Bài giảng Quản trị kinh doanh - Chương 7: Ra quyết định

NỘI DUNG

1. Khái lược về ra quyết định trong quản trị kinh doanh

2. Phân loại quyết định

3. Căn cứ và quy trình ra quyết định

4. Một số phương pháp ra quyết định

1. KHÁI LƯỢC VỀ RA QUYẾT ĐỊNH TRONG QUẢN TRỊ KINH DOANH

✓ Một số khái niệm

✓ Yêu cầu đối với việc ra quyết đinh

MỘT SỐ KHÁI NIỆM

❑ Ra quyết định là kĩ năng chủ yếu và quan trọng

đối với bất cứ nhà quản trị nào để thực hiện chức

năng, nhiệm vụ của mình.

❑ Quyết định quản trị là những hành vi sáng tạo của

chủ thể quản trị nhằm xác định các mục tiêu,

chương trình, tính chất hoạt động của tổ chức để

giải quyết một vấn đề đã chín muồi trên cơ sở vận

động các quy luật khách quan và phân tích thông tin

về tổ chức và môi trường.

❑ Quyết định quản trị là việc ấn định hay tuyên bố

một lựa chọn của chủ thể quản trị về một hoặc một

số phương án để thực hiện những công việc cụ thể

trong những điều kiện hoàn cảnh nhất định nhằm

đạt được mục tiêu của tổ chức

❑ Một quyết định là một phương án được lựa chọn

trong số các phương án hiện có

MỘT SỐ KHÁI NIỆM

❑ Mỗi quyết định quản trị nhằm

trả lời cho các câu hỏi sau:

▪ What? Cần phải làm gì?

▪ When? Khi nào thì làm?

▪ Where? Làm tại đâu?

▪ Why? Tại sao phải làm

▪ Who? Ai làm?

▪ How? Làm như thế nào?

❑ Lý thuyết quyết định trong quản trị

kinh doanh được chia làm 2 hướng

chính:

▪ Lý thuyết quyết định qui phạm

▪ Lý thuyết quyết định mô tả

YÊU CẦU ĐỐI VỚI VIỆC RA QUYẾT ĐỊNH

Thứ nhất, tính hợp pháp

Thứ hai, tính khoa học

Thứ ba, tính hệ thống

Thứ tư, tính tối ưu

Thứ năm, tính linh hoạt

Thứ sáu, tính cụ thể

Thứ bảy, tính định hướng

Thứ tám, tính cô đọng

2. PHÂN LOẠI QUYẾT ĐỊNH

1-Theo tính chất quan trọng của quyết định: quyết định

quan trọng và quyết định không quan trọng

2- Theo thời gian: quyết định dài hạn, trung hạn, ngắn hạn

3-Căn cứ vào thời gian và tính chất ra quyết định: quyết định chiến lược và

quyết định chiến thuật

4-Theo tính chất ổn định: Quyết định chương trình hóa và phi chương trình

hóa

5- Theo chủ thể ra quyết định có quyết định cá nhân và quyết định tập thể

6- Theo cấp ban hành quyết định: quyết định cấp cao, quyết định cấp trung

gian và quyết định cấp thấp

7-Theo đối tượng quyết định: xét ở nhiều lĩnh vực khác nhau

8- Theo hình thức ban hành quyết định: quyết định dạng văn bản và quyết định

bằng lời nói

9- Theo cách thức tác động tới đối tượng thực hiện có các loại quyết định như

ủy quyền, cưỡng ép và hướng dẫn

10- Theo tính chất đúng đắn của quyết định: Quyết định tốt và quyết định xấu

3. CĂN CỨ VÀ QUY TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH

✓ Căn cứ ra quyết định

✓ Quy trình ra quyết định

CĂN CỨ RA QUYẾT ĐỊNH

2

3

1

4

Căn cứ

thực

trạng

nguồn

lực của

tổ chức

Căn cứ

vào điều

kiện của

môi

Căn cứ

vào độ

dài của

Căn cứ

theo

mục

tiêu

thời gian

trường

4

QUY TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH

1

Mô hình ra quyết định 5 bước

2

Mô hình ra quyết định 6 bước

MÔ HÌNH RA QUYẾT ĐỊNH 5 BƯỚC

Xác định vấn đề ra

quyết định

Chọn tiêu chuẩn đánh giá phương án

Tìm kiếm các phương án giải quyết vấn đề

Chưa phù hợp

Đánh giá các phương án

Chưa phù hợp

Lựa chọn phương án và ra quyết định

MÔ HÌNH RA QUYẾT ĐỊNH 6 BƯỚC

Xác định nhiệm vụ cần ra quyết định

Liệt kê các phương án, khả năng lựa chọn

Loại các phương án, khả năng không phù

hợp

Liệt kê các điều kiện khách quan, trạng

thái tự nhiên, biến cố

Xác định và cân nhắc các trạng thái, biến

cố

Tính toán các chỉ tiêu

Lựa chọn mô hình

Giải bài toán, phân tích xử lý

4. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP RA QUYẾT ĐỊNH

✓ Phương pháp định tính

✓ Phương pháp định lượng

PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH TÍNH

1- Phương pháp độc đoán

2- Phương pháp kết luận cuối cùng

3- Phương pháp nhóm

4- Phương pháp cố vấn

5- Phương pháp quyết định đa số

6-Phương pháp đồng thuận

PHƯƠNG PHÁP ĐỘC ĐOÁN

❑ Phương pháp độc đoán là phương pháp ra

quyết định được áp dụng khi nhà quản trị

hoàn toàn tự ra các quyết định mà không

có sự tham gia của nhân viên, đồng sự.

