Phân tích hiệu quả kinh tế trong sản xuất táo của nông hộ theo mô hình nhà lưới tại huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận

Đặng Tường Anh Thư và cộng sự. HCMCOUJS-Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, 17(2), 93-102

93

Phân tích hiệu quả kinh tế trong sản xuất táo của nông hộ theo

mô hình nhà lưới tại huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận

Analyzing economic efficiency of apple farmers in the envelop house

model in Ninh Phuoc district, Ninh Thuan province

Đặng Tường Anh Thư^1*, Nguyễn Thị Trà¹, Nguyễn Hữu Lộc¹, Phạm Trung Hậu¹, Trần Hoài Nam¹

¹Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

^*Tác giả liên hệ, Email: da ngtuonganhthu@gmail.com

THÔNG TIN

TÓM TẮT

DOI:10.46223/HCMCOUJS.

Mô hình nhà lưới trong canh tác táo là phương pháp bảo vệ

hiệu quả trước sự tấn công của sâu bệnh và đang được áp dụng rộng

rãi trong những năm gần đây. Trong nghiên cứu này, phương pháp

màng bao dữ liệu (Data Envelopment Analysis - DEA) được sử

dụng nhằm phân tích hiệu quả kĩ thuật, hiệu quả phân phối nguồn

lực, hiệu quả chi phí và hiệu quả quy mô của nông hộ sản xuất táo

tại huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Số liệu được thu thập từ

240 hộ trồng táo trên địa bàn huyện Ninh Phước. Kết quả nghiên

cứu cho thấy nông hộ sản xuất táo theo mô hình nhà lưới có hiệu

quả kỹ thuật (0.962) rất cao nhưng hiệu quả phân phối nguồn lực

(0.741) và hiệu quả sử dụng chi phí (0.713) ở mức trung bình. Mặt

khác, khi áp dụng mô hình nhà lưới thì nông hộ trồng táo tăng hiệu

quả tài chính gấp 1.87 lần so với hộ không áp dụng và giảm chi phí

sản xuất cũng như giảm lượng lãng phí các yếu tố đầu vào trong

quá trình sản xuất.

Ngày nhận: 25/03/2021

Ngày nhận lại: 14/05/2021

Duyệt đăng: 03/06/2021

Từ khóa:

canh tác táo; hiệu quả kinh tế;

huyện Ninh Phước; mô hình

nhà lưới

ABSTRACT

In recent years, the envelope house model is a development

and the protection method is of the attacking insect. The research

used Data Envelopment Analysis (DEA) method to evaluate the

technical efficiency, resource allocative efficiency, cost efficiency,

and scale efficiency of apple production in Ninh Phuoc district,

Ninh Thuan province. Data were collected by interviewing 240

farmers apple in the Ninh Phuoc district. The results of the research

showed that the farmer’s apple had a relatively high level of

technical efficiency (0.962), an average level of resource allocative

efficiency (0.741), and cost efficiency (0.713). The results also

showed that the applied farmers model has increased the

productive efficiency 1.87 times of the not applied farmers model

and decreased input factors in production.

Keywords:

apple production; econimic

efficiency; Ninh Phuoc district;

envelop house model

1. Đặt vấn đề

Ninh Thuận là tỉnh thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ có lượng mưa bình quân nhiều

năm khoảng 1,100mm. Trong giai đoạn từ năm 2008 - 2018, những thay đổi về nhiệt độ, lượng

94

Đặng Tường Anh Thư và cộng sự. HCMCOUJS-Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, 17(2), 93-102

mưa, mực nước ngầm đã gây ra tình trạng khô hạn ở khu vực với mức độ rất nghiêm trọng (71.1%)

gây thiệt hại đến hoạt động sản xuất nông nghiệp của nông hộ (N. H. Tran & Le, 2019). Tuy nhiên,

đây cũng là một lợi thế để tỉnh Ninh Thuận phát triển một số cây trồng đặc thù như nho, táo, măng

tây, hành và tỏi. Từ lâu cây táo đã gắn bó với người nông dân nơi đây do đặc tính dễ trồng, dễ

chăm sóc nên loại cây này phát triển thuận lợi với diện tích khoảng 1,100ha và được trồng chủ yếu

tại huyện Ninh Phước, Ninh Hải, Ninh Sơn và Thành phố Phan Rang - Tháp Chàm với nhiều giống

táo mới có năng suất và chất lượng cao (Sở NN & PTNT tỉnh Ninh Thuận, 2020). Trong sản xuất

nông nghiệp, hiệu quả kinh tế là nhân tố quan trọng trong phát triển sản xuất, đặc biệt là ở các

nước đang phát triển nơi mà nguồn lực của người dân còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, những nước

này có thể hưởng lợi từ việc nghiên cứu hiệu quả, từ đó có thể nâng cao năng suất bằng việc nâng

cao hiệu quả mà không cần tăng thêm nguồn lực hay phát triển công nghệ mới (Ali & Byerlee,

1991).

