Phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông tin ở Việt Nam
116
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC
CÔNG NGHỆ THÔNG TIN Ở VIỆT NAM
Đꢀ Thꢁ Ngꢂc Ánh1
Trưꢀng Đꢁi hꢂc Lao ñꢃng
− Xã hꢃi
Tóm tꢄt: Công nghꢅ thông tin Viꢅt Nam hiꢅn nay ñang có nhꢆng bưꢇc phát triꢈn nhanh
chóng, tꢉc ñꢃ tăng trưꢊng cao hàng năm, là ngành ñang thu hút mꢃt lưꢋng lao ñꢃng rꢌt
lꢇn. Có rꢌt nhiꢍu yꢎu tꢉ ñã góp phꢏn tꢁo ra nhꢆng thành tꢐu nꢑi bꢒt ñó như chính sách
cꢓa Nhà nưꢇc, sꢐ nꢔ lꢐc cꢓa doanh nghiꢅp, cꢓa ngưꢀi dân... nhưng yꢎu tꢉ vô cùng quan
trꢂng có ý nghĩa then chꢉt và quyꢎt ñꢕnh chính là nguꢖn nhân lꢐc công nghꢅ thông tin.
Nguꢖn nhân lꢐc công nghꢅ thông tin hiꢅn nay ñang tăng lên vꢍ sꢉ lưꢋng và cũng có
nhꢆng cꢗi biꢎn nhꢌt ñꢕnh vꢍ chꢌt lưꢋng, tuy nhiên, cho ñꢎn nay, nguꢖn nhân lꢐc này vꢘn
chưa ñáp ꢙng ñưꢋc nhu cꢏu phát triꢈn cꢓa ngành. Bài báo tꢒp trung luꢒn giꢗi mꢃt sꢉ ñꢚc
ñiꢈm vꢍ nguꢖn nhân lꢐc công nghꢅ thông tin, tꢛ ñó ñánh giá thꢐc trꢁng nguꢖn nhân lꢐc
công nghꢅ thông tin ꢊ Viꢅt Nam và ñưa ra mꢃt sꢉ ñꢍ xuꢌt nhꢜm phát triꢈn nguꢖn nhân
lꢐc này trong thꢀi gian tꢇi.
Tꢛ khoá: Công nghꢅ thông tin, Nguꢖn nhân lꢐc, Nguꢖn nhân lꢐc công nghꢅ thông tin
1. Mꢃ ĐꢄU
Viꢀt Nam ñang ñꢁy nhanh quá trình công nghiꢀp hoá, hiꢀn ñꢂi hoá, phꢃn ñꢃu sꢄm ñưa
nưꢄc ta cơ bꢅn trꢆ thành nưꢄc công nghiꢀp theo hưꢄng hiꢀn ñꢂi [1]. Mꢇt trong nhꢈng tiꢉn
ñꢉ cơ bꢅn ñꢊ thꢋc hiꢀn thành công sꢋ nghiꢀp công nghiꢀp hoá, hiꢀn ñꢂi hoá, thúc ñꢁy nꢉn
kinh tꢌ tăng trưꢆng nhanh và bꢉn vꢈng là phꢅi chú trꢍng ñúng mꢎc viꢀc phát triꢊn các
ngành công nghꢀ cao ñꢊ tꢂo ra nhꢈng bưꢄc ñꢇt phá. Theo Luꢏt nghꢀ cao, Viꢀt Nam tꢏp
trung ñꢐu tư phát triꢊn công nghꢀ cao trong các lĩnh vꢋc công nghꢀ: Công nghꢀ thông tin
(CNTT), Công nghꢀ sinh hꢍc, Công nghꢀ vꢏt liꢀu mꢄi, và Công nghꢀ tꢋ ñꢇng hoá [2].
Công nghꢀ thông tin là công cꢑ quan trꢍng hàng ñꢐu ñꢊ hình thành xã hꢇi thông tin,
rút ngꢒn quá trình công nghiꢀp hoá, hiꢀn ñꢂi hoá. Hiꢀn nay, ngành CNTT Viꢀt Nam liên
tꢑc tăng trưꢆng cao trong nhiꢉu năm. Tꢓ năm 2010 − 2015, ngành công nghiꢀp CNTT ñã
tăng khoꢅng 7 lꢐn doanh thu (tꢓ 7,6 tꢔ USD vào năm 2010 lên 49,5 tꢔ USD vào năm 2015).
Tꢕc ñꢇ tăng trưꢆng hàng năm gꢐn gꢃp 3 lꢐn tăng trưꢆng GDP, khoꢅng 15 − 20% mꢖi năm.
1
Nhꢏn bài ngày 07.10.2016; gꢗi phꢅn biꢀn và duyꢀt ñăng ngày 25.10.2016
Liên hꢀ tác giꢅ: Đꢖ Thꢘ Ngꢍc Ánh; Email: [email protected]
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 9/2016
117
Theo thꢕng kê, CNTT cꢙa nưꢄc ta trong năm 2014 có tꢕc ñꢇ tăng trưꢆng 16%. Viꢀt Nam
ñꢎng trong top 5 nưꢄc tăng trưꢆng CNTT nhanh nhꢃt thꢌ giꢄi [3]. Tuy nhiên, nhꢈng kꢌt
quꢅ trên vꢚn "chưa tương xꢙng vꢇi tiꢍm năng, thꢎ mꢁnh cꢓa ngành và yêu cꢏu công nghiꢅp
hoá, hiꢅn ñꢁi hoá ñꢌt nưꢇc".
Đꢊ ngành CNTT ngày càng phát triꢊn hơn nꢈa, vꢃn ñꢉ có ý nghĩa then chꢕt và quyꢌt
ñꢘnh chính là viꢀc phát triꢊn nguꢛn nhân lꢋc CNTT.
