Năng lực lãnh đạo, văn hóa doanh nghiệp và kết quả hoạt động tại các công ty lắp máy ở khu vực miền Trung
(70) 2021
ISSN 1859-2635
02
TỔNG BIÊN TẬP
TS. Hoàng Hồng Hiệp
PHÓ TỔNG BIÊN TẬP
TS. Đinh Như Hoài
HỘI ĐỒNG BIÊN TẬP
PGS.TS. Bùi Đức Hùng (Chủ tịch)
Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ
GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng
Bí thư BCH Trung ương Đảng
Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
GS.TS. Nguyễn Chí Bền
Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam
GS.TS. Trần Thọ Đạt
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
GS.TS. Phạm Văn Đức
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
TS. Hoàng Hồng Hiệp
Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ
GS.TS. Nguyễn Xuân Kính
Viện Nghiên cứu Văn hóa
GS.TS. Eric lksoon lm
University of Hawaii – Hilo, Hoa Kỳ
GS.TS. Đỗ Hoài Nam
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
GS.TS. Vũ Băng Tâm
University of Hawaii - Hilo, Hoa Kỳ
GS.TS. Nguyễn Quang Thuấn
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
GS.TS. Trần Đăng Xuyền
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
BIÊN TẬP TRỊ SỰ
ThS. Châu Ngọc Hòe
ThS. Hoàng Thị Thu Hương
CN. Lê Thị Vân
CVRSS
Tạp chí Khoa học xã hội miền Trung
ISSN 1859 – 2635
Tạp chí Khoa học xã hội miền Trung
ISSN 1859 – 2635
Tạp chí ra 2 tháng 1 kỳ
Số 02 năm 2021
Năm thứ mười bốn
Mục lục
Quan điểm, mục tiêu, định hướng, nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá
chiến lược phát triển đất nước trong thời gian đến
Đảng Cộng sản Việt Nam (2021)
3
8
Tội phạm xuyên quốc gia trên Biển Đông trong những năm gần đây
Nguyễn Thanh Minh, Nguyễn Xuân Cường
Xuất nhập khẩu của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay
Nguyễn Thị Thoa
21
Năng lực lãnh đạo, văn hóa doanh nghiệp và kết quả hoạt động tại các công ty
lắp máy ở khu vực miền Trung
Bùi Thị Minh Thu, Nguyễn Hồ Phương Nhật, Phan Thị Yến Lai
30
Ảnh hưởng của rủi ro cảm nhận đến ý định hành vi giảm thiểu sử dụng đồ nhựa
của cộng đồng dân cư ven biển Nha Trang
Lê Chí Công, Hoàng Thị Thu Phương
43
53
Phát triển ngành khai thác thuỷ sản tỉnh Bình Định
Nguyễn Thị Kim Đoan
Hình ảnh con lợn trong tục ngữ tiếng Hàn, tiếng Việt (từ góc nhìn văn hóa
nông nghiệp)
Hoàng Thị Yến
62
74
Di cư tự do của các tộc người thiểu số miền núi phía Bắc đến Lâm Đồng
từ năm 1976 đến năm 2015
Nguyễn Thị Hà Giang
Giấy phép xuất bản số 104/GP – BTTTT cấp ngày 22 tháng 4 năm 2013
Chế bản điện tử tại Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ; In 250 cuốn khổ 19 x 27cm; Số 02 năm 2021.
In tại Công ty TNHH MTV In Tổng hợp Đà Nẵng
Số 2, Lý Thường Kiệt - P. Thạch Thang - Q. Hải Châu - TP. Đà Nẵng * ĐT: 0236.3821038; Nộp lưu chiểu tháng 04/2021
Central Vietnamese Review of Social Sciences
ISSN 1859 – 2635
Bimonthly Review
No. 02, 2021
The 14th Year
Contents
The Communist Party of Viet Nam’s stances, goals, orientations, key tasks,
and strategic breakthroughs for the coming years
The Communist Party of Viet Nam
3
8
Transnational crimes in the Bien Dong Sea in recent years
Nguyen Thanh Minh, Nguyen Xuan Cuong
Viet Nam’s international trade in the current context
Nguyen Thi Thoa
21
30
On management capacity, corporate culture, and performance outcomes
at machinery installation companies in the Central Viet Nam
Bui Thi Minh Thu, Nguyen Ho Phuong Nhat, Phan Thi Yen Lai
The impact of perceived risk to the local people’s behavioral intention
of reducing plastic consumption in Nha Trang
Le Chi Cong, Hoang Thi Thu Phuong
43
53
Promoting fisheries sector in Binh Dinh province
Nguyen Thi Kim Doan
The image of pigs in Korean and Vietnamese proverbs
(from an agricultural perspective)
Hoang Thi Yen
62
74
Free migration of ethnic minorities in the Northern mountains to Lam Dong
province from 1976 to 2015
Nguyen Thi Ha Giang
30
Bùi Thị Minh Thu, Nguyễn Hồ Phương Nhật, Phan Thị Yến Lai
Năng lực lãnh đạo, văn hóa doanh nghiệp và
kết quả hoạt động tại các công ty lắp máy ở khu vực miền Trung
Bùi Thị Minh Thu
Nguyễn Hồ Phương Nhật
Phan Thị Yến Lai
Trường Đại học Nội vụ Hà Nội phân hiệu Quảng Nam
Email liên hệ: [email protected]
Tóm tắt: Nghiên cứu này khảo sát mối quan hệ giữa năng lực lãnh đạo, văn hóa doanh
nghiệp và kết quả hoạt động doanh nghiêp tại các công ty lắp máy khu vực miền Trung. Trên
cơ sở bộ dữ liệu được thu thập từ 280 lao động tại các công ty lắp máy khu vực miền Trung của
LILAMA, mô hình SEM được sử dụng để phân tích các mối quan hệ này. Kết quả ước lượng cho
thấy, năng lực lãnh đạo, văn hóa doanh nghiệp có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả hoạt động
doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu này cho phep đề ra những biện pháp về công tác quản trị
tạo lợi thế cạnh tranh cho công ty lắp máy khu vực miền Trung của Lilama trong bối cảnh mới.