Mặt khác, khó khăn lớn nhất hiện nay trong canh tác táo là việc kiểm soát dịch bệnh vì táo

rất dễ bị sâu bệnh, chim, côn trùng tấn công nhất là ruồi vàng, điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến

hiệu quả trong canh tác táo của nông hộ. Những năm gần đây, nông dân trong tỉnh đã sử dụng

nhiều biện pháp kỹ thuật nhằm phòng trừ sự tấn công của ruồi vàng, trong đó phương pháp bao

lưới cho vườn táo là phương pháp hiệu quả mà nhiều nông hộ đang áp dụng. Vì vậy, mục tiêu của

nghiên cứu này là phân tích hiệu quả kinh tế trong sản xuất táo của nông hộ theo mô hình nhà lưới

tại huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, từ đó gợi ý một số khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả

kinh tế trong sản xuất táo.

2. Cơ sở lý thuyết

Theo Farrell (1957), hiệu quả kinh tế (Economic Efficiency - EE) là thước đo kết quả tổng

hợp của nhà sản xuất và bằng với tích số của hiệu quả kỹ thuật (Technical Efficiency - TE) và hiệu

quả phân phối (Alocative Efficiency - AE) hay EE = TE x AE. Trong đó, hiệu quả kỹ thuật (TE)

là khả năng sản xuất ra một mức đầu ra cho trước từ một tập hợp đầu vào nhỏ nhất, hay khả năng

tạo ra một lượng đầu ra tối đa từ một lượng đầu vào cho trước, ứng với một trình độ công nghệ

nhất định. Hiệu quả phân phối (AE) là khả năng lựa chọn được một lượng đầu vào tối ưu mà ở đó

giá trị sản phẩm biên của đơn vị đầu vào cuối cùng bằng với giá của đầu vào đó.

Hình 1 minh họa phương pháp để đo lường TE, AE và EE. Cụ thể, khi một đơn vị sản xuất

tại điểm P, giá trị ước lượng của TE, AE và EE tương ứng tại điểm này được tính toán như công

thức sau: TE = 0Q/0P; AE = 0R/0Q; EE = TE*AE = 0R/0P.

Hình 1. Minh hoạ cách tính TE và AE

Đặng Tường Anh Thư và cộng sự. HCMCOUJS-Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, 17(2), 93-102

95

Có nhiều nghiên cứu về hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp của các tác giả trong

và ngoài nước như cây khóm (N. Q. Nguyen & Mai, 2015), cây cam (T. T. T. Nguyen et al., 2020),

cây ô liu (Fernández-Uclés et al., 2020), cây lúa (T. T. Nguyen, Huynh, Vo, & Tran, 2018), cây

sen (T. V. Nguyen & Pham, 2014), cây xoài (Emmanuel & John, 2017), cây dâu và cây cà chua

(Jung & Yang, 2016), cây táo, cây lê và cây nho (Lee, Yun, Kim, & Yang, 2015), dưa hấu (Doan

& Do, 2016), cây ca cao (Danso-Abbeam, Baiyegunhi, & Ojo, 2020), cây táo (Ma, Renwick, Yuan,

& Ratna, 2018), cà chua bi (Yang, Zhu, & Wang, 2020), cây cam sành (D. T. A. Tran, Quan, &

Thach, 2017). Các nghiên cứu đều sử dụng phương pháp màng bao dữ liệu (DEA - Data

Envelopment Analysis) để ước lượng hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân phối theo phương pháp phi

tham số và các yếu tố đầu vào để đo lường hiệu quả kinh tế là giống, phân bón, thuốc BVTV, công

lao động và đầu ra sản xuất là năng suất cây trồng.