❑ Phương pháp này thường được các nhà

quản trị theo phong cách tập trung chỉ huy

sử dụng.

❑ Ưu điểm của phương pháp này là tiết

kiệm về mặt thời gian và có thể chớp

được thời cơ.

❑ Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi

người ra quyết định phải có kinh nghiệm,

và có uy tín đối với nhân viên dưới quyền

PHƯƠNG PHÁP KẾT LUẬN CUỐI CÙNG

❑ Kết luận cuối cùng là phương pháp ra quyết

định khi nhà quản trị cho phép nhân viên

dưới quyền thảo luận và đề ra các giải pháp

cho vấn đề.

❑ Sau khi tập hợp các đề xuất của nhân viên, nhà

quản trị trực tiếp tổng hợp và ra quyết định.

❑ Ưu điểm:

▪ khá dân chủ vì có thể cho phép nhân viên tham

gia quá trình ra quyết định.

▪ Bản thân nhân viên cũng thấy giá trị và vai trò

của họ trong tổ chức, do vậy tạo động lực cho

nhân viên trong quá trình thực hiện quyết định.

❑ Nhược điểm:

▪ có thể tạo ra những hiệu ứng ngược chiều khi có

quá nhiều đề xuất từ phía nhân viên, trong đó có

nhiều đề xuất trái chiều mà nhà quản trị không

tập hợp được

PHƯƠNG PHÁP NHÓM

❑ Là phương pháp ra quyết định trong đó

bao gồm nhà quản trị và sự tham gia của

ít nhất một nhân viên khác mà không cần

tham khảo ý kiến của đa số. Nhà quản trị

và nhân viên còn lại tranh luận, đưa ra

quyết định một cách thẳng thắn và cởi

mở. Sau đó thông báo quyết định đó cho

các nhân viên còn lại.

❑ Ưu điểm; tiết kiệm thời gian, chi phí.

❑ Nhược điểm: do chưa có sự tham gia của

nhân viên khác nên trong quá trình thực

hiện quyết định, nhân viên chưa thật sự

quyết tâm, chưa có động lực tham gia.

PHƯƠNG PHÁP CỐ VẤN

❑ Phương pháp cố vấn đặt nhà quản trị vào vị

trí người thăm dò. Nhà quản trị đưa ra quyết

định ban đầu mang tính thăm dò. Sau đó đưa

ra lấy ý kiến của nhóm. Nhà quản trị tập hợp

ý kiến cố vấn của nhóm sau đó ra quyết định

quản trị.

❑ Với phương pháp này, nhà quản trị phải hết

sức cởi mở và tinh thần cầu thị, cho phép

mình hoàn toàn có thể thay đổi khi lắng nghe

các lý lẽ của nhân viên đề xuấT

❑ Ưu điểm của phương pháp này là sử dụng

được trí tuệ tập thể trong việc ra quyết định,

tin thần thảo luận cởi mở và có thể hình thành

nhiều ý tưởng

❑ Phương pháp này sẽ thành công khi nhà quản

trị hòa đồng, thân thiện và đặc biệt có tinh

thần cầu thị.

PHƯƠNG PHÁP QUYẾT ĐỊNH ĐA SỐ

❑ Phương pháp quyết định đa số là phương

pháp ra quyết định tập thể, trong đó mỗi

thành viên đều có quyền ngang nhau trong

quá trình ra quyết định

❑ Đối với mỗi quyết định, mọi thành viên có thể

thảo luận, sau đó biểu quyết về việc lựa chọn

phương án quyết định. Phương án nào chiếm tỉ

lệ đa số là phương án được lựa chọn.

❑ Ưu điểm: tiết kiệm thời gian, và giải quyết được

tình trạng bế tắc khi có các quan điểm xung đột,

mâu thuẫn khi nó cho phép kết thúc thảo luận

với kết quả rõ ràng.

❑ Nhược điểm: Ý kiến quyết định của đa số không

phải luôn đạt chất lượng cao nhất khi quá trình

ra quyết định với tình huống thiểu số bị cô lập.

PHƯƠNG PHÁP ĐỒNG THUẬN

❑ Đây là phương pháp ra quyết định

đòi hỏi sự nhất trí cao với sự tham

gia của toàn thể các thành viên

trong quá trình ra quyết định.

❑ Để thực hiện được phương pháp này

đòi hỏi mọi thành viên phải đặt lợi ích

của tập thể lên trên hết; có tinh thần

cầu thị, sẵn sàng đóng góp và lắng

nghe các thành viên khác; đồng thời,

mặt bằng về trình độ, văn hóa… phải

ở mức tương đồng

❑ Ưu điểm: chất lượng ra quyết định cao

❑ Nhược điểm: chi phí tốn kém và mất

nhiều thời gian để tìm kiếm sự đồng

thuận.

Bài giảng Quản trị kinh doanh - Chương 7: Ra quyết định - Ngô Thị Việt Nga