Hoạt động quảng cáo trên Youtube ở Việt Nam: Thực trạng và kiến nghị
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO TRÊN YOUTUBE Ở VIỆT NAM:
THỰC TRẠNG VÀ KIẾN NGHỊ
Cao Ngọc Anh Thi*
* Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh
Tóm tắt:
Thông tin bài viết:
Hoạt động quảng cáo trên YouTube hiện còn tình trạng lộn xộn, gây tác hại cho
người tiêu dùng. Trong phạm vi bài viết này, tác giả trình bày, phân tích thực
trạng và kiến nghị giải pháp chấn chỉnh hoạt động quảng cáo trên YouTube ở
Việt Nam.
Từ khóa: Quảng cáo, YouTube.
Lịch sử bài viết:
Nhận bài
Biên tập
Duyệt bài
: 13/3/2021
: 23/3/2021
: 27/3/2021
Abstract:
Article Infomation:
Keywords: Advertising, YouTube.
Article History:
Advertising activities on YouTube are still messy, causing harm to the consumers.
Within the scope of this article, the author provides an analysis of the current
situation and recommends solutions to govern the advertising activities on
YouTube in Vietnam.
Received
Edited
: 13 Mar. 2021
: 23 Mar. 2021
: 27 Mar. 2021
Approved
1. Tổng quan về hoạt động quảng cáo
trên Youtube
rộng rãi, nhằm thu hút sự chú ý của mọi
người đến đối tượng được quảng cáo.
Theo Từ điển Tiếng Việt, “Quảng cáo là
một loại thông tin phải trả tiền, có tính
đơn phương không dành riêng cho ai, có
vận dụng mọi biện pháp, mọi phương tiện
thông tin nhằm hỗ trợ một sản phẩm, một
nhãn hiệu hoặc một tổ chức được nêu tên
trong quảng cáo đó”1.
Quảng cáo gắn liền với sự phát triển của
kinh tế thị trường và nền sản xuất hàng hóa,
dịch vụ. Khoa học và công nghệ phát triển
đã kéo theo hoạt động quảng cáo ngày càng
sôi động và phong phú hơn, quảng cáo xuất
hiện nhiều nơi, được thể hiện bằng nhiều
hình thức, truyền tải bằng nhiều phương
tiện khác nhau, là hoạt động kinh tế nhưng
đồng thời cũng là sự sáng tạo văn hóa của
con người.
Dưới góc độ kinh tế, theo Từ điển
Kinh tế thị trường thì “Quảng cáo là
trình bày để giới thiệu rộng rãi cho nhiều
người biết nhằm tranh thủ được nhiều
khách hàng”2.
Ở góc độ ngôn ngữ học, quảng cáo có
nghĩa là thông báo, thông tin một cách
1 Khang Việt, Từ điển Tiếng Việt, Nxb. Thanh niên, năm 2016, tr. 536.
2 Trần Bá Tước (chủ biên), Từ điển kinh tế thị trường, Nhà xuất bản trẻ năm 1993, tr. 314.
42
Số 09(433) - T5/2021
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
Dưới góc độ pháp lý, “quảng cáo là việc
sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu
đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch
vụ có mục đích sinh lợi; sản phẩm, dịch vụ
không có mục đích sinh lợi; tổ chức, cá nhân
kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ
được giới thiệu, trừ tin thời sự; chính sách
xã hội; thông tin cá nhân” (khoản 1 Điều 2
Luật Quảng cáo năm 2012 đã được sửa đổi,
bổ sung một số điều năm 2018 (Luật Quảng
cáo năm 2012).
- YouTube Homepage (Quảng cáo hiển
thị trên trang chủ YouTube)
Đây là một hình thức quảng cáo xuất
hiện ngay trên trang chủ YouTube rất bắt
mắt và thu hút người xem, có tính tương tác
cao trong 24 giờ. Người xem dễ nhìn thấy
quảng cáo nên có lượt xem, tỷ lệ nhấp chuột
cao và tùy chọn điều chỉnh không giới hạn,
đồng thời có thể tiếp thị lại.