3. Phương pháp nghiên cứu

3.1. Nguồn số liệu

Theo nghiên cứu của Tabachnick và Fidell (1996) khi sử dụng các phương pháp hồi quy,

kích thước mẫu cần thiết được tính theo công thức: n ≥ 50 + 8p. Trong đó: n là kích thước mẫu tối

thiểu cần thiết, p là số lượng biến độc lập trong mô hình. Do đó, 05 biến độc lập trong mô hình

nghiên cứu được đề xuất thì cỡ mẫu cần điều tra là n ≥ 50 + 8*5 = 90 quan sát. Vậy với cỡ mẫu

240 quan sát, dữ liệu đã đảm bảo thực hiện kiểm định mô hình nghiên cứu. Số liệu sơ cấp được

thu thập bằng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên và tiến hành phỏng vấn trực tiếp các nông hộ

trồng táo (gồm có 101 hộ có áp dụng mô hình nhà lưới và 139 hộ không áp dụng mô hình nhà

lưới) tại huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Đây là một trong bốn địa phương có diện tích trồng

táo lớn nhất tỉnh. Ngoài ra, kết hợp với các thông tin thứ cấp từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm

các tài liệu, các báo cáo, các nghiên cứu trong và ngoài nước được thu thập để phục vụ cho nghiên

cứu. Các thông tin đã thu thập được tổng hợp, tính toán và phân tích bằng phần mềm Excel và

DEA 4.1.

3.2. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

Nhằm đo lường hiệu quả kinh tế trong sản xuất táo của nông hộ thì phương pháp màng bao

dữ liệu hay còn gọi là phương pháp DEA sẽ được sử dụng trong nghiên cứu. Phương pháp DEA

được vận dụng bởi vì DEA dựa vào kỹ thuật chương trình tuyến tính toán học để ước lượng cận

biên sản xuất chứ không yêu cầu phải xác định một dạng hàm cụ thể và có thể thực hiện trong

phạm vi cỡ mẫu nhỏ (Coelli, Rao, O’Donnell, & Battese, 2005). Mặt khác, các chỉ tiêu hiệu quả

chi phí (Cost Efficiency - CE) và hiệu quả kỹ thuật (Technical Efficiency - TE) sẽ được tính toán

theo mô hình kinh tế lượng của Rios và Shively (2005). Hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả chi phí

được thể hiện như sau:

96

Đặng Tường Anh Thư và cộng sự. HCMCOUJS-Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, 17(2), 93-102

Hiệu quả kĩ thuật (1)

Hiệu quả chi phí (2)

푡

푚푖푛 ꢀ _푛=1ꢀ 푤_푛⁰푥_푛

∑

푚푎푥 ꢀ푦

′

푘

푥 →푥

푦,휆 ,…,휆

1

푗,휆

퐾

Ràng buộc: _푘=1ꢀ 푦^푘휆^푘≥ 푦

∑

Ràng buộc:

∑ ꢀ 푦^푘휆^푘≥ 푦

퐾

푘=1

∑ ꢀ 푥_푛^푘휆^푘≤ 푥_푛với 1 ≤ 푛 ≤ 푡

퐾

∑ ꢀ 휆^푘= 1

푘=1

퐾

푘=1

휆^푘≥ 0

∑ ꢀ 푥_푛^푘휆^푘≤ 푥_푛⁰푣ớ푖 푛 > 푡

푘=1

Trong đó

퐾

y là giá trị sản lượng táo tối ưu

y^klà giá trị sản lượng táo của

∑ ꢀ 휆^푘= 1 và 휆^푘≥ 0

푘=1

hộ thứ k

푥_푛^푘là chi phí đầu vào thứ n sử

Trong đó

0

(

푤_푛là chi phí của yếu tố đầu vào thứ n n

dụng tại hộ k

)

= 1 … . t của hộ sản xuất táo

푥_푛⁰yếu tố chi phí đầu vào thứ n

sử dụng tại hộ đang kiểm định

hiệu quả kỹ thuật

^klà trọng số gán cho hộ thứ k để thành

lập vectơ yếu tố đầu vào

x_nlà chi phí đầu vào tối ưu n (n=1….,t)

y^klà giá trị sản lượng của hộ thứ k

^klà trọng số gán cho hộ thứ k

(k=1…K)

푥_푛^푘là chi phí đầu vào cho hộ thứ k

푥_푛⁰là chi phí đầu vào cố định của hộ đang

kiểm định về hiệu quả chi phí

Trong đó:

Y_j: Năng suất táo (kg/1,000m²/vụ)

X₁: Lượng phân vô cơ (kg/1,000m²/vụ)

X₂: Lượng phân hữu cơ (kg/1,000m²/vụ)