2. NꢅI DUNG
2.1. Các loꢆi hình nhân lꢇc CNTT
Nhân lꢋc CNTT là mꢇt bꢇ phꢏn cꢙa nhân lꢋc Khoa hꢍc − Công nghꢀ. Nhân lꢋc Khoa
hꢍc − Công nghꢀ là mꢇt bꢇ phꢏn cꢙa lꢋc lưꢜng lao ñꢇng xã hꢇi ñưꢜc ñào tꢂo ꢆ nhꢈng trình
ñꢇ chuyên môn nhꢃt ñꢘnh và tham gia trꢋc tiꢌp hay gián tiꢌp vào các hoꢂt ñꢇng Khoa hꢍc −
Công nghꢀ tꢓ nghiên cꢎu, triꢊn khai ñꢌn ñào tꢂo, quꢅn lí và vꢏn hành các hꢀ thꢕng công
nghꢀ. Đꢇi ngũ nhân lꢋc Khoa hꢍc − Công nghꢀ có nhiꢉu mꢎc trình ñꢇ ñào tꢂo cơ bꢅn khác
nhau tꢓ công nhân kĩ thuꢏt, nhân viên nghiꢀp vꢑ, kĩ thuꢏt viên trung cꢃp ñꢌn ñꢇi ngũ kĩ sư,
chuyên gia có trình ñꢇ ñꢂi hꢍc và sau ñꢂi hꢍc.
Các loꢆi hình nhân lꢇc CNTT:
+ Nhân lꢐc quꢗn lí CNTT: Gꢛm các chuyên gia quꢅn lí, quꢅn trꢘ các cơ quan quꢅn lí
ngành, các cơ sꢆ sꢅn xuꢃt − dꢘch vꢑ thông tin.
Đây là ñꢇi ngũ vô cùng quan trꢍng tham gia trꢋc tiꢌp trong viꢀc xây dꢋng các chính
sách phꢑc vꢑ cho sꢋ phát triꢊn cꢙa ngành, hưꢄng ngành CNTT ñi ñúng ñꢘnh hưꢄng và
quyꢌt ñꢘnh sꢋ thành công cꢙa các doanh nghiꢀp CNTT.
+ Nhân lꢐc chuyên ngành CNTT: gꢛm nhân lꢋc phꢐn mꢉm (lꢏp trình) và nhân lꢋc
phꢐn cꢎng (công nghiꢀp thiꢌt kꢌ, chꢌ tꢂo, lꢒp ráp, bꢅo trì trang thiꢌt bꢘ sꢅn phꢁm CNTT).
Đây là nguꢛn nhân lꢋc trꢋc tiꢌp sáng tꢂo ra các sꢅn phꢁm CNTT, trꢋc tiꢌp tꢂo ra sꢋ
tăng trưꢆng cho ngành CNTT. Nhân lꢋc chuyên ngành CNTT sꢝ là nhꢈng ngưꢞi trꢋc tiꢌp
hưꢄng dꢚn, ñào tꢂo cho nhân lꢋc triꢊn khai ꢎng dꢑng CNTT
+ Nhân lꢐc khoa hꢂc cơ bꢗn: Gꢛm ñꢇi ngũ chuyên gia có trình ñꢇ cao trong các lĩnh
vꢋc khoa hꢍc và công nghꢀ cơ bꢅn có liên quan trꢋc tiꢌp ñꢌn quá trình phát triꢊn CNTT
như toán, vꢏt lí, hoá hꢍc, khoa hꢍc vꢏt liꢀu, tꢋ ñꢇng hoá... Khoa hꢍc cơ bꢅn có vai trò
là nꢉn tꢅng ñꢊ phát triꢊn các ngành khoa hꢍc, công nghꢀ, kĩ thuꢏt... tꢂo ñiꢉu kiꢀn cơ bꢅn ñꢊ
sáng tꢂo các sꢅn phꢁm mꢄi và ñꢅm bꢅo cho sꢋ phát triꢊn ñꢇc lꢏp, bꢉn vꢈng.
+ Nhân lꢐc triꢈn khai ꢙng dꢝng CNTT: gꢛm các chuyên gia, các nhà khoa hꢍc, cán bꢇ,
công nhân kĩ thuꢏt ꢆ tꢃt cꢅ các lĩnh vꢋc kinh tꢌ − xã hꢇi có sꢗ dꢑng các trang thiꢌt bꢘ
CNTT (máy tính, hꢀ thꢕng thiꢌt bꢘ thông tin...) như là công cꢑ tác nghiꢀp.
118
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
2.2. Đꢈc ñiꢉm cꢊa nguꢋn nhân lꢇc CNTT
Thꢙ nhꢌt, bꢃt cꢎ ai muꢕn tham gia vào sꢋ phát triꢊn cꢙa nꢉn CNTT ñꢉu phꢅi là nhꢈng
ngưꢞi ñã qua ñào tꢂo, thꢏm chí rꢃt cꢐn có sꢋ ñào tꢂo chuyên sâu. Dù là công nhân kĩ thuꢏt
hay nhꢈng ngưꢞi ꢎng dꢑng CNTT vào trong lĩnh vꢋc chuyên môn cꢙa mình ñꢉu phꢅi là
nhꢈng ngưꢞi ñã qua ñào tꢂo. Trưꢞng hꢜp có mꢇt sꢕ ngưꢞi không qua ñào tꢂo, mà bꢟng sꢋ
mày mò, sáng tꢂo cꢙa mình vꢚn trꢆ thành mꢇt ngưꢞi lao ñꢇng tích cꢋc trong lĩnh vꢋc
CNTT là rꢃt hiꢌm.
