Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin trên Báo cáo tài chính trong doanh nghiệp quản lý và khai thác công trình thủy lợi Việt Nam
ISSN 1859-3666
MỤCꢀLỤC
KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ
1. Nguyễn Thị Uyên Uyên và Lê Trương Niệm - Tác động của đa dạng hóa đến rủi ro phi hệ thống
của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Mã số: 151.1FiBa.11
The Impact of Diversification on Non-systematic Risk of Listed Companies on Vietnam Stock
Market
2
2. Nguyễn Bích Ngọc - Hiệu quả xã hội của tổ chức tài chính vi mô tại Việt Nam từ lý thuyết đến thực
tiễn. Mã số: 151.1mEco.11
The Social Impact of Microfinance Institutions in Vietnam from Theory to Practice
3. Đoàn Thị Hồng Nhung - Ảnh hưởng của lợi thế thương mại đến giá trị thị trường của các công ty
niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Mã số: 151.1FiBa.11
Studying the effect of goodwill on the market value of companies listed on Vietnam’s stock
market
14
26
4. Nguyễn Đắc Hưng - Mối quan hệ giữa doanh nghiệp Logistics và hoạt động kinh doanh ngân hàng
thương mại bị tác động bởi đại dịch Covid-19. Mã số: 151.1SMET.12
The Relationship between Logistics Businesses and Commercial Bank Operation under
Influence of Covid-19 Pandemic
35
QUẢN TRỊ KINH DOANH
5. Cảnh Chí Hoàng và Nguyễn Hữu Khôi - Nghiên cứu khám phá tác động của các nhân tố lập luận
đạo đức đến thái độ và ý định hành vi mua của người tiêu dùng hàng nhái tại Việt Nam. Mã số:
151.2BMkt.21
Research on the Impact of Moral Reasoning Strategies on the Buying Attitude, Intention, and
Behaviour of Counterfeit Product Consumers in Vietnam
6. Hoàng Thị Mai Lan - Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin trên Báo cáo tài
chính trong doanh nghiệp quản lý và khai thác công trình thủy lợi Việt Nam. Mã số: 151.2FiBa.22
Research on factors affecting the quality of accounting information on financial statements in
Vietnamese Irrigation and Drainage Management Companies
42
50
7. Đặng Thị Minh Nguyệt, Ngô Thị Thành, Dương Thị Tình và Trần Thị Thảo Hương - Yếu tố
tác động đến hành vi sử dụng ví điện tử của sinh viên khối ngành kinh tế các trường đại học tại Hà
Nội. Mã số: 151.2FiBa.21
62
Factors Affecting E-wallet Use by Students of Economics at Universities in Ha Noi
Ý KIẾN TRAO ĐỔI
8. Lê Quân và Mai Hoàng Anh - Doanh nghiệp khoa học và công nghệ trong trường đại học công
lập tại Việt Nam - thực trạng và giải pháp. Mã số: 151.3GEMg.32
Science and Technology Enterprises in Public Universities in Vietnam – Situation and
Solution
9. Mai Anh Vũ và Hà Thị Lan - Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của sinh viên đối
với chất lượng dịch vụ đào tạo tại Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa. Mã số:
151.3GEMg.32
70
80
A Study on the Factors Affecting Student Satisfaction with the Training Quality at Thanh Hóa
University of Culture, Sports, and Tourism
khoa học
1
thương mại
Số 151/2021
1
QUẢN TRỊ KINH DOANH
NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN
TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP QUẢN LÝ
VÀ KHAI THÁC CÔNG TRÌNH THỦY LỢI VIỆT NAM
Hoàng Thị Mai Lan
Đại học Thủy lợi
Email: lanhtm@tlu.edu.vn
Ngày nhận: 01/01/2021
Ngày nhận lại: 27/02/2021
Ngày duyệt đăng: 03/03/2021
ghiên cứu xem xét mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến chất lượng thông tin trên báo cáo
tài chính trong doanh nghiệp quản lý và khai thác công trình thủy lợi Việt Nam. Tác giả sử dụng
N
phương pháp nghiên cứu định lượng dựa trên dữ liệu thu thập được thông qua phỏng vấn các giám đốc, kế
toán trưởng, kiểm toán viên và người sử dụng báo cáo tài chính của các doanh nghiệp này trên toàn quốc.
Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng thông tin trên báo cáo tài chính đạt mức trung bình và thấy có 7
nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng thông tin trên báo cáo tài chính là năng lực nhân viên kế toán với ứng
dụng công nghệ thông tin trong kế toán, kiểm toán viên độc lập, kiểm soát nội bộ, cơ chế tài chính, cấu trúc
vốn và ngành nghề kinh doanh. Trên cơ sở đo lường sự tác động của các nhân tố tới chất lượng thông tin
trên báo cáo tài chính, tác giả đề xuất một số khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng thông tin trên báo
cáo tài chính.
Từ khóa: Báo cáo tài chính, nhân tố ảnh hưởng, chất lượng thông tin.
JEL Classifications: D85, L15, M11
1. Giới thiệu
lý và hoạt động của DN mình. Một trong những cơ
sở của việc nâng cao hiệu quả quản lý là các cơ
quan quản lý nhà nước cũng như ban lãnh đạo của
VIDMC cần được cung cấp đầy đủ thông tin kế
toán chất lượng.
Các tổ chức doanh nghiệp ngày nay đang hoạt
động và cạnh tranh trong thời đại thông tin.
Thông tin đang trở thành tài nguyên quan trọng
của hầu hết các tổ chức, nền kinh tế và xã hội.
Thông tin kế toán được mô tả như là một khoa
học thông tin, được sử dụng để thu thập, phân loại
và xử lý dữ liệu tài chính. Những người sử dụng
thông tin kế toán có thể đánh giá tình trạng tài
chính của doanh nghiệp bằng cách phân tích các
báo cáo tài chính (BCTC). Chất lượng thông tin
(CLTT) có thể được mô tả như là tính hữu ích của
thông tin trên BCTC cho người sử dụng thông tin.
Thông tin hữu ích là thông tin phù hợp với mục
đích sử dụng và người sử dụng thông tin đó có thể
đưa ra được các quyết định đáng mong đợi từ việc
sử dụng các thông tin này.
Trong khi đó, CLTT kế toán bị tác động chi phối
bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, việc nhận
diện các nhân tố ảnh hưởng và xác định mức độ ảnh
hưởng đến CLTT trên BCTC trong VIDMC là cần
thiết để nâng cao CLTT kế toán trên BCTC, đáp ứng
được yêu cầu của người sử dụng thông tin, nhằm
đảm bảo trách nhiệm giải trình, giám sát hiệu quả
hoạt động và đảm bảo tuân thủ pháp luật và các quy
định của doanh nghiệp.
2. Tổng quan nghiên cứu
Trong quá trình tiếp cận nghiên cứu các công
trình, tác giả tiến hành khái quát hóa các công trình
nghiên cứu có liên quan đến đề tài bao gồm: Các
nghiên cứu về CLTT trên BCTC và các nghiên cứu
về nhân tố tác động đến CLTT trên BCTC.