Từ khóa: kết quả hoạt động doanh nghiệp, năng lực lãnh đạo, văn hóa doanh nghiệp.
On management capacity, corporate culture, and performance outcomes at machinery
installation companies in the Central Viet Nam
Abstract: This paper examines the relationship among leadership capacity, corporate
culture, and performance outcomes at machinery installation companies in the Central Viet
Nam. SEM model is utilized to analyze the relationship based on the data collected from 280
employees working at Lilama Corporation’s member companies in the Central Viet Nam. The
results indicate that the leadership capacity and corporate culture have a direct influence
on their business performances. Based on the results, the author proposes good and sound
solutions to corporate management to help Lilama Corporation’s member companies in the
Central Viet Nam gain their competitive advantages in the new context.
Keywords: business performance outcomes, leadership capacity, corporate culture.
Ngày nhận bài: 05/08/2020
Ngày duyệt đăng: 01/04/2021
1. Đặt vấn đề
Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế làm cho môi trường kinh doanh thay đổi một cách
nhanh chóng. Để thành công, các doanh nghiệp phải thích ứng được với sự biến đổi của thị
trường và tạo ra những lợi thế cạnh tranh bền vững (Barney và cộng sự, 2001). Thực tiễn đã
chỉ ra rằng, lãnh đạo mà cụ thể là năng lực lãnh đạo của người đứng đầu là nhân tố quyết định
thành công của doanh nghiệp. Theo Bennis (2009), lãnh đạo là quá trình gây ảnh hưởng mang
tính xã hội nhằm tìm kiếm sự tham gia tự nguyện của cấp dưới trong việc thực thi mục tiêu,
31
Tạp chí Khoa học xã hội miền Trung, Số 02 (70) - 2021
sứ mệnh. Năng lực lãnh đạo chính là tổng hợp các kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và hành vi,
thái độ nhằm biến tổ chức, doanh nghiệp thành một khối kết dính, thống nhất, đảm bảo cạnh
tranh thành công trên thương trường. Nghiên cứu của Noe (2013) cho thấy, văn hóa doanh
nghiệp (VHDN) ngày nay được xem là một phần trong vốn xã hội tạo nên tài sản vô hình,
quyết định sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. VHDN xác lập một hệ thống các giá trị
được mọi người làm trong doanh nghiệp chia se, chấp nhận, đề cao và ứng xử theo các giá trị
đó. Qua đó, VHDN góp phần tạo nên sự khác biệt giữa các doanh nghiệp và được coi là nguồn
gốc của lợi thế cạnh tranh. Trong khi đó, các công ty lắp máy khu vực miền Trung với hàng
ngàn người lao động là một tập hợp những con người khác nhau về trình độ chuyên môn,
trình độ văn hóa, mức độ nhận thức, quan hệ xã hội, vùng miền địa lý, tư tưởng văn hóa,…
Chính sự khác nhau này đã tạo ra một môi trường làm việc đa dạng và phức tạp. Bên cạnh đó,
do tính chất ngành cơ khí nên các công ty lắp máy khu vực miền Trung có môi trường làm việc
nhanh, nhịp độ làm việc cao, thời gian làm việc dài, điều kiện làm việc khắc nghiệt ở nơi vùng
sâu, vùng xa; quá trình làm việc có một mức độ cao và phụ thuộc lẫn nhau giữa các nhóm làm
việc, vì thế cần thiết phải tạo được VHDN để gắn kết người lao động.
Nghiên cứu thực nghiệm của Parolia và cộng sự (2001) chứng minh sự thành công
thúc đẩy kết quả hoạt động doanh nghiệp là sự lãnh đạo hiệu quả; nghiên cứu của Bryde và
Ronison (2007) chứng minh kết quả hoạt động doanh nghiệp tăng do năng lực lãnh đạo tốt;
nghiên cứu của Kendra và Taplin (2004) chỉ ra rằng, kết quả hoạt động doanh nghiệp ngày
càng gia tăng do sự phát triển của VHDN. Cummings và Worley (1997) khẳng định, “VHDN là
tiềm lực để thúc đẩy sự liên kết giữa những nhiệm vụ khác nhau, để phục vụ cho mục tiêu của
tổ chức và phát triển của nhân viên, thiết lập phương pháp để truyền tải thông tin xuyên suốt
tổ chức”. Vì vậy, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa năng lực lãnh đạo và kết quả hoạt động
doanh nghiệp trong môi trường văn hóa sẽ hết sức cần thiết.