X₃: Lượng thuốc bvtv (lít/1,000m²/vụ)

X₄: Lượng nước tưới (m³/1,000m²/vụ)

X_{5 :}Công lao động (ngày công lao động/1,000m²/vụ)

Chỉ số hiệu quả kỹ thuật (TE) chính là tỷ số giữa năng suất sản xuất táo thực tế của nông

hộ (y⁰) trên năng suất sản xuất táo tối đa (y). Những hộ sản xuất táo được xem là hiệu quả về mặt

kỹ thuật là những hộ có chỉ số TE bằng 1, và những hộ gia đình sản xuất táo không có hiệu quả về

mặt kỹ thuật là những hộ có chỉ số TE nhỏ hơn 1. Chỉ số hiệu quả về chi phí được tính bằng tỷ số

giữa mức chi phí tối ưu (푤_푛⁰푥_푛) và chi phí quan sát của hộ sản xuất táo thứ k (푤_푛⁰푥_푛^푘).

4. Kết quả và thảo luận

4.1. Hiệu quả tài chính trong sản xuất táo của nông hộ tại huyện Ninh Phước

4.1.1. Một số đặc điểm về nhân khẩu học và xã hội học của hộ điều tra

Đặng Tường Anh Thư và cộng sự. HCMCOUJS-Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, 17(2), 93-102

97

Bảng 1 thể hiện các giá trị thống kê mô tả, sự khác biệt trung bình giữa hai nhóm hộ áp

dụng và không áp dụng mô hình bao lưới. Phần lớn chủ hộ là nam giới với hộ áp dụng (75.2%) và

nhóm không áp dụng (60.4%). Điều này là hợp lý vì sản xuất nông nghiệp đòi hỏi sức mạnh thể

chất nhiều hơn. Thêm vào đó, nhóm hộ áp dụng mô hình có độ tuổi trong khoảng 50 - 60 tuổi

(84.2%). Nhưng nhóm hộ không áp dụng mô hình từ 40 - 50 tuổi (61.1%). Cả hai nhóm hộ ở độ

tuổi này vẫn còn đảm bảo sức khỏe để tham gia sản xuất.

Mặt khác, trình độ học vấn của cả hai nhóm hộ chủ yếu là trung học cơ sở với nhóm hộ áp

dụng (54.5%) và nhóm hộ không áp dụng (48.9%), đồng thời, kinh nghiệm của nông hộ từ 5-10

năm của nhóm áp dụng (44.6%), nhóm không áp dụng (43.9%). Điều này là một thuận lợi cho các

nông hộ trong việc tiếp thu kiến thức và kĩ thuật trong sản xuất. Diện tích sản xuất táo trung bình

ở hai nhóm hộ có qui mô từ 1,000m²- 5,000m²với nhóm hộ áp dụng (75.3%) và hộ không áp

dụng (71.9%).

Bảng 1

Thông tin chung về đối tượng phỏng vấn

Nhóm hộ áp dụng

mô hình nhà lưới

Nhóm hộ không áp dụng

mô hình nhà lưới

Chỉ tiêu

Tần số

Tỷ lệ

Tần số

(Hộ)

Tỷ lệ

(Hộ)

(%)

1. Giới tính chủ hộ

Nam

76

25

75.2

24.8

84

55

60.4

39.6

Nữ

2. Tuổi chủ hộ

<= 30 tuổi

3

3.0

7

5.0

30 tuổi - 40 tuổi

40 tuổi - 50 tuổi

50 tuổi - 60 tuổi

> 60 tuổi

20

29

33

16

25

53

37

17

19.8

28.7

32.7

15.8

18.0

38.1

26.6

12.2

3. Trình độ học vấn

Mù chữ

1

3

1.0

19.8

54.5

21.8

2.9

2.2

28.1

48.9

19.4

1.4

Tiểu học

20

55

22

3

39

68

27

2

Trung học cơ sở

Trung học phổ thông

Cao đẳng - Đại học

4. Kinh nghiệm

<= 05 năm

22

45

25

8

39

61

27

10

21.8

44.6

24.8

7.9

28.1

43.9

19.4

7.2

05 năm - 10 năm

10 năm - 15 năm

15 năm - 20 năm

98

Đặng Tường Anh Thư và cộng sự. HCMCOUJS-Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, 17(2), 93-102

Nhóm hộ áp dụng

mô hình nhà lưới

Nhóm hộ không áp dụng

mô hình nhà lưới

Chỉ tiêu

Tần số

Tỷ lệ

(%)