- YouTube Video Ads (Quảng cáo trong
video của YouTube)
Quảng cáo trên YouTube là một hình
thức quảng cáo thông qua mạng Internet
nằm trong hệ thống quảng cáo trên
Google, thuộc quyền quản lý và phát triển
bởi Google. Tất cả các quảng cáo mà
hiển thị trên nền tảng YouTube, bao gồm:
YouTube.com và ứng dụng YouTube đều
gọi là quảng cáo YouTube. Đây là hoạt
động quảng cáo có độ phủ sóng rất cao
khi YouTube là kênh video số 1 tại Việt
Nam với 11,2 triệu IP người dùng mỗi
tháng trên Desktop. Trung bình mỗi ngày
có 1.883.000 thành viên ghé thăm trang
YouTube, tần suất thành viên ghé thăm
YouTube mỗi tháng là 10.1 lần3. Thời gian
truy cập YouTube của người Việt Nam
đứng thứ 3 khu vực châu Á - Thái Bình
Dương (>8 triệu giờ/ngày), chỉ xếp sau
Thái Lan và Nhật Bản4. Quảng cáo trên
YouTube có thể tiếp cận tới khách hàng
ở từng khu vực hoặc trên toàn thế giới,
hướng đến nhiều đối tượng khác nhau về
độ tuổi, giới tính, sở thích…
YouTube Video Ads bao gồm 04 dạng:
Trueview In-Stream, In-Stream Non-
skippable, In-Stream Preroll Ads và In-
Stream Select. Trueview In-Stream là một
định dạng quảng cáo tiếp cận khách hàng
khi họ xem video, người xem chỉ có thể bỏ
qua sau 5 giây quảng cáo. Nhà quảng cáo chỉ
phải trả tiền sau 30 giây hoặc khi kết thúc
video; In-Stream Non-skippable là dạng
quảng cáo xuất hiện trên các trang YouTube
và các websites thuộc hệ thống Display
của Google có hỗ trợ quảng cáo video; In-
Stream Preroll Ads là hình thức quảng cáo
xuất hiện không chỉ trên YouTube mà còn
những trang embed video từ YouTube; In-
Stream Select là dạng quảng cáo xuất hiện
trên YouTube và các websites chứa link
video từ YouTube, trong đó người xem có
thể bỏ qua quảng cáo.
- YouTube Display Ads (Quảng cáo hiển
thị trên YouTube)
YouTube Display Ads bao gồm 04
dạng: TrueView In-Display on Watch
page, TrueView In-Display on Search
Page, Standard Display và In-Video
Quảng cáo trên YouTube được thể hiện
dưới nhiều hình thức khác nhau bao gồm:
3 https://www.web9.vn/blog-d174, truy cập ngày 04/5/2021.
4 https://brandcom.vn/cac-hinh-thuc-quang-cao-tren-youtube/, truy cập ngày 22/02/2020.
Số 09(433) - T5/2021
43
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
(Overlay). TrueView In-Display on
Watch page là dạng quảng cáo YouTube
xuất hiện bên cạnh một video khi người
dùng đang xem. Nhà quảng cáo phải trả
tiền khi người dùng ấn vào thumbnail
và xem video; TrueView In-Display on
Search Page xuất hiện khi người dùng
tìm kiếm, nhà quảng cáo phải trả tiền
khi người dùng ấn vào thumbnail và
xem video; Standard Display xuất hiện
bên cạnh một video khi người dùng xem
hoặc trên YouTube search. Nhà quảng
cáo phải trả tiền khi người dùng ấn vào
banner quảng cáo, link đích có thể là
YouTube channel, video hoặc website
của người xem; In-Video (Overlay) xuất
hiện trong luồng khi bạn xem một video.
Nhà quảng cáo phải trả tiền khi người
dùng ấn vào banner quảng cáo, link đích
có thể là YouTube channel, video hoặc
website của người xem.
tế như hiện nay, người dùng rất dễ dàng
bắt gặp các quảng cáo trên YouTube, vì
đây là một hoạt động đóng vai trò quan
trọng trong mọi lĩnh vực hoạt động kinh
doanh. Tuy nhiên, thời gian gần đây,
người dùng YouTube không khỏi bức
xúc khi bắt gặp các quảng cáo vi phạm
đạo đức trong kinh doanh, ảnh hưởng bất
lợi đến người tiêu dùng, xã hội và tác
động xấu đến hình ảnh cá nhân, thương
hiệu doanh nghiệp xuất hiện một cách
tràn lan trên YouTube.
- Xâm phạm quyền tác giả
Hiện nay, chỉ cần mở một vài video
trên YouTube, chúng ta dễ dàng bắt gặp
các video quảng cáo có gắn “mác” hoặc
Lôgô của các chương trình do Đài truyền
hình Việt Nam sản xuất như VTV1, VTV2
và VTV3. Thậm chí các video quảng cáo
này còn sử dụng hình ảnh của các biên tập
viên, người dẫn chương trình truyền hình
đang làm việc tại Đài truyền hình Việt Nam.
