Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài trong phát triển kinh tế

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI

TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở TỈNH BẮC NINH

THE ROLE OF DIRECT FOREIGN INVESTMENT

IN THE SOCIO-ECONOMIC DEVELOPMENT

OF BACNINH PROVINCE

Đặng Minh Khoa

Nghiên cứu sinh Học viện Chính trị/Bộ Quốc phòng

minhkhoasqct@gmail.com

Tóm tắt:

Được tái lập ngày 01 tháng 01 năm 1997, trải qua 23 năm xây dựng và phát triển, tỉnh

Bắc Ninh đã đạt được những thành tựu to lớn trong phát triển kinh tế - xã hội. Kinh tế tăng

trưởng ở mức cao, tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn Tỉnh bình quân hàng năm đạt trên

14%. Những năm qua tỉnh Bắc Ninh đã trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều nhà đầu tư nước

ngoài. Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Tỉnh liên tục tăng cả về số lượng dự án, quy mô vốn và

đối tác đầu tư, được phân bổ ở tất cả các ngành kinh tế của Tỉnh, góp phần to lớn thúc đẩy tăng

trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tăng cường

kim ngạch xuất khẩu, giải quyết việc làm cho người lao động, đặc biệt góp phần nâng cao năng

lực sản xuất công nghiệp, đưa Bắc Ninh trở thành tỉnh dẫn đầu cả nước về sản xuất công nghiệp.

Từ khóa: Công nghiệp; đầu tư trực tiếp nước ngoài; người lao động.

Abstract:

Re-established on January 1, 1997, Bac Ninh province has achieved significant achieve-

ments in socio-economic development over 23 years of construction and development. Economic

growth is at a high rate, the growth rate of total products in the province on average is over 14%

annually. Over the past years, Bac Ninh province has become an attractive destination for a

plethola of foreign investors. Direct foreign investment in the province has been continuously in-

creasing in terms of the number of projects, capital scale and investment partners, and has been

distributed into all economic sectors of the province, greatly contributing to promoting economic

growth, shifting the economic structure towards industrialization, modernization, increasing ex-

port turnover, creating jobs for workers, especially improving industrial production capacity and

making Bac Ninh become the country’s leading province in industrial production.

Keywords: Iindustry; direct foreign invest; labours.

1. Giới thiệu

Tỉnh Bắc Ninh được tái lập ngày 01 tháng 01 năm 1997. Với xuất phát điểm là một tỉnh

thuần nông, nền kinh tế nghèo nàn lạc hậu, trải qua 23 năm xây dựng và phát triển, tỉnh Bắc Ninh

đã đạt được những thành tựu to lớn và vượt bậc. Kinh tế tăng trưởng ở mức cao, với tốc độ tăng

320

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) bình quân hàng năm đạt trên 14%. Nằm trong Vùng

kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, những năm qua tỉnh Bắc Ninh đã trở thành điểm đến của nhiều nhà

đầu tư nước ngoài. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Tỉnh liên tục tăng qua các năm,

đặc biệt là kể từ khi thống nhất Luật Đầu tư năm 2005, tăng vọt vào năm 2008 với tổng vốn đầu

tư đăng ký là 1,3 tỷ đô la Mỹ (USD), đạt đỉnh điểm vào năm 2015 và 2017 với tổng vốn đầu tư

mỗi năm đạt 3,5 tỷ USD. Năm 2019, toàn Tỉnh đã cấp 254 dự án mới, tổng vốn đầu tư sau điều

chỉnh đạt 1,5 tỷ USD (đứng thứ 5 toàn quốc về thu hút FDI). Nếu như tại thời điểm tái lập tỉnh

năm 1997, Tỉnh chỉ có 04 dự án có vốn FDI với tổng vốn đầu tư đăng ký 177,6 triệu USD thì lũy

kế đến nay (hết tháng 7 năm 2020), tỉnh Bắc Ninh đã cấp đăng ký đầu tư cho 1.598 dự án FDI

còn hiệu lực vơi tông vôn đâu tư đăng ký sau điều chỉnh đạt 19.564,158 triệu USD, các đối tác

́

̉

́

̀

đến từ 37 quốc gia, vùng lãnh thổ, đưa Bắc Ninh trở thành một trong những tỉnh dẫn đầu cả nước

về mức độ hấp dẫn các dự án FDI.

Kinh tế có vốn FDI có vai trò quan trọng đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của

Tỉnh. Vốn FDI đã góp phần nâng cao năng lực sản xuất công nghiệp của Tỉnh, chuyển dịch cơ

cấu kinh tế; góp phần tăng thu ngân sách; tăng cường kim ngạch xuất khẩu và ổn định cán cân

thương mại của Tỉnh; góp phần giải quyết việc làm cho nhiều lao động ở địa phương và các tính

lân cận, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua việc tiếp cận với công nghệ hiện đại và

phương thức quản lý tiên tiến. Sự liên kết giữa khu vực kinh tế có vốn FDI với khu vực kinh tế

trong nước cũng đã góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, kinh nghiệm quản lý tiên tiến,

thúc đẩy sự hình thành và phát triển của nhiều ngành, lĩnh vực dịch vụ cũng như sản phẩm mới.

Tuy nhiên, việc thu hút và sử dụng FDI ở tỉnh Bắc Ninh vẫn còn tồn tại một số hạn chế, ảnh

hưởng tiêu cực đến nền kinh tế. Vì vậy tác giả chọn nghiên cứu “Vai trò của FDI trong phát triển

kinh tế - xã hội ở tỉnh Bắc Ninh” có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Bài viết sẽ đi sâu phân

tích thực trạng thu hút FDI tại tỉnh Bắc Ninh từ năm 1997 đến tháng 6 năm 2020, vai trò của FDI

đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Bắc Ninh, đồng thời nêu ra những mặt còn hạn chế,

đề xuất một số khuyến nghị nhằm tăng cường thu hút và sử dụng hiệu quả vốn FDI ở tỉnh Bắc

Ninh thời gian tới. Nghiên cứu về vốn FDI thu hút ở tỉnh Bắc Ninh trên các phương diện: Số

lượng vốn FDI, quy mô các dự án FDI, cơ cấu đầu tư, nguồn đầu tư theo đối tác, vai trò của FDI

đến phát triển kinh tế xã hội tỉnh Bắc Ninh.