0.9

Tần số

(Hộ)

2

Tỷ lệ

(%)

1.4

(Hộ)

> 20 năm

1

5. Qui mô sản xuất

<= 1,000m²

1,000m²- 5,000m²

5,000m²- 10,000m²

> 10,000m²

10

76

8

9.9

75.3

7.9

27

100

11

1

19.4

71.9

7.9

7

6.9

0.8

Nguồn: Số liệu điều tra (2020)

4.1.2. So sánh hiệu quả tài chính trong sản xuất táo giữa hai nhóm hộ

Từ kết quả tại Bảng 2 cho thấy, chi phí sản xuất táo của nông hộ trung bình là 18,704 triệu

đồng/1,000m²/vụ trong đó nhóm hộ áp dụng mô hình có chí phí sản xuất nhỏ hơn các hộ không áp

dụng mô hình. Theo đó, hiệu quả tài chính của nông hộ trong sản xuất táo có áp dụng mô hình (lợi

nhuận/chi phí là 1.87 lần và thu nhập/chi phí là 2.13 lần) cao hơn so với nông hộ không áp dụng

mô hình (lợi nhuận/chi phí là 0.66 lần và thu nhập/chi phí là 0.93 lần). Điều này phần nào lý giải

tầm quan trọng của mô hình nhà lưới trong sản xuất táo hiện nay.

Bảng 2

So sánh hiệu quả trong sản xuất táo giữa hai nhóm hộ

Nhóm hộ áp dụng

mô hình nhà lưới

Nhóm hộ không áp

Chỉ tiêu

ĐVT

dụng mô hình nhà lưới

1,000đ/1,000m²

1. Chi phí sản xuất

Chi phí vật chất

Chi phí phân bón

Chi phí thuốc BVTV

Chi phí nước

17,841

11,797

6,117

740

19,283

12,280

7,072

2,364

1,754

465

1,680

2,540

720

Chi phí khấu hao

Chi phí khác

625

Chi phí lao động

Chi phí lao động nhà

Chi phí lao động thuê

2. Kết quả sản xuất

Doanh thu

6,044

4,644

1,400

7,003

5,203

1,800

1,000đ/1,000m²

51,218

33,377

38,021

31,945

12,662

17,865

Lợi nhuận

Thu nhập

Đặng Tường Anh Thư và cộng sự. HCMCOUJS-Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, 17(2), 93-102

99

Nhóm hộ áp dụng

mô hình nhà lưới

Nhóm hộ không áp

Chỉ tiêu

ĐVT

dụng mô hình nhà lưới

3. Hiệu quả kinh tế

Lợi nhuận/chi phí

Thu nhập/chi phí

Doanh thu/chi phí

Lần

1.87

2.13

2.87

0.66

0.93

1.65

Nguồn: Số liệu điều tra (2020)

4.2. Phân tích hiệu quả kinh tế trong sản xuất táo của nông hộ tại huyện Ninh Phước

Kết quả tại Bảng 3 mô tả hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân phối và hiệu quả chi phí (hiệu

quả kinh tế) của hai nhóm hộ. Các chỉ số của nhóm hộ áp dụng mô hình nhà lưới đều cao hơn so

với nhóm hộ không áp dụng mô hình nhà lưới, với hiệu quả kỹ thuật đạt từ 0.7 trở lên là 101 hộ

(áp dụng mô hình) trong đó 67 hộ có hiệu quả kỹ thuật trên 0.9, hiệu quả kỹ thuật trung bình của

nhóm hộ áp dụng mô hình là rất cao 0.96 so với mức hiệu quả kỹ thuật trung bình của nhóm hộ

không áp dụng mô hình là 0.67 (trong đó 39 hộ đạt hiệu quả kỹ thuật từ 0.7 trở lên nhưng không

có hộ nào đạt hiệu quả kỹ thuật trên 0.9). Tuy nhiên, việc kết hợp các yếu tố đầu vào chưa hợp lý

nên hiệu quả phân phối không cao ở hai nhóm hộ, hiệu quả phân phối trung bình là 0.71 (nhóm hộ

áp dụng mô hình) và 0.51 (nhóm hộ không áp dụng mô hình), số hộ đạt hiệu quả phân phối nguồn

lực từ 0.8 trở lên rất ít. Mặt khác, kết quả tính toán còn cho thấy không có hộ nào đạt hiệu quả sử

dụng chi phí trong khoảng từ 0.9 đến 1 nhưng nhóm hộ áp dụng mô hình nhà lưới (0.71) vẫn tốt

hơn so với nhóm hộ không áp dụng mô hình nhà lưới (0.34).

