Bài giảng Lý thuyết tổ chức và quản trị - Bài 4: Bản chất của quản trị

LÝ THUYẾT TỔ CHỨC VÀ QUẢN TRỊ

BÀI 4: Bản chất của quản trị

NỘI DUNG BÀI GIẢNG

• XU HƯỚNG CỦA QUẢN TRỊ ĐỔI MỚI

• Định nghĩa quản trị

• Bốn chức năng của quản trị

• Các kỹ năng cần có của nhà quản trị

• Khác biệt theo chiều dọc: các cấp bậc quản trị

• Khác biệt theo chiều ngang

• Vai trò của nhà quản trị

• Quản trị doanh nghiệp nhỏ và tổ chức phi lợi nhuận

• SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TƯ DUY QUẢN TRỊ

• Lịch sử các trường phái quản trị

• Các xu hướng quản trị mới đây

XU HƯỚNG CỦA QUẢN TRỊ ĐỔI MỚI

TẠI SAO ĐỔI MỚI LẠI QUAN TRỌNG

Các nhà quản trị phải tập trung vào đổi mới để duy trì

vị trí cạnh tranh. Môi trường toàn cầu và cạnh tranh

khốc liệt càng đòi hỏi đổi mới nhiều hơn.

Đổi mới có thể bao gồm:

Đổi mới sản phẩm, dịch vụ, công nghệ.

Kiểm soát chi phí.

Đầu tư vào tương lai,

Xây dựng giá trị của doanh nghiệp.

ĐỊNH NGHĨA QUẢN TRỊ

Thuật ngữ quản trị được định nghĩa theo nhiều cách

khác nhau và nhưng chưa có một định nghĩa nào được

tất cả mọi người chấp nhận hoàn toàn.

 Mary Follett cho rằng “quản trị là nghệ thuật đạt

được mục đích thông qua người khác”.

ĐỊNH NGHĨA QUẢN TRỊ

 Richard Daft: “Quản trị là nỗ lực đạt được mục tiêu

của tổ chức một cách hiệu quả thông qua lập kế hoạch,

tổ chức công việc, lãnh đạo, và kiểm soát các nguồn lực

của tổ chức.”

Thuật ngữ tiếng Anh:

•Organizational effectiveness: cung cấp các sản phẩm và

dịch vụ mà khách hàng đánh giá cao.

•Organizational efficiency: sử dụng tài nguyên một cách

hiệu quả để đạt đến mục tiêu của tổ chức.

TẠI SAO CẦN QUẢN TRỊ

• Không phải tất cả mọi người đều tin rằng cần có nhà

quản trị. Họ viện dẫn ra những hoạt động theo nhóm

lý tưởng như là một sự nỗ lực „đồng đội‟.

• Tuy nhiên, họ không nhận ra là trong hình thức sơ

đẳng nhất của trò chơi đồng đội, các cá nhân tham gia

trò chơi đều có những mục đích rõ ràng, họ được giao

phó một vị trí, họ chấp nhận các qui tắc/luật lệ của trò

chơi và thừa nhận một người nào đó khởi xướng trò

chơi và tuân thủ các hướng dẫn của người đó. Thực

chất là vẫn cần một sự quản trị.

CÂU HỎI

Có người nói rằng: mục tiêu của một khóa học về quản

trị là dạy cho học viên về cách quản trị chứ không phải

dạy họ trở thành nhà quản trị. điều đó đúng hay sai?

CÂU HỎI

• Organizational effectiveness (hiệu quả về chất lượng

hàng hóa và dịch vụ) hay organizational efficiency

(hiệu quả sử dụng nguồn lực), cái này quan trọng hơn?

• Liệu một tổ chức có thể đồng thời cải thiện cả hai loại

hiệu quả này không?

BỐN CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ

 Stoner và Robbins đã nêu lên bốn chức năng của

quản trị và đó là những chức năng được sử dụng rộng

rãi trong nhiều tài liệu về quản trị:

Hoạch định

Tổ chức

Lãnh đạo

Kiểm soát

BỐN CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ

Chức năng hoạch định

Hoạch định bao gồm: xác định mục tiêu hoạt động,

xây dựng chiến lược cụ thể để đạt được mục tiêu, và

thiết lập một hệ thống các kế hoạch để phối hợp các

hoạt động.