2. Tổng quan nghiên cứu, cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

2.1. Tổng quan nghiên cứu

FDI là một trong những chủ đề được quan tâm nghiên cứu rất nhiều bởi các chuyên gia và

các nhà nghiên cứu. Chính vì vậy, ở Việt Nam cũng như trên thế giới, những nghiên cứu có liên

quan đến FDI luôn chiếm một số lượng lớn. Những nghiên cứu về FDI có nhiều công trình khác

nhau, trong phạm vi bài viết có thể kể đến một số công trình như sau:

ODI (2002), nghiên cứu tình hình của các doanh nghiệp FDI tại 5 quốc gia Đông Á và 5

quốc gia Châu Phi, qua đó cho thấy: Về cơ bản các doanh nghiệp FDI đã trả công cho người lao

động cao hơn các doanh nghiệp trong nước, tuy nhiên chỉ nhóm công nhân có trình độ chuyên

môn, tay nghề cao, tạo ra khoảng cách chênh lệch về thu nhập ngày càng rõ rệt giữa lao động

trong các doanh nghiệp FDI với lao động ở doanh nghiệp trong nước. Nghiên cứu cũng đưa ra 4

giải pháp về chính sách cho các quốc gia tiếp nhận vốn FDI, nhằm hạn chế mặt trái của nó mang

321

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

lại [17]. Khondoker Abdul Mottaleb và Kaliappa Kalirajan (2010), chỉ ra FDI có thể đóng một

vai trò quan trọng trong việc đạt được tăng trưởng kinh tế nhanh chóng ở các nước đang phát

triển. Các quốc gia đang phát triển không được coi là địa điểm thuận lợi cho FDI như các nước

phát triển, chẳng hạn như Trung Quốc, Ân Độ, Nigeria và Sudan đang tiếp nhận phần lớn nguồn

vốn FDI. Mặt khác, các tác giả sử dụng dữ liệu từ 68 nước đang phát triển có thu nhập thấp và

trung bình thấp, xác định các yếu tố quyết định dòng vốn FDI vào các nước đang phát triển [13].

Behzad Azarhoushang (2013), đưa ra một cái nhìn tổng quan về tình hình đầu tư FDI ở Trung

Quốc, nghiên cứu đã chỉ ra những tác động của FDI đến mọi mặt của kinh tế Trung Quốc như:

Sản lượng, nguồn lao động, tiền lương, tình hình xuất khẩu, nguồn nhân lực chất lượng cao, sự

cạnh tranh của doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước về việc thu hút nhân lực, cũng

như sự mất cân đối về tiền lương trả cho công nhân giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp

trong nước [3].

Mai Đức Lộc (1994), phân tích một cách toàn diện vấn đề FDI trong việc phát triển kinh

tế, tìm ra mối liên hệ khách quan giữa việc phát triển kinh tế và thu hút vốn FDI. Tác động của

FDI trong việc phát triển kinh tế Việt Nam, thành tựu cũng như tồn tại của hoạt động triển khai

Luật Đầu tư nước ngoài; xu hướng vận động chủ yếu của các dòng đầu tư nước ngoài vào Việt

Nam. Tác giả cũng đề ra phương hướng và những biện pháp chủ yếu nhằm thu hút và phát huy

có hiệu quả nguồn vốn FDI tại Việt Nam [15]. Trần Quang Lâm và An Như Hải (2006), đã nêu

rõ: Quốc gia nào thu hút được nhiều nguồn vốn quốc tế và sử dụng có hiệu quả, thì có nhiều cơ

hội tăng trưởng kinh tế hơn, qua đó rút ngắn nhanh hơn khoảng cách tụt hậu so với các nước phát

triển. Chính vì vậy, các nước đang phát triển phải cạnh tranh trong việc thu hút các nguồn vốn

đầu tư nước ngoài, nhờ đó, nguồn vốn đầu tư nước ngoài đã tăng lên và có tác động tích cực vào

sự tăng trưởng của nền kinh tế. Các tác giả khẳng định: Để phát triển và sử dụng có hiệu quả

kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt nguồn vốn FDI, thì các nước phải nỗ lực nhiều phương

diện [14]. Nguyễn Duy Quang (2007), trình bày những cơ sở lý luận và thực tiễn của việc thu

hút FDI từ Liên minh châu Âu vào Việt Nam; đánh giá thực trạng đầu tư trực tiếp của Liên minh

châu Âu vào Việt Nam; những yếu tố tác động, nguyên nhân thành công và hạn chế; khả năng

phát triển quan hệ đầu tư giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu; tác giả đưa ra phương hướng và

một số kiến nghị, giải pháp nhằm tăng cường thu hút và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn đầu tư

trực tiếp từ Liên minh châu Âu vào Việt Nam [19]. Vũ Hoàng Dương (2011), đi sâu nghiên cứu

về thực trạng FDI của Việt Nam, xu hướng vận động của dòng vốn vào Việt Nam tính đến cuối

năm 2010 với số lượng vốn và số lượng dự án ngày càng tăng. Tác giả khẳng định điểm khác

biệt giữa hai cuộc khủng hoảng: Cuộc khủng hoảng năm 1997 không làm thay đổi bản chất của

FDI, luồng vốn từ nơi dư tới nơi thiếu trên tất cả các lĩnh vực, từ đó nhà đầu tư thu được lợi

nhuận cũng như tăng thêm nguồn vốn; nhưng cuộc khủng hoảng 2008 nguồn vốn FDI có xu

hướng tập trung vào công nghệ xanh, đặc biệt là các nước đang phát triển. Tác giả đã phân chia

được cơ cấu FDI tính đến năm 2010 và được phân chia: FDI theo ngành; FDI theo hình thức đầu

tư; FDI theo đối tác đầu tư. Tác giả cũng rút ra sự tác động của FDI đến phát triển kinh tế Việt

Nam, những tác động tích cực: FDI và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; FDI với tăng trưởng xuất

khẩu và mở rộng thị trường quốc tế; tác động của FDI với chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng

cao năng lực sản xuất trong khu vực công nghiệp và dịch vụ; khả năng tạo việc làm của doanh

nghiệp FDI; đóng góp tương đối tốt vào ngân sách nhà nước [11]. Văn Hữu Chiến (2013), FDI

322

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

góp phần phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Đà Nẵng như: Tạo ra nguồn đầu tư trực tiếp,

góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy đầu tư trong nước, mở rộng sản xuất, chuyển dịch cơ

cấu kinh tế, đẩy mạnh xuất khẩu, tăng thu ngân sách, tạo việc làm cho người lao động [5]. Phùng

Quang Hùng (2013), thu hút FDI trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc đã đóng góp quan trọng cho sự

tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc như: FDI là nguồn vốn bổ sung

quan trọng cho đầu tư phát triển, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh tế; góp phần chuyển dịch cơ

cấu kinh tế và nâng cao năng lực sản xuất công nghiệp, đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà

nước và các cân đối vĩ mô; thúc đẩy chuyển giao công nghệ; hình thành và phát triển các KCN;

chuyển dịch cơ cấu lao động, tạo việc làm; mở rộng quan hệ đối ngoại, chủ động hội nhập kinh

tế với khu vực và thế giới [12]. Nguyễn Văn Dần (2014), khẳng định mặc dù khủng hoảng kinh

tế toàn cầu nhưng kết quả thu hút vốn FDI vào Việt Nam trong những năm qua vẫn rất khả quan.

Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt Hà Nội là một địa

phương có nhiều lợi thế về thu hút nguồn vốn FDI trên các phương diện về số lượng, quy mô

vốn dự án. Để nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI vào các khu công nghiệp Hà

Nội thời gian tới cần đảm bảo phương hướng, nhiệm vụ phát triển thủ đô đến năm 2020, tầm

nhìn đến năm 2050 [10].