Bảng 3

So sánh hiệu quả sản xuất táo giữa hộ áp dụng và không áp dụng

Hiệu quả kỹ thuật

Hiệu quả phân phối

Hiệu quả chi phí

Giá trị hiệu

quả

Hộ áp

dụng

Hộ không Hộ áp dụng Hộ không Hộ áp dụng Hộ không

áp dụng

19

áp dụng

<=0.5

0.5 - 0.6

0.6 - 0.7

0.7 - 0.8

0.8 - 0.9

0.9 - 1

0

7

63

52

13

4

0

12

37

42

0

39

9

41

52

8

65

14

20

67

0.962

25

72

20

0

23

14

2

0

Trung bình

0.674

0.741

0.516

0.713

0.348

Nguồn: Kết quả phân tích DEA (2020)

Kết quả phân tích DEA về lượng yếu tố đầu vào bị lãng phí trong sản xuất táo giữa hai

nhóm hộ được thể hiện tại Bảng 4, dựa vào kết quả này thì hai nhóm hộ có thể giảm các yếu tố

đầu vào để đạt được mức năng suất hiện tại. Nhóm hộ không áp dụng mô hình nhà lưới lãng phí

hơn nhóm hộ áp dụng mô hình nhà lưới, đặc biệt là lãng phí trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật

gấp 05 lần (160 - 360 lít/1,000m²) và công lao động gấp 03 lần (02 - 06 ngày/1,000m²). Điều này

là do trong mô hình nhà lưới sẽ hạn chế tối đa sự tấn công của sâu bệnh, chim, côn trùng nên lượng

yếu tố đầu vào được kiểm soát tốt hơn nên lượng thuốc BVTV được sử dụng khá ít.

100

Đặng Tường Anh Thư và cộng sự. HCMCOUJS-Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, 17(2), 93-102

Bảng 4

Lượng lãng phí các yếu tố đầu vào của hộ áp dụng và hộ không áp dụng

Thực tế

Lãng phí

Đầu vào

Hộ

Hộ không

áp dụng

Hộ không

áp dụng

Phân vô cơ (kg/1,000m²)

Phân hữu cơ (kg/1,000m²)

Thuốc bvtv (lít/1,000m²)

Lượng nước tưới (m³/1,000m²)

Công lao động (ngày/1,000m²)

Nguồn: Kết quả phân tích DEA (2020)

231

1,220

1.20

33.6

36

291

1,641

2.30

35.1

43

16

160

0.15

4

43

360

0.8

7

2

6

Kết quả phân tích tại Bảng 5 cho thấy sự khác biệt về hiệu quả theo quy mô giữa hộ áp

dụng và hộ không áp dụng mô hình nhà lưới. Do mô hình nhà lưới trong canh tác táo của nông hộ

mới được áp dụng trong thời gian gần đây nên số hộ đang trong khu vực tăng theo quy mô sản

xuất (61.39%) cao hơn nhiều so với hộ không áp dụng (25.9%). Điều này cho thấy, nếu hộ áp dụng

đầu tư sản xuất táo theo mô hình nhà lưới có thể đạt được năng suất táo tối đa và tỷ lệ hộ phải giảm

quy mô sản xuất cũng ít hơn. Mặt khác, đa số hộ canh tác táo không áp dụng mô hình đang trong

khu vực giảm theo quy mô (quy mô nhỏ hơn mức tối ưu) chiếm đến 46.04% và nhóm hộ đạt tối

ưu về quy mô (không đổi theo quy mô) giữa hai nhóm hộ là tương đương nhau với 25.74% (hộ áp

dụng), 28.06% (hộ không áp dụng).

