Bài giảng Kinh doanh quốc tế - Chương 3: Các học thuyết thương mại quốc tế

^Tự do thương mại là khi chính phủ không sử

dụng các công cụ như quotas hay thuế làm

ảnh hưởng đến việc mua hàng hoặc bán hàng

của công dân trong nước với các nước khác

^Smith, Ricardo và Heckscher-Ohlin chỉ ra

những ích lợi đối với một quốc gia khi tham

gia thương mại quốc tế với các nước khác,

thậm chí cả trong trường hợp quốc gia đó có

thể tự mình làm ra sản phẩm đó

^Thương mại quốc tế cho phép một quốc gia:

◦ Chuyên nghiệp hóa sản xuất và lựa chọn xuất khẩu

những sản phẩm có hiệu quả hơn các nước khác

◦ Nhập khẩu những sản phẩm mà nước ngoài làm ra

có hiệu quả hơn

^Có những kiểu thương mại quốc tế rất dễ

hiểu như Saudi Arabia xuất khẩu dầu, Ghana

xuất khẩu ca cao, và Brazil xuất khẩu cà phê

^Nhưng, tại sao Thụy Sỹ xuất khẩu hóa chất,

đồng hồ và nữ trang? Tại sao Nhật Bản lại

xuất khẩu xe hơi, đồ điện tử và máy móc thiết

bị

^Chủ nghĩa trọng thương khuyên các chính

phủ nên khuyến khích xuất khẩu và hạn chế

nhập khẩu

^Smith, Ricardo và Heckscher-Ohlin khuyến

khích tự do thương mại không giới hạn

^Các lý thuyết thương mại mới và lý thuyết của

Porter về lợi thế cạnh tranh quốc gia hiệu

chỉnh lại sự can thiệp có lựa chọn và có giới

hạn của chính phủ để hỗ trợ sự phát triển của

những ngành công nghiệp định hướng xuất

khẩu

^Chủ nghĩa trọng thương cho rằng các quốc

gia nên chú trọng duy trì thặng dư thương

mại dương – xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu

^Chủ nghĩa trong thương khuyến khích chính

phủ can thiệp vào thương mại để thặng dư

thương mại dương

^Thương mại được xem như một trò chơi huề

vốn, nếu một nước có lợi thì sẽ có một nước

chịu thiệt

^Adam Smith cho rằng một quốc gia có lợi thế

tuyệt đối trong sản xuất một sản phẩm nào

đó khi việc quốc gia đó có thể làm ra sản

phẩm đó hiệu quả hơn các quốc gia khác

^Theo Smith, các quốc gia nên chuyên môn

hóa sản xuất và trao đổi với các quốc gia khác

để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa

^Giả sử rằng nước Ghana và Hàn Quốc có 200

đơn vị nguồn lực có thể dùng để sản xuất gạo

và ca cao

^Ở Ghana, cần 10 đơn vị nguồn lực để sản

xuất một tấn ca cao và 20 đơn vị để sản xuất

một tấn gạo

^Theo đó, Ghana có thể sản xuât tấn ca cao và

không sản xuất gạo, hoặc 10 tấn gạo và

không sản xuất ca cao, hoặc vừa sản xuất

gạo vừa sản xuất ca cao

^Ở Hàn Quốc, cần 40 đơn vị nguồn lực để sản

xuất một tấn ca cao, và 10 đơn vị để sản xuất

một tấn gạo

^Theo đó, Hàn Quốc có thể sản xuất 5 tấn ca

cao và không sản xuất gạo, hoặc 20 tấn gạo

và không sản xuất ca cao, hoặc vừa sản xuất

gạo vừa sản xuất ca cao

^Ghana có lợi thế tuyệt đối về sản xuất ca cao

^Hàn Quốc có lợi thế tuyệt đối về sản xuất gạo

^Nếu không có thương mại:

◦ Ghana nên sản xuất 10 tấn ca cao và 5 tấn gạo

◦ Hàn Quốc nên sản xuất 10 tấn gạo và 2.5 tấn ca cao

^Nếu mỗi nước chuyên môn hóa sản xuất

những sản phẩm mà họ có lợi thế tuyệt đối và

trao đổi những sản phẩm khác:

◦ Ghana nên sản xuất 20 tấn ca cao

◦ Hàn Quốc nên sản xuất 20 tấn gạo

◦ Ghana có thể đổi 6 tấn ca cao để lấy 6 tấn gạo từ

Hàn Quốc

^Sau khi trao đổi:

◦ Ghana sẽ còn lại 14 tấn ca cao và có thêm 6 tấn gạo

◦ Hàn Quốc sẽ còn lại 14 tấn gạo và có thêm 6 tấn ca

cao

◦ Cả hai quốc gia đều được lợi

^David Ricardo đặt vấn đề rằng điều gì sẽ xảy

ra nếu một công ty có lợi thế tuyệt đối trên

tất cả sản phẩm

^Lý thuyết lợi thế so sánh của Ricardo cho rằng

các quốc gia nên chuyên môn hóa sản xuất

những sản phẩm mà họ sản xuất hiệu quả

nhất, và mua những sản phẩm mà họ sản

xuất ít hiệu quả hơn từ các nước khác, cho

dù họ có khả năng sản xuất ra những sản

phẩm đó hiệu quả hơn nước mà họ mua

^Giả thiết rằng:

