Phân công lao động ngành may
PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG NGÀNH MAY
Trương Thị Thuỳ Trang, Lê Hiền Nhi Thắm, Nguyễn Phi Long,
Nguyễn Hải Thủy, Bùi Thị Thu Thủy
Khoa Kiến Trúc - Mỹthuật, Trường Đại học Công nghệTP.HồChí Minh
GVHD: TS. Nguyễn Thị Ngọc Quyên
TÓM TẮT
Ngành may có tính chất sản xuất rất đặc trưngso với những ngành sản xuất ổn định khác. Đólà sự
thay đổi liên tục các quy trình sản xuất không xác định trước tùy theo từng sản phẩm khác nhau và
các quy trình sản xuất này được thực hiện chủyếu thông qua các tác động trực tiếp của người lao
động. Các đơnvịmay thường có sựbiến động và thiếu ổn định vềlực lượng lao động do những
nguyên nhân khách quan khác nhau. Sự mất ổn định thường xuyên này sẽ gây ra cho doanh
nghiệp khó khăn trong việc lập kế hoạch và tổ chức sản xuất. Hai đặc trưng cơ bản này sẽ ảnh
hưởng đến hiệu quảcủa công tác tổchức sản xuất khi doanh nghiệp phải thường xuyên đối đầu
với sựthay đổi vềlao động cũngnhưvềđối tượng sản xuất. Do đóviệc tổchức và kiểm soát quá
trình phân công lao động trong từng loại sản phẩm cụthểđối với từng chuyền may sẽcó một vai
trò vô cùng quan trọng trong hệthống sản xuất của đơnvị. Nó là nền tảng đểnâng cao năngsuất
lao động cho toàn doanh nghiệp.
Từ khóa: Phân công lao động, tính toán lao động, thiết bị, nhịp độsản xuất.
1 PHÂN TÍCH CHUNG VỀ CÔNG TÁC PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG HIỆN NAY
Phân công lao động là tính toán, sắp xếp chuyển tiếp các bước công việc may một sản phẩm sao
cho sửdụng được tay nghềcông nhân, thiết bị, máy móc một cách hợp lý có năngxuất lao động
cao, chất lượng sản phẩm tốt.
Cơsởđểphân công lao động là phải nắm vững tiêu chuẩn kỹthuật, chủyếu là phần lắp ráp và
thiết bị. Quy trình may sản phẩm phải có đầy đủcác công đoạn cùng với thời gian, thiết bị, dụng cụ
và trình độtay nghề. Phải biết được nhịp độsản xuất là cơsởđểbốtrí thời gian làm việc cho các vị
trí một cách hợp lý, phù hợp với tay nghềcông nhân và trang thiết bị. Sốlượng công nhân trong
chuyền hoặc thời gian sản xuất và sản lượng của mã hàng.