Bảng 5

Hiệu quả quy mô của hộ áp dụng và hộ không áp dụng

Hộ áp dụng

Số hộ Tỷ lệ (%)

Hộ không áp dụng

Hiệu quả theo quy mô sản xuất -

Số hộ

36

Tỷ lệ (%)

25.90

Hiệu quả tăng theo quy mô (IRS)

Hiệu quả giảm theo quy mô (DRS)

Hiệu quả không đổi theo quy mô (CRS)

Nguồn: Kết quả phân tích DEA (2020)

62

13

26

61.39

12.87

25.74

64

46.04

39

28.06

4.3. Đề xuất một số khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả trong sản xuất táo của nông hộ

Từ kết quả nghiên cứu thì để nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất táo của nông hộ thì

một số khuyến nghị được đề xuất như sau:

Tổ chức các lớp tập huấn khuyến nông nhằm đánh giá hiệu quả mô hình nhà lưới mang lại,

giúp nông hộ hiểu rõ về lợi ích mô hình, tiếp thu và áp dụng công nghệ mới vào sản xuất sẽ dễ

dàng, cũng là cơ sở để nhân rộng mô hình nhà lưới.

Xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính từ địa phương. Địa phương nên hỗ trợ một phần hoặc

toàn bộ kinh phí cho nông hộ làm nhà lưới, vì nông hộ còn hạn chế trong vấn đề tài chính nên đầu

tư nhà lưới không đủ chuẩn. Mặt khác, khuyến khích các doanh nghiệp cùng tham gia vào mô hình

này để giúp cho nông hộ không phải lo làm nhà lưới riêng lẻ mà do chính các doanh nghiệp đầu

tư trước cho nông dân.

Đặng Tường Anh Thư và cộng sự. HCMCOUJS-Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, 17(2), 93-102 101

5. Kết luận

Mô hình nhà lưới trong canh tác táo là phương pháp bảo vệ hiệu quả trước sự tấn công của

sâu bệnh. Bài báo đã phân tích hiệu quả kinh tế trong sản xuất táo theo mô hình nhà lưới của nông

hộ tại huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Kết quả nghiên cứu cho thấy, khi áp dụng mô hình

nhà lưới thì nông hộ trồng táo tăng hiệu quả tài chính gấp 1.87 lần so với hộ không áp dụng và

giảm chi phí sản xuất cũng như giảm lượng lãng phí các yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất.

Mặt khác, phương pháp phân tích màng bao dữ liệu (DEA) cho thấy hiệu quả kinh tế trong canh

tác táo theo mô hình nhà lưới là tương đối cao với hiệu quả kỹ thuật là 0.962, hiệu quả phân phối

nguồn lực là 0.741 và hiệu quả sử dụng chi phí là 0.713 so với hộ không áp dụng chỉ đạt hiệu quả

kỹ thuật là 0.674, hiệu quả phân phối nguồn lực là 0.516 và hiệu quả sử dụng chi phí là 0.348. Mặc

dù hiệu quả kinh tế vẫn chưa đạt được kết quả tối ưu trong cả hai nhóm hộ nhưng kết quả đã chỉ

ra sự khác biệt về hiệu quả kinh tế giữa nhóm hộ áp dụng và không áp dụng mô hình nhà lưới

trong sản xuất táo tại huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận.

Tài liệu tham khảo

Ali, M., & Byerlee, D. (1991). Technical efficiency of rice farmars in irrigated, rainfed low-land

anh upland environments: A frontier production function analysis. Philippine Journal of

Crop Science, 18(2), 59-69.

Coelli, T. J., Rao, D. S. P., O’Donnell, C. J., & Battese G. E. (2005). An introduction to efficiency

and productivity analysis (2nd ed.). Dordrecht, Netherlands: Kluwer Academic Publishers.

Danso-Abbeam, G., Baiyegunhi, L. J., & Ojo, T. O. (2020). Gender differentials in technical

efficiency of Ghanaian cocoa farms. Heliyon, 6(5), Article e04012.

Doan, N. H., & Do, X. V. (2016). Phân tích hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân phối nguồn lực của

hộ trồng dưa hấu tại huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ năm 2014 [Technical, allocative

and cost efficiencies of watermelon farming households in Phong Dien district, Can Tho

City in 2014]. Tạp chı Khoa học Trưꢀng Đại học Cần Thơ, 42(D), 9-14.

́

Emmanuel, W. I., & John, A. M. (2017). Estimating economic efficiency of mango production in

Ghana. ADRRI Journal of Agriculture and Food Sciences, 3(7), 29-46.

Farrell, M. J. (1957). The measurement of productive efficiency. Journal of the Royal Statistical

Society: Series A (General), 120(3), 253-281.

Fernández-Uclés, D., Elfkih, S., Mozas-Moral, A., Bernal-Jurado, E., Medina-Viruel, M. J., &

Abdallah, S. B. (2020). Economic efficiency in the Tunisian olive oil

sector. Agriculture, 10(9), Article 391.