◦ Ghana sản xuất gạo và ca cao hiệu quả hơn

◦ Ở Ghana cần 10 đơn vị nguồn lực để sản xuất 1 tấn

ca cao và 13 1/3 nguồn lực để sản xuất gạo

◦ Theo đó, Ghana có thể sản xuất toàn ca cao (20 tấn)

hoặc toàn gạo (15 tấn) hoặc vừa gạo vừa ca cao

◦ Ở Hàn Quốc, cần 40 nguồn lực để sản xuất 1 tấn ca

cao và 20 nguồn lực để sản xuất 1 tấn gạo

◦ Theo đó, Hàn Quốc có thể sản xuất toàn ca cao (5

tấn) hoặc toàn gạo (10 tấn) hoặc vừa gạo vừa ca cao

^Nhờ có thương mại:

◦ Ghana có thể xuất khẩu 4 tấn ca cao qua Hàn Quốc

đổi lấy 4 tấn gạo

◦ Ghana sẽ còn 11 tấn ca cao và có thêm 4 tấn gạo

◦ Hàn Quốc sẽ có 6 tấn gạo và 4 tấn ca cao

◦ Nếu mỗi quốc gia chuyên môn hóa sản xuất những

sản phẩm mà họ có lợi thế so sánh, và trao đổi với

quốc gia khác, cả hai quốc gia đều có lợi

◦ Lý thuyết lợi thế so sánh là một nền tảng vững chắc

để khuyến khích thương mại

^Chỉ 2 quốc gia và 2 sản phẩm tham gia

thương mại

^Không có chi phí vận chuyển

^Giá bán và giá trị tương đương

^Nguồn lực có thể linh hoạt giữa các sản phẩm

của một quốc gia, nhưng không thể vượt ra

ngoài biên giới của quốc gia

^Lợi nhuận không đổi

^Các nguồn lực không đổi về số lượng ban đầu

^Không có ảnh hưởng đến phân phối thu nhập

trong nước

^Các nguồn lực không phải luôn luôn có thể dịch

chuyển tự do từ hoạt động kinh tế này sang hoạt

động kinh tế khác, và có thể gây ra tình trạng

mất việc

^Tự do thương mại không hạn chế tạo nên lợi ích,

tuy nhiên lợi ích thực tế có thể nhỏ hơn so với

mô hình lý thuyết đơn giản bởi vì một số hao hụt

hệ thống

^Mở cửa thị trường một quốc gia:

◦ Có thể làm tăng nguồn lực của một quốc gia nhờ tăng

nguồn cung từ nước ngoài vào

◦ Có thề làm tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực cũng như

để mở việc sử dụng nguồn lực cho những mục đích khác

◦ Có thể giúp tăng trưởng kinh tế

^Paul Samuelson tranh luận rằng gia tăng sự

linh hoạt trong thương mại không phải lúc

nào cũng có lợi

^Xu hướng tuyển lao động từ bên ngoài, một

hệ quả của tự do hóa thương mại, có thể dẫn

đến làn sóng nhập cư ồ ạt vào nước Mỹ, dẫn

đến tiền lương giảm

^Theo lý thuyết của Ricardo, lợi thế so sánh

tăng khi có sự chuyên môn hóa sản xuất

^Eli Heckscher và Bertil Ohlin cho rằng lợi thế

so sánh đến từ sự khác biệt của các nhân tố

sẵn có giữa các quốc gia (đất đai, lao động và

vốn)

^Lý thuyết Heckscher-Ohlin dự đoán rằng các

quốc gia sẽ xuất khẩu những sản phẩm được

sản xuất từ những nguồn lực họ dư dả và

nhập khẩu những sản phẩm được sản xuất từ

những nguồn lực họ thiếu hụt

^Leontief triển khai từ lý thuyết rằng nước Mỹ

có lợi thế so sánh về vốn cho nên những sản

phẩm xuất khẩu từ Mỹ sẽ cần đầu tư nhiều

vốn và những sản phẩm nhập khẩu vào Mỹ sẽ

cần đầu tư nhiều lao động

^Tuy nhiên, ông phát hiện ra rằng trong thực

tế nước Mỹ xuất khẩu những sản phẩm cần

đầu tư ít vốn hơn những sản phẩm nhập khẩu

^Từ kết quả sai biệt so với dự đoán từ lý

thuyết, mâu thuẫn này được gọi là “the

Leontief Paradox”

^Lý thuyết vòng đời sản phẩm của Raymond Vernon

cho rằng khi các sản phẩm trưởng thành, cả khu vực

bán hàng và vùng sản xuất sẽ thay đổi làm ảnh

hưởng đến luồng và hướng thương mại

^Vernon tranh luận rằng độ lớn cũng như mức đồ giàu

có của thị trường Mỹ làm cho các công ty Mỹ có nhiều

thuận lợi trong việc ra mắt các sản phẩm mới

^Vernon tranh luận rằng đầu tiên sản phẩm nên được

sản xuất và bán tại Mỹ, sau đó khi nhu cầu ở các

nước phát triển khác lớn dần, các công ty Mỹ sẽ bắt

đầu xuất khẩu

^Dần dần, nhu cầu đối với sản phẩm mới sẽ tiếp tục

tăng lên ở các quốc gia nhập khẩu, dẫn đến các công

ty ở những quốc gia này sẽ nhảy vào sản xuất để

cung cấp cho thị trường nội địa của họ

Bài giảng Kinh doanh quốc tế - Chương 3: Các học thuyết thương mại quốc tế - Vũ Thế Dũng