2.1. Các nghiên cứu về chất lượng thông tin
trên báo cáo tài chính
Các doanh nghiệp quản lý và khai thác công
trình thủy lợi Việt Nam (VIDMC) là doanh nghiệp
nhà nước và công ích - là những DN sử dụng công
quỹ và nguồn lực khan hiếm của nhà nước và cung
cấp dịch vụ thiết yếu gắn với đời sống sản xuất
nông nghiệp. Để có thể thực hiện được sứ mệnh
của mình thì VIDMC cần nâng cao hiệu quả quản
Trên cơ sở nghiên cứu các công trình nghiên cứu
trước đây, nhóm tác giả Ferdy van Beest và cộng sự
khoa học
!
thương mại
50
Số 151/2021
QUẢN TRỊ KINH DOANH
(2009) đã tổng hợp bốn mô hình đo lường chất lượng lượng dữ liệu, làm việc theo nhóm, quan điểm về
thông tin kế toán và chỉ ra ưu nhược điểm của từng chất lượng dữ liệu rõ ràng, văn hóa tổ chức và cam
mô hình bao gồm: Mô hình đo lường chất lượng lợi kết quản lý cấp trung. Cũng hướng nghiên cứu này,
nhuận, Mô hình đo lường chất lượng thông tin kế bằng phương pháp nghiên cứu định lượng, Rapina
toán trong mối liên hệ với phản ứng của thị trường (2014) đã chỉ ra chất lượng thông tin kế toán bị ảnh
chứng khoán, Mô hình đo lường chất lượng thông tin hưởng bởi nhân tố cam kết quản lý, văn hóa doanh
báo cáo thông qua đánh giá các nhân tố ảnh hưởng nghiệp và cơ cấu tổ chức. Cam kết quản lý là sự
đến lượng BCTC, Mô hình đánh giá chất lượng tham gia của ban quản lý cấp cao, quản lý cấp trung
thông tin kế toán dựa trên các đặc điểm định tính của trong các mục tiêu xây dựng và phát triển các hệ
chất lượng thông tin theo các chuẩn mực kế toán thống thông tin kế toán. Văn hóa doanh nghiệp là
(IFRS, GAPP, quốc gia). Nhóm nghiên cứu đã kế kiến thức xã hội giữa các thành viên trong doanh
thừa mô hình đánh giá CLTT trên BCTC dựa trên nghiệp đó, đó là hình vi, thái độ của người lao động
đặc điểm định tính của chất lượng thông tin theo yêu trên cơ sở hệ thống kiểm soát của doanh nghiệp đối
cầu của ASB và IASB từ nghiên cứu của Jones và với họ. Cơ cấu tổ chức là việc bố trí, sắp xếp các bộ
Blanchet (2000). Ưu điểm của nghiên cứu này là đã phận trong đơn vị. Cơ cấu tổ chức cho thấy sự phân
xây dựng 21 chỉ số là thước đo để đánh giá chất chia lao động, chức năng của mỗi bộ phận cũng như
lượng tất cả khía cạnh của BCTC bao gồm thông tin sự phối hợp của các bộ phận đó để đạt được mục
tài chính và thông tin phi tài chính. Mô hình này tiêu chung của doanh nghiệp.
được nhiều nhà khoa học lựa chọn để nghiên cứu các
Khi nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến sự
khía cạnh khác nhau như nghiên cứu thực trạng đặc liên kết giữa yêu cầu và khả năng của hệ thống
điểm định tính của BCTC ở Nigeria (Mbobo thông tin kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất
Erasmus và cộng sự, 2016), các yếu tố quyết định tới vừa và nhỏ ở Noor Azizi Ismail và cộng sự (2017)
chất lượng BCTC trong ngân hàng (Rasha Mahboub, đã chỉ ra 6 nhân tố tác động đến đặc điểm định tính
2017). Phương pháp này là phương pháp thích hợp của thông tin kế toán là sự phức tạp của công nghệ
nhất để đánh giá CLTT tài chính và phi tài chính một thông tin, Kiến thức của nhà quản lý/chủ sở hữu
cách toàn diện nhất. Chính vì vậy, tác giả của luận án doanh nghiệp, cam kết của nhà quản lý/chủ sở hữu
vận dụng mô hình này để làm cơ sở đánh giá chất doanh nghiệp, các chuyên gia bên ngoài doanh
lượng thông tin kế toán.
nghiệp, các chuyên gia bên trong doanh nghiệp và
Bruce Pounder (2013) cũng đưa ra các phương quy mô doanh nghiệp. Kết quả của nghiên cứu cho
pháp đo lường chất lượng thông tin kế toán bao thấy rằng các nhân tố chính ảnh hưởng đến chất
gồm: mô hình Benesh (hoặc “M-Score”), đo lường lượng thông tin kế toán, đó là quy mô của doanh
trên cơ sở phí doanh nghiệp phải trả cho kiểm toán nghiệp, mức độ phức tạp của thông tin, kiến thức kế
độc lập, đo lường trên cơ sở dự báo của các nhà toán của nhà quản lý/chủ doanh nghiệp, sự tư vấn
phân tích chứng khoán, đo lường chất lượng dồn của các hãng cung cấp dịch vụ kế toán và quản lý,
tích. Siriyama Kanthi Herath và cộng sự (2017) đã và sự tồn tại của các nhân viên công nghệ thông tin
đưa ra sáu phương pháp đo lường CLTT trên BCTC trong nội bộ doanh nghiệp.
thường được sử dụng bao gồm: điểm chuẩn, mô
Siriyama Kanthi Herath và cộng sự (2016) cho
hình trên cơ sở dồn tích, Mô hình Benesh (hoặc rằng có 10 nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin
“M-Score”), phương pháp các chỉ số của kiểm soát kế toán bao gồm quản trị lợi nhuận, sự vận hành quản
nội bộ, sự ổn định của sự dồn tích và mức độ quản trị doanh nghiệp, thị trường vốn, kiểm soát nội bộ, hệ
trị lợi nhuận.
2.2. Các nghiên cứu về nhân tố tác động đến thông tin và hệ thống thông tin kế toán, kiểm toán, chủ
chất lượng thông tin trên báo cáo tài chính nghĩa bảo thủ trong kế toán, trình bày lại BCTC, uy tín
thống báo cáo nội bộ, chuẩn mực kế toán, công nghệ
Trên cơ sở nghiên cứu về 25 nhân tố ảnh hưởng của doanh nghiệp, văn hóa, đạo đức kinh doanh, kinh
đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán, nghiệm của Tổng giám đốc, tổng giám đốc là chủ nợ
Hongjiang Xu (2003) đã chỉ ra ba yếu tố quan trọng của doanh nghiệp, quy mô doanh nghiệp, kinh nghiệm
hàng đầu ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế của ban giám đốc và quy mô ban giám đốc.
toán trong hệ thống thông tin kế toán đó là cam kết
Nguyễn Thị Phương Hồng (2016) bằng phương
quản lý cấp cao, giáo dục và đào tạo và bản chất của pháp nghiên cứu thực nghiệm đối với các công ty
hệ thống thông tin kế toán; Các yếu tố quan trọng niêm yết trên thị trường chứng khoán tại Việt Nam,
trong top thứ 2 là năng lực của nhân viên, kiểm soát nghiên cứu 23 nhân tố thuộc 5 nhóm ảnh hưởng đến
dữ liệu đầu vào, sự hiểu biết về hệ thống và chất CLTT trên BCTC của các doanh nghiệp này gồm:
khoa học
!
