ꢀNo.ꢀ4,ꢀpp.ꢀ934ꢀ-ꢀ956.
Soundararajan,ꢀ V.,ꢀ Spence,ꢀ L.J.ꢀ &ꢀ Rees,ꢀ C.ꢀ (2018b),ꢀ “Smallꢀ businessꢀ andꢀ socialꢀ
irresponsibilityꢀ inꢀ developingꢀ countries:ꢀ workingꢀ conditionsꢀ andꢀ “evasion”ꢀ
institutionalꢀwork”,ꢀBusinessꢀ&ꢀSociety,ꢀVol.ꢀ57ꢀNo.ꢀ7,ꢀpp.ꢀ1301ꢀ-ꢀ1336.
Spence,ꢀ L.J.ꢀ(1999),ꢀ “Doesꢀsizeꢀ matter?ꢀTheꢀstateꢀofꢀ theꢀartꢀ inꢀsmallꢀ businessꢀethics”,ꢀ
BusinessꢀEthics:ꢀaꢀEuropeanꢀReview,ꢀVol.ꢀ8ꢀNo.ꢀ3,ꢀpp.ꢀ163ꢀ-ꢀ174.
Spence,ꢀL.J.ꢀ&ꢀSchmidpeter,ꢀR.ꢀ(2003),ꢀ“SMEs,ꢀsocialꢀcapitalꢀandꢀtheꢀcommonꢀgood”,ꢀ
JournalꢀofꢀBusinessꢀEthics,ꢀVol.ꢀ45ꢀNo.ꢀ1,ꢀpp.ꢀ93ꢀ-ꢀ108.
Spence,ꢀL.J.ꢀ(2014),ꢀ“Smallꢀbusinessꢀsocialꢀresponsibility:ꢀexpandingꢀcoreꢀCSRꢀtheory”,ꢀ
Businessꢀ&ꢀSociety,ꢀVol.ꢀ55ꢀVol.ꢀ1,ꢀpp.ꢀ23ꢀ-ꢀ55.
ꢄꢈꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
bao-cao-luong-thuong-doc-quyen-talentnet-mercer-2020-chinh-thuc-ra-mat-
thang-9-nay,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ10/06/2021.
Trần,ꢀT.H.,ꢀBùi,ꢀT.H.,ꢀHuỳnh,ꢀT.V.ꢀ&ꢀTrịnh,ꢀT.A.ꢀ(2018),ꢀ“Cảmꢀnhậnꢀvềꢀtráchꢀnhiệmꢀxãꢀhộiꢀ
củaꢀdoanhꢀnghiệpꢀvàꢀsựꢀgắnꢀkếtꢀcủaꢀnhânꢀviên:ꢀnghiênꢀcứuꢀtạiꢀcácꢀdoanhꢀnghiệpꢀduꢀ
lịchꢀtỉnhꢀQuảngꢀNinh”,ꢀTạpꢀchíꢀKinhꢀtếꢀvàꢀPhátꢀtriển,ꢀSốꢀ258,ꢀtr.ꢀ78ꢀ-ꢀ86.
Tran,ꢀ T.H.ꢀ &ꢀ Nguyen,ꢀ T.T.H.ꢀ (2020),ꢀ “CSRꢀ motivatorsꢀ ofꢀ localꢀ ꢃrmsꢀ inꢀ aꢀ developingꢀ
country:ꢀaꢀcaseꢀstudyꢀinꢀQuangꢀNinhꢀProvince,ꢀVietnam”,ꢀJournalꢀofꢀInternationalꢀ
EconomicsꢀandꢀManagement,ꢀVol.ꢀ20ꢀNo.ꢀ3,ꢀpp.ꢀ75ꢀ-ꢀ95.
Tett,ꢀR.P.ꢀ&ꢀMeyer,ꢀJ.P.ꢀ(1993),ꢀ“Jobꢀsatisfaction,ꢀorganizationalꢀcommitment,ꢀturnoverꢀ
intention,ꢀandꢀturnover:ꢀpathꢀanalysesꢀbasedꢀonꢀmeta‐analyticꢀꢃndings”,ꢀPersonnelꢀ
Psychology,ꢀVol.ꢀ46ꢀNo.ꢀ2,ꢀpp.ꢀ259ꢀ-ꢀ293.
Trevino,ꢀL.K.ꢀ&ꢀNelson,ꢀK.A.ꢀ(2016),ꢀManagingꢀbusinessꢀethics:ꢀStraightꢀtalkꢀaboutꢀhowꢀ
toꢀdoꢀitꢀright,ꢀJohnꢀWileyꢀ&ꢀSons.
Visser,ꢀW.ꢀ(2006),ꢀCorporateꢀcitizenshipꢀinꢀdevelopingꢀcountries,ꢀCopenhagenꢀBusinessꢀ
SchoolꢀPress,ꢀpp.ꢀ29ꢀ-ꢀ56.
Visser,ꢀW.ꢀ(2008),ꢀCorporateꢀsocialꢀresponsibilityꢀinꢀdevelopingꢀcountries,ꢀTheꢀOxfordꢀ
handbookꢀofꢀcorporateꢀsocialꢀresponsibility.
Visser,ꢀW.ꢀ(2011),ꢀTheꢀageꢀofꢀresponsibility:ꢀCSRꢀ2.0ꢀandꢀtheꢀnewꢀDNAꢀofꢀbusiness,ꢀJohnꢀ
Wileyꢀ&ꢀSons.
Wang,ꢀQ.,ꢀDou,ꢀJ.ꢀ&ꢀJia,ꢀS.ꢀ(2016),ꢀ“Aꢀmeta-analyticꢀreviewꢀofꢀcorporateꢀsocialꢀresponsibilityꢀ
andꢀcorporateꢀꢃnancialꢀperformance:ꢀtheꢀmoderatingꢀeꢂectꢀofꢀcontextualꢀfactors”,ꢀ
Businessꢀ&ꢀSociety,ꢀVol.ꢀ55ꢀNo.ꢀ8,ꢀpp.ꢀ1083ꢀ-ꢀ1121.
Wickert,ꢀC.,ꢀScherer,ꢀA.G.ꢀ&ꢀSpence,ꢀL.J.ꢀ(2016),ꢀ“Walkingꢀandꢀtalkingꢀcorporateꢀsocialꢀ
responsibility:ꢀ implicationsꢀ ofꢀ ꢃrmꢀ sizeꢀ andꢀ organizationalꢀ cost”,ꢀ Journalꢀ ofꢀ
ManagementꢀStudies,ꢀVol.ꢀ53ꢀNo.ꢀ7,ꢀpp.ꢀ1169ꢀ-ꢀ1196.
Zahra,ꢀ S.A.ꢀ (1984),ꢀ “Antecedentsꢀ andꢀ consequencesꢀ ofꢀ organizationalꢀ commitment-anꢀ
integrativeꢀapproach”,ꢀAkronꢀBusinessꢀandꢀEconomicꢀReview,ꢀVol.ꢀ15ꢀNo.ꢀ3,ꢀpp.ꢀ26ꢀ-ꢀ32.
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢄꢉ
19 trang
13760
Free
Bạn đang xem tài liệu "Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và sự gắn kết của nhân viên: Nghiên cứu tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- trach_nhiem_xa_hoi_cua_doanh_nghiep_va_su_gan_ket_cua_nhan_v.pdf