Thꢙ hai, ñꢕi vꢄi lĩnh vꢋc CNTT, lao ñꢇng trí óc chiꢌm tꢔ lꢀ cao. Muꢕn có ñưꢜc mꢇt
sꢅn phꢁm phꢐn mꢉm hay mꢇt kiꢊu dáng mꢄi cho 1 sꢅn phꢁm hay mꢇt dòng sꢅn phꢁm phꢐn
cꢎng mꢄi vꢄi nhiꢉu tính năng, công dꢑng nhưng giá thành lꢂi hꢜp lí hơn ñòi hꢠi các cá
nhân phꢅi nꢒm bꢒt ñưꢜc nhꢈng kĩ thuꢏt nhꢃt ñꢘnh như lꢏp trình, thiꢌt kꢌ bꢅn vꢝ... tꢎc là
phꢅi ñꢐu tư hàm lưꢜng chꢃt xám rꢃt cao.
Thꢙ ba, lao ñꢇng trong lĩnh vꢋc CNTT là lao ñꢇng sáng tꢂo cꢙa tꢓng cá nhân. Đây là
loꢂi lao ñꢇng phꢎc tꢂp. Lao ñꢇng càng phꢎc tꢂp thì ñòi hꢠi con ngưꢞi càng phꢅi không
ngꢓng sáng tꢂo. Sꢋ sáng tꢂo cá nhân vꢄi bꢅn sꢒc, cá tính, phong cách riêng ñꢊ không thꢊ
trꢇn lꢚn, không thꢊ hoà tan. Bên cꢂnh nhꢈng kĩ thuꢏt nhꢃt ñꢘnh, lao ñꢇng CNTT ñòi hꢠi các
cá nhân phꢅi rꢃt nhꢂy bén, năng ñꢇng, biꢌt khai thác ra nhꢈng cái mꢄi. Ví dꢑ, cùng mꢇt sꢅn
phꢁm phꢐn mꢉm quꢅn lí nhân viên nhưng sꢅn phꢁm cꢙa mꢖi ngưꢞi sꢝ có nhꢈng ñꢡc trưng
và nhꢈng tính năng riêng ñꢊ thu hút các ñꢕi tưꢜng khách hàng khác nhau. Chính vì vꢏy,
vꢃn ñꢉ bꢅn quyꢉn, vꢃn ñꢉ sꢆ hꢈu trí tuꢀ là vô cùng quan trꢍng. Nhà nưꢄc cꢐn có nhꢈng ñꢂo
luꢏt, nhꢈng chính sách nghiêm ngꢡt ñꢊ chꢕng vi phꢂm bꢅn quyꢉn.
Thꢙ tư, nhân lꢋc CNTT là nhꢈng con ngưꢞi cꢐn có nhiꢉu kiꢌn thꢎc, sꢋ hiꢊu biꢌt vꢉ các
ngành khoa hꢍc khác và hiꢊu biꢌt sâu rꢇng vꢉ các lĩnh vꢋc trong ñꢞi sꢕng xã hꢇi. Hꢍ cꢐn
có nhꢈng kĩ năng cơ bꢅn như là: kĩ năng ngoꢂi ngꢈ, kĩ năng mꢉm, kĩ năng tư duy và làm
viꢀc ñꢇc lꢏp.
Kĩ năng ngoꢂi ngꢈ, ñꢡc biꢀt là tiꢌng Anh. Đây là kĩ năng buꢇc phꢅi có vì phꢐn lꢄn tài
liꢀu, văn bꢅn hưꢄng dꢚn, kĩ thuꢏt, công nghꢀ, nꢇi dung các môn hꢍc, phꢐn mꢉm vꢉ CNTT
− truyꢉn thông và các công viꢀc thꢋc tꢌ ña sꢕ sꢗ dꢑng tiꢌng Anh. Hơn nꢈa, trong trao ñꢢi
vꢄi khách hàng, ñꢕi tác quꢕc tꢌ trong ngành, tiꢌng Anh cũng ñưꢜc sꢗ dꢑng thưꢞng xuyên.
Kĩ năng mꢉm: gꢛm kĩ năng trình bày (kĩ năng trình bày văn bꢅn, kĩ năng thꢅo luꢏn, kĩ
năng seminar, kĩ năng giao tiꢌp), kĩ năng làm viꢀc nhóm, kĩ năng cꢏp nhꢏt công nghꢀ.
Kĩ năng tư duy và làm viꢀc ñꢇc lꢏp: các kĩ sư CNTT cꢐn giꢠi vꢉ tư duy logic, làm viꢀc
ñꢇc lꢏp. Bên cꢂnh tư duy logic và làm viꢀc ñꢇc lꢏp, nhân lꢋc CNTT cꢐn phꢅi có tư duy
tꢢng thꢊ, tư duy kinh doanh và tư duy dꢘch vꢑ khách hàng.
Mꢇt chuyên gia CNTT thuꢐn tuý mà muꢕn có mꢇt sꢅn phꢁm phꢐn mꢉm trong lĩnh vꢋc
tài chính ngân hàng, bên cꢂnh nhꢈng kĩ thuꢏt CNTT nhꢃt ñꢘnh, anh ta sꢝ phꢅi tìm hiꢊu rꢃt
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 9/2016
119
nhiꢉu vꢉ lĩnh vꢋc tài chính ngân hàng, vꢉ thꢘ trưꢞng, vꢉ marketting, vꢉ các ưu, nhưꢜc ñiꢊm
cꢙa các phꢐn mꢉm khác ñã có trong lĩnh vꢋc này. Nꢌu không, sꢅn phꢁm cꢙa anh ta sꢝ lꢂc
hꢏu hoꢡc sꢝ rꢃt khó sꢗ dꢑng, sꢝ không ñưꢜc các ñꢕi tác ngân hàng tin dùng.