2.2. Cơ sở lý thuyết

Theo Quỹ tiền tệ quốc tế, FDI được định nghĩa là một khoản đầu tư, theo đó một tổ chức

trong một nền kinh tế (nhà đầu tư trực tiếp) thu được lợi ích lâu dài từ một doanh nghiệp đặt tại

một nền kinh tế khác. Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế đưa ra khái niệm rằng một doanh

nghiệp FDI là một doanh nghiệp có tư cách pháp nhân hoặc không có tư cách pháp nhân, trong

đó nhà đầu tư sở hữu ít nhất 10% cổ phiếu thường hoặc có quyền biểu quyết. Một trong những

yếu tố có vai trò quan trọng đến quyết định FDI của doanh nghiệp là môi trường. Xét trên quan

điểm của các nhà đầu tư nước ngoài, họ không quan tâm đến vấn đề môi trường, nhất là không

phải ở nước họ. Vấn đề họ quan tâm hàng đầu và quyết tâm theo đuổi của họ là lợi nhuận. Điều

này thường dẫn đến các tác động xấu đến môi trường và xa hơn nữa là phát triển nền kinh tế

nước sở tại. Tuy nhiên, FDI có tác động lan tỏa đến phát triển kinh tế - xã hội thông qua việc tạo

công ăn việc làm, đầu tư công nghệ mới thân thiện môi trường, từ đó nâng cao đời sống, nhận

thức người dân. Như vậy, FDI thúc đẩy kinh tế phát triển bền vững dựa trên nền tảng là môi

trường (Anderson và cộng sự, 1986) [1]. Theo quan điểm học thuyết chi phí giao dịch, tác động

của FDI có thể là tích cực hoặc tiêu cực, tức là ngoài lợi ích, FDI cũng có thể mang lại chi phí

cho phát triển bền vững của một quốc gia (Mencinger, 2003) [16]. FDI tác động đến một địa

phương theo cả hai hướng tích cực và tiêu cực (Bokpin, 2017) [4]. Về tác động tích cực, các

doanh nghiệp FDI góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương theo hướng bền vững và

điều tiết các nguồn lực cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo điều tiết của thị trường.

Bên cạnh đó, FDI bổ sung nguồn vốn cho phát triển kinh tế - xã hội - môi trường cho địa phương,

trong khi nguồn lực trong nước bị hạn chế ((Pazienza, 2015) [18]. Với quy mô hoạt động lớn và

tầm nhìn xuyên quốc gia, hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp FDI gắn liền với quá trình

chuyển giao công nghệ, nhờ vậy, FDI tạo cơ hội cho địa phương tiếp nhận vốn, tiếp thu kỹ thuật

và công nghệ hiện đại, kinh nghiệm quản lý kinh doanh tiên tiến của đối tác nước ngoài (Ridzuan

và cộng sự, 2017) [20]. Về tác động tiêu cực, nếu các địa phương tiếp nhận vốn FDI không có

quy hoạch chiến lược sẽ dẫn đến FDI không theo ý muốn của bên tiếp nhận về địa bàn đầu tư,

323

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

lĩnh vực, ngành nghề và quy mô đầu tư. Ngoài ra, FDI thường kéo theo các vấn đề liên quan đến

văn hóa, phong tục tập quán làm cho các địa phương tiếp nhận FDI có thể bị ảnh hưởng đến

truyền thống phong tục tập quán và văn hóa dân tộc (Sbia và cộng sự, 2014) [21]. Bên cạnh đó,

nếu không có một quy hoạch đầu tư cụ thể, có thể xảy ra tình trạng đầu tư tràn lan, kém hiệu quả,

tài nguyên bị khai thác bừa bãi và sẽ gây ra ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Hơn nữa, FDI nếu

không gắn với việc kiểm soát công nghệ của đối tác nước ngoài có thể dẫn đến tình trạng đưa

vào thị trường nội địa những công nghệ lạc hậu, công nghệ cũ,… làm cho địa phương tiếp nhận

FDI dễ trở thành bãi thải công nghiệp (Bokpin, 2017) [4].

2.3. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập số liệu: Số liệu về FDI được sử dụng trong bài viết này là số lượng

và quy mô vốn FDI đầu tư vào tỉnh Bắc Ninh, cơ cấu vốn FDI theo ngành kinh tế và theo đối tác

đầu tư tính theo năm được nhập từ niên giám thống kê của tỉnh Bắc Ninh, báo cáo tình hình kinh

tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh của Cục Thống kê Bắc Ninh, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Ninh và

Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2020.

Đồng thời nguồn dữ liệu được thu thập bao gồm luận án tiến sĩ, sách chuyên khảo, các bài báo

khoa học có liên quan đến kiến thức về FDI.

Phương pháp phân tích, xử lý số liệu: Số liệu trong bài viết được xử lý, tính toán bằng

phần mềm Microsoft Word, Microsoft Excel để làm rõ thực trạng và vai trò của FDI trong phát

triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Bắc Ninh. Đánh giá tác động tổng thể của FDI đến phát triển kinh tế

- xã hội của Bắc Ninh trên các khía cạnh: Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thu ngân sách, chuyển

dịch cơ cấu kinh tế, đóng góp vào sự phát triển công nghiệp, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu,

giải quyết việc làm cho người lao động.

Về thời gian: Nghiên cứu FDI ở tỉnh Bắc Ninh từ năm 1997 đến tháng 7 năm 2020.

Về không gian: Tất cả các số liệu về FDI đã được các cơ quan chức năng có thẩm quyền

thống kê trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

3. Kết quả nghiên cứu

3.1. Thực trạng thu hút FDI ở tỉnh Bắc Ninh

Một là, số lượng và quy mô vốn FDI ở tỉnh Bắc Ninh

Từ khi tái lập tỉnh (năm 1997) đến nay, số lượng vốn FDI thu hút vào tỉnh Bắc Ninh liên

tục tăng, nhất là trong những năm gần đây, điều đó được thể hiện ở bảng 1 sau:

Bảng 1: Số lượng và quy mô vốn FDI ở tỉnh Bắc Ninh từ năm 1997 đến năm 2018

(Lũy kế các dự án còn hiệu lực đến ngày 31 tháng 12 năm 2018)

Số dự án

được cấp phép

Tổng vốn đăng ký

(Triệu USD)

Vốn thực hiện

(Triệu USD)

TỔNG SỐ

1.633

19.121,94

126,0

1,2

17.308,788

1997

2000

2001

1

0

1,3

0,3

3,0

324

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

2002

2003

2

1

9,1

4,3

1,5

13,6

2004

3

3,2

1,9

2005

7

124,4

28,0

2006

19

156,7

42,5

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

32

66

29

57

62

76

132

122

136

172

181

175

246

111

330,3

1.260,9

136,8

423,1

729,2

1.352,7

1.519,4

1.675,9

3.574,0

911,9

3.490,8

1.442,9

1.502,8

327,94

142,3

241,1

226,9

315,9

392,8

857,7

1.232,9

1.118,0

1.576,5

1.976,9

4.101,0

2.345,2

1.836,6

714,588

Hết tháng 7 năm 2020

Nguồn: [6], [7], [8].