2. Tổng quan nghiên cứu
2.1. Năng lực lãnh đạo
Khái niệm về năng lực lãnh đạo có thể được tiếp cận dưới góc độ tố chất, góc độ hành vi,
cũng có thể được tiếp cận dưới góc độ gây ảnh hưởng hay góc độ sự tương tác qua lại. Theo
nghiên cứu của Bennis (2009), năng lực lãnh đạo là một quá trình trong đó một đối tượng
thuyết phục cấp dưới hành động theo như mong muốn. E.H.Schein (1992), năng lực lãnh đạo
là khả năng bứt phá khỏi văn hóa nhằm thực hiện một quá trình thay đổi tiến hóa mang tính
thích ứng cao. Ơ vai trò giám đốc điều hành, năng lực lãnh đạo chính là các yếu tố thái độ, kỹ
năng, hành vi, động cơ hoặc các đặc điểm cá nhân có thể tạo ra sự khác biệt về hiệu quả lãnh
đạo, giúp cho doanh nghiệp phát triển bền vững. Kabeer.A.M và cộng sự (2012), năng lực lãnh
đạo là quá trình gây ảnh hưởng đến người khác để họ hiểu và đồng ý về những công việc cần
thực hiện và thực hiện nó như thế nào một cách hiệu quả, là quá trình tạo điều kiện thuận lợi
cho các cá nhân và tập thể nỗ lực đạt được mục tiêu của tổ chức đề ra. Bennis (2009), năng lực
lãnh đạo là quá trình gây ảnh hưởng mang tính xã hội nhằm tìm kiếm sự tham gia tự nguyện
của cấp dưới để thực hiện một cách tốt nhất các mục tiêu của tổ chức. Nhìn chung, một nhà
lãnh đạo phải đảm bảo được 3 yếu tố năng lực: khả năng tạo tầm nhìn, khả năng truyền cảm
hứng và khả năng gây ảnh hưởng. Như vậy, theo cách hiểu đơn giản nhất, năng lực lãnh đạo
32
Bùi Thị Minh Thu, Nguyễn Hồ Phương Nhật, Phan Thị Yến Lai
là quá trình ảnh hưởng, tác động (bằng cách tạo điều kiện, môi trường, truyền cảm hứng) đến
con người để tìm kiếm sự tham gia tự nguyện của họ nhằm đạt mục tiêu, nhiệm vụ, sứ mạng
của nhóm, của tổ chức.
2.2. Văn hóa doanh nghiệp
Deal và Kennedy (1982) xác định VHDN bằng các giá trị: anh hùng, lễ nghi và nghi thức,
các mạng lưới truyền thông. Quinn và Cameron (1983) đề xuất một khuôn khổ VHDN được đo
lường dựa trên 39 chỉ số hiệu quả tổ chức. Các kích thước theo chiều dọc phân biệt tính linh
hoạt tổ chức và quyết định sự ổn định và kiểm soát; chiều ngang khác biệt theo định hướng
của sự hài hòa nội bộ từ sự cạnh tranh bên ngoài. Một cách tiếp cận khác để xác định văn hóa
tổ chức được dựa trên đặc điểm: tham gia, thống nhất, nhiệm vụ và khả năng thích ứng, phát
triển bởi Denison (2010). Mô hình này đã đưa ra các thang đo hay tiêu chí để đánh giá sự mạnh
hay yếu của VHDN với 4 đặc điểm văn hoá (khả năng thích ứng, sứ mệnh, tính nhất quán, sự
tham gia), trong mỗi đặc điểm có 3 cách thức biểu hiện và sử dụng 2 chiều: Tập trung bên
trong so với tập trung bên ngoài, linh động so với ổn định. Theo Herzka và Turáková (2010),
mô hình đánh giá VHDN của Denison là lý tưởng nhất. Mô hình này đã được 5.000 DN và nhiều
nhà nghiên cứu áp dụng trong hơn 20 năm qua.
2.3. Kết quả hoạt động doanh nghiệp theo quan điểm thẻ điểm cân bằng
The điểm cân bằng – BSC (Balanced Scorecard) được phát triển bởi Robert Kaplan và
David Norton lần đầu tiên đăng trên báo Harvard Buiness Review (số 1 và số 2 năm 1992)
có tên “The điểm cân bằng – Những thước đo thúc đẩy hiệu quả hoạt động” (The balanced
Scorecard – Meassures That Drive Performance). Đây là công trình nghiên cứu năm 1990, khi
học viện Nolan Norton, bảo trợ cho cuộc nghiên cứu đa công ty trong thời gian một năm với
đề tài “Đo lường hiệu suất hoạt động của tổ chức trong tương lai” và đã phát triển thành một
công cụ đo lường hiệu suất được sử dụng bởi 50% công ty của Fortune1000 Kaplan và Norton.