Nguyên tắc phân công lao động là phải sắp xếp bốtrí công việc theo trình tựhợp lý. Các bước công
việc được đến vịtrí làm việc một cách chính xác. Chỉnên chia nhỏmột bước công việc khi sốlao
động lớn hơnhoặc bằng 1, và càng hạn chếsốngười cùng làm một bước công việc càng tốt. Các
bướccông việcđượcphân chia nhỏthì không đượcđưaquá xa vịtrì làm việcchính. Các công việc
có tính chấtkhác nhau thì không đượcbốtrí vào cùng mộtvịtrí làm việc.Các bướccông việcphụ
khi ghép vớicác công việcchính cầnphảiđượccân nhắckỹđểngườicông nhân ít phảiđilại,tránh
gây lộnxộntrong phân xưởng. iệclựachọncông việccho mộtngườilàm cầnphảicân nhắcđến
tính hợp lý của tay nghề công nhân. Thời gian phân bố cho một lao động phải tươngđương với
672
nhịpđộsảnxuấtvà sốlao độngphảitươngđương1. Thợchạy chuyềnphảichú ý tớinhữngngười
nhanh nhẹnvà sốlao độngphảinhỏhơn1. Tổtrưởng, tổphó có thểchỉđơnthuầnlàm công tác
quảnlý hoặccũngtham gia vào sảnxuấtnhưngsứclàm chỉnên bốtrí tốiđakhoảng50% đến70%
Nhìn chung công tác phân công lao động ởmột sốđơnvịmay hiện nay được giao hoàn toàn cho
người Tổtrưởng quyết định. Lãnh đạo đơnvịthiếu các biện pháp hoạch định, kiểm tra và giám sát
một cách đúngmức đối với công tác này, do đóthường dẫn đến tình trạng bịđộng trong quá trình
sản xuất. Các tổtrưởng thường xuất thân từnhững công nhân làm việc lâu nămvà có tay nghềnên
chưahẳn đãđược trang bịnhững khảnăngcần thiết đểphân tích quy trình sản xuất theo nhiều chỉ
tiêu và góc cạnh khác nhau. Bên cạnh đó,tổchức phân công lao động là một công tác mang đầy
tính khoa học, kết hợp giữa khảnăngquản lý của người chỉhuy với các điều kiện sản xuất thực tế
cho nên xây dựng một hệthống sản xuất tiên tiến theo đúngnghĩacủa nó cho tất cảcác mã hàng
và thích hợp cho mọi thời điểm không phải là chuyện dễdàng. Vấn đềnày đ ihỏi một sựcải tạo
tổng thểvà được thực hiện theo từng bước, từkếhoạch nâng cao và trang bịkiến thức quản lý cho
các Tổtrưởng, Tổphó cho đến các lớp đàotạo cho công nhân. Quá trình tổchức sản xuất một lô
hàng trong phạm vi của một chuyền may bao gồm việc xây dựng và phân tích quy trình sản xuất
cho mã hàng đó,bốtrí và sắp xếp các máy móc thiết bịvà tổchức phân công các công đoạn của
quy trình cho từng công nhân thực hiện theo chuyên môn và nănglực của họsao cho đồng bộ, hợp
lý nhằm đạt được một năngsuất lao động tươngđối.
2 MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG CÔNG TÁC PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG
2.1 Nghiên cứu quy trình sản xuất và đặc điểm chuyền may
Tổng thời gian sản xuất: Tất cảcác vịtrí làm việc phải được cân đối vềsức làm, tức là không để
cho một người quá bận, trong khi người khác lại quá nhàn. Cân đối vịtrí làm việc là ta tập hợp các
thao tác có cùng tính chất, cùng một loại thiết bịcho vào cùng một vịtrí công việc, tính toán sức làm
cho vịtrí đósao cho gần bằng nhịp độsản xuất và có sốlao động gần bằng 1. Đểcân đối các vịtrí
làm việc, ta dựa trên 2 tiêu chuẩn nhưsau:
Nhịp độ sản xuất là thời gian chuẩn cần có đểmột người công nhân tham gia vào quá trình may
hoàn tất một sản phẩm. Nhịp độsản xuất là điểm chuẩn đểta cân đối các vịtrí làm việc. Cân đối lý
tưởng là mỗi người lao động có một sức làm đúngbằng nhịp độsản xuất. Sựmất cân đối là thời
gian làm việc của các lao động không bằng nhau.
Năng lực tổ: Là định mức sản lượng trong 1 ngày của mã hàng mà chuyền may phải sản xuất. Nó
được tính bằng tổng thời gian lao động trực tiếp trong ngày chia cho nhịp độsản xuất. Thời gian lao
động trong ngày tùy thuộc vào quy định của mỗi đơn vị và tình trạng tăng ca hay làm thêm giờ
trong kếhoạch sản xuất đơnhàng đó.