Nếu như giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2005, mỗi năm tỉnh Bắc Ninh thu hút được từ 1

đến một vài dự án FDI với số vốn vài triệu USD (trừ năm 1997 và năm 2005). Vốn thực hiện các

dự án FDI từ năm 1997 đến năm 2006 chỉ từ vài triệu USD đến vài chục triệu USD, thậm chí

năm 1997 không thực hiện được vốn FDI, mặc dù vốn FDI đã đăng ký năm 1997 là 126,0 triệu

USD. Giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2012, mỗi năm tỉnh Bắc Ninh thu hút được vài chục dự

án FDI, với số vốn đăng ký từ hàng trăm triệu USD đến hơn tỷ USD (năm 2008 là 1.260,9 triệu

USD; năm 2012 là 1.352,7 triệu USD). Vốn thực hiện dự án FDI giai đoạn này vẫn còn thấp,

trung bình hàng năm khoảng 30% (trừ năm 2009 là 165,8%). Từ năm 2013 đến năm 2016, số dự

án FDI tỉnh Bắc Ninh thu hút được dao động từ 122 dự án đến 172 dự án, với số vốn đăng ký

hàng tỷ USD, đặc biệt năm 2015 vốn đăng ký các dự án FDI vào tỉnh Bắc Ninh là 3.574,0 triệu

USD (cao nhất từ năm 1997 đến nay). Năm 2017 tỉnh Bắc Ninh thu hút được 181 dự án mới với

tổng vốn đăng ký sau điều chỉnh đạt 3.490,8 triệu USD (chiếm 77,4% tổng vốn đầu tư trên địa

bàn Tỉnh). Lũy kế đến hết năm 2017, đã có 33 nước và vùng lãnh thổ đầu tư vào tỉnh Bắc Ninh

với tổng số 1.144 dự án và 15.733 triệu USD vốn đăng ký, xếp thứ 5/63 tỉnh/thành phố về dự án

và xếp thứ 6/63 tỉnh/thành phố về vốn đăng ký. Trong năm 2018 thu hút 175 dự án cấp phép mới

với số vốn đăng ký đạt 586,6 triệu USD. Bên cạnh đó, có 121 dự án đã cấp phép các năm trước

với tổng số vốn điều chỉnh tăng là 856,3 triệu USD. Tổng vốn đăng ký năm 2018 là 1.442.9 triệu

USD (chiếm 64,3% tổng vốn đầu tư trên địa bàn Tỉnh), vốn thực hiện năm 2018 đạt 2.345,2 triệu

USD. Năm 2019, đã cấp mới đăng ký đầu tư cho 246 dự án FDI, điều chỉnh tăng vốn cho 163 dự

325

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

án với tổng vốn đăng ký sau điều chỉnh là 1.502,8 triệu USD; lũy kế đến hết năm 2019 tỉnh Bắc

Ninh có 1.507 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký sau điều chỉnh là 1.836,6 triệu USD

(chiếm 85,29% tổng vốn đầu tư trên địa bàn Tỉnh), xếp thứ 6/63 tỉnh/ thành phố về vốn đăng ký.

Trong 7 tháng đầu năm 2020 tổng vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh là 714,588 triệu USD

(chiếm 58,62% tổng vốn đầu tư trên địa bàn Tỉnh). Lũy kê

tinh Băc Ninh đã câp đăng ký đâu tư cho 1.598 dư n FDI còn hiệu lực vơ

ký sau điều chỉnh và góp vốn mua, mua cổ phần, phần vốn góp đạt 19.121,94 triê

́

đến hết ngày 20 tháng 7 năm 2020,

i tông vôn đâu tư đăng

u USD, đưa

̉

́

̀

̣

á

́

̉

́

̀

̣

Bắc Ninh trở thành một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút vốn FDI.

Hai là, vốn FDI phân theo ngành kinh tế ở tỉnh Bắc Ninh

Vốn FDI thu hút vào tỉnh Bắc Ninh từ năm 1997 đến năm 2018 được phân bổ ở 15 lĩnh

vực kinh tế, nhưng tập trung chủ yếu ở lĩnh vực chế biến, chế tạo (công nghiệp).

Bảng 2: Vốn FDI phân theo ngành kinh tế

(Lũy kế các dự án còn hiệu lực đến ngày 31 tháng 12)

TT

Số dự án được cấp phép

Vốn đăng ký (Triệu USD)

1997

2016

935

0

2018

1.276

4

1997

141

0

2016

2018

TỔNG SỐ

2

12.300,8 17.291,2

Nông, lâm nghiệp và thủy sản

0

18,9

7,9

Phân phối điện, điều hòa không khí

Chế biến, chế tạo

0

2

0

788

2

1000

0

141

0

11.485,4 16.069,6

Cung cấp nước; Xử lý rác, nước

thải

3,7

0

Xây dựng

0

41

40

48

72

0

160,7

53,0

149,7

67,4

Bán buôn, bán lẻ; sửa chữa ôtô,

môtô, xe máy và xe có động cơ

Vận tải, kho bãi

0

11

13

4

22

27

9

0

115,5

35,6

1,1

227,1

78,5

6,2

Dịch vụ lưu trú và ăn uống

Thông tin và truyền thông

Hoạt động kinh doanh bất động sản

13

4

8

429,5

0,7

601,1

4,6

Hoạt động chuyên môn, khoa học

công nghệ

15

Hoạt động hành chính và dịch vụ

hỗ trợ

0

13

61

0

14,0

57,3

Giáo dục và đào tạo

0

2

1

3

0

0,2

0,5

0,6

0

Hoạt động nghệ thuật, vui chơi giải

trí

Hoạt động dịch vụ khác

0

3

5

0

0,9

2,2

Nguồn: [6], [8].

326

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

Năm 1997 chỉ có lĩnh vực công nghiệp thu hút được 2 dự án FDI với số vốn đăng ký là

141 triệu USD, trong khi các lĩnh vực khác không thu hút được dự án FDI nào. Đến năm 2016

đã có 13 lĩnh vực kinh tế ở tỉnh Bắc Ninh thu hút được 935 dự án FDI với số vốn đăng ký là

12.300,8 triệu USD, trong đó lĩnh vực công nghiệp thu hút được 788 dự án FDI với số vốn đăng

ký 11.485,4 triệu USD, chiếm 84,28% số dự án và 93,37% số vốn FDI đăng ký trong toàn Tỉnh.