Những video quảng cáo này phổ biến đến
nỗi những câu nói của họ đã trở thành trào
lưu mới trong giới trẻ. Không những thế,
những video quảng cáo này còn được phát
một cách tràn lan, bất kể người xem là ai,
thuộc đối tượng, thành phần hay lứa tuổi
nào. Hành vi này đã xâm phạm đến bản
quyền của các đài truyền hình quốc gia,
nghiêm trọng hơn là đưa thông tin quảng
cáo sai lệch đến người xem.
- YouTube Brand Channel
Đây là một hình thức quảng cáo trên
YouTube thông qua các trang mạng xã hội
giúp doanh nghiệp lưu trữ và truyền tải
video đến đông đảo khách hàng, với giao
diện tùy chỉnh một cách chuyên nghiệp và
đẳng cấp tạo nét cá tính riêng.
Như vậy, bằng nhiều hình thức khác
nhau, quảng cáo trên YouTube có thể dễ
dàng tiếp cận người dùng bất cứ đâu, bất cứ
khi nào và bất kể đối tượng là ai, vì Internet
là toàn cầu và Internet hiện diện 24/24 -
Internet không bao giờ ngủ.
Căn cứ vào các hành vi xâm phạm hiện
nay, có thể phân loại video giả danh đài
truyền hình thành ba loại sau:
2. Hoạt động quảng cáo trên YouTube ở
Việt Nam hiện nay
Một là, video sử dụng nội dung tự sản
xuất sau đó gắn lôgô nhà đài.
Trong bối cảnh bùng nổ thông tin,
cạnh tranh khốc liệt giữa các chủ thể kinh
Hai là, chủ sở hữu video nhái lại hình
44
Số 09(433) - T5/2021
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
thức của nhà đài nhưng sử dụng tên khác.
Hiện một số quảng cáo thuốc đông y trên
YouTube đang tự tạo các nhà đài riêng như
DDTV, VCTC…
6. Dỡ bỏ hoặc thay đổi thông tin quản
lý quyền dưới hình thức điện tử mà không
được phép của chủ sở hữu quyền liên quan.
7. Cố ý hủy bỏ hoặc làm vô hiệu các biện
pháp kỹ thuật do chủ sở hữu quyền liên
quan thực hiện để bảo vệ quyền liên quan
của mình.
Ba là, cắt ghép một bản tin có sẵn, lồng
ghép hình ảnh và thông điệp riêng. Những
đơn vị kinh doanh các sản phẩm cần uy tín
như thuốc, dịch vụ y khoa thường sử dụng
hình thức này nhằm tạo uy tín với mục đích
đánh lừa người sử dụng.
Như vậy, việc sử dụng, sao chép các
đoạn video bắt đầu của các chương trình
phóng sự trên truyền hình, các thiết kế
mỹ thuật ứng dụng của các chương trình
phóng sự như phông nền đằng sau biên tập
viên, phông chữ, bảng thông tin hiển thị
trong quá trình phỏng vấn, lôgô của các
kênh truyền hình đều là hành vi vi phạm
tài sản trí tuệ của nhà đài, được bảo hộ
theo Luật SHTT năm 2005. Đây là một
hành vi vi phạm pháp luật, với hình thức
trên, chắc chắn các video quảng cáo này
sẽ không được cấp giấy xác nhận nội dung
quảng cáo thuốc theo quy định của pháp
luật và đương nhiên là không được bất kỳ
cơ quan, chức năng nào kiểm chứng về
tính an toàn, hiệu quả của thuốc. Khoản
1 Điều 67 Nghị định số 158/2013/NĐ-CP
về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh
vực văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo
quy định: “Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến
10.000.000 đồng đối với hành vi quảng
cáo các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc
biệt mà không được cơ quan nhà nước có
thẩm quyền xác nhận nội dung trước khi
thực hiện quảng cáo theo quy định”.
Điều 35 Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT) năm
2005 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều
năm 2009 và năm 2019 (Luật SHTT năm
2005) quy định về hành vi xâm phạm các
quyền liên quan như sau:
1. Chiếm đoạt quyền của người biểu
diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, tổ
chức phát sóng.
2. Mạo danh người biểu diễn, nhà
sản xuất bản ghi âm, ghi hình, tổ chức
phát sóng.
3. Công bố, sản xuất và phân phối
cuộc biểu diễn đã được định hình, bản
ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng
mà không được phép của người biểu diễn,
nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, tổ chức
phát sóng.
4. Sửa chữa, cắt xén, xuyên tạc dưới bất
kỳ hình thức nào đối với cuộc biểu diễn
gây phương hại đến danh dự và uy tín của
người biểu diễn.