51
thương mại
Số 151/2021
QUẢN TRỊ KINH DOANH
nhóm nhân tố liên quan cơ cấu sở hữu, nhóm nhân
Vai trò của kế toán chính là việc cung cấp sân
tố liên quan đến quản trị công ty, nhóm nhân tố liên chơi bình đẳng thông qua việc tiết lộ đầy đủ về
quan đến đặc điểm thị trường, nhóm nhân tố liên thông tin có liên quan, đáng tin cậy và hiệu quả về
quan hiệu quả công ty. Kết quả cho thấy có 5 biến chi phí cho các nhà đầu tư và các đối tượng khác. Do
tác động thuận chiều (tính kiêm nhiệm giữa chủ tịch vậy thông tin tài chính hữu dụng khi thông tin đó
HĐQT và TGĐ, tính độc lập của HĐQT, mức độ đáp ứng được các đặc điểm định tính của thông tin.
chuyên môn tài chính của HĐQT, sự tồn tại kế Để có ích cho việc ra quyết định, thông tin tài chính
hoạch thưởng và thời gian niêm yết), 5 biến tác động phải phù hợp và đáng tin cậy (IASB, 2010). Tính
ngược chiều (quyền sở hữu bởi tổ chức, khả năng hữu dụng cho việc ra quyết định của thông tin được
thanh toán hiện hành, quy mô công ty, loại ngành tăng cường khi thông tin đó có thể so sánh, dễ hiểu,
công nghiệp, lợi nhuận và chính sách chia cổ tức), kịp thời và có thể kiểm chứng.
các biến còn lại không có tác động đến chất lượng
BCTC xét về mặt ý nghĩa thống kê.
Lý thuyết thông tin hữu dụng cho việc ra quyết
định giúp tác giả lựa chọn phương pháp đánh giá
Phạm Quốc Thuần (2016) đưa ra 10 nhân tố tác CLTT trên BCTC trong DN dựa trên các đặc điểm
động đến CLTT BCTC vào nghiên cứu của mình bao định tính của thông tin tài chính hữu dụng.
gồm: hành vi quản trị lợi nhuận, kiểm toán độc lập,
hiệu quả của hệ thống KSNB, hỗ trợ từ phía nhà
3.2. Lý thuyết thông tin
Lý thuyết thông tin hình thành vào đầu thế kỷ 20
quản trị, năng lực nhân viên, đào tạo và bồi dưỡng, mô tả các tính chất của hệ thống truyền thông cổ
quy mô doanh nghiệp, chất lượng phần mềm kế toán, điển. Đến năm 1948, nghiên cứu của Shannon đã mở
áp lực từ thuế và hai biến niêm yết và quy mô doanh ra lý thuyết thông tin hiện đại về thông tin. Nghiên
nghiệp được xem xét dưới vai trò là biến điều tiết.
cứu đã mô tả hệ thống truyền thông bao gồm 5 yếu
3. Các lý thuyết nền tảng vận dụng cho nghiên cứu tố là nguồn thông tin, máy phát, kênh, nguồn thu và
Từ kết quả nghiên cứu tổng quan, tác giả tiến người nhận. Một hệ thống truyền thông phải bắt đầu
hành phân tích các lý thuyết nền tảng có liên quan từ nguồn thông tin tạo ra một thông điệp hoặc chuỗi
bao gồm: lý thuyết về thông tin hữu dụng cho việc tin nhắn và được truyền đạt tới người quan tâm.
ra quyết định (Decision Usefulness Theory), lý
thuyết thông tin (Information Theory) và lý thuyết Jonathan F. Ross khẳng định kế toán chính là một hệ
đại diện (Agency Theory). thống truyền thông. Các sự kiện, giao dịch kinh tế là
Phát triển từ lý thuyết thông tin của Shannon,
3.1. Lý thuyết về thông tin hữu dụng cho việc ra quyết định nguồn thông tin, những sự kiện giao dịch này làm
Lý thuyết về thông tin hữu dụng cho việc ra phát sinh các thông tin tài chính mà người sử dụng
quyết định đó là việc lập BCTC nếu không thể chính quan tâm. Máy phát hoạt động đối với các thông
xác một cách hoàn hảo thì các BCTC phải trở nên điệp hoặc chuỗi tin nhắn theo một cách nào đó để
hữu dụng đối với người sử dụng thông tin.
tạo ra tín hiệu cho việc chuyển đổi. Hay nói một
Mục đích của thông tin tài chính là cung cấp cách khác, máy phát là việc giải mã xử lý nguồn
thông tin hữu dụng cần thiết cho việc ra quyết định. thông tin ban đầu để truyền đạt tới người sử dụng.
BCTC đóng vai trò quan trọng đối với những người Trong kế toán, máy phát là việc ghi sổ kép, các sự
sử dụng thông tin khác nhau bao gồm chủ sở hữu, kiện giao dịch kinh tế được ghi sổ bởi ít nhất hai tài
chủ nợ, nhà đầu tư, người lao động, khách hàng, nhà khoản kế toán. Do vậy, tài khoản là kênh - phương
cung cấp, chính phủ, người dân trong việc đưa ra tiện được sử dụng để truyền tín hiệu từ máy phát đến
các quyết định tài chính quan trọng. Tính hữu dụng nguồn thu. Nguồn thu trong hệ thống kế toán là các
cho việc ra quyết định đóng vai trò quan trọng trong BCTC được cung cấp tới đích là người sử dụng
việc lựa chọn thông tin trình bày trên BCTC theo thông tin tài chính bao gồm các nhà quản lý DN, các
yêu cầu của người sử dụng để đưa ra quyết định kinh nhà đầu tư, chủ nợ, Nhà nước và các đối tượng khác.
tế tốt nhất, khi đó, thông tin tài chính sẽ mang lại lợi
Lý thuyết thông tin đề cập đến quá trình xử lý
ích cho người sử dụng. Với tư cách là người trình thông tin để cung cấp cho người sử dụng, vì vậy giúp
bày thông tin làm cho BCTC trở nên hữu dụng thì tác giả lựa chọn các nhân tố ảnh hưởng tới CLTT trên
những người làm kế toán cần biết của thông tin được BCTC đó là năng lực nhân viên kế toán, quy định
trình bày mang lại lợi ích gì và hiểu người sử dụng pháp lý, cơ cấu tổ chức, ngành nghề kinh doanh,
thông tin cần đưa ra những quyết định nào. Trên cơ kiểm toán độc lập, công nghệ thông tin và KSNB.
sở đó kế toán sẽ điều chỉnh thông tin tài chính được
trình bày trên BCTC theo nhu cầu của người sử
dụng để đưa ra quyết định tốt hơn.
3.3. Lý thuyết đại diện
Lý thuyết đại diện được phát triển bởi M.C.
Jensen và cộng sự, lý thuyết này nghiên cứu mối
khoa học
!
thương mại
52
Số 151/2021
QUẢN TRỊ KINH DOANH
quan hệ giữa bên ủy nhiệm và bên được ủy nhiệm. Nam, thông tư 200/2014/TT-BTC có những điều
Mối quan hệ giữa bên ủy nhiệm và bên được ủy nhiệm chỉnh phù hợp với xu hướng kế toán quốc tế đồng
tồn tại khi một bên gọi bên ủy nhiệm, thuê một bên thời trong tương lai chuẩn mực kế toán Việt Nam sẽ
khác (bên được ủy nhiệm) để quyết định và hành động dần hội tụ với chuẩn mực kế toán quốc tế. Vì vậy
dưới danh nghĩa của bên ủy nhiệm. Đối với DN, chủ nghiên cứu này xây dựng thang đo đo lường CLTT
sở hữu hay là bên ủy nhiệm và người quản lý (hoặc trên BCTC dựa trên yêu cầu CLTT kế toán của
ban quản trị) trực tiếp điều hành DN là bên được ủy FASB. Đồng thời, đề tài tham khảo thang đo của
nhiệm. Như vậy, ở đây có sự tách rời giữa quyền sở Ferdy van Beest & ctg (2009) trên góc độ kỹ thuật
hữu và quản lý DN. M.C. Jensen và cộng sự cho rằng thiết kế và cấp độ thang đo. Như vậy, thang đo đo
có sự khác biệt về mục tiêu tồn tại giữa chủ sở hữu và lường CLTT trên BCTC bao gồm: Tính trung thực,
nhà quản lý DN. Chủ sở hữu luôn mong đợi DN phải Tính thích hợp, Tính có thể so sánh được, Tính có
đạt được mục tiêu kinh tế (tối đa hóa lợi nhuận với chi thể kiểm chứng được, Tính kịp thời và Tính dễ hiểu:
phí thấp nhất) hoặc xã hội (phục vụ người dân hiệu
- Thang đo Tính trung thực bao gồm ba thành
quả nhất). Hiệu quả hoạt động của các DN này phụ phần là đầy đủ, khách quan và không có sai sót,
thuộc vào năng lực quản lý, các quyết định chiến lược được đo lường bởi 5 biến quan sát.
và các hành động được thực hiện bởi hội đồng quản trị
- Thang đo tính thích hợp bao gồm Giá trị dự
và nhà quản lý. Nhưng ở khía cạnh khác, các nhà quản đoán và giá trị xác nhận, được đo lường bởi 6 biến
lý có mục tiêu riêng của họ, như là để tối đa hóa lợi quan sát.