Lĩnh vực xây dựng thu hút được 41 dự án FDI với số vốn đăng ký là 160,7 triệu USD. Hoạt động

kinh doanh bất động sản thu hút được 13 dự án, nhưng số vốn FDI thu hút được lớn hơn lĩnh vực

xây dựng, với số vốn đăng ký là 429,5 triệu USD. Hoạt động nghệ thuật, vui chơi giải trí thu hút

được duy nhất 1 dự án với số vốn đăng ký là 0,5 triệu USD. Năm 2018, số lượng dự án và số vốn

FDI đăng ký ở tỉnh Bắc Ninh tăng vọt so với năm 2016, với 1276 dự án và 17.291,2 triệu USD

vốn đăng ký. Trong đó, lĩnh vực công nghiệp thu hút được 1000 dự án FDI với vốn đăng ký là

16.069,6 triệu USD, chiếm 78,37% số dự án và 92,94% số vốn đăng ký. Lĩnh vực nông, lâm

nghiệp và thủy sản thu hút được 4 dự án FDI với vốn đăng ký là 18,9 triệu USD. Lĩnh vực dịch

vụ thu hút được 5 dự án FDI với vốn đăng ký là 2,2 triệu USD. Các lĩnh vực khác (12 lĩnh vực

còn lại) thu hút được 267 dự án FDI với số vốn đăng ký là 1.200,5 triệu USD. Qua số liệu các

năm cho thấy lĩnh vực công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh luôn có sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư

nước ngoài, góp phần quan trọng đưa sản xuất công nghiệp của tỉnh Bắc Ninh vươn lên đứng

đầu cả nước vào năm 2018.

Ba là, vốn FDI phân theo đối tác đầu tư ở tỉnh Bắc Ninh

Đến hết năm 2018 nguồn vốn FDI thu hút vào tỉnh Bắc Ninh đến từ tất cả các châu lục

trên thế giới (Châu Á có 12 đối tác; Châu Âu có 11 đối tác; Châu Mỹ có 7 đối tác; Châu Phi và

Châu Đại Dương mỗi châu lục có 2 đối tác). Các đối tác có số vốn FDI đầu tư lớn vào tỉnh Bắc

Ninh chủ yếu đến từ Châu Á, đứng đầu là Hàn Quốc với số vốn đầu tư là 9.799,8 triệu USD,

thứ hai là Singapore với số vốn đầu tư là 3.281,2 triệu USD, thứ ba là Nhật Bản với số vốn đầu

tư là 1.118,4 triệu USD (đây là 3 quốc gia có vốn FDI vào tỉnh Bắc Ninh trên một tỷ USD).

Châu Âu có số lượng đối tác đầu tư vào tỉnh Bắc Ninh đứng thứ hai trong số các châu lục trên

thế giới đầu tư vào tỉnh Bắc Ninh với 11 đối tác, nhưng số lượng vốn FDI không nhiều, Vương

quốc Anh và Cộng hòa Pháp là đối tác có số vốn FDI vào tỉnh Bắc Ninh lớn nhất trong số các

đối tác đến từ Châu Âu với số vốn là 155,2 triệu USD. Ở Châu Đại Dương, có 2 đối tác đầu tư

vào tỉnh Bắc Ninh, Samoa là một quốc gia nhỏ nhưng có số vốn FDI vào tỉnh Bắc Ninh 300,1

triệu USD, trong khi đó Nước Úc là một quốc gia lớn cùng châu lục, nhưng chỉ có số vốn FDI

vào Bắc Ninh là 11,0 triệu USD. Hợp chủng quốc Hoa Kỳ là quốc gia có số vốn FDI đầu tư vào

tỉnh Bắc Ninh lớn nhất trong số các đối tác đến từ Châu Mỹ với số vốn đăng ký là 227,9 triệu

USD. Châu Phi có 2 quốc gia đầu tư vào tỉnh Bắc Ninh là Cộng hòa Mauritius và Cộng hòa

Xây sen, với số vốn đăng ký là 29,5 triệu USD và 39,9 triệu USD. Điểm sáng trong huy động

vốn cho đầu tư phát triển là công tác xúc tiến đầu tư được quan tâm chỉ đạo và khuyến khích

phát triển, tỉnh Bắc Ninh đã trở thành “điểm đến” của nhiều tập đoàn kinh tế lớn trên thế giới,

như: SAMSUNG, CANON, ABB, NOKIA-MICROSOFT… Đến nay hết tháng 6 năm 2020, đã

có 37 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào tỉnh Bắc Ninh, trong đó Hàn Quốc vẫn là quốc gia

có số dự án và vốn đầu tư lớn nhất.

327

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

Bảng 3: Vốn FDI phân theo đối tác đầu tư

(Lũy kế các dự án còn hiệu lực đến ngày 31 tháng 12)

TT

Số dự án được cấp phép

Vốn đăng ký (Triệu USD)

1997

TỔNG SỐ

CHND Trung Hoa

Nhật Bản

Đài Loan

Hàn Quốc

Hợp chủng quốc Hoa Kỳ

Singapore

Thái Lan

Hồng Kông

Ma-lai-xi-a

2016

2

0

1

0

2018

935

85

71

35

620

4

22

4

29

8

1997

1.276

152

90

47

803

13

33

4

2016

141

0

80,0

0

2018

12.300,8 17.291,2

127,2

1.121,1

471,8

8.829,0

115,8

388,9

131,2

286,8

46,8

388,2

1.118,4

427,9

9.799,8

227,9

3.281,2

239,6

229,0

81,0

0

39

9

0

In-do-ne-si-a

Brunei Darussalam

Vương quốc Anh và Cộng

hòa Pháp

0

1

4

7

1

3

15

0

2,4

99,7

15,3

8,0

9,8

155,2

I-ta-li-a

Samoa

Bê-li-xê

Cộng hòa Mauritius

Quần đảo Virgin

Quần đảo Cayman

Ấn Độ

Hà Lan

Phần Lan

Thụy Sĩ

Ca-na-da

Đức

Cộng hòa Síp

I-xra-en

Cộng hòa Xây –sen

Vương quốc Đan Mạch

Vương quốc Thụy Điển

Nước Úc

Vương quốc Bỉ

Cộng hòa Panama

Liên bang Nga

Island of Nevis

0

1

0

3

6

2

1

2

7

3

2

1

2

3

1

3

1

2

1

0

3

14

2

9

4

2

0

2

3

4

1

5

0

1

2

1

0

1

0

47,7

17,5

25,5

22,0

101,6

89,0

309,0

1,9

6,0

0,7

1,7

5,5

0,1

2,0

13,0

1,0

0,1

11,0

0,6

9,0

0

21,4

300,1

22,0

29,5

462,1

189,1

47,9

77,4

0

56,1

2,6

3,2

3,1

11,0

39,9

0

0,7

0

61,0

0

11,0

42,6

3,0

0

2,9

Nguồn: [6], [8].

328

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

3.2. Đóng góp của FDI đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Bắc Ninh

Thứ nhất, FDI góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đóng góp vào ngân sách của Tỉnh.