Thời gian thoát chuyền: Là khoảng thời gian theo lý thuyết cần thiết đểchuyền may hoàn thành
sản phẩm đầu tiên kểtừlúc rải chuyền. Muốn tính chính xác chỉtiêu này cần phải xây dựng sơđồ
lắp ráp của mã hàng theo sơđồmạng lưới của lý thuyết quy hoạch tuyến tính và xác định đường
ngang của sơđồnày. Cách làm này không có tính khảthi trong thực tếvì tốn nhiều thời gian nên
chúng ta có thểtính chỉtiêu này bằng cách lấy tổng thời gian của nhóm chính cộng cho thời gian
673
lớn nhất của nhóm phụ. Thời gian thoát chuyền là cơ sở để tính dung lượng của chuyền may và
trong thực tếthời gian thoát chuyền còn phụthuộc vào sốlượng sản xuất dởdang của mã hàng cũ
và sốlượng bó hàng.
Dung lượng chuyền may: Còn gọi là sức chứa của chuyền, chỉtiêu này phản ánh sốlượng sản
phẩm dởdang tối thiểu tồn trong chuyền may và được tính bằng thời gian thoát chuyền nhân số
lượng bó hàng chia cho nhịp độsản xuất. Người ta cũngdựa vào thông sốnày đểđánhgiá hiệu
quảcủa công tác phân công lao động và tình trạng ‚ứhàng’trong quá trình sản xuất. Số‚tồn‛quá
cao so với chỉtiêu, do đócó thểkết luận chuyền may sản xuất không đồng bộ, đangbịách tắc ở
khâu nào đó.Biện pháp giải quyết là kiểm tra toàn diện các nút lắp ráp, điều động công nhân giải
tỏa các khâu bị ứdọng, dứt khoát hạn chế cung cấp hàng vào chuyền cho đến khi chuyền may
giảm lượng hàng tồn đến mức cho phép và trởvềtrạng thái sản xuất nhịp nhàng, đồng bộ.
2.2 Phân tích và tổ chức thiết bị sản xuất
Công tác thiết kế quy trình sản xuất được làm tốt sẽ cung cấp thông tin cho việc phân tích và
phân bổthiết bịđểsản xuất mã hàng. Thông tin này cần phải được xửlý theo các nội dung sau:
– Xác định nhu cầu vềsốlượng và thời gian tham gia vào việc chếtạo 1 sản phẩm của từng
loại thiết bịsửdụng cho cảchuyền may.
– Phân tích thông tin thiết bịđểtính toán thiết bịphân bổnhưthếnào cho các cụm sản xuất
của chuyền may, thểhiện bao nhiêu thời gian và sốcông đoạn cho từng cụm sản xuất đó.
Từcác sốliệu được phân tích và tổng hợp ởtrên chúng ta có thểdễdàng hình thành một sơđồ
sản xuất cho mã hàng theo đặc điểm sản xuất của chuyền may. Sơđồnày phải chỉrõ cách bốtrí
các cụm sản xuất theo vịtrí nhưthếnào? Sốcông đoạn thực hiện của mỗi cụm và sốlượng công
nhân bốtrí cho mỗi cụm ra sao? Dựa vào sơđồnày và bảng phân tích sốliệu quy trình sản xuất
chúng ta sẽbốtrí các công nhân vào các cụm sản xuất này theo chuyên môn và nănglực khác
nhau của từng người. Nếu chuyền may tập trung nhiều công nhân có khảnănglàm tốt các công
đoạn thuộc các nhóm chuyên môn khác nhau thì việc phân công và điều động nhân sựsẽthuận
lợi hơn.Dây chuyền sản xuất phải được tổchức theo thứtựbình thường của công đoạn đểloại trừ
số lượng hàng phải giao trở lại hoặc số lượng hàng làm chéo nhau. Trục phụ nên bố trí song
song với trục chính và làm nhiệm vụcung cấp bán thành phẩm cho trục chính. Các cụm sản xuất
của trục phụhầu nhưhoạt động độc lập với nhau trong khi các cụm của trục chính có quan hệ
với nhau theo kiểu dây chuyền. Trục chính được xem là xươngsống của chuyền may và phải hoạt
động một cách ổn định, liên tục, không gián đoạn mới đảm bảo được năng suất chung của
chuyền may.