5. Sao chép, trích ghép đối với cuộc
biểu diễn đã được định hình, bản ghi
âm, ghi hình, chương trình phát sóng mà
không được phép của người biểu diễn,
nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, tổ chức
phát sóng.
Câu hỏi đặt ra, đây là một hành vi vi
phạm pháp luật nghiêm trọng nhưng tại
sao lại xuất hiện một cách tràn lan trên
YouTube? Theo tác giả, những đội bán
thuốc này trả rất nhiều tiền cho việc xuất
hiện quảng cáo trên YouTube; bình thường,
Số 09(433) - T5/2021
45
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
mức giá xuất hiện quảng cáo trên YouTube
rơi vào khoảng 100.000 đồng đến 200.000
đồng trên một lần hiển thị, nhưng những
đội bán thuốc đông y này sẵn sàng trả đến
500.000 đến 1.000.000 đồng cho một lần
xuất hiện trên YouTube5. Theo nguyên tắc
đấu giá, bên nào trả nhiều tiền hơn thì sẽ
được xuất hiện quảng cáo.
ty Tiburon và Dolphin Corp. Mặc dù được
đăng ký tại Cộng hòa Síp nhưng không
được cấp phép bởi Ủy ban Chứng khoán và
Giao dịch Cộng hòa Síp (CySEC). Binomo
được giới thiệu như là:
- Một nền tảng thuận tiện và đơn giản
để giao dịch các tài sản phổ biến nhất như:
tiền tệ (FOREX), tiền điện tử, cổ phiếu và
hàng hóa.
Theo chính sách nền tảng, Google hạn
chế quảng cáo những nội dung có liên quan
đến sức khỏe của người dùng. Tuy nhiên,
trên thực tế những video quảng cáo chữa
bệnh, bán thuốc đông y không rõ nguồn
gốc lại được YouTube phê duyệt và xuất
hiện rộng khắp. Liệu rằng có hành vi tiếp
tay của YouTube vì mục đích lợi nhuận bất
chấp các hậu quả xảy ra với người dùng
trên nền tảng hay không và có bị xử lý vi
phạm hay không? Hiện nay, cơ sở pháp lý
để cơ quan có thẩm quyền xử phạt các hành
vi vi phạm về quảng cáo trên YouTube là
Luật Quảng cáo năm 2012, Nghị định số
72/2013/NĐ-CPngày 15/7/2013 của Chính
phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ
Internet và thông tin trên mạng (được sửa
đổi, bổ sung bởi Nghị định số 27/2018/
NĐ-CP). Tuy nhiên, đây chỉ là các văn bản
pháp luật điều chỉnh chung chung về hoạt
động quảng cáo và hoạt động sử dụng dịch
vụ Internet và thông tin trên mạng. Các
vấn đề cụ thể về hoạt động quảng cáo trên
YouTube chưa được đề cập một cách đầy
đủ, hoàn chỉnh nhất.
- Thực hiện giao dịch với giá cả phải
chăng cho mọi nhà đầu tư nhờ vào quy mô
tiền gửi và giao dịch tối thiểu rất thấp.
- Đối với những người mới bắt đầu con
đường giao dịch hoặc những người muốn
cải thiện kỹ năng của mình, Binomo cung
cấp một tài khoản demo miễn phí với số
tiền ảo không giới hạn và hệ thống giáo dục
linh hoạt.
Binomo sẽ có nhiều cách chơi khác
nhau nhưng nhìn chung về cơ bản, người
chơi vẫn sẽ chỉ đoán giá cả của thị trường
trong khoảng thời gian nhất định như 30
giây, 60 giây, 15 phút… Sau khi hết thời
gian cho phép, nếu giá chạy theo đúng
hướng người chơi đã đoán trước đó, họ sẽ
nhận được số tiền tương đương với 80%
hoặc 90% giá trị mà họ đặt, hoặc mất tất cả
nếu đoán sai6.
Với giải thích trên, có thể thấy cách
thức giao dịch của Binomo sẽ tương đồng
với trò tài xỉu ở Việt Nam. Hay chính xác
hơn là một biến tướng của “đánh bạc”,
chỉ khác ở chỗ là, thay vì chơi thật mặt
đối mặt với những người khác, với người
cầm cái, thì người chơi sẽ chơi qua màn
hình, cùng người cầm chịch ở đây chính
- Mô hình quảng cáo Binomo
Binomo là sàn giao dịch nhị phân
(Binary Option), được điều hành bởi công
5 https://haydocbao.com/dep-loan-quang-cao-bia-dat-gia-mao-thuoc-dong-y.html, truy cập ngày 04/5/2021.