Thꢙ năm, nhân lꢋc CNTT là nhꢈng ngưꢞi tiꢌp cꢏn nhanh nhꢃt các luꢛng thông tin
nghꢉ nghiꢀp ꢆ quy mô thꢌ giꢄi và khu vꢋc, do ñó ñòi hꢠi vꢉ giao tiꢌp, dân chꢙ và ñãi ngꢇ
cꢙa hꢍ khá cao. Hꢍ là nhꢈng ngưꢞi phꢅi làm viꢀc rꢃt nhiꢉu vꢄi máy tính, vꢄi Internet, vꢄi
các công nghꢀ mꢄi. Các thông tin trên Internet là vô cùng cꢏp nhꢏt, nóng hꢢi. ꢣ trên mꢂng,
hꢍ không chꢔ có giao tiꢌp vꢄi nhꢈng ngưꢞi trong nưꢄc mà có thꢊ giao lưu vꢄi rꢃt nhiꢉu
ngưꢞi trên khꢒp thꢌ giꢄi. Hꢍ phꢅi là nhꢈng ngưꢞi luôn cꢕ gꢒng tꢂo ra nhꢈng công nghꢀ
mꢄi, nhꢈng sꢅn phꢁm mꢄi, khác biꢀt. Do vꢏy, viꢀc tiꢌp cꢏn các luꢛng thông tin mꢄi nhꢃt là
vô cùng cꢐn thiꢌt, có ý nghĩa quan trꢍng ñꢕi vꢄi sꢋ phát triꢊn nghꢉ nghiꢀp cꢙa hꢍ.
Nhꢈng ñꢡc ñiꢊm trên cho thꢃy, các biꢀn pháp và chính sách quꢅn lí cꢙa Nhà nưꢄc ñꢕi
vꢄi nguꢛn nhân lꢋc này phꢅi hꢌt sꢎc khéo léo ñꢊ hꢍ vꢓa tuân thꢙ ñúng pháp luꢏt vꢓa phát
huy ñưꢜc cao ñꢇ tính sáng tꢂo cꢙa mình.
2.3. Thꢇc trꢆng nguꢋn nhân lꢇc CNTT ꢌ Viꢍt Nam
Hiꢀn nay, hꢐu hꢌt mꢍi khía cꢂnh cꢙa ñꢞi sꢕng ñꢉu liên quan ñꢌn CNTT, nhu cꢐu vꢉ
nhân lꢋc CNTT vꢚn còn là "cơn khát" cꢙa thꢘ trưꢞng Viꢀt Nam.
2.3.1 Sꢎ lưꢏng nhân lꢇc CNTT
Sꢕ lưꢜng nguꢛn nhân lꢋc CNTT tăng lên qua các năm ñưꢜc thꢊ hiꢀn rõ ꢆ các bꢅng sau:
Bꢗng 1: Nhân lꢐc công nghiꢅp CNTT
Nguꢀn: Bꢁ Thông tin và Truyꢂn thông
120
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Bꢗng 2: Nhân lꢐc viꢞn thông, Internet
Nguꢀn: Bꢁ Thông tin và Truyꢂn thông
Bꢗng 3: Nhân lꢐc CNTT trong cơ quan Nhà nưꢇc
Nguꢀn: Bꢁ Thông tin và Truyꢂn thông
Bꢗng 4: Tꢟ lꢅ ñơn vꢕ có cán bꢃ chuyên trách hoꢚc bán chuyên trách vꢍ an toàn thông tin
2.3.2. Đào tꢆo nguꢋn nhân lꢇc CNTT
Trong thꢞi gian qua, Chính phꢙ ñã rꢃt quan tâm ñꢌn công tác giáo dꢑc, ñào tꢂo, ñꢡc
biꢀt ꢆ lĩnh vꢋc CNTT. Hiꢀn ñꢃt nưꢄc ñang ñꢎng trưꢄc vꢏn hꢇi lꢄn vꢉ CNTT.
ꢀ Đào tꢆo ñꢆi hꢂc, cao ñꢐng (ĐH, CĐ) CNTT
Năm 2013, Hꢀ thꢕng ñào tꢂo nguꢛn nhân lꢋc CNTT − TT vꢄi 290 trưꢞng ñꢂi hꢍc và
cao ñꢤng có ñào tꢂo vꢉ CNTT, viꢥn thông (không tăng tꢓ năm 2011).
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 9/2016
121
Bꢗng 5: Sꢉ lưꢋng trưꢀng ĐH, CĐ có ñào tꢁo CNTT, ñiꢅn tꢠ, viꢞn thông
Bꢗng 6: Chꢟ tiêu tuyꢈn sinh và tꢟ lꢅ tuyꢈn sinh ĐH, CĐ chuyên ngành CNTT, ñiꢅn tꢠ, viꢞn thông
Bꢗng 7: Sꢉ lưꢋng sinh viên CNTT, ñiꢅn tꢠ, viꢞn thông hꢅ chính quy
Đꢕi vꢄi ñào tꢂo Đꢂi hꢍc, Cao ñꢤng, tꢢng sꢕ chꢔ tiêu tuyꢊn sinh Công nghꢀ thông tin và
truyꢉn thông là trên 67.500 sinh viên (tăng gꢐn 3.000 chꢑ tiêu so vꢄi năm 2012) chiꢌm gꢒn
122
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
8% tꢢng chꢔ tiêu tuyꢊn sinh (do các ngành khác tăng chꢔ tiêu tuyꢊn sinh). Tuy nhiên,
chꢔ 55.000 sinh viên thꢋc tꢌ ñưꢜc tuyꢊn, ñꢆt 82%.
ꢀ Đào tꢆo nghꢓ
Đꢕi vꢄi ñào tꢂo nghꢉ, cꢅ nưꢄc có 228 trưꢞng ñào tꢂo vꢉ CNTT, viꢥn thông (tăng gꢃp
ñôi so vꢄi 2012) vꢄi sꢕ hꢍc viên nhꢏp hꢍc là trên 24.500 và tꢔ lꢀ nhꢏp hꢍc cũng chꢔ
ñꢂt 81%.