Với việc thu hút được một số lượng lớn nguồn vốn FDI, đã đưa kinh tế tỉnh Bắc Ninh

những năm qua luôn duy trì tăng trưởng ở mức hai con số, giai đoạn sau cao hơn giai đoạn trước,

đóng góp ngày càng nhiều vào ngân sách nhà nước. GRDP năm 2016 (theo giá so sánh năm

1994) ước đạt 25.996 tỷ đồng Việt Nam (VND), gấp 15,2 lần năm 1997; bình quân 20 năm (từ

năm 1997 đến năm 2016) tăng 15,1%/năm. Trong đó, giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2000 tăng

12,6%/năm; giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2005 tăng 14,5%/năm; giai đoạn từ năm 2006 đến

năm 2010 tăng 15,5% và giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2015 tăng 15,5%/năm. Năm 2019, quy

mô kinh tế của tỉnh Bắc Ninh vẫn tiếp tục được mở rộng. Theo giá hiện hành, GRDP năm 2019

đạt 197,9 nghìn tỷ VND, tương đương 8,5 tỷ USD, chiếm 3,3% GDP cả nước; GRDP bình quân

đầu người đạt 143,5 triệu VND (tương đương 6.163 USD), gấp 2,3 lần bình quân chung cả nước

(2.687 USD) và xếp thứ 2/63 tỉnh, thành phố (sau tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu).

FDI góp phần rất lớn vào thu ngân sách của tỉnh Bắc Ninh, cụ thể thu ngân sách nhà nước

không ngừng tăng lên qua các năm, nhất là giai đoạn sau năm 2011. Nếu như năm 1997 tỉnh Bắc

Ninh thu ngân sách chỉ đạt 164,0 tỷ đồng, nhưng đến năm 2011 thu ngân sách đạt 6.800 tỷ, đưa

Bắc Ninh lần đầu tiên có khả năng tự cân đối ngân sách và điều tiết một phần về Trung ương.

Năm 2012 Bắc Ninh đạt 9.068,5 tỷ đồng; năm 2013 đạt 11.530 tỷ đồng; năm 2014 đạt 12.440 tỷ

đồng; năm 2015 đạt 15.050 tỷ đồng; năm 2016 đạt 16.835 tỷ đồng, đưa Bắc Ninh tiếp tục là 1

trong 13 tỉnh, thành phố cả nước tự cân đối ngân sách và có điều tiết một phần về Trung ương;

năm 2017 đạt 21.597,7 tỷ đồng, tăng 20,1% so với năm 2016; năm 2018 đạt 27.591,0 tỷ đồng,

tăng 65,73% so với năm 2017 và năm 2019 đạt 29.910,0 tỷ đồng, tăng 8,40% so với năm 2018.

Thứ hai, FDI góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh theo hướng công nghiệp hóa,

hiện đại hóa.

FDI góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh Bắc Ninh theo hướng công nghiệp hóa,

hiện đại hóa. Từ năm 1997 đến năm 2016 cơ cấu kinh tế của tỉnh Bắc Ninh đã chuyển dịch theo

hướng tích cực và đúng định hướng, không chỉ đưa Bắc Ninh trở thành tỉnh công nghiệp mà còn

là trung tâm công nghiệp điện tử của cả nước. Các khu vực đều có bước phát triển, trong đó khu

vực nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm mạnh, tỷ trọng từ 45,1% năm 1997 xuống còn 5,8% năm

2016; khu vực công nghiệp và xây dựng tăng nhanh, từ 23,8% năm 1997 tăng lên 73,7% năm

2016. Từ năm 2001, khu vực công nghiệp và xây dựng đã vượt qua khu vực nông, lâm nghiệp

và thủy sản để chiếm vị trí đầu và trở thành “đầu tầu” trong tăng trưởng và phát triển kinh tế của

Tỉnh. Trong khi đó, khu vực dịch vụ tuy cũng biến động theo xu hướng giảm, nhưng ở mức thấp

hơn, từ 31,2% năm 1997 còn 20,6% năm 2016.

329

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

Đơn vị tính: %

Nguồn: [7], [8], [9].

Hình 1: Cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Ninh từ năm 2017 đến năm 2019

Năm 2017 cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch đúng hướng, khu vực công nghiệp - xây

dựng chiếm 75,2%; dịch vụ chiếm 21,8%; nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 3,0%. Năm 2018,

khu vực công nghiệp - xây dựng chiếm 76,55%; dịch vụ chiếm 16,59%; nông, lâm nghiệp và

thủy sản chiếm 6,86%. Năm 2019, khu vực công nghiệp - xây dựng chiếm 73,5%; dịch vụ chiếm

23,8%; nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 2,7%. Năm 2019, khu vực kinh tế có vốn đầu tư

nước ngoài tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế của Tỉnh, tiếp tục đưa tỉnh Bắc Ninh trở

thành tỉnh có tốc độ tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhanh nhất cả nước.

Thứ ba, FDI đóng góp vào sự phát triển công nghiệp, đưa Bắc Ninh trở thành một trong

những trung tâm công nghiệp điện tử của cả nước.

FDI đóng góp rất lớn vào sự phát triển công nghiệp của tỉnh Bắc Ninh. Từ năm 2000, Bắc

Ninh đã lựa chọn việc quy hoạch các khu công nghiệp (KCN) tập trung làm mục tiêu chiến lược

cho các giai đoạn sau này. Hiện nay, tỉnh Bắc Ninh đã điều chỉnh quy hoạch phát triển các KCN

trên địa bàn đến năm 2020 và định hướng đến năm 2035. Toàn tỉnh Bắc Ninh hiện có 16 KCN,

trong đó 10 KCN đã đi vào hoạt động, 2 KCN đã được thành lập, tỷ lệ lấp đầy trên diện tích đất

quy hoạch đạt 78,64%. Nếu như năm 1997, GTSX (giá hiện hành) công nghiệp mới đạt 646 tỷ

VND, xếp thứ 10/11 tỉnh, thành phố vùng đồng bằng Sông Hồng, năm 2000 tăng lên 2.747 tỷ

VND, gấp 4,3 lần năm 1997, đến năm 2010 GTSX đã đạt 110.576 tỷ VND, gấp 40 lần năm 2000

và gấp 171 lần năm 1997. Giai đoạn 2011-2016, SEV tiếp tục điều chỉnh tăng vốn lên 2,5 tỷ USD

và tính đến tháng 6 năm 2016 có 567 dự án FDI đã đăng ký đầu tư vào Bắc Ninh với tổng vốn

đầu tư sau điều chỉnh đạt 8,83 tỷ USD; nâng tổng dự án FDI (còn hiệu lực) được cấp phép đầu

tư lên 864 dự án, tổng vốn đầu tư đăng ký đạt 11,9 tỷ USD. Nếu như tổng GTSX năm 2013 đạt

693,3 nghìn tỷ VND, tương đương 32,8 tỷ USD thì năm 2019 quy mô công nghiệp của Bắc Ninh

đạt 1,24 triệu tỷ VND (theo giá hiện hành), giữ vững vị trí thứ nhất trong cả nước. Lũy kê

ngày 20 tháng 7 năm 2020, Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh đã câp đăng ký đâ

u tư đăng ký sau điều chỉnh là 17.779,119

́ đến

́

̀u

tư cho 1039 dư

̣

án FDI còn hiệu lực với tô

̉

́

̀

triệu USD.

330

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

Thứ tư, FDI góp phần thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu của tỉnh.