ích của chính họ, ngay cả khi ảnh hưởng tới lợi ích của
- Thang đo tính có thể so sánh được được đo
Nhà nước và người dân, hoặc theo đuổi lợi ích ngắn lường bởi 6 biến quan sát
hạn nhưng làm ảnh hưởng tới mục tiêu dài hạn. Lý
thuyết đại diện được nghiên cứu để giải quyết hai vấn lường 3 bởi biến quan sát
đề lớn là: Mục tiêu của chủ sở hữu và ban quản lý DN
không bị mâu thuẫn và hai bên cùng thống nhất biến quan sát
- Thang đo tính có thể kiểm chứng được được đo
- Thang đo tính kịp thời được đo lường bởi 2
phương pháp để có thể đối phó với các rủi ro. Lý
thuyết đại diện cho rằng mâu thuẫn xảy ra khi có sự
- Tính dễ hiểu được đo lường bởi 4 biến quan sát
Mô hình thang đo CLTT trên BCTC được thể
bất cân xứng trong thông tin giữa chủ sở hữu và nhà hiện trong hình 4.1 như sau:
quản lý, rất khó để chủ sở hữu
kiểm tra hiệu quả liệu các quyết
định và hành động của nhà quản
lý có đáp ứng mong đợi của họ
hay không.
Lý thuyết đại diện giúp tác
giả hình thành lên ý tưởng về sự
tác động của ngành nghề kinh
doanh, cấu trúc vốn và cơ chế tài
chính tới BCTC. Vốn của DN
liên quan tới nhiều đối tượng thì
đó có sự tách bạch giữa bên ủy
nhiệm và bên được ủy nhiệm
càng lớn, sự bất cân xứng thông
tin giữa hai đối tượng trên cần
(Nguồn Tác giả)
được giải quyết thông qua hệ
Hình 4.1: Mô hình thang đo CLTT trên BCTC
thống BCTC.
4. Phương pháp nghiên cứu
Thang đo đo lường nhân tố ảnh hưởng đến CLTT
Nghiên cứu được thực hiện bằng phương pháp trên BCTC
nghiên cứu định lượng bao gồm việc thiết kế thang
Thang đo đo lường các nhân tố ảnh hưởng đến
đo, chọn mẫu nghiên cứu, thu thập và xử lý dữ liệu. CLTT trên BCTC được xây dựng dựa trên thang đo
4.1. Thiết kế thang đo
Thang đo lường CLTT trên BCTC
của các nghiên cứu trước (Hongjiang Xu, 2003;
Siriyama Kanthi Herath và cộng sự, 2016; Phạm
BCTC của các VIDMC được lập tuân thủ theo Quốc Thuần, 2016) và được tác giả điều chỉnh khi sử
Luật kế toán, Chế độ và chuẩn mực kế toán Việt dụng cho nghiên cứu các doanh nghiêp quản lý và
khoa học
!
53
thương mại
Số 151/2021
QUẢN TRỊ KINH DOANH
khai thác công trình tại Việt Nam thông qua ý kiến chia thành 6 nhóm: (1) Các DN ở vùng trung du và
khảo sát chuyên gia. Các thang đo bao gồm: Năng miền núi phía Bắc, (2) các DN ở vùng Đồng bằng
lực của nhân viên kế toán - FN (được đo lường bởi 6 sông Hồng, (3) Các DN ở Bắc Trung bộ và Duyên
biến quan sát), Công nghệ thông tin trong kế toán - hải miền Trung, (4) các DN vùng Đông Nam Bộ, (5)
FI (được đo lường bởi 7 biến quan sát), Kiểm toán DN Vùng Tây Nguyên và (6) DN vùng Đồng bằng
độc lập - FA (được đo lường bởi 4 biến quan sát), Sông Cửu Long. Chọn mẫu thuận tiện: là phương
Quy định pháp lý - FL (được đo lường bởi 2 biến pháp chọn mẫu phi xác suất trong đó nhà nghiên cứu
quan sát), Cơ chế tài chính - FM (được đo lường bởi chọn những phần tử nào mà họ có thể tiếp cận được.
5 biến quan sát), Cấu trúc vốn - FC (được đo lường
bởi 2 biến quan sát), Cơ cấu tổ chức - FO (được đo
- Xác định cỡ mẫu
Cỡ mẫu cần cho nghiên cứu phụ thuộc vào nhiều
lường bởi 1 biến quan sát), Ngành nghề kinh doanh yếu tố như phương pháp phân tích dữ liệu và độ tin
được - FB (đo lường bởi 2 biến quan sát) và Kiểm cậy cần thiết (Nguyễn Đình Thọ, 2011). Trong EFA,
soát nội bộ - FK (được đo lường bởi 5 biến quan sát). cỡ mẫu thường được xác định dựa vào 2 yếu tố là
Các thang đo này sử dụng thang đo Likert 5: 1- kích thước tối thiểu và số lượng biến đo lường đưa
Không ảnh hưởng; 2-ít ảnh hưởng; 3-phân vân; 4- vào phân tích. Hair & ctg (2006) (trích trong Nguyễn
ảnh hưởng; 5-hoàn toàn ảnh hưởng
Đình Thọ, 2011) cho rằng để sử dụng EFA, kích
Để phản ánh mối liên hệ giữa CLTT trên BCTC thước mẫu tối thiểu là gấp 5 lần tổng số biến quan sát.
và các nhân tố ảnh hưởng, đề tài đề xuất phương Đối với phân tích hồi quy đa biến, cỡ mẫu tối thiểu
trình hồi quy dự kiến dưới dạng phương trình hồi cần đạt được tính theo công thức là: 8*m+ 50, m là
quy tuyến tính bội trong công thức (1) như sau:
số lượng biến độc lập trong mô hình. Nghiên cứu sử
Q = β0 + β1FN + β2FI + β3FA + β4FL + β5FM + dụng kết hợp cả 2 phương pháp EFA và hồi quy đa
β6FC + β7FO + β8FB + β9FK + ɛ……(1)
Trong đó:
biến nên cỡ mẫu được chọn trên nguyên tắc mẫu càng
lớn càng tốt. Với 59 biến quan sát, số lượng mẫu tối
thiểu cần thiết là: 59 * 5 = 295 mẫu. Vì vậy, tác giả
Q: CLTT trên BCTC của các doanh VIDMC
β0: Hằng số, chỉ CLTT trên BCTC khi các biến chọn điều tra trên số mẫu 360 là phù hợp.