Bꢗng 8: Sꢉ lưꢋng trưꢀng CĐ nghꢍ, trung cꢌp có ñào tꢁo vꢍ CNTT, ñiꢅn tꢠ, viꢞn thông
Nguꢀn: Tꢃng cꢄc Dꢅy nghꢂ và Kꢆt quꢇ khꢇo sát các trưꢈng ñào tꢅo nghꢂ trên cꢇ nưꢉc
Bꢗng 9: Sꢉ lưꢋng hꢂc viên hꢂc nghꢍ CNTT, ñiꢅn tꢠ, viꢞn thông nhꢒp hꢂc thꢐc tꢎ
Bꢗng 10: Tꢟ lꢅ tuyꢈn sinh ñào tꢁo nghꢍ ngành CNTT, ñiꢅn tꢠ, viꢞn thông
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 9/2016
123
Viꢀc ñào tꢂo nguꢛn nhân lꢋc CNTT ñã ñꢂt ñưꢜc nhꢈng kꢌt quꢅ nhꢃt ñꢘnh. Mꢇt sꢕ nhà
trưꢞng ñã chꢙ ñꢇng ñưa ra các chương trình hꢜp tác vꢄi các doanh nghiꢀp, liên doanh liên
kꢌt vꢄi nưꢄc ngoài; các loꢂi hình ñào tꢂo rꢃt ña dꢂng, tꢂo ñiꢉu kiꢀn cho nhiꢉu ñꢕi tưꢜng có
thꢊ tham gia các khoá hꢍc.
Sꢋ bùng nꢢ ñào tꢂo CNTT ngày càng gia tăng. Điꢉu này chúng ta ñã thꢃy rõ ꢆ các
bꢅng sꢕ liꢀu trên. Sꢋ ñào tꢂo rꢃt ña dꢂng ꢆ hꢐu hꢌt các trưꢞng tꢓ trung cꢃp ñꢌn ñꢂi hꢍc, tꢓ
công lꢏp ñꢌn dân lꢏp, tꢓ ñào tꢂo gꢐn ñꢌn ñào tꢂo xa, tꢂi chꢎc ñꢌn chính quy và ñꢕi vꢄi các
trưꢞng chuyên ngành, hꢐu như mꢖi trưꢞng ñꢉu có khoa CNTT. Sꢕ lưꢜng các trưꢞng ñào
tꢂo ñã tăng lên nhưng vꢚn chưa cung cꢃp ñꢙ cho xã hꢇi.
Chꢃt lưꢜng ñào tꢂo nguꢛn nhân lꢋc CNTT vꢚn chưa theo kꢘp trình ñꢇ cꢙa mꢇt sꢕ nưꢄc
tiên tiꢌn trong khu vꢋc; chưa ñáp ꢎng ñưꢜc yêu cꢐu cꢙa các ñơn vꢘ sꢗ dꢑng, nhꢃt là các DN
nưꢄc ngoài, các khu công nghiꢀp vꢉ CNTT có ñꢐu tư lꢄn. Công tác ñào tꢂo CNTT cũng
chưa ñáp ꢎng ñưꢜc nhu cꢐu ꢎng dꢑng và phát triꢊn các phꢐn mꢉm ꢎng dꢑng chuyên ngành;
chưa hình thành hꢀ thꢕng chꢎng chꢔ quꢕc gia vꢉ ñào tꢂo CNTT ñꢊ viꢀc ñào tꢂo ñưꢜc chuꢁn
hoá và liên thông. Đꢇi ngũ giꢅng viên vꢓa thiꢌu vꢉ sꢕ lưꢜng và còn nhiꢉu hꢂn chꢌ vꢉ chꢃt
lưꢜng, khó tuyꢊn dꢑng ñưꢜc ngưꢞi giꢠi. Khoꢅng cách giꢈa ñào tꢂo vꢄi thꢋc tꢌ nhu cꢐu sꢗ
dꢑng nhân lꢋc ngành CNTT tꢂi doanh nghiꢀp là quá xa. Đa sꢕ sinh viên sau khi tꢕt nghiꢀp
chưa giꢠi kiꢌn thꢎc, kĩ năng và ngoꢂi ngꢈ. Sꢕ sinh viên ra trưꢞng làm viꢀc ñưꢜc ngay chꢔ
chiꢌm khoꢅng 30%, còn lꢂi phꢅi ñào tꢂo bꢢ sung. Theo thꢕng kê cꢙa Viꢀn Chiꢌn lưꢜc
CNTT và truyꢉn thông, hiꢀn nay 72% sinh viên ngành CNTT không có kinh nghiꢀm thꢋc
hành, 42% thiꢌu kĩ năng làm viꢀc nhóm [4].
Sinh viên ra trưꢞng vꢚn còn thꢃt nghiꢀp trong khi nhu cꢐu vꢉ chuyên gia CNTT lꢂi
chưa ñꢙ. Xã hꢇi thiꢌu nhân lꢋc CNTT, khꢅ năng liên kꢌt giꢈa các trưꢞng còn yꢌu, các cơ
sꢆ dꢈ liꢀu quꢕc gia chưa liên kꢌt tꢋ ñꢇng vꢄi hꢀ thꢕng các ꢎng dꢑng tác nghiꢀp và diꢀn
khai thác thông tin phꢑc vꢑ nghiꢀp vꢑ, chính sách còn hꢂn chꢌ.
2.3.3. Nhu cꢒu cꢊa thꢁ trưꢔng ñꢎi vꢕi nguꢋn nhân lꢇc CNTT
− Nhu cꢐu cꢙa thꢘ trưꢞng ñꢕi vꢄi nguꢛn nhân lꢋc CNTT ñang rꢃt lꢄn. Theo khꢅo sát
cꢙa Trung tâm giꢄi thiꢀu viꢀc làm sꢕ 2, Sꢆ Lao ñꢇng − Thương binh và Xã hꢇi (LĐ – TB −
XH) Hà Nꢇi trong quý 1/2016 cho thꢃy, nhóm ngành CNTT dꢚn ñꢐu vꢉ nhu cꢐu sꢗ dꢑng
lao ñꢇng ꢆ cꢅ 3 trình ñꢇ ĐH, CĐ và trung cꢃp bꢆi nhân lꢋc ngành này ñang thiꢌu hꢑt rꢃt
lꢄn. Trong khi ñó, mꢖi năm các trưꢞng ñào tꢂo chꢔ cung cꢃp 32.000 sinh viên tꢕt nghiꢀp
CNTT và các ngành có liên quan ñꢌn CNTT.