Với việc nguồn vốn FDI vào tỉnh Bắc Ninh ngày càng tăng cao, nhất là đầu tư ngày càng

nhiều vào các khu công nghiệp tập trung, góp phần đưa kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Bắc Ninh

không ngừng tăng trong những năm gần đây. Giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2016 liên tiếp kim

ngạch xuất, nhập khẩu của tỉnh Bắc Ninh đều tăng cao. Năm 2017 kim ngạch xuất khẩu cán mốc

30 tỷ USD (29,6 tỷ USD), chiếm 14,9% kim ngạch xuất khẩu cả nước, xếp thứ 2/63 tỉnh/thành

phố (sau thành phố Hồ Chí Minh); kim ngạch nhập khẩu đạt 29,5 tỷ USD. Năm 2018 ghi nhận

kỷ lục mới về xuất, nhập khẩu của tỉnh Bắc Ninh khi tổng mức lưu chuyển hàng hóa xuất, nhập

khẩu đạt 62.168 triệu USD. Xuất khẩu hàng hóa năm 2018 đạt 35.347 triệu USD tăng 12,2% so

với năm 2017. Với 2 mặt hàng xuất khẩu chủ đạo (điện thoại và linh kiện đạt 30.868 triệu USD,

máy tính và linh kiện đạt 2.887 triệu USD); 2 mặt hàng xuất khẩu trên chiếm đến 95,5% giá trị

của tất cả các mặt hàng xuất khẩu. Nhập khẩu hàng hóa năm 2018 đạt 26.821 triệu USD giảm

12,1% so với năm 2017. Trong đó, có 3 mặt hàng nhập khẩu chủ đạo (hàng điện tử và linh kiện,

máy tính và linh kiện, máy móc và phương tiện khác), 3 mặt hàng nhập khẩu trên chiếm đến 93%

giá trị của tất cả các mặt hàng nhập khẩu. Cán cân thương mại hàng hóa thực hiện cả năm 2018

xuất siêu 8.526 triệu USD, trong đó khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 268 triệu USD; khu

vực có vốn FDI xuất siêu 8.794 triệu USD, Hàn Quốc trở thành thị trường nhập siêu lớn nhất.

Năm 2018 nhập khẩu giảm do Tập đoàn SamSung năm 2017 mở rộng sản xuất nên nhu cầu nhập

khẩu máy móc thiết bị và linh kiện phục vụ gia công lắp ráp tăng cao. Năm 2019 kim ngạch xuất

khẩu của tỉnh Bắc Ninh đạt 35 tỷ USD, chiếm 13,3% kim ngạch xuất khẩu cả nước, xếp thứ 2/63

tỉnh/thành phố (sau thành phố Hồ Chí Minh là 39,7 tỷ USD). Trong đó, kim ngạch xuất khẩu

điện thoại và linh kiện đạt 28,4 tỷ USD, chiếm 81% kim ngạch xuất khẩu toàn Tỉnh và chiếm

54,7% kim ngạch xuất khẩu nhóm mặt hàng này cả nước.

Thứ năm, FDI góp phần giải quyết việc làm cho người lao động.

Với việc thu hút được một lượng lớn số vốn và số dự án FDI, cơ cấu lao động của tỉnh Bắc

Ninh chuyển dịch tích cực theo cơ cấu kinh tế. Năm 1997, tỷ trọng lao động khu vực nông nghiệp

chiếm 85,6%; trong khi lao động khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 7,9% và khu vực dịch

vụ là 6,5%. Đến năm 2016, tỷ trọng tương ứng của 3 khu vực là 21,6%; 47,8% và 30,5%.

Bảng 4: Tổng số lao động trong các doanh nghiệp

tại thời điểm 31 tháng 12 phân theo loại hình doanh nghiệp.

Đơn vị tính: Người (tỷ lệ %)

TT

Năm 2010

Năm 2015

Năm 2016

Năm 2017

Năm 2018

113.529

(100%)

282.148

(100%)

331.650

(100%)

400.852

(100%)

411.826

(100%)

Tổng số

Doanh nghiệp nhà nước

7.813

(6,9%)

8.550

(3,0%)

8.575

(2,6%)

5.618

(1,4%)

5.850

(1,4%)

Doanh nghiệp ngoài nhà

nước

64.042

(56,4%)

95.606

(33,9%)

110.200

(33,2%)

118.516

(29,6%)

124.442

(30,2%)

Doanh nghiệp có vốn đầu

tư nước ngoài

41.674

(36,7%)

177.992

(63,1%)

212.875

(64,2%)

276.718

(69,0%)

281.534

(68,4%)

Nguồn: [6], [7], [8].

331

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

Qua số liệu ở bảng 4 và bảng 5 cho thấy, số lượng người lao động làm việc trong các doanh

nghiệp FDI chiếm số lượng lớn nhất (trừ năm 2010) và tăng rất nhanh chóng theo các năm. Người

lao động làm việc trong doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài năm 2010 là 41.674 người (chiếm

36,7%), đến năm 2015 là 177.992 người (chiếm 63,1%), năm 2018 tăng lên 281.534 người (chiếm

68,4%, trong đó chủ yếu là các doanh nghiệp FDI trong các KCN tập trung) giải quyết được một

số lượng lớn việc làm cho người lao động, chiếm khoảng 20% dân số toàn Tỉnh. Từ năm 2015

đến năm 2018, thu nhập của người lao động trong các doanh nghiệp FDI có mức thu nhập cao

hơn so với thu nhập của người lao động trong các doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư

nhân. Cụ thể năm 2015 thu nhập của người lao động trong doanh nghiệp FDI là 9.019 nghìn

VND/tháng, năm 2016 là 9.545 nghìn VND/tháng, năm 2017 là 9.898 nghìn VND/tháng và năm

2018 là 10.264 nghìn VND/tháng. Trong 6 tháng đầu năm 2020, toàn Tỉnh có 763.809 người lao

động đang làm việc trong các ngành kinh tế. Trong đó, khu vực nhà nước có 54.890 người lao

động, giảm 0,9%; khu vực ngoài nhà nước có 416.791 người lao động, tăng 0,4% và khu vực

FDI có 292.128 người lao động.

Bảng 5: Thu nhập bình quân một tháng của người lao động

trong doanh nghiệp phân theo loại hình doanh nghiệp

Đơn vị tính: Nghìn VND

TT

Năm 2010 Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017

Năm 2018

9.676

Tổng số

3.010

3.540

7.613

7.629

8.190

8.249

8.902

8.272

Doanh nghiệp nhà

nước

8.295

Doanh nghiệp ngoài

nhà nước

Doanh nghiệp có vốn

đầu tư nước ngoài

2.735

3.380

5.180

9.019

5.964

9.545

6.888

9.898

7.955

10.264

Nguồn: [6], [7], [8].

4. Kết luận và khuyến nghị

Những năm qua, nguồn vốn FDI vào tỉnh Bắc Ninh tăng rất mạnh, đưa Bắc Ninh trở thành

một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI. Vốn FDI đóng vai trò rất quan

trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh. Việc đánh giá đúng thực trạng và

đưa ra những giải pháp hợp lý nhằm thu hút và sử dụng vốn FDI có chất lượng trong bối cảnh

mới (chiến tranh thương mại, cách mạng công nghiệp 4.0, dịch bệnh Covid19) là rất cần thiết.