Jung, D. E., & Yang, S. R. (2016). An analysis of economic efficiency of fruits and vegetables

farms: The case of strawberries and tomatoes farms. Korean Journal of Organic

Agriculture, 24(3), 385-412.

Lee, C., Yun, S. J., Kim, G., & Yang, S. R. (2015). An analysis of economic efficiency of fruits

farms: The case of apples, pears, and grapes farms. Korean Journal of Organic

Agriculture, 23(4), 615-641.

Ma, W., Renwick, A., Yuan, P., & Ratna, N. (2018). Agricultural cooperative membership and

technical efficiency of apple farmers in China: An analysis accounting for selectivity bias.

Food Policy, 81, 122-132. doi:10.1016/j.foodpol.2018.10.009

102

Đặng Tường Anh Thư và cộng sự. HCMCOUJS-Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, 17(2), 93-102

Nguyen, N. Q., & Mai, N. V. (2015). Đánh giá hiệu quả sản xuất khóm của nông hộ ở huyện Tân

Phước, tỉnh Tiền Giang [Evaluate the productive efficiency of pineapples growing

households in Tan Phuoc District, Tien Giang Province]. Tạp chı Khoa hoc Trưꢀng Đại học

́

Cần Thơ, 36(D), 1-9.

Nguyen, T. T. T., Le, H. H., Ho, H. T. M., Dogot, T., Burny, P., Bui, N. T., & Lebailly, P. (2020).

Efficiency analysis of the progress of orange farms in Tuyen Quang province, Vietnam

towards

sustainable

development.

Sustainability,

12(8),

Article

3170.

doi:10.3390/su12083170

Nguyen, T. T., Huynh, K. V., Vo, T. H., & Tran, H. M. (2018). Phân tích hiệu quả kinh tế mô hình

lúa - tôm tại huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang [Economic efficiency analysis of rice-shrimp

farming in An Bien district, Kien Giang province]. Tạp chı Khoa học Trưꢀng Đại học Cần

́

Thơ, 54(9D), 149-156. doi:10.22144/ctu.jvn.2018.191

Nguyen, T. V., & Pham, T. L. (2014). Phân tích hiệu quả kinh tế của nông hộ trồng sen trên địa

bàn tỉnh Đồng Tháp [Analyzing economic efficiency of the lotus farms in Dong Thap

Province]. Tạp chı Khoa học Trưꢀng Đại học Cần Thơ, 30(D), 120-128.

́

Rios, A. R., & Shively, G. E. (2005). Farm size and nonparametric efficiency measurements for

coffee farms in Vietnam. Paper presented at the American Agricultural Economics

Association Annual meeting, Providence, Rhode Island.

Sở NN & PTNT tỉnh Ninh Thuận. (2020). Báo cáo tình hình và kết quả thực hiện 9 tháng đầu năm

2019, nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp thực hiện 3 tháng cuối năm 2019 của Ngành nông

nghiệp [Report on the situation and performance results of the first 9 months of 2019, key

tasks and solutions for the last 3 months of 2019 of the Agriculture sector]. Retrieved

February

10,

2021,

from

https://www.ninhthuan.gov.vn/chinhquyen/sonnnt/Admin/Lich%202019/BC%20493(19.0

9.2019_14h35p04)_signed.pdf

Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (1996). Using multivariate statistics (3rd ed.). New York, NY:

HarperCollins.

Tran, D. T. A., Quan, N. M., & Thach, K. K. (2017). Phân tích hiệu quả kỹ thuật của nông hộ sản

xuất cam sảnh ở huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang. [Technical efficiency of king mandarin

production in Cai Be dictrict, Tien Giang province]. Tạp chí Khoa học Trưꢀng Đại học Cần

Thơ, 48(D), 112-119. doi:10.22144/ctu.jvn.2017.636

Tran, N. H., & Le, T. T. H. (2019). Tác động của hạn hán đến khả năng sản xuất tỏi của nông hộ

tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận [The impact of drought in adaptability of farmer’s

garlic cultivation in Ninh Hai district, Ninh Thuan province]. Tạp chí Khoa học và Công

nghệ Lâm Nghiệp, 6, 170-176.

Yang, Q., Zhu, Y., & Wang, J. (2020). Adoption of drip fertigation system and technical efficiency

of cherry tomato farmers in Southern China. Journal of Cleaner Production, 275, Article

123980. doi:10.1016/j/clepro.2020.123980

Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.