độc lập bằng 0 (hệ số chặn)
β1- β3: Hệ số hồi quy của các nhân tố ảnh hưởng
đến CLTT trên BCTC
4.3. Thu thập và xử lý dữ liệu
- Cách thức thu thập dữ liệu
Trên cơ sở kết quả phỏng vấn bán cấu trúc với
các chuyên gia, tác giả xây dựng Bản thảo phiếu
ɛ: phần dư
Phần dư được sử dụng để đo lường sự chính xác khảo sát. Bản thảo phiếu khảo sát được chuyển tới
của mô hình. Đây là một biến ngẫu nhiên độc lập, nó cho 10 đối tượng khảo sát để khảo sát thử, tiến hành
đại diện cho các biến (nhân tố) có ảnh hưởng đến điều chỉnh về từ ngữ, nội dung và kỹ thuật khảo sát
biến quan sát mà vì một số lý do nào đó nghiên cứu cho phù hợp. Trên cơ sở khảo sát thử tác giả hoàn
chưa xem xét đến nên không đưa vào mô hình. Nếu chỉnh Phiếu khảo sát chính thức và gửi cho các đối
mô hình phân tích phù hợp thì giá trị phân dư sẽ rất tượng khảo sát thông qua email, zalo, facebook bằng
nhỏ, ngược lại thì nghiên cứu đã bỏ qua những biến ưń g dụng Google Docs và qua đường bưu điện, đối
có ảnh hưởng đáng kể hoặc trong mô hình có những với trường hợp không trả lời khảo sát tác giả tiến
biến không phù hợp.
hành gọi điện trực tiếp.
4.2. Chọn mẫu nghiên cứu
Thời gian thu thập dữ liệu khảo sát từ khi gửi
phiếu khảo sát đến thời điểm nhận kết quả là từ
tháng 7/2019 đến tháng 9/2019.
- Tổng thể nghiên cứu
Tổng thể nghiên cứu bao gồm 88 VIDMC.
- Đối tượng thu thập dữ liệu
- Công cụ phân tích
Sau khi nhận các phiếu khảo sát phản hồi, dữ
Đối tượng thu thập dữ liệu từ phiếu khảo sát là từ
các Giám đốc của VIDMC, kế toán trưởng VIDMC, liệu thu thập được làm sạch, mã hóa, nhập và phân
các kế toán viên có kinh nghiệm từ 5 năm trở lên của tích bằng phần mềm thống kê SPSS 20
VIDMC, các chuyên viên sở tài chính phụ trách
VIDMC, các kiểm toán viên độc lập và các kiểm toán
viên nhà nước đã từng tham gia kiểm toán VIDMC.
- Phương pháp chọn mẫu
- Quy trình phân tích dữ liệu
Phân tích dữ liệu đề cập đến quá trình xử lý dữ
liệu ngay sau khi thu thập để có được kết quả. Bao
gồm việc giải thích làm sáng tỏ và rút ra kết luận từ
Phương pháp chọn mẫu sử dụng trong nghiên các kết quả thu được. Mục đích của phân tích dữ liệu
cứu này phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp là khám phá ra ý nghĩa từ dữ liệu nghiên cứu thu
với chọn mẫu thuận tiện. Tổng thể nghiên cứu được thập được. Quy trình phân tích theo hình 4.2.
khoa học
!
thương mại
54
Số 151/2021
QUẢN TRỊ KINH DOANH
Cronbach
alpha.
Thang đo đạt độ tin
cậy nếu hệ số
Cronbach’s α có giá
trị ≥ 0,6, nếu có giá
trị ≥0,7 là tốt và trên
0,8 là rất tốt và hệ số
tương quan biến tổng
có giá trị từ 0,3 trở
lên (Nguyễn Đình
Thọ, 2011). Giá trị số
(Nguồn: Tác giả)
Cronbach’s
α
do
Hình 4.2: Quy trình phân tích định lượng
phần mềm SPSS xử
lý cho các thành phần có từ ba biến quan sát trở lên.
Cronbach alpha cho thang đo đo lường CLTT
trên BCTC
Kết quả kiểm định cho thấy Cronbach’s α của
các thành phần đo lường CLTT trên BCTC đều có
giá trị cao (Từ 0.714 đến 0.919) và hệ số tương quan
biến tổng của các biến đều lớn hơn 0.3. Thành phần
tính thích hợp có giá trị Cronbach's Alpha if Item
Deleted của R6 lớn hơn Cronbach’s α của nhóm
(0.919 > 0.930), Thành phần tính dễ hiểu có giá trị
Cronbach's Alpha if Item Deleted của U3 lớn hơn
Cronbach’s α của nhóm
5. Kết quả và thảo luận
5.1. Thống kê mô tả mẫu khảo sát
Tác giả gửi đi 360 mẫu, tổng số mẫu thu thập
được là 327, trong đó có 303 mẫu đạt yêu cầu cho
nghiên cứu. Như vậy số lượng mẫu đạt yêu cầu đã
lớn hơn 295 mẫu tối thiểu. Trong số các mẫu đạt yêu
cầu cho nghiên cứu, thống kê cho thấy người được
phỏng vấn làm việc hoặc kiểm toán hoặc quản lý các
VIDMC phân bố đầy đủ các khu vực trong cả nước,
kết quả thống kê được thể hiện trong bảng 5.1. Như
vậy mẫu nghiên cứu đã đáp ứng được các yêu cầu về
tính đại diện, dữ liệu thu được có độ tin cậy cao.
Bảng 5.1: Thống kê VIDMC thuộc khu vực địa lý
mà đối tượng khảo sát làm việc hoặc kiểm toán hoặc quản lý VIDMC
(0.863 > 0.857); Thành
phần tính có thể so sánh có
giá trị Cronbach's Alpha if
Item Deleted của C3 lớn
hơn Cronbach’s α của nhóm
(0.886 > 0.868). Tuy nhiên,
tác giả vẫn quyết định giữ
biến này vì giá trị
Cronbach’s α của các thành
phần này cao và hệ số tương
quan biến tổng của các biến
trên lớn hơn 0.3. Như vậy,
các thành phần của thang đo
đo lường CLTT trên BCTC
có độ tin cậy tốt và các biến
quan sát đều đạt yêu cầu.
Cronbach’s α cho thang
(Nguồn: Thống kê từ phần mềm SPSS 20)
đo các nhân tố ảnh hưởng
Đối tượng thu thập dữ liệu bao gồm: Giám đốc
VIDMC (48), Kế toán trưởng (49), Kế toán viên
(109), Kiểm toán viên độc lập (43), Kiểm toán viên
nhà nước (12), Chuyên viên sở tài chính quản lý
VIDMC (42). Điều kiện am hiểu sâu về lập và trình
bày BCTC, sử dụng BCTC trong VIDMC của đối
tượng thu thập dữ liệu được thỏa mãn.
5.2. Kiểm tra độ tin cậy của các thang đo
Để đánh giá độ tin cậy của các thang đo thuộc
biến độc lập và biến phụ thuộc, nghiên cứu tính
tới CLTT trên BCTC
Kết quả kiểm định cho thấy Cronbach’s α của
các nhân tố ảnh hưởng tới CLTT trên BCTC đều có
giá trị cao (Từ 0.829 đến 0.902) và hệ số tương quan
biến tổng của các biến đều lớn hơn 0.3. Thành phần
Cơ chế tài chính, nếu loại biến FM1 có giá trị
Cronbach’s α lớn hơn Cronbach’s α ban đầu (0.860
> 0.852). Tuy nhiên, tác giả vẫn quyết định giữ biến
này vì giá trị Cronbach’s α bằng 0.852 là tốt và hệ
khoa học
!
