Bài giảng Tâm lý quản trị kinh doanh - Chương 3: Đặc điểm và các quy luật tâm lý tập thể lao động

LOGO

Chương 3

ĐẶC ĐIỂM VÀ CÁC QUY

LUẬT TÂM LÝ TẬP THỂ

LAO ĐỘNG

NộI dung chương 3

3.1. Những vấn đề chung về tập thể lao động

3.1.1.Khái niệm và đặc điểm về tập thể lao động

3.1.2.Phân loại và cấu trúc tập thể lao động

3.1.3. Các giai đoạn phát triển của tập thể lao động

3.2. Những quy luật TL phổ biến tác động đến TTLĐ

3.2.1. Quy luật truyền thống tập quán

3.2.2. Quy luật lan truyền tâm lý

3.2.3. Quy luật nhàm chán

3.2.4. Quy luật tương phản

3.2.5. Quy luật di chuyển

3.2.6. Dư luận tập thể

3.3.Mâu thuẫn trong tập thể lao động

3.3.1. Khái niệm và bản chất của mâu thuẫn

3.3.2. Các loại mâu thuẫn

3.3.3.Phương pháp giải quyết mâu thuẫn

2

3.1. Những vấn đề chung về tập thể lao động

3.1.1.Khái niệm và đặc điểm về tập thể lao động

3.1.1.1 Khái niệm:

Là nơi các cá nhân cùng nhau tiến hành

các hoạt động chung.

Tập Thể

là nhóm chính thức có tổ chức cao, thống nhất, thực

Tập thể

hiện mục đích chung, phù hợp với lợi ích xã hội.

là một nhóm người được tập hợp lại trong một tổ chức có tư

Tập thể

lao động

cách pháp nhân, có mục đích hoạt động chung, có sự phối

hợp giữa các bộ phận, các cá nhân để đạt được mục đích

3

3.1. Những vấn đề chung về tập thể lao động

3.1.1.2. Đặc điểm tập thể lao động

Sự thống nhất mục đích hoạt động

Sự thống nhất về tư tưởng.

Đặc

điểm

tập

Có sự hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau trong tập thể.

thể

Có kỷ luật lao động

Có sự lãnh đạo tập trung thống nhất

Đảm bảo mối quan hệ lợi ích

4

3.1. Những vấn đề chung về tập thể lao động

3.1.2. Phân loại và cấu trúc tập thể lao động

3.1.2.1. Phân loại

Tập thể chính:

Là toàn bộ các thành viên trong một tổ chức

Tập thể trung gian:

Là tập thể lớn hơn, bao gồm các tập thể cơ sở và có

chức năng, nhiệm vụ tương đối độc lập.

Tập thể cơ sở:

Là tập thể nhỏ nhất trong một tổ chức, không thể

chia nhỏ hơn.

5

3.1. Những vấn đề chung về tập thể lao động

3.1.2.2.

Cấu trúc tập

thể lao động

Cấu trúc chính thức

Cấu trúc không chính

thức

- Là cơ cấu tổ chức

được hình thành theo

quy định của pháp luật.

- Quy định rõ về tổ chức

bộ máy, biên chế lao

động.

-Hình thành và tồn tại

không dựa trên cơ sở

quy chế, quy định của

Nhà nước.

-Cơ sở hình thành là sự

tự nguyện.

- Mối quan hệ tình cảm

giữa các thành thường

chặt chẽ hơn

-Là cơ sở để tập thể hoạt

động thuận lợi, công khai

6

3.1. Những vấn đề chung về tập thể lao động

3.1.3. Các giai đoạn phát triển của tập

thể lao động

4

3

Tập

thể

2

Tập thể

phát triển

cao nhất

1

Phân hóa về

cấu trúc của

tập thể

hoàn thành

trọn vẹn

Tập thể mới

hình thành

7

3.1. Những vấn đề chung về tập thể lao động

 Giai đoạn 1: Tập thể mới hình thành

- Các thành viên mới quen biết nhau

- Thành viên còn giữ nhiều cái riêng, chưa có sự phối hợp.

- Trong tập thể đang có sự cạnh tranh để xác định “thủ lĩnh”

Của từng nhóm.

 Nhiệm vụ NQT: đề ra nhiệm vụ và chương trình hành động cho tập

thể. NQT cần phải thể hiện phong cách độc đoán, chuyên quyền./

8

3.1. Những vấn đề chung về tập thể lao động

 Giai đoạn 2: Phân hóa về cấu trúc của tập thể

- Có sự phân cấp về tập thể, 1 số thành viên có ý thức hình thành đội

ngũ cốt cán làm chỗ dựa cho NQT.

- Một số khác thụ động nhưng có ý thức tương đối tốt, một số tiêu cực.

- Tập thể chưa có sự thống nhất và tự giác

 NQT cần xây dựng đội ngũ cốt cán, tạo bầu không khí làm việc tốt

đẹp trong tập thể. Phông cách lãnh đạo phù hợp giữa chuyên quyền và

dân chủ

9

3.1. Những vấn đề chung về tập thể lao động

 Giai đoạn 3: Tập thể hình thành trọn vẹn

- Có bầu không khí tâm lý – xã hôi tương đối tốt

- Các thành viên có sự phối hợp ăn ý với nhau.

- Có ý thức tổ chức lỷ luật và tinh thần tưj giác cao.

- NQT nên áp dụng phong cách dân chủ

10

3.1. Những vấn đề chung về tập thể lao động

 Giai đoạn 4:Tập thể phát triển cao nhất

- Đây là giai đoạn các thành viên trong tập thể rất đoàn kết, có sự

phát triển cao độ của nhân cách các thành viên.