Gần 20 năm sau, trong kết quả khảo sát toàn cầu về các công cụ quản lý năm 2011 do hãng tư
vấn Bain công bố, The điểm cân bằng đã lọt vào tốp 10 công cụ quản lý được sử dụng rộng rãi
nhất trên thế giới (vị trí thứ 6). The điểm cân bằng BSC bao gồm 4 thành phần:
- Phương diện tài chính: Một số các chỉ số đo lường phương diện tài chính thường được
sử dụng là: Chỉ tiêu tỷ lệ hoàn vốn đầu tư (ROI), Tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA), Tỷ suất
sinh lợi trên doanh thu (ROS), Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), Lợi nhuận còn lại
(thặng dư) RI, Giá trị kinh tế tăng thêm (EVA –Economic Value Added).
- Phương diện khách hàng: Một số các chỉ số đo lường phương diện khách hàng thường
được sử dụng: sự hài lòng của khách hàng; lòng trung thành của khách hàng; thị phần;
tỷ lệ khách hàng tăng thêm; doanh thu trên từng kênh,…
- Phương diện quy trình nội bộ: Một số các chỉ số đo lường phương diện quy trình nội
bộ thường được sử dụng: Các chỉ tiêu chi phí cho nghiên cứu, thời gian giải quyết đơn hàng,
công suất máy móc thiết bị, thời gian bảo trì, phục vụ hay khắc phục sản phẩm lỗi...
- Phương diện đào tạo - phát triển: Một số các chỉ số đo lường phương diện đào tạo và
phát triển thường được sử dụng: số nhân viên đã qua huấn luyện, đào tạo; tỷ lệ thay thế nhân
viên; sự hài lòng của nhân viên; tỷ lệ % nhân viên có bằng cấp cao,…
33
Tạp chí Khoa học xã hội miền Trung, Số 02 (70) - 2021
3. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu
3.1. Phương pháp nghiên cứu
Để xây dựng câu hỏi khảo sát, nghiên cứu tham vấn ý kiến của nhóm các chuyên gia
(bao gồm: 5 thầy cô với trình độ nghiên cứu chuyên sâu về quản trị nhân lực ở Đại học Kinh
tế Đà Nẵng, Đại học Kinh tế Huế, 3 giám đốc) về các thông tin, dữ liệu nhằm xác định các yếu
tố hình thành bảng câu hỏi khảo sát về năng lực lãnh đạo và văn hóa doanh nghiệp tác động
đến kết quả hoạt động doanh nghiệp. Trong phần nghiên cứu định tính này, một số tên gọi
đã được các chuyên gia góp ý để chỉnh sửa cho phù hợp với đặc điểm và điều kiện của các
công ty lắp máy miền Trung. Để phân tích tác động của năng lực lãnh đạo đến văn hóa doanh
nghiệp và kết quả hoạt động doanh nghiệp tại các công ty lắp máy miền Trung, nghiên cứu sử
dụng kỹ thuật phân tích được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết mô hình phương trình cấu
trúc SEM (Structural Equation Modeling) và sự hỗ trợ của phần mềm SPSS 22 và phần mềm
AMOS (Analysis Of Moment Structures). Đánh giá độ tin cậy thang đo thông qua phân tích
Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA (Exploratory Factor Analysis).
3.2. Dữ liệu nghiên cứu
Theo Hair và cộng sự (1998), để chọn kích thước quan sát nghiên cứu phù hợp đối với
phân tích nhân tố khám phá EFA thì số quan sát tối thiểu N > 5*x (x: là tổng số biến quan sát).
Theo Tabachnick và Fideel (1996), để tiến hành phân tích hồi quy một cách tốt nhất thì cỡ
mẫu tối thiểu cần đạt được tính theo công thức N > 50+8m (trong đó m là biến độc lập). Trong
nghiên cứu này, có 13 thang đo quan sát về kết quả hoạt động doanh nghiệp, 34 biến về năng
lực lãnh đạo của doanh nghiệp, 4 biến về văn hóa doanh nghiệp: N > max (5x51; 50+9x13)
= (255, 167) = 255 quan sát. Nghiên cứu này sử dụng mẫu 280 quan sát là đảm bảo độ tin
cậy cho các kết quả ước lượng. Việc lựa chọn nguời được hỏi được thực hiện theo hạn ngạch
(quota) cho các nhóm đối tượng được phân chia theo biến số địa bàn, khu vực. Đối tượng
tham gia trả lời bảng hỏi là 280 người lao động của các công ty lắp máy miền Trung. Trong đó,
phỏng vấn đáp viên theo hình thức phát trực tiếp tại nơi làm việc là 95 phiếu, gửi mail là 205
phiếu, số phiếu đáp ứng yêu cầu phân tích là 280.