Hoạch định liên quan đến dự báo và tiên liệu tương lai,

những mục tiêu cần đạt được và những phương thức

để đạt được mục tiêu đó. Có nhiều công ty không hoạt

động được hay chỉ hoạt động với một phần công suất

do không có hoạch định hoặc hoạch định kém.

BỐN CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ

Chức năng tổ chức

Đây là chức năng thiết kế cơ cấu, tổ chức công việc và

tổ chức nhân sự. Công việc này bao gồm: xác định

những việc phải làm, người nào phải làm, phối hợp

hoạt động ra sao, bộ phận nào được hình thành, quan

hệ giữa các bộ phận được thiết lập thế nào và hệ thống

quyền hành trong tổ chức đó được thiết lập ra sao?

BỐN CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ

Chức năng lãnh đạo

Nhiệm vụ của lãnh đạo là phải biết động cơ và hành vi

của những người dưới quyền, biết cách động viên, điều

khiển, lãnh đạo những người khác, chọn lọc những

phong cách lãnh đạo phù hợp với những đối tượng và

hoàn cảnh cùng sở trường của người lãnh đạo, nhằm

giải quyết các xung đột giữa các thành phần, thắng

được sức ỳ của các thành viên trước những thay đổi.

NGỤ NGÔN QUẠ VÀ THỎ

BỐN CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ

Chức năng kiểm soát

Công tác kiểm soát bao gồm việc xác định thành quả,

so sánh thành quả thực tế với thành quả theo kế hoạch

trước đó và tiến hành các biện pháp sửa chữa nếu có

sai lệch, nhằm bảo đảm tổ chức đang trên đường đi

đúng hướng để hoàn thành mục tiêu.

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG: CÔNG TY MINH THÀNH

Câu hỏi:

• Vấn đề mà doanh nghiệp đang gặp phải là vấn đề gì?

• Nếu anh chị là giám đốc công ty, anh chị sẽ hoạch

định chiến lược phát triển của mình trong thời gian tới

như thế nào?

• Anh chị sẽ ủng hộ phương án của bộ phận tiếp thị hay

bộ phận sản xuất?

CÁC KỸ NĂNG CẦN CÓ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ

 Theo Robert Katz, 3 loại kỹ năng mà mỗi nhà quản trị

cần có là:

Kỹ năng kỹ thuật hoặc chuyên môn/nghiệp vụ

(technical skills) .

Kỹ năng nhân sự (human skills).

Kỹ năng nhận thức hay tư duy (conceptual skills).

CÁC KỸ NĂNG CẦN CÓ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ

• Kỹ năng kỹ thuật (technical skills) hoặc chuyên

môn/nghiệp vụ: Là khả năng cần thiết để thực hiện

một công việc cụ thể, là trình độ chuyên môn nghiệp

vụ của nhà quản trị.

• Ví dụ việc thảo chương trình điện toán, soạn thảo hợp

đồng pháp lý kinh doanh, thiết kế cơ khí .v.v... Đây là

kỹ năng rất cần cho quản trị viên cấp cơ sở hơn là cho

cấp quản trị viên trung gian hoặc cao cấp.

CÁC KỸ NĂNG CẦN CÓ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ

• Kỹ năng nhân sự (human skills): Là những kiến thức

liên quan đến khả năng cùng làm việc, động viên và

điều khiển nhân sự. Kỹ năng nhân sự đối với mọi cấp

quản trị viên đều cần thiết như nhau trong bất kỳ tổ

chức nào, dù là phạm vi kinh doanh hoặc phi kinh

doanh.

CÁC KỸ NĂNG CẦN CÓ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ

• Kỹ năng nhận thức hay tư duy (conceptual skills):

Là cái khó hình thành và khó nhất, nhưng nó lại có vai

trò đặc biệt quan trọng, nhất là đối với các nhà quản trị

cao cấp. Họ cần có tư duy chiến lược tốt để đề ra

đường lối chính sách đúng đắn, đối phó với những bất

trắc, đe dọa, kìm hãm sự phát triển đối với tổ chức.