2.3 Tổ chức phân công lao động và giám sát quá trình sản xuất
Đểthiết lập một hệthống sản xuất liên tiếp có hiệu quả, tổng thời gian các công đoạn giao cho
mỗi công nhân phải được trải đều đểsản phẩm được sản xuất với tốc độthích hợp. Vì vậy chỉtiêu
đồng bộtrong phân công lao động là chủyếu. Trong thực tếxét vềmặt thời gian chúng ta không
thểphân công cho tất cảcác công nhân tham gia đúngbằng nhịp độsản xuất. Do đósẽxảy ra
674
tình trạng một sốcông nhân có thời gian lớn hơnnhịp độsản xuất và một sốnhỏhơn.Một sốtài
liệu cho rằng, chuyền may sẽ bị đình trệ tại những công nhân có thời gian phân công lớn hơn
nhịp độ sản xuất vì họ không thực hiện hết định mức sản phẩm. Do đó, hiệu quả tổ chức của
công tác phân công được tính bằng tỷlệphần trămcủa nhịp độsản xuất chia cho công nhân có
thời gian lớn nhất.
Để quá trình phân công đạt được sự đồng bộ và khai thác một cách hiệu quả tiềm năng của
chuyền may, ta thực hiện: Khi phân công phải xác định đúngchuyên môn, nănglực của từng công
nhân đối với từng công đoạn và căncứvào nhịp độsản xuất của mã hàng đểphân việc cho phù
hợp. Công nhân có kinh nghiệm cần được bốtrí vào các công đoạn đầu tiên. Công nhân có tinh
thần trách nhiệm cao cần được bố trí vào các công đoạn hoàn chỉnh sản phẩm, vì kết quả của
ngày làm việc được chứng minh qua những công đoạn này. Những công nhân thường vắng mặt
nên được giao những công đoạn phụ. Trên nguyên tắc giao những công đoạn cùng loại có cùng
đặc điểm cho một công nhân thực hiện và công nhân càng ít thay đổi thiết bịcàng tốt.
Sau khi phân công lao động ta phải tổng hợp một cách rõ ràng và cụthểcác sốliệu vềkết quả
phân công lao động đểlàm cơsởthực hiện, kiểm tra và đánhgiá quá trình sản xuất. Giúp ta có
thông tin về: Tổng thời gian được phân công, tỷlệnăngsuất, mức lươngcông nhân, định mức sản
phẩm từng công đoạn.
3 KẾT LUẬN
Việc tổchức tốt công tác phân công lao động trong chuyền may sẽlàm tăngnăngsuất lao động.
Một chuyền may mặc dù không có nhiều công nhân tay nghềcao nhưngđược phân công lao động
hợp lý, đúngchuyên môn, phù hợp với nănglực từng người, quy trình sản xuất được xây dựng và
phân tích một cách chính xác, bốtrí máy móc, thiết bịhợp lý, người chỉhuy tốt, linh hoạt thì chuyền
may vẫn đạt được một sựnhịp nhàng và đồng bộ, đảm bảo năngsuất chung.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]
Nguyễn ThịNgọc Quyên (2015), Công nghệdệt may, Đại học Công nghệTP.HồChí Minh.
[2]
TS. Võ Phước Tấn, KS. Bùi Thị Cẩm Loan, KS. Nguyễn Thị Thanh Trúc, Giáo trình Công nghệ
may 5, NXB Thống kê.
[3]
ThS. Trần Thanh Hương,Giáo trình Cơsởsản xuất may công nghiệp, NXB Đại học Quốc gia
TP.HCM.
675
4 trang
12740
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phân công lao động ngành may", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phan_cong_lao_dong_nganh_may.pdf