4. Mô hình nghiên cứu
4.1. Lựa chọn và phát triển thang đo
4.1.1. Thang đo năng lực lãnh đạo
Tác giả kế thừa thang đo của Trần Kiều Trang (2012), Lê Quân, Nguyễn Quốc Khánh
(2012). Thang đo kiến thức lãnh đạo: Tác giả điều chỉnh và bổ sung thêm một số vấn đề để
phù hợp với công tác lãnh đạo như:“Kiến thức về lãnh đạo bản thân”trong phần kiến thức liên
quan đến công tác lãnh đạo; “Kiến thức về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp”; “Kiến thức
về văn hóa doanh nghiệp”; “Kiến thức về quản trị sự thay đổi, rủi ro” trong phần kiến thức bổ
trợ. Thang đo kỹ năng lãnh đạo: Tác giả bổ sung thêm“Kỹ năng xây dựng và phát triển văn hóa
doanh nghiệp”nhằm làm ro hơn nhiệm vụ công tác lãnh đạo của giám đốc doanh nghiệp nhỏ
và vừa. Thang đo phẩm chất lãnh đạo: giữ nguyên. Bổ sung thêm thang đo sự hợp tác: gồm
“Kỹ năng hợp tác với các doanh nghiệp trong nước và quốc tế”; “Kỹ năng hợp tác với các cơ
quan chính quyền”. Bảng 1 mô tả cụ thể các thang đo năng lực lãnh đạo doanh nghiệp trong
nghiên cứu này.
34
Bùi Thị Minh Thu, Nguyễn Hồ Phương Nhật, Phan Thị Yến Lai
Bảng 1. Thang đo năng lực lãnh đạo doanh nghiệp
Thang đo
Kiến thức lãnh đạo
(14)
KT1 - Kiến thức về lĩnh vực ngành nghề kinh doanh
KT2 - Kiến thức về văn hóa, xã hội
KIENTHUC
KT3 - Kiến thức chính trị, pháp luật
KT4 - Kiến thức về lãnh đạo bản thân
KT5 - Kiến thức về chiến lược kinh doanh
KT6 - Kiến thức về quản trị nhân lực
KT7 - Kiến thức về marketing
KT8 - Kiến thức về tài chính, kế toán
KT9 - Kiến thức về quản trị sản xuất, dịch vụ
KT10 - Kiến thức về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
KT11 - Kiến thức về văn hóa doanh nghiệp
KT12 - Kiến thức về quản trị sự thay đổi, quản trị rủi ro
KT13 - Kiến thức về hội nhập quốc tế
KT14 - Kiến thức ngoại ngữ, tin học
Kỹ năng lãnh đạo
(14)
KYNANG
KN1 - Kỹ năng thấu hiểu bản thân
KN2 - Kỹ năng cân bằng công việc và cuộc sống
KN3 - Kỹ năng học hỏi
KN4 - Kỹ năng giải quyết vấn đề
KN5 - Kỹ năng giao tiếp lãnh đạo
KN6 - Kỹ năng động viên khuyến khích
KN7 - Kỹ năng phát triển đội ngũ
KN8 - Kỹ năng gây ảnh hưởng và xây dựng hình ảnh
KN9 - Kỹ năng thiết lập và lãnh đạo nhóm
KN10 - Kỹ năng xây dựng tầm nhìn và lập chiến lược
KN11 - Kỹ năng tổ chức và triển khai công việc
KN12 - Kỹ năng huy động và phối hợp các nguồn lực
KN13 - Kỹ năng khởi xướng sự thay đổi
KN14 - Kỹ năng xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
Phẩm chất lãnh đạo
(10)
PHAMCHAT
PC1 - Nhìn xa trông rộng
PC2 - Tính mạo hiểm và quyết đoán
PC3 - Ham học hỏi
PC4 - Tư duy đổi mới và sáng tạo
PC5 - Linh hoạt và nhạy ben
PC6 - Trách nhiệm
PC7 - Tính bao quá
PC8 - Đạo đức nghề nghiệp
PC9 - Tính kiên nhẫn
PC10 - Tự tin
SUHOPTAC
SHT1 - Kỹ năng hợp tác với các doanh nghiệp trong nước và quốc tế
SHT2 - Kỹ năng hợp tác với các cơ quan chính quyền
35
Tạp chí Khoa học xã hội miền Trung, Số 02 (70) - 2021
4.1.2. Thang đo văn hóa doanh nghiệp
Denison (2010) xác định bốn quan điểm cơ bản của VHDN thành bốn giả thuyết khác
nhau:
- Tính nhất quán: giả thuyết ý tưởng rằng một quan điểm chung, niềm tin và chia se giá
trị xã hội trong NLĐ của tổ chức sẽ tăng cường nội lực làm việc và thúc đẩy ý nghĩa và cảm giác
là 1 phần thành viên của tổ chức.
- Sứ mệnh: ý tưởng rằng một cảm giác chia se về mục đích, định hướng và chiến lược có
thể phối hợp và kích động các thành viên tổ chức hướng tới mục tiêu chung.