55
thương mại
Số 151/2021
QUẢN TRỊ KINH DOANH
số tương quan biến tổng lớn hơn 0.3. Như vậy, các hơn 1, vì vậy phân tích nhân tố được chấp nhận với
thành phần của thang đo các nhân tố ảnh hưởng tới tập dữ liệu nghiên cứu. Đồng thời giá trị Sig
CLTT trên BCTC có độ tin cậy tốt và các biến quan Bartlett's Test = 0.000 nhỏ hơn 0.05 nên phân tích
sát đều đạt yêu cầu.
nhân tố là phù hợp. Kết quả tổng phương sai trích
cho thấy giá trị Eigenvalue = 1.089 lớn hơn 1 và
5.3. Phân tích nhân tố
Sau khi đánh giá độ tin cậy của thang đo, tác giả trích được 6 nhân tố mang ý nghĩa tóm tắt thông tin
tiếp tục kiểm định giá trị của thang đo, hai giá trị tốt nhất. Tổng phương sai trích bằng 70.438% lớn
quan trọng được xem xét trong nghiên cứu này là hơn 50% cho thấy mô hình EFA là phù hợp. Như
giá trị hội tụ và giá trị phân biệt.
vậy, 6 nhân tố được trích cô đọng được 70.438%
Giá trị hội tụ: Thỏa mãn giá trị này là các biến biến thiên các biến quan sát.
quan sát hội tụ về một nhân tố
Kết quả ma trận xoay cho thấy, biến quan sát T2,
Giá trị phân biệt: Đảm bảo giá trị này là các biến R6 có hệ số tải nhân tố Factor Loading bé hơn 0.5,
quan sát thuộc về nhân tố này phải phân biệt với do đó những biến này không tải lên ở nhân tố nào.
nhân tố khác.
Vì vậy, hai biến quan sát T2, R6 bị loại.
- Thực hiện phân tích EFA cho biến độc lập:
Tiếp tục tiến hành thực hiện phân tích nhân tố
Giá trị KMO bằng 0.840 lớn hơn 0.5 và nhỏ hơn 1, khám phá EFA lần 2 sau khi đã loại đi hai biến quan
vì vậy phân tích nhân tố được chấp nhận với tập dữ liệu sát T2, R6. Kết quả kiểm định KMO và Bartlerrs cho
nghiên cứu. Đồng thời giá trị Sig Bartlett's Test = 0.000 thấy: Giá trị KMO (0.884) lớn hơn 0.5 và nhỏ hơn 1,
nhỏ hơn 0.05, vì vậy phân tích nhân tố là phù hợp.
vì vậy phân tích nhân tố được chấp nhận với tập dữ
Kết quả tổng phương sai trích cho thấy giá trị liệu nghiên cứu. Đồng thời giá trị Sig Bartlett's Test =
Eigenvalue = 1.031 lớn hơn 1 và trích được 9 nhân 0.000 nhỏ hơn 0.05, vì vậy phân tích nhân tố là phù
tố mang ý nghĩa tóm tắt thông tin tốt nhất. Tổng hợp. Kết quả tổng phương sai trích sau khi loại hai
phương sai trích bằng 72.812% lớn hơn 50% cho biến T2 và R6 cho thấy giá trị Eigenvalue = 1.072 lớn
thấy mô hình EFA là phù hợp.
hơn 1 và trích được 6 nhân tố mang ý nghĩa tóm tắt
Kết quả ma trận xoay cho thấy biến quan sát FA2 thông tin tốt nhất. Tổng phương sai trích bằng
và FA3 có hệ số tải nhân tố Factor Loading bé hơn 71.775% lớn hơn 50% cho thấy mô hình EFA là phù
0.5, do đó những biến này không tải lên ở nhân tố hợp. Như vậy, 6 nhân tố được trích cô đọng được
nào. Vì vậy, hai biến quan sát FA2 và FA3 bị loại.
71.775% biến thiên các biến quan sát. Kết quả ma
Tiếp tục tiến hành thực hiện phân tích nhân tố trận xoay sau khi loại hai biến T2 và R6 được thể hiện
khám phá EFA lần 2 sau khi đã loại đi hai biến quan trong bảng 5.2
sát FA2 và FA3. Giá trị KMO (0.828) lớn hơn 0.5 và
Kết quả ma trận xoay cho thấy, 23 biến quan sát
nhỏ hơn 1, vì vậy phân tích nhân tố được chấp nhận được gom thành 6 nhân tố, tất cả các biến quan sát
với tập dữ liệu nghiên cứu. Đồng thời giá trị Sig đều có hệ số tải nhân tố Factor Loading lớn hơn 0.5.
Bartlett's Test = 0.000 nhỏ hơn 0.05 nên phân tích
nhân tố là phù hợp.
- Xây dựng lại phương trình nghiên cứu theo các
nhân tố mới
Không có sự thay đổi về số nhân tố ảnh hưởng,
Kết quả tổng phương sai trích sau khi loại hai
biến FA2 và FA3 cho thấy giá trị Eigenvalue = 1.013 tuy nhiên nhân tố kiểm toán viên nội bộ loại bỏ hai
lớn hơn 1. Tổng phương sai trích bằng 73.770% lớn biến quan sát là FA2 và FA3. Phương trình nghiên
hơn 50% cho thấy mô hình EFA là phù hợp. Kết quả cứu mới không có sự thay đổi.
ma trận xoay sau khi loại hai biến FB1 và FB2 cho
thấy, 33 biến quan sát được gom thành 9 nhân tố, tất
5.4. Phân tích tương quan
Sau khi định nghĩa lại nhân tố, tác giả tiến hành
cả các biến quan sát đều có hệ số tải nhân tố Factor tạo biến đại diện theo bảng nhân tố được định nghĩa
Loading lớn hơn 0.5.
lại ở trên. Tạo biến đại diện để có được các nhân tố
phục vụ cho bước chạy tương quan và hồi quy biến.
- Thực hiện phân tích EFA cho biến phụ thuộc
Căn cứ vào chuẩn mực kế toán quốc tế (FASB, Có hai cách tạo biến đại diện: thứ nhất là tính điểm
2010) và ý kiến thảo luận chuyên gia, tác giả xây các nhân tố (Factor score) từ kết quả phân tích EFA
dựng thang đo CLTT trên BCTC có 6 thành phần: (Nguyễn Đình Thọ, 2011); thứ hai là tạo biến đại
tính trung thực (F), tính thích hợp (R), tính dễ hiểu diện là giá trị trung bình của nhóm biến quan sát
(U), tính có thể so sánh (C), tính kịp thời (T) và tính (Nguyễn Đình Thọ, 2011). Trong nghiên cứu này tác
có thể kiểm chứng (V). Tiến hành phân tích EFA cho giả lựa chọn cách thứ hai vì theo Nguyễn Đình Thọ
biến phụ thuộc, kết quả kiểm định KMO và Bartlerrs (2011) khi phân tích EFA với mục đích là đánh giá
cho thấy giá trị KMO (0.898) lớn hơn 0.5 và nhỏ thang đo thì nên chọn cách tính giá trị trung bình để
khoa học
!
thương mại
56
Số 151/2021
QUẢN TRỊ KINH DOANH
5.5. Phân tích hồi quy đa biến
Sau tương quan Pearson, nghiên
cứu còn 8 biến độc lập là FI, FK, FA,
FN, FM, FC, FB, FL. Thực hiện phân
tích hồi quy tuyến tính bội để đánh giá
sự tác động của các biến độc lập này
đến biến phụ thuộc Q.
Bảng 5.2: Kết quả ma trận xoay
Kiểm tra các giả định hồi quy
+ Kiểm tra vi phạm giả định phần
dư chuẩn hóa: Một trong những điều
kiện cần thỏa mãn khi sử dụng Mô hình
hồi quy tuyến tính là phần dư phải tuân
theo phân phối chuẩn. Phương pháp
khảo sát là xây dựng biểu đồ
Histogram (Hình 5.1) và Biểu đồ tần
suất Normal PP-Plot (Hình 5.2).