6 https://kienthucforex.com/binomo-la-gi/, truy cập ngày 23/01/2020.
46
Số 09(433) - T5/2021
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
là Binomo. Cũng vì cách thức chơi cực kỳ
đơn giản, chỉ cần đoán giá lên hay xuống
sau 30 giây, 1 phút… nếu đúng người
chơi sẽ “lượm tiền”, nên bất kỳ ai từ 18
tuổi trở lên đều có thể dễ dàng tham gia.
Vì lẽ đó, Binomo đã thu hút 1 lượng lớn
khách hàng ở nhiều độ tuổi khác nhau mở
tài khoản và giao dịch.
dần thay thế quảng cáo truyền hình xưa cũ
và truyền thông đa phương tiện quen thuộc.
Do đó, Nhà nước cần đặc biệt quan tâm,
chú trọng đến vấn đề này, để các thông tin
quảng cáo đến với người xem một cách
chuẩn mực, chính xác nhất, tránh bị kẻ xấu
lợi dụng, biến YouTube thành một công cụ
kiếm tiền bất hợp pháp để lại nhiều hệ quả
tiêu cực. Để góp phần xử lý vấn đề nêu trên,
chúng tôi kiến nghị một số giải pháp sau:
Hiện nay, nhiều quốc gia trên thế giới đã
cấm quảng bá và hoạt động ứng dụng giao
dịch này. Rất nhiều tổ chức tài chính uy tín
như Cơ quan kiểm soát tài chính của Anh
(FCA - Financial Conduct Authority) cũng
đã cấm toàn bộ hoạt động của giao dịch
này kể từ tháng 4/20197. Cơ quan này cũng
lên tiếng cảnh báo rằng, nếu bất kỳ công ty
hay tổ chức nào giới thiệu dịch vụ này, rất
có thể đó là hành động lừa đảo và cần phải
loại bỏ hình thức hoạt động này để có thể
có được môi trường hoạt động kinh tế lành
mạnh, tránh dụ dỗ và lôi kéo người dùng
vào những trò cờ bạc đỏ đen8.
Thứ nhất, nghiên cứu ban hành nghị định
quy định chi tiết về hoạt động quảng cáo
trên YouTube. Điều này sẽ tạo cơ sở pháp lý
cho hoạt động xử phạt vi phạm hành chính
đối với các hành vi quảng cáo diễn ra trên
nền tảng YouTube, từ đó điều chỉnh hành
vi của các chủ thể tiến hành quảng cáo theo
hướng chuẩn mực, bảo vệ quyền lợi của
người dùng.
Thứ hai, tổ chức nghiên cứu sâu về mô
hình quảng cáo Binomo, để từ đó kết luận,
có nên cấm hay vẫn cho phép quảng cáo
kiểu Binomo, nhưng phải hoạt động theo
quy định của pháp luật.
Hiện nay, ở Việt Nam, do chưa có văn
bản nào điều chỉnh vấn đề nêu trên nên việc
xác định Binomo có phải là một “chiêu trò”
lừa đảo hay không thì vẫn chưa có câu trả
lời. Do vậy, Binomo sẽ tồn tại như là một
biến tướng của “đánh bạc” để lại nhiều hệ
lụy, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội
của con người Việt Nam.
Thứ ba, thành lập cơ quan chuyên trách
quản lý, chịu trách nhiệm rà soát, tiến hành
thẩm tra, kiểm chứng tính thật, giả của nội
dung được đăng tải quảng cáo; nâng cao
năng lực quản lý nhà nước về tổ chức bộ
máy, nguồn nhân lực, về cơ sở vật chất và
trang thiết bị công nghệ cao, hiện đại đảm
bảo triển khai có hiệu quả các biện pháp
quản lý về cả hành chính và kỹ thuật để kịp
thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm
3. Giải pháp chấn chỉnh hoạt động quảng
cáo trên YouTube ở Việt Nam
Trong bối cảnh YouTube đang được phủ
sóng rộng rãi trên thị trường quảng cáo như
hiện nay, hình thức quảng cáo mới này đang
7
các sai phạm theo pháp luật
html, truy cập ngày 04/5/2021.
8
html. truy cập ngày 04/5/2021.
Số 09(433) - T5/2021
47
6 trang
14080
Free
Bạn đang xem tài liệu "Hoạt động quảng cáo trên Youtube ở Việt Nam: Thực trạng và kiến nghị", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- hoat_dong_quang_cao_tren_youtube_o_viet_nam_thuc_trang_va_ki.pdf