- Sự tham gia: ý tưởng rằng các thành viên tham gia sẽ đóng góp cho một ý thức trách
nhiệm và quyền sở hữu và do đó tăng lòng trung thành.
- Khả năng thích ứng: ý tưởng rằng các chuẩn mực và niềm tin tăng cường khả năng của
tổ chức tiếp nhận, giải thích và dựa vào môi trường doanh nghiệp sẽ thay đổi hành vi nội bộ
sẽ thúc đẩy sự tồn tại, phát triển của DN.
4.1.3. Thang đo kết quả hoạt động của doanh nghiệp:
Bảng 2. Thang đo kết quả hoạt động doanh nghiệp
Thang đo
ĐÀO TẠO
DAOTAO
Thang đo
DTPT1 - Số lượng QUY TRÌNH NỘI BỘ QTNB1 - Hệ thống công
người lao động đã QTNB
qua đào tạo tăng
nghệ thông tin hiện đại
hơn
DTPT2 - Sự hài lòng
của người lao động
về doanh nghiệp cao
DTPT3 - Số lượng các
vụ sai phạm liên quan
đến đạo đức nghề
nghiệp của người lao
động giảm
QTNB2 - Công suất máy
móc thiết bị đạt chỉ tiêu
QTNB3 - Hoạt động chăm
sóc khách hàng hiệu quả
hơn
QTNB4 - Số lượng sản phẩm
mới, dịch vụ mới tăng
QTNB5 - Các chương trình
hoạt động xã hội doanh
nghiệp tăng
KHÁCH HÀNG KH1 - Thị phần của TÀI CHÍNH
KHACHHANG DN tăng TAICHINH
KH2 - Lượng khách
TC1 - Doanh số tăng
TC2 - Lợi nhuận tăng
hàng mới tăng
KH3 - Số lượng khách
hàng hài lòng về DN
tăng
(Nguồn: Bùi Thị Minh Thu và cộng sự)
Bảng 2 mô tả cụ thể các thang đo kết quả hoạt động của doanh nghiệp như sau: Theo
Nguyễn Minh Tâm (2009), kết quả hoạt động của doanh nghiệp sẽ được đo lường thông qua
the điểm cân bằng BSC với bốn phương diện: Tài chính – Khách hàng – Quy trình nội bộ - Đào
tạo và phát triển. Trong đó, nghiên cứu này bổ sung thêm yếu tố“Hệ thống công nghệ thông
36
Bùi Thị Minh Thu, Nguyễn Hồ Phương Nhật, Phan Thị Yến Lai
tin hiện đại”và“Các chương trình hoạt động xã hội của doanh nghiệp tăng”vào phương diện
Quy trình nội bộ; tiêu chí “Số lượng khách hàng mới tăng” vào phương diện Khách hàng; và
tiêu chí“Hoạt động chăm sóc khách hàng hiệu quả”vào phương diện Quy trình nội bộ. Thang
đo Likert được sử dụng để đo lường mức độ đồng ý của người được điều tra với các nhận định
về kết quả năm này so với mục tiêu mà doanh nghiệp đã đặt ra từ trước (từ mức 1 đến mức 5
theo ý kiến chuyên gia).
4.2. Mô hình và các giả thuyết nghiên cứu
4.2.1. Mối quan hệ giưa văn hóa doanh nghiệp và kết quả hoạt động doanh nghiệp
Nhiều nghiên cứu thực nghiệm chứng minh vai trò to lớn của VHDN đến kết quả hoạt
động của doanh nghiệp. Rad (2012) đã xác định tác động của các giá trị VHDN đối với sự thành
công của kết quả hoạt động doanh nghiệp tại một bệnh viện ở Iran. Kết quả cho thấy rằng,
kết quả hoạt động doanh nghiệp đòi hỏi một nền VHDN được tổ chức theo định hướng chất
lượng được hỗ trợ bởi sự cam kết và tham gia quản lý cấp cao, tổ chức học tập, tinh thần kinh
doanh, làm việc nhóm và sự hợp tác, chấp nhận rủi ro, liên tục cải tiến, tập trung khách hàng,
quan hệ đối tác với các nhà cung cấp, theo doi và đánh giá chất lượng. Prajogo và MCDermott
(2005) đã phát hiện ra rằng, sự khác nhau của việc thực hiện kết quả hoạt động doanh nghiệp
được xác định bởi sự khác nhau của các nền VHDN. Đặc biệt, các nền VHDN có phân chia thứ
bậc đã chỉ ra được mối quan hệ đáng kể với thực tiễn của quản trị chất lượng toàn diện. Theo
các nghiên cứu đã trình bày ở trên, nghiên cứu này đề xuất giả thuyết sau đây:
Giả thuyết 1: Văn hóa doanh nghiệp ảnh hương tích cực đến kết quả hoạt động doanh nghiệp
4.2.2. Mối quan hệ giưa năng lực lãnh đạo và kết quả hoạt động doanh nghiệp
Có khá nhiều quan điểm của các nhà nghiên cứu về mối quan hệ giữa giám đốc doanh
nghiệp và kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Peterson và Sorenson (2005) có nhiều luận
giải về ảnh hưởng của giám đốc doanh nghiệp tới kết quả hoạt động của doanh nghiệp.