− Cơ hꢇi viꢀc làm cho sinh viên CNTT rꢃt nhiꢉu.
+ Đꢂi diꢀn Tꢏp ñoàn FPT khꢤng ñꢘnh, ưꢄc tính trong giai ñoꢂn 2016 − 2020, tꢏp ñoàn
này cꢐn tuyꢊn khoꢅng 50.000 nhân sꢋ ꢆ nhiꢉu vꢘ trí, tꢓ sinh viên thꢋc tꢏp, quꢅn lí tꢄi lãnh
ñꢂo cꢃp cao trong các khꢕi ngành kĩ thuꢏt, công nghꢀ, kinh tꢌ... Trong ñó, FPT Software có
124
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
nhu cꢐu tuyꢊn dꢑng lꢄn nhꢃt. FPT Software hiꢀn có khoꢅng 9.000 cán bꢇ nhân viên ñang
làm viꢀc tꢂi, Viꢀt Nam và các nưꢄc khác như Mĩ, Nhꢏt Bꢅn, Singapore, Đꢎc, Slovakia,
Pháp, Anh, Hàn Quꢕc... Dꢋ kiꢌn trong 3 năm tꢄi, FPT Software cꢐn tuyꢊn mꢄi 10.000
ngưꢞi và 50% trong sꢕ ñó là sinh viên các ngành CNTT và ngoꢂi ngꢈ mꢄi ra trưꢞng.
+ Tꢂi Ngày hꢇi viꢀc làm CNTT cꢙa ĐH Quꢕc gia Hà Nꢇi, Trưꢆng ban Nhân sꢋ Tꢏp
ñoàn CMC, khꢤng ñꢘnh dꢋa trên cơ sꢆ kꢌt quꢅ hoꢂt ñꢇng và tꢕc ñꢇ tăng trưꢆng tꢕt, tꢓ nay
ñꢌn năm 2018, mꢖi năm CMC sꢝ dành 500 cơ hꢇi thꢋc tꢏp và viꢀc làm cho sinh viên.
+ Hiꢀn nay, Viꢀt Nam thuꢇc nhóm dꢚn ñꢐu cꢙa gia công phꢐn mꢉm và phát triꢊn ꢎng
dꢑng di ñꢇng. "Có nhiꢉu vꢘ trí thiꢌu nhân lꢋc trꢐm trꢍng như lꢏp trình di ñꢇng, ñiꢀn toán
ñám mây, quꢅn trꢘ mꢂng, chuyên gia bꢅo mꢏt và an ninh mꢂng...". Ông Trương Gia Bình,
Chꢙ tꢘch Hiꢀp hꢇi Phꢐn mꢉm và dꢘch vꢑ CNTT, Viꢀt Nam (Vinasa), kiêm Chꢙ tꢘch Tꢏp
ñoàn CNTT FPT ñã khꢤng ñꢘnh như vꢏy.
+ Tiꢌn sĩ Nguyꢥn Thꢘ Lan Hương, nguyên Viꢀn trưꢆng Viꢀn Khoa hꢍc − Lao ñꢇng
(Bꢇ LĐ − TB − XH), cho rꢟng trong thꢞi ñꢂi khoa hꢍc công nghꢀ, bꢃt cꢎ ngành nghꢉ nào
cũng cꢐn ñꢌn sꢋ hꢖ trꢜ cꢙa CNTT, cùng vꢄi bán lꢦ, CNTT sꢝ là ngành hút lao ñꢇng trong
tương lai. Bꢇ LĐ − TB − XH dꢋ báo, nhu cꢐu tuyꢊn dꢑng cꢙa ngành thông tin và truyꢉn
thông năm 2016 tăng 115.000 ngưꢞi (4,5% so vꢄi năm 2015). Đây sꢝ là cơ hꢇi lꢄn cho
nhꢈng ai yêu thích CNTT.
− Viꢀt Nam hiꢀn vꢚn ñang là ñiꢊm khan hiꢌm nguꢛn nhân lꢋc CNTT, con sꢕ thiꢌu hꢑt
78.000 nhân lꢋc CNTT mꢖi năm ñã nói lên ñiꢉu ñó. Theo báo cáo vꢉ ngành CNTT do
VietnamWorks công bꢕ cuꢕi năm 2015, trong 3 năm gꢐn ñây, sꢕ lưꢜng công viꢀc cꢙa
ngành này ñã tăng trung bình 47%/ năm. Tuy nhiên, sꢕ lưꢜng nhân sꢋ ngành này chꢔ tăng ꢆ
mꢎc trung bình 8%. Đó là do sꢕ công ty tuyꢊn dꢑng tăng 69% so vꢄi năm 2012 và sꢕ công
ty phꢐn mꢉm tăng ñꢌn 124% chꢔ trong vòng 4 năm. Theo ưꢄc tính cꢙa VietnamWorks, nꢌu
tiꢌp tꢑc tăng trưꢆng nhân lꢋc ꢆ mꢎc 8%, Vietnam sꢝ thiꢌu hꢑt khoꢅng 78.000 nhân lꢋc
CNTT mꢖi năm và ñꢌn năm 2020 sꢝ thiꢌu hơn 500.000 nhân lꢋc, chiꢌm hơn 78% tꢢng sꢕ
nhân lꢋc CNTT thꢘ trưꢞng cꢐn [5].