(Nguồn: Thống kê từ phần mềm SPSS 20)
Hình 5.1: Biểu đồ Histogram
(Nguồn: Thống kê từ phần mềm SPSS 20)
tính nhân số đại diện cho các phân tích tiếp theo. Sau
khi đã có được các biến độc lập và phụ thuộc ở phần
phân tích nhân tố EFA, tác giả tiến hành phân tích
tương quan Pearson để kiểm tra mối quan hệ tuyến
tính giữa các biến này, kết quả thể hiện trong bảng 5.3.
Sig tương quan Pearson các biến độc lập FI, FK,
FA, FN, FM, FC, FB, FL với biến phụ thuộc Q nhỏ
hơn 0.05. Như vậy, có mối liên hệ tuyến tính giữa
các biến độc lập này với biến CLTT trên BCTC.
Giữa các biến độc lập FI, FK, FA, FN và biến phụ
thuộc Q có hệ số r lớn hơn 0 nên có mối tương quan
cùng chiều. Giữa các biến độc lập FM, FC, FB, FL
và biến phụ thuộc Q có hệ số r nhỏ hơn 0 nên có mối
tương quan cùng chiều.
Sig tương quan Pearson giữa biến độc lập FO và
biến phụ thuộc Q lớn hơn 0.05, do vậy không có mối
quan hệ tương quan tuyến tính giữa hai biến này.
Biến cơ cấu tổ chức sẽ được loại bỏ khi phân tích
hồi quy tuyến tính bội.
(Nguồn: Thống kê từ phần mềm SPSS 20)
Hình 5.2: Biểu đồ tần suất Normal PP-Plot
khoa học
!
57
thương mại
Số 151/2021
QUẢN TRỊ KINH DOANH
Bảng 5.3: Mối quan hệ tương quan tuyến tính giữa các biến độc lập với CLTT trên BCTC
(Nguồn: Thống kê từ phần mềm SPSS 20)
Hình 5.1 cho thấy một đường cong phân phối
Hơn nữa hình 5.2 cho thấy các điểm phân vị
chuẩn được đặt chồng lên biểu đồ tần suất, giá trị trong phân phối của phần dư tập trung thành một
trung bình Mean gần bằng 0 và độ lệch chuẩn bằng đường chéo, như vậy giả định phân phối chuẩn của
0.987 gần bằng 1, như vậy phân phối là xấp xỉ chuẩn. phần dư không bị vi phạm.
khoa học
!
thương mại
58
Số 151/2021
QUẢN TRỊ KINH DOANH
+ Kiểm tra vi phạm giả định liên hệ tuyến tính: hồi quy tuyến tính bội phù hợp với tập dữ liệu và có
Khi sử dụng mô hình hồi quy bội, cần kiểm tra mối thể sử dụng được.
quan hệ tuyến tính giữa biến phụ thuộc và các biến
+ Giá trị sig của kiểm định t và hệ số phóng đại
độc lập. Biểu đồ phân tán Scatter giữa các phần dư phương sai VIF: Giá trị sig của kiểm định t được sử
và giá trị dự đoán mà mô hình hồi quy tuyến tính cho dụng để kiểm định ý nghĩa của hệ số hồi quy, hệ số
ra một phương tiện tốt để đánh giá giả định này. Kết phóng đại phương sai VIF dùng để kiểm tra hiện
quả biểu đồ Scatter được thể hiện trong hình 5.3.
tượng đa cộng tuyến, thể hiện trong bảng 5.6.
Bảng 5.6 cho thấy Sig kiểm định t hệ số hồi quy
của các biến độc lập FL (bằng 0.368) lớn hơn 0.05
nên FL không có tác động đến biến phụ thuộc Q.
Các biến còn lại đều nhỏ hơn 0.05 nên các biến độc
lập này đều có ý nghĩa giải thích cho biến phụ thuộc.
Do vậy, biến FL bị loại khỏi mô hình. Hệ số VIF của
các biến độc lập đều nhỏ hơn 2, do vậy không có đa
cộng tuyến xảy ra. Các hệ số hồi quy của các biến
FI, FK, FA và FN đều lớn hơn 0, như vậy các biến
Ứng dụng thông tin trong kế toán, Kiểm soát nội bộ,
Kiểm toán độc lập và Trình độ năng lực của nhân
viên kế toán có tác động cùng chiều với CLTT trên
BCTC. Các hệ số hồi quy của các biến FM, FC và
FB đều nhỏ hơn 0, như vậy các biến cơ chế tài
chính, cấu trúc vốn, cơ cấu tài chính, ngành nghề
(Nguồn: Thống kê từ phần mềm SPSS 20)
Hình 5.3. Biểu đồ Scatter
Hình 5.3 Cho thấy phần dư chuẩn hóa phân bổ tập kinh doanh và quy định pháp lý toán có tác động
trung xung quanh đường hoành độ bằng 0 vì vậy kết ngược chiều với CLTT trên BCTC.
luận giả định quan hệ tuyến tính không bị vi phạm.
Dựa vào hằng số hồi quy B Constant và độ lớn
+ Giá trị R Square và Adjusted R Square: Giá trị của hệ số hồi quy chuẩn hóa Beta để xây dựng Mô
R Square và Adjusted R Square phản ánh mức độ hình hồi quy (1) như sau:
giải thích biến phụ thuộc của các biến độc lập trong
mô hình hồi quy được thể hiện trong bảng 5.4
Bảng 5.4: Model Summary
Q = 0.771 + 0.275FN + 0.357FI + 0.123FA +
0.071FK – 0.271FM - 0.258FC - 0.219FB……(3)
Mô hình hồi quy cho thấy
tổng cộng có 7 nhân tố tác động
đến CLTT trên BCTC, cụ thể:
Năng lực nhân viên kế toán với
(β = 0.275), ứng dụng công
nghệ thông tin trong kế toán (β
= 0.375), kiểm toán viên độc
lập (β = 0.123), kiểm soát nội
(Nguồn: Thống kê từ phần mềm SPSS 20)
bộ (β = 0.071), cơ chế tài chính
Giá trị Adjusted R Square bằng 0.618 cho thấy biến (β = - 0.271), cấu trúc vốn (β = - 0.258), ngành nghề
độc lập đưa vào chạy hồi quy ảnh hưởng 61.8% sự kinh doanh (β = - 0.219). Trong số các nhân tố ứng
thay đổi của biến phụ thuộc, còn lại 38.2% là do các dụng công nghệ thông tin trong kế toán có tác động
biến ngoài mô hình và sai số ngẫu nhiên.
Hệ số Durbin-Watson bằng
1.852 nằm trong khoảng 1.5 đến
2.5 nên không có hiện tượng tự
tương quan chuỗi bậc nhất xảy ra.
+ Giá trị Sig của kiểm định F:
Được sử dụng để kiểm định độ
phù hợp của mô hình hồi quy thể
hiện trong bảng 5.5.
mạnh nhất, kế tiếp là nhân tố năng lực nhân viên kế
Bảng 5.5: ANOVA
Sig kiểm định F bằng 0.000
nhỏ hơn 0.05 như vậy mô hình
(Nguồn: Thống kê từ phần mềm SPSS 20)
khoa học
!
59
thương mại
Số 151/2021
QUẢN TRỊ KINH DOANH
Bảng 5.6: Coefficients
Năng lực nhân
viên kế toán với,
ứng dụng công
nghệ thông tin
trong kế toán,
kiểm toán viên
độc lập và kiểm
soát nội bộ có tác
động cùng chiều,
các nhân tố còn lại
là cơ chế tài chính,
cấu trúc vốn và
ngành nghề kinh
doanh có tác động
ngược chiều.
6.2. Khuyến
nghị giải pháp
Để có thể cải
thiện CLTT trên
(Nguồn: Thống kê từ phần mềm SPSS 20)
toán, cơ chế tài chính, cấu trúc vốn, ngành nghề kinh
doanh, kiểm toán viên độc lập và kiểm soát nội bộ.