Nghiên cứu của Bass (1990) cũng đề cập đến các kiến thức lãnh đạo như kiến thức hiểu biết
chung, kiến thức liên quan đến nghề nghiệp,… là những thành phần tất yếu khi nói đến năng
lực lãnh đạo. Như vậy, kiến thức lãnh đạo là một yếu tố cấu thành năng lực lãnh đạo. Trong
một nghiên cứu của Akhmad và cộng sự (2013) thì kỹ năng và năng lực của chủ doanh nghiệp
là nguyên liệu không thể thiếu để tạo nên hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. James
Hayton (2015) cũng đã khảo sát trên 2.500 doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) ở Anh và kết
quả cho thấy, các kỹ năng của giám đốc DNNVV (bao gồm các kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng kinh
doanh, kỹ năng kỹ thuật, và các kỹ năng tổ chức) có ảnh hưởng đến kết quả hoạt động của
doanh nghiệp (doanh thu, thị phần, năng suất,…). Do và Nguyen (2015) đã nghiên cứu và chỉ
ra rằng có mối quan hệ ảnh hưởng giữa tố chất lãnh đạo như sự đồng cảm, tính nhất quán,
tính trung thực, sự mềm deo, niềm tin… đối với yếu tố lãnh đạo hiệu quả. Boal (2004) cho rằng
có những tố chất nhất định của lãnh đạo ảnh hưởng tới kết quả hoạt động của doanh nghiệp.
Nghiên cứu này đề xuất giả thuyết sau đây:
Giả thuyết 2: Năng lực lãnh đạo có quan hệ thuận chiều với kết quả hoạt động của doanh nghiệp.
4.2.3. Mối quan hệ giưa năng lực lãnh đạo và văn hóa doanh nghiệp.
Trong nghiên cứu mô hình phát triển năng lực, Subranmanian (2007) đã phát hiện ra
rằng mức độ của mô hình phát triển năng lực có liên quan tới quá trình chiến lược thực hiện và
mô hình phát triển năng lực ở mức cao hơn thì liên quan chất lượng và văn hóa doanh nghiệp.
Valentino và Brunelle (2004) nghiên cứu sự sáp nhập của một số tổ chức chăm sóc sức khỏe
37
Tạp chí Khoa học xã hội miền Trung, Số 02 (70) - 2021
tại Ontario, Canada. Các tác giả đã phát hiện ra rằng sự phù hợp giữa năng lực lãnh đạo và loại
hình văn hóa tổ chức sẽ tạo ra sự cải thiện hiệu quả của tổ chức, hoàn thiện hệ thống truyền
thông, nâng cao sự hài lòng của nhân viên và tỷ lệ nhân viên nghỉ việc trong các tổ chức vừa
sáp nhập cũng thấp hơn. Các tác giả nhận thấy sự thiếu chú ý của lãnh đạo đối với văn hóa tổ
chức sẽ tạo ra ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả và hiệu quả của các tổ chức sau khi sáp nhập.
Giả thuyết 3: Năng lực lãnh đạo có ảnh hương tích cực đến văn hóa doanh nghiệp
4.2.4. Mô hình nghiên cứu
Dựa theo các giả thuyết nghiên cứu và tổng quan tài liệu, mô hình nghiên cứu được đề
xuất là:
Hình 1. Mô Hình nghiên cứu đề xuất
NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO
Giả thiết 2
Giả thiết 1
Giả thiết 3
KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG DOANH NGHIỆP
VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
5. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
5.1. Thống kê đặc điểm mẫu điều tra
Bảng 3 trình bày đặc điểm nhân khẩu học của mẫu điều tra. Các dữ liệu được sử dụng
trong nghiên cứu này bao gồm các câu trả lời từ những người lao động của các công ty lắp
máy miền Trung.
Bảng 3. Đặc điểm mẫu khảo sát
Tiêu chí
Nam
Nữ
Dưới 35
Từ 35 - 50
Trên 50
Dưới đại học
Đại học
Trên Đại học
Dưới 5 năm
Từ 5 - 10 năm
Trên 10 năm
(Số lượng (người
(%) Tỷ trọng
82,86
17,14
43,22
35
21,78
20,82
78,93
0,25
27,14
56,43
16,43
Giới tính
Độ tuổi
232
48
121
98
61
52
221
07
78
158
46
Trình độ
Thâm niên
(Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát của tác giả năm, 2019)
5.2 Kiểm định thang đo
Hệ số Cronbach’s Alpha của tất cả các thang đo sau khi rút trích từ phân tích EFA đều
đảm bảo độ tin cậy (> 0.7). Trong mỗi nhóm biến thì hệ số tương quan tổng của các biến quan
38
Bùi Thị Minh Thu, Nguyễn Hồ Phương Nhật, Phan Thị Yến Lai
sát đều lớn hơn 0.3. Điều này khẳng định thang đo các nhân tố rút trích từ các biến quan sát
là phù hợp và đáng tin cậy. Vậy tất cả các biến quan sát có thể được sử dụng trong các bước
phân tích tiếp theo (bảng 4).