2.4. Mꢖt sꢎ ñꢓ xuꢗt ñꢉ phát triꢉn nguꢋn nhân lꢇc CNTT Viꢍt Nam
+ Đꢊ có thꢊ cꢂnh tranh trên ñꢃu trưꢞng quꢕc tꢌ, nhân lꢋc CNTT Viꢀt Nam cꢐn nâng
"chuꢁn" nhiꢉu kĩ năng: kĩ năng phân tích và thiꢌt kꢌ hꢀ thꢕng không chꢔ ꢆ tꢐm quꢕc gia mà
ꢆ cꢅ tꢐm khu vꢋc" [6]. Nhân lꢋc CNTT Viꢀt Nam cũng cꢐn trang bꢘ các "hành trang" bꢒt
buꢇc như: ngoꢂi ngꢈ tꢕt, trình ñꢇ chuyên môn cao (ñꢡc biꢀt có nhꢈng chꢎng chꢔ quꢕc tꢌ
như MCITP, CCNA/CCNP, PMP, Network+/A+...) ñꢊ có thꢊ cꢂnh tranh ꢆ môi trưꢞng toàn
cꢐu hoá [7].
+ Cꢐn ñꢁy mꢂnh nhiꢉu hình thꢎc phát triꢊn nhꢈng tài năng CNTT
− Tꢢ chꢎc nhiꢉu cuꢇc thi vꢉ CNTT trên các phương tiꢀn thông tin ñꢂi chúng.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 9/2016
125
− Có nhiꢉu hình thꢎc quꢅng bá ñꢊ thu hút các cá nhân, doanh nghiꢀp tham gia cuꢇc thi.
− Cꢐn thành lꢏp nhiꢉu Quꢧ hꢖ trꢜ phát triꢊn nhân lꢋc CNTT
+ Cꢐn tꢂo ñiꢉu kiꢀn thuꢏn lꢜi cho sinh viên các trưꢞng Cao ñꢤng, Trung hꢍc chuyên
nghiꢀp, Đꢂi hꢍc vay vꢕn ñꢊ tham gia các khoá hꢍc CNTT mà không thuꢇc chương trình
chính quy ñꢂi hꢍc, cao ñꢤng; hoꢡc các doanh nghiꢀp có nhu cꢐu ñào tꢂo nhꢟm bꢢ sung,
nâng cao trình ñꢇ cꢙa nhân viên, theo hꢍc các chương trình ñào tꢂo CNTT; hoꢡc các ñơn vꢘ
ñào tꢂo có nhu cꢐu vay vꢕn cho hꢍc viên vay lꢂi ñꢊ theo hꢍc các chương trình ñào tꢂo cꢙa
ñơn vꢘ ñó.
+ Các trưꢞng cꢐn ñꢁy mꢂnh ñꢐu tư cơ sꢆ hꢂ tꢐng CNTT, các trang thiꢌt bꢘ giꢅng dꢂy,
ñꢡc biꢀt là hꢀ thꢕng máy tính vꢄi chꢃt lưꢜng cao.
+ Ngành CNTT hiꢀn nay thưꢞng tuyꢊn sinh theo khꢕi A và A1 nhưng thꢋc tꢌ môn
Hoá hꢍc, Vꢏt Lí không phꢑc vꢑ trꢋc tiꢌp cho viꢀc ñào tꢂo CNTT. Các trưòng nên chuyꢊn
ñꢢi xét các môn: Toán, Tin hꢍc và Tiꢌng Anh.
+ Cꢐn gꢒn ñào tꢂo vꢄi thꢋc tꢌ doanh nghiꢀp
ꢁ Nhà trưꢞng cꢐn chꢙ ñꢇng trong viꢀc làm cꢐu nꢕi cho sinh viên và doanh nghiꢀp,
tăng cưꢞng hꢜp tác vꢄi các tꢢ chꢎc chuyên nghiꢀp, ñào tꢂo ngꢒn hꢂn theo ñơn ñꢡt hàng tꢓ
doanh nghiꢀp phꢐn mꢉm như chuyên viên thꢗ nghiꢀm, quꢅn lí ñꢉ án, phân tích nghiꢀp vꢑ,
kiꢌn trúc hꢀ thꢕng.
ꢁ Hình thành chuꢖi mô hình ñào tꢂo theo ñꢡt hàng, theo ñꢘa chꢔ cꢙa các ñơn vꢘ sꢗ
dꢑng lao ñꢇng, chuꢖi ñào tꢂo hưꢄng tꢄi thoꢅ mãn tiêu chuꢁn tuyꢊn dꢑng cꢙa doanh nghiꢀp.
Chuꢖi này gꢛm nhiꢉu trung tâm ñào tꢂo liên kꢌt vꢄi nhau, ñào tꢂo bꢢ sung nhꢈng kiꢌn thꢎc
kĩ năng mà các trưꢞng không dꢂy như công nghꢀ mꢄi, kiꢌn thꢎc kinh doanh, quy trình
quꢅn lí chꢃt lưꢜng.
ꢁ Các doanh nghiꢀp nên chꢍn cách tuyꢊn sinh viên mꢄi ra trưꢞng chưa có kinh
nghiꢀm nhưng có tiꢉm năng rꢛi ñào tꢂo lꢂi ñꢊ giꢅi quyꢌt vꢃn ñꢉ "khát" nhân lꢋc.
ꢁ Các cơ quan chꢎc năng và các doanh nghiꢀp nên dꢋ báo nhu cꢐu tuyꢊn dꢑng tꢓ sꢄm
ñꢊ các cơ sꢆ ñào tꢂo có thꢞi gian chuꢁn bꢘ giáo trình, phương án thꢋc hiꢀn. Các doanh
nghiꢀp trong và ngoài nưꢄc sꢝ tiꢌn hành ñꢐu tư cꢑ thꢊ vào các cơ sꢆ ñào tꢂo ñꢊ chꢙ ñꢇng
hơn trong viꢀc tìm kiꢌm nguꢛn nhân lꢋc chꢃt lưꢜng cao.