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, tác giả khuyến nghị một số nội dung nhằm nâng cao hiệu quả thu

hút và sử dụng vốn FDI ở tỉnh Bắc Ninh thời gian tới như sau:

Thứ nhất, Bắc Ninh cần lựa chọn các dòng vốn đầu tư, lĩnh vực ưu tiên thu hút FDI theo

định hướng “sử dụng công nghệ cao, công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường. Đẩy mạnh

phát triển công nghiệp phụ trợ dần thay thế nhập khẩu linh phụ kiện, thiết bị từ nước ngoài để lắp

ráp nhằm tạo giá trị gia tăng cao trong sản phẩm, nâng cao giá trị đóng góp cho ngân sách.

332

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

Thứ hai, tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư sau cấp phép,

tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát theo quy định của pháp luật về đầu tư và pháp

luật chuyên ngành như thuế, bảo hiểm xã hội đối với các doanh nghiệp có vốn FDI, tránh trốn

thuế, chuyển giá và nợ đọng bảo hiểm xã hội, trốn đóng bảo hiểm xã hội gây thiệt thòi cho người

lao động; tiến hành rà soát, phân loại và xử lý theo quy định của pháp luật đối với các dự án

chậm triển khai hoặc không triển khai thực hiện.

Thứ ba, tiếp tục thực hiện cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa các thủ tục đầu tư, xây

dựng, thúc đẩy nhanh việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao chỉ số năng lực cạnh

tranh cấp tỉnh. Coi trọng và thường xuyên chỉ đạo làm tốt việc đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình

độ chuyên môn, năng lực thực thi công vụ, ý thức trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức, bố

trí, sắp xếp bộ máy tổ chức khoa học nhằm nâng cao năng lực, hiệu lực quản lý nhà nước và tạo

thuận lợi nhất cho nhà đầu tư.

Thứ tư, cần nâng cao chất lượng công tác thẩm tra, thẩm định cấp, điều chỉnh giấy chứng

nhận đầu tư. Việc cấp giấy chứng nhận đầu tư phải đảm bảo các yêu cầu như: Sự phù hợp của

lĩnh vực đầu tư đối với hệ thống quy hoạch của tỉnh Bắc Ninh, quy hoạch vùng, quy hoạch phát

triển ngành..; hệ thống các tiêu chuẩn kỹ thuật của dự án phải bằng hoặc cao hơn hệ thống tiêu

chuẩn kỹ thuật của Việt Nam, công nghệ sử dụng trong dự án phải là công nghệ tiên tiến và thân

thiện với môi trường...

Thứ năm, cần thường xuyên gặp mặt đối thoại với các nhà đầu tư và đại diện các tổ chức

quốc tế đang hoạt động trên địa bàn, có danh mục các dự án cần thu hút, các chính sách ưu đãi

của tỉnh; công bố về quy hoạch thu hút đầu tư vào lĩnh vực mà Bắc Ninh có thế mạnh tiềm năng

về tài nguyên và lao động để các nhà đầu tư có cơ hội lựa chọn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Anderson, E and Gatignon, H (1986), Modes of Foreign Entry: A Transaction Cost

Analysis and Propositions, J. Int. Bus. Stud. 1986, 17, 1-26.

2. Ban quản lý các khu công nghiệp Bắc Ninh (2019), Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

năm 2019, phương hướng, nhiệm vụ năm 2020, Bắc Ninh.

3. Behzad Azarhoushang (2013), He effects of FDI on China’s economic development,

Master’s thesis. Institute of Management Berlin, Berlin.

4. Bokpin, G.A (2017), Foreign direct investment and environmental sustainability in

Africa: The role of institutions and governance, Res.Int. Bus.Financ, 39, 239-247.

5. Văn Hữu Chiến (2013), “Đầu tư trực tiếp nước ngoài với phát triển kinh tế xã hội tại Đà

Nẵng”, Kỷ yếu Hội nghị 25 năm đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, Bộ Kế hoạch và Đầu

tư, Hà Nội.

6. Cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh (2017), Niên giám thống kê tỉnh Bắc Ninh 1997-2016, Nhà

xuất bản Thống kê, Hà Nội.

7. Cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh (2018), Niên giám thống kê tỉnh Bắc Ninh 2017, Nhà xuất

bản Thống kê, Hà Nội.

333

INTERNATIONAL CONFERENCE FOR YOUNG RESEARCHERS IN ECONOMICS & BUSINESS 2020

ICYREB 2020

8. Cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh (2019), Niên giám thống kê tỉnh Bắc Ninh 2018, Nhà xuất

bản Thống kê, Hà Nội.

9. Cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh (2020), Niên giám thống kê tỉnh Bắc Ninh 2019, Nhà xuất

bản Thống kê, Hà Nội.

10. Nguyễn Văn Dần (2014), “Khủng hoảng kinh tế toàn cầu những khuyến nghị nhằm

thu hút FDI của Việt Nam”, Tạp chí nghiên cứu Tài chính kế toán, 127, 63-69.

11. Vũ Hoàng Dương (2011), “Một số vấn đề thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt

Nam”, Tạp chí Nghiên cứu kinh tế, 7, 57-65.

12. Phùng Quang Hùng (2013), “Đầu tư trực tiếp nước ngoài trong phát triển kinh tế - xã

hội và công tác quản lý nhà nước về đầu tư trực tiếp nước ngoài dưới góc độ địa phương”, Kỷ

yếu Hội nghị 25 năm đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Hà Nội.

13. Khondoker Abdul Mottaleb and Kaliappa Kalirajan (2010), Determinants of Foreign

Direct Investment in Developing Countries: A Comparative Analysis. ASARC Working Paper

2010/13.

14. Trần Quang Lâm và An Như Hải (2006), Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam

hiện nay, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội.

15. Mai Đức Lộc (1994), Đầu tư trực tiếp nước ngoài trong việc phát triển kinh tế ở Việt

Nam, Luận án Tiến sĩ Kinh tế, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

16. Mencinger, J (2003), Does Foreign Direct Investment Always Enhance Economic

Growth? Kyklos, 56, 491-508.

17. ODI (2002), “Foreign Direct Investment: Who gains”. ODI (Overseas Development

Institute) Briefing Paper.

18. Pazienza, P (2015), The relationship between CO2 and FDI in the agriculture and fish-

ing sector of OECD countries: Evidence and policy considerations, Intellect. Econ. 2015, 9.

19. Nguyễn Duy Quang (2007), Đầu tư trực tiếp nước ngoài của Liên minh Châu Âu vào

Việt Nam, Luận án Tiến sĩ Kinh tế, Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

20. Ridzuan, A.R.; Ismail, N.A.; Hamat, A.C (2017), Does FDI Successfully Lead to

Sustainable Development in Singapore? Econ. 2017, 5, 29.

21. Sbia, R.; Shahbaz, M.; Hamdi, H (2014), A contribution of foreign direct investment,

clean energy, trade openness, carbon emissions and economic growth to energy demand in UAE,

Econ. Model. 2014, 36, 191-197.

334

Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài trong phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Bắc Ninh