Bảng 4. Bảng Kiểm định Cronbach’s Alpha
Nhóm
Chỉ số đo lường
Cronbach’s
0,894
Năng lực lãnh đạo của giám đốc KIENTHUC
NANGLUCLANHDAO
KYNANG
PHAMCHAT
SUHOPTAC
0,798
0,765
0,891
0,884
0,796
0,745
0,714
0,892
0,912
0,864
0.,867
Kết quả hoạt động doanh nghiệp DAOTAO
KQHD
QTNB
KHACHHANG
TAICHINH
SUTHAMGIA
TINHNHATQUAN
THICHUNG
SUMENH
Văn hoá doanh nghiệp
VANHOADOANHNGHIEP
(Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát của tác giả năm 2019)
Theo kết quả kiểm định Kolmogorov-Smirnow, cả 12 nhóm nhân tố đều có giá trị
Sig.>0.05, tức là không đủ cơ sở bác bỏ H0. Vì vậy, dữ liệu của các nhân tố này đều có phân
phối chuẩn, có thể sử dụng tốt trong các bước kiểm định tham số. Phân tích nhân tố khẳng
định (CFA) của thang đo năng lực lãnh đạo và kết quả hoạt động doanh nghiệp đã đánh giá sự
phù hợp của mô hình, đánh giá độ tin cậy thang đo, kiểm định giá trị hội tụ, tính đơn nguyên,
giá trị phân biệt đều đạt yêu cầu.
Bảng 5. Bảng kiểm định phân phối chuẩn
Nhóm
Chỉ số đo lường Kolmogorov-Smirnov Z Sig. (2-tailed)
KIENTHUC
KYNANG
PHAMCHAT
SUHOPTAC
DAOTAO
1,164
1,252
1,146
1,145
1,362
1,218
1,312
1,154
1,218
0,179
0,053
0,070
0,069
0,089
0,125
0,115
0,112
0,113
0,089
0,098
0,095
Năng lực lãnh đạo
của giám đốc
NANGLUCLANHDAO
Kết quả hoạt động
doanh nghiệp
KQHD
QTNB
KHACHHANG
TAICHINH
SUTHAMGIA
TINHNHATQUAN 1,310
THICHUNG
SUMENH
Văn hoá doanh nghiệp
VANHOADOANHNGHIEP
1,145
1,194
(Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát của tác giả năm 2019)
39
Tạp chí Khoa học xã hội miền Trung, Số 02 (70) - 2021
5.3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Mô hình phương trình cấu trúc (SEM) được sử dụng để thử nghiệm lý thuyết cấu trúc
(Tân, 2001). Trong mô hình đề xuất ở hình 1 thì năng lực lãnh đạo được coi là một biến ngoại
sinh, và kết quả hoạt động doanh nghiệp được xem là một biến nội sinh và văn hóa doanh
nghiệp là biến trung gian của 2 biến trên.
Hình 2. Mô hình SEM về mối quan hệ giữa năng lực lãnh đạo, VHDN, và kết quả
hoạt động doanh nghiệp
Nguồn: Số liệu điều tra khảo sát của tác giả năm 2019
Kết quả phân tích mô hình SEM được thể hiện trong hình 2 và phù hợp với các chỉ số
tuyệt đối (IFI = 0,931, TLI = 0,971, CFI= 0,929, RMSEA = 0,046) chỉ ra rằng, các mô hình cấu trúc
hoặc đáp ứng hoặc cao hơn giới hạn, và do đó đại diện cho một sự phù hợp thỏa đáng cho
các dữ liệu mẫu thu thập được. Như vậy, các thành phần năng lực lãnh đạo của giám đốc đó
là “Kiến thức lãnh đạo”, “Kỹ năng lãnh đạo”, “Phẩm chất lãnh đạo”“ Sự hợp tác” đều tác động
cùng chiều đến “Kết quả hoạt động của doanh nghiệp”. Nói cách khác, khi giám đốc doanh
nghiệp có mức độ đáp ứng về các năng lực lãnh đạo này càng tốt thì kết quả hoạt động của
doanh nghiệp cũng sẽ khả quan hơn. Trong đó, mức độ tác động của nhân tố“kiến thức”đến
kết quả hoạt động của doanh nghiệp là lớn nhất (0,179). Với môi trường kinh doanh đa dạng,
phức tạp, thay đổi từng ngày từng giờ như hiện nay, sự thành công hay thất bại của doanh
nghiệp cũng chịu sự chi phối và tác động bởi rất nhiều các yếu tố bên trong hoặc bên ngoài
doanh nghiệp như các năng lực nội tại của doanh nghiệp, yếu tố vốn, các chính sách vĩ mô,
chính sách địa phương… Và năng lực lãnh đạo của giám đốc doanh nghiệp cũng là một trong
những yếu tố có tác động và ảnh hưởng đến sự hoạt động của doanh nghiệp. Kết quả nghiên