+ Bꢇ Tài chính ñang thꢋc hiꢀn văn bꢅn ñꢉ xuꢃt giꢅm 50% thuꢌ thu nhꢏp cá nhân phꢅi
nꢇp ñꢕi vꢄi thu nhꢏp tꢓ tiꢉn lương, tiꢉn công cꢙa các cá nhân làm trong lĩnh vꢋc CNTT
thuꢇc lĩnh vꢋc công nghꢀ cao, ꢎng dꢑng công nghꢀ cao trong nông nghiꢀp, chꢌ biꢌn nông
sꢅn trong 4 năm, tꢓ 1/1/2017 ñꢌn hꢌt 31/12/2020 [8]. Đꢉ xuꢃt này cꢙa Bꢇ Tài chính chꢒc
chꢒn sꢝ ñưꢜc Quꢕc hꢇi phê chuꢁn vào kì hꢍp thꢎ 2 Quꢕc hꢇi khoá XIV, giúp nhân lꢋc
CNTT có thêm ñꢇng lꢋc, ngày càng tin tưꢆng hơn vào ngành nghꢉ mình ñã lꢋa chꢍn, ñóng
góp hơn nꢈa cho sꢋ phát triꢊn CNTT nưꢄc nhà.
126
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
3. KꢘT LUꢙN
Tꢓ thꢋc trꢂng, thiꢌt nghĩ cꢐn có nhꢈng giꢅi pháp tꢢng hꢜp, song hành, gꢒn kꢌt giꢈa cơ
sꢆ ñào tꢂo và các cơ quan, doanh nghiꢀp sꢗ dꢑng nguꢛn nhân lꢋc CNTT ñꢊ nguꢛn nhân lꢋc
CNTT ngày càng phát triꢊn, xoá tan "cơn khát" hiꢀn nay.
Đꢂi hꢇi XII cꢙa Đꢅng ñã ñưa ra nhꢈng quyꢌt sách mꢄi, ñúng ñꢒn, mꢂnh mꢝ, phù hꢜp
ñꢊ phát huy thuꢏn lꢜi, vưꢜt qua mꢍi khó khăn, tiꢌp tꢑc ñưa ñꢃt nưꢄc ta phát triꢊn nhanh,
bꢉn vꢈng, ñáp ꢎng kì vꢍng cꢙa cán bꢇ, ñꢅng viên và Nhân dân. Đꢊ thꢋc hiꢀn thành công
chꢙ trương tiꢌp tꢑc ñꢢi mꢄi mô hình tăng trưꢆng, cơ cꢃu lꢂi nꢉn kinh tꢌ; ñꢁy mꢂnh công
nghiꢀp hoá, hiꢀn ñꢂi hoá gꢒn vꢄi phát triꢊn kinh tꢌ tri thꢎc; hoàn thiꢀn thꢊ chꢌ, phát triꢊn
kinh tꢌ thꢘ trưꢞng ñꢘnh hưꢄng xã hꢇi chꢙ nghĩa [1], mꢇt trong nhꢈng giꢅi pháp quan trꢍng
chính là phát triꢊn nguꢛn nhân lꢋc CNTT.
TÀI LIꢚU THAM KHꢛO
1. Nghꢕ quyꢎt Đꢁi hꢃi ñꢁi biꢈu toàn quꢉc lꢏn thꢙ XII Đꢗng Cꢃng sꢗn Viꢅt Nam, ngày 28 tháng 1
năm 2016
2. Luꢒt Công nghꢅ cao, sꢕ 21/2008/QH12, ñưꢜc Quꢕc hꢇi nưꢄc Cꢇng hoà xã hꢇi chꢙ nghĩa Viꢀt
Nam khoá XII, kì hꢍp thꢎ 4 thông qua ngày 13 tháng 11 năm 2008
3. Http://ictnews.vn/cntt/6ꢨnamꢨdoanhꢨthuꢨcongꢨnghiepꢨcnttꢨvietꢨnamꢨtangꢨganꢨgapꢨ7ꢨlanꢨ
140859.ict4.
4. Http://dantri.com.vn/sucꢨmanhꢨso/chiꢨ15ꢨsinhꢨvienꢨcnttꢨmoiꢨtotꢨnghiepꢨdapꢨungꢨduocꢨyeuꢨ
cauꢨcuaꢨdoanhꢨnghiepꢨ1432948097.htm
5. Http://thanhnien.vn/giaoꢨduc/nhuꢨcauꢨnhanꢨlucꢨcongꢨngheꢨthongꢨtinꢨtangꢨcao 705924.html
6. Http://tuoitre.vn/tin/nhipꢨsongꢨtre/20160805/nhanꢨlucꢨnganhꢨcongꢨngheꢨthongꢨtinꢨseꢨconꢨ
khatꢨdaiꢨdai/1149487.html
7. Http://scs.vn/tinꢨtuc/deꢨxuatꢨgiamꢨ50ꢨthueꢨtncnꢨchoꢨnguoiꢨlamꢨcnttꢨtrongꢨ4ꢨnam.html
DEVELOPING IT HUMAN RESOURCE IN VIETNAM
Abstract: Every year, Vietnam's IT area has been developing rapidly with a high growth
rate attracting a huge amount of labor. There are many factors contributing to the
outstanding achievements in the field of IT such as the policy of the State, the efforts of
enterprises, the people... but an extremely important and meaningful key decision is IT
human resources. IT human resource is now increasing in quantity and quality; however, so
far, human resource has not yet met the developing needs of the industry. The article focuses
on some characteristics of IT human resources to assess the status of IT human resources in
Viet Nam and give some suggestions aiming to develop human resources in the future.
Keywords: IT, human resource, IT human resource
11 trang
12280
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông tin ở Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phat_trien_nguon_nhan_luc_cong_nghe_thong_tin_o_viet_nam.pdf