Ba nhân tố năng lực nhân viên kế toán, ứng dụng
công nghệ thông tin trong kế toán, kiểm toán viên
độc lập và kiểm soát nội bộ.
BCTC tác giả có một số khuyến nghị đối với cơ
quan quản lý nhà nước và đối với VIDMC như sau:
Về phía chính phủ
Chính phủ nên thay đổi chính sách, bổ sung cơ
sở văn bản pháp lý và cơ sở công nghệ thông tin làm
nền tảng cho các VIDMC nâng cao CLTT trên
BCTC như sau:
+ Thứ nhất, tạo môi trường pháp lý cho SOE
bình đẳng với các DN khác
+ Thứ hai, tạo cơ sở hạ tầng và các biện pháp
thúc đẩy tính minh bạch và giải trình thông tin đối
với SOE
Đối với Bộ Nông nghiệp và phát triển nôn
thôn/UBND tỉnh
+ Thứ nhất, Cơ quan đại diện chủ sở hữu cần
giám sát chặt chẽ hơn đối với việc sử dụng ngân
sách nhà nước cho các hoạt động thu chi tại các
VIDMC.
+ Thứ hai, các cơ quan đại diện chủ sở hữu nên
công bố báo cáo về công tác kiểm tra giám sát.
+ Thứ ba, cơ quan đại diện chủ sở hữu cần bảo
đảm đủ kinh phí và các trang, thiết bị cần thiết cho
tổ chức và hoạt động của các VIDMC cung cấp; có
chế độ đãi ngộ thích đáng đối với người lao động.
Về phía các DN quản lý và khai thác công trình
thủy lợi Việt Nam
6. Kết luận và khuyến nghị
6.1. Kết luận
Qua thực tế cho thấy, tất cả VIDMC hoạt động
chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước tài trợ cho các
hoạt động tưới tiêu nước. Do vậy, mọi hoạt động tài
chính không có tính chủ động cao dẫn tới CLTT trên
BCTC chưa được chú trọng.
Dựa trên kết quả phân tích EFA cho thang đo
CLTT trên BCTC, tác giả tiến hành sắp xếp lại các
yếu tố của thang đo này và xác định giá trị trung
bình của CLTT trên BCTC. Kết quả nghiên cứu cho
thấy CLTT trên BCTC trong các VIDMC ở mức
trung bình là 2.47/5. Trong 6 đặc điểm định tính của
CLTT trên BCTC thì tính có thể kiểm chứng là cao
nhất là 2.78/5, tiếp theo là tính dễ hiểu và tính trung
thực (xấp xỉ 2.56/5) và thấp nhất là tính kịp thời (xấp
xỉ 2/5). Như vậy, CLTT trên BCTC là chưa cao, đặc
biệt là các đặc điểm định tính về tính thích hợp, tính
có thể so sánh và tính kịp thời.
Từ kết quả nghiên cứu định tính và định lượng
cho thấy có 7 nhân tố ảnh hưởng tới CLTT trên
BCTC là Năng lực nhân viên kế toán với ứng dụng
công nghệ thông tin trong kế toán, kiểm toán viên
độc lập, kiểm soát nội bộ, cơ chế tài chính, cấu trúc
vốn và ngành nghề kinh doanh. Trong đó các nhân tố
+ Đảm bảo về mặt số lượng và tăng cường nâng
cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức nghề
nghiệp cho nhân viên kế toán.
khoa học
!
thương mại
60
Số 151/2021
QUẢN TRỊ KINH DOANH
+ Tăng cường trang bị, ứng dụng công nghệ Information Systems and Small Business Ismail &
thông tin vào kế toán và hệ thống thông tin trong King 2007, vol. 1, no. 1-2.
doanh nghiệp.
11. Phạm Quốc Thuần (2016), Các nhân tố tác
+ Tăng cường nâng cao nhận thức về tầm quan động đến chất lượng thông tin BCTC trong các
trọng của chất lượng BCKT trong hoạt động của DN doanh nghiệp tại Việt Nam, 2016, Luận án tiến sĩ,
đối với các nhà quản lý DN.!
Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh.
12. Rasha Mahboub (2017), Main Determinants
of Financial Reporting Quality in the Lebanese
Banking Sector, European Research Studies
Tài liệu tham khảo:
1. Bruce Pounder, CMA, CFM, Editor (2013), Journal, Volume XX, Issue 4B, 2017, pp. 706-726
Measuring Accounting Quality, Strategic Finance. 13. Rapina (2014), Factors Influencing The
2. IASB, (2010), The Conceptual Framework for Quality of Accounting Information System And Its
Financial Reporting, was approved September, Implications on The Quality of Accounting
Information, Research Journal of Finance and
3. Ferdy van Beest, Geert Braam, Suzanne Accounting, Vol.5, No.2.
Boelens (2009), Quality of Financial Reporting:
14. Shannon, C. (1948), A mathematical theory
measuring qualitative characteristics, NiCE of communication, Bell System Technical Journal,
Working Paper 09-108.
379-423.
15. Siriyama Kanthi Herath, Norah Albarqi
4. Jonathan F. (2013), The Information Content
of Accounting Reports: An Information Theory (2017), Financial Reporting Quality: A Literature
Perspective,
Available
at
SSRN: Review, International Journal of Business
or Management and Commerce, Vol. 2 No. 2.
5. Hongjiang Xu, M Com(IS), B Ec(Acc), CPA
(2003), Critical Success Factors for Accounting
Information Systems Data Quality, Doctor of
Philosophy, University of Southern Queensland.
Summary
The study examines the influence of factors on
the information quality in the financial statements in
6. Mbobo Erasmus Mbobo, Ntiedo Bassey Vietnamese Irrigation and Drainage Management
Ekpo (2016), Operationlising the Qualitative Companies. The author uses quantitative research
Characteristics of Fnacial Reporting, International methods based on data collected through interviews
Journal of Finance and Accounting 2016, 5(4): with directors, chief accountants, auditors and users
184-192.
of the financial statements of these enterprises
7. M.C. Jensen, W.H. Meckling (1976), Agency nationwide. The research results show that the infor-
costs and the theory of the firm, Journal of Financial mation quality in the financial statements is at an
Economics 3 (1976) 305-360, Q North-Holland average level and there are 7 factors that affect the
Publishing Company.
information quality in the financial statements,
8. Nguyễn Đình Thọ (2011), Phương pháp which are the ability of accountants, using technol-
nghiên cứu khoa học trong kinh doanh, NXB Lao ogy information in accounting, independent audi-
động xã hội.
tors, internal controls, financial mechanisms, capital
9. Nguyễn Thị Phương Hồng (2016), Các nhân structure and line of business. On the basis of meas-
tố ảnh hưởng đến chất lượng BCTC của công ty uring the impact of factors on the information qual-
niêm yết trên thị trường chứng khoán - Bằng chứng ity in the financial statements, the author proposes a
thực nghiệm tại Việt Nam, Luận án tiến sĩ, Trường number of recommendations to the information
Đại học kinh tế TP. Hồ Chí Minh.
quality in the financial statements.
10. Noor Azizi Ismail (2007), Malcolm King,
Factors influencing the alignment of accounting
information systems in small and medium sized
Malaysian manufacturing firms, Journal of
khoa học
thương mại
61
Số 151/2021
13 trang
13560
Free
Bạn đang xem tài liệu "Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin trên Báo cáo tài chính trong doanh nghiệp quản lý và khai thác công trình thủy lợi Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nghien_cuu_cac_nhan_to_anh_huong_den_chat_luong_thong_tin_tr.pdf