- Các thành viên có yêu cầu tối đa đối với bản thân mình và yêu cầu

tối đa với người lãnh đạo.

- Nhà quản trị phải hoàn hảo về mọi mặt: có học thức, có văn hóa,

có đạo đức và kinh nghiệm, phải mềm dẻo và có sáng kiến, vừa yêu

cầu cao, vừa khéo léo trong ứng xử…

11

3.2. Những quy luật tâm lý phổ biến tác động đến

tập thể lao động

Là những giá trị tinh thần thể hiện trong quá

trình hoạt động và giao tiếp của tập thể,

được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ

khác

3.2.1.

Truyền thống có ý nghĩa lớn trong việc giáo

Quy luật truyền

thống tập quán

dục con người, là chất xúc tác hòa nhập với

cá nhân và tập thể.

 NQT phải tôn trọng truyền thống, vận

dụng quy luật duy trì, phát huy, loại trừ cổ

hủ, lạc hậu.

12

3.2. Những quy luật tâm lý phổ biến tác động đến

tập thể lao động

Là hiện tượng lây lan tâm lý từ người này

qua người khác thông qua giao tiếp.

3.2.2.

Quy luật

lan truyền tâm lý

Nội dung:là những hiện tượng tâm lý như

vui buồn, lo lắng, nghi ngờ…

- Ý nghĩa: tác động tích cực và tiêu cực.-

- Cơ chế: Từ từ và bùng nổ

 NQT cần nhận thức được sự lây lan,

tranh sự lây lan tâm trạng xấu ảnh hưởng

đến hiệu quả làm việc của tập thể

13

3.2. Những quy luật tâm lý phổ biến tác động đến

tập thể lao động

Là một cảm xúc được nhắc đi nhắc lại

nhiều lần và không thay đổi nội dung, hình

thức.

3.2.3.

Quy luật

nhàm chán

Sự nhàm chán ảnh hưởng đến năng suất

lao động và hiệu suất làm việc của nhân

viên

 NQT phải luôn thay đổi trong cách thức

lãnh đạo, ứng xử phù hợp, tạo ra hứng thú

trong công việc cho nhân viên

14

3.2. Những quy luật tâm lý phổ biến tác động đến

tập thể lao động

Là một sự cảm nhận này có thể làm tăng

cường một cảm nhận khác đối lập với nó

xảy ra đồng thời hoặc nối tiếp nhau.

3.2.4.

Quy luật

tương phản

Phân loại: 2 loai + Tương phản nối tiếp

+ Tương phản đồng thời

 Do tác động của quy luật tương phản mà

trong quá trình quản trị thường xảy ra

những cảm xúc, tình cảm hoặc những phản

ứng trái ngược nhau

15

3.2. Những quy luật tâm lý phổ biến tác động đến

tập thể lao động

Là cảm xúc , tình cảm của con người có thể

di chuyển từ một đối tượng này sang đối

tượng khác, từ mặt này sang mặt khác..

3.2.5.

Quy luật

di chuyển

Con người thường bị chi phối bới tình cảm

của mình khi nhận xét, đánh giá người

khác.

 NQT cần nắm vững quy luật này để có

thể tìm ra nguyên nhân đích thực của tình

cảm trong quan hệ giao tiếp người người

trong tập thể.

16

3.2. Những quy luật tâm lý phổ biến tác động đến

tập thể lao động

Là thái độ mang tính đánh giá của tập thể,

của xã hội về một sự việc, một hiện tượng,

cá nhân hay nhóm người trong tập thể,

trong xã hội.

3.2.6.

Quy luật

dư luận tập thể

+ Dư luận chính thức: là dư luận được lan

truyền công khai

+ Dư luận không chính thức: được hình

thành một cách tự phát.

Dư luận hình thành qua một quá trình tiếp

nhận thông tin người ta tham gia bàn luận

đánh giá và cuối cùng thống nhất hình

thành nên thái độ chung của số đông

17

3.3.Mâu thuẫn trong tập thể lao động

3.3.1. Khái niệm và bản chất của mâu thuẫn

- K/n: Mâu thuẫn là trạng thái thay đổi cơ bản, gây rối loạn vê tổ chức

đối với sự cân bằng trước đó của tập thể.

- Bản chất:

+ Mâu thuẫn tồn tại khách quan trong suốt quá trình phát triển của một

sự vật và hiện tượng  Bản thân sự vận động là một mâu thuẫn.

+ Mâu thuẫn luôn tồn tại 2 mặt tích cực và tiêu cực

 Nhà quản trị cần phải biết khi nào sử dụng mâu thuẫn, khi nào loại

trừ nó để đảm bảo cho hoạt động của tập thể đạt hiệu quả cao.

18

TÌNH HUỐNG 1

19

TÌNH HUỐNG 2

Một người cha giàu có đã chia đôi tài sản của mình cho hai cô

con gái là Janet và Claire khi ông qua đời. Mọi chuyện đều tốt đẹp cho

đến khi họ phân chia chiếc nhẫn kim cương mà người cha luôn đeo khi

ông còn sống. Cả hai cô con gái đều có những lí lẽ của riêng mình để

có được chiếc nhẫn đó. Janet nói rằng chính cô đã chăm sóc cha khi

ông đau ốm còn Claire thì khăng khăng rằng ông đã hứa cho cô chiếc

nhẫn từ nhiều năm trước rồi. Quan hệ của hai chị em ngày càng trở

nên căng thẳng vì không ai chịu nhường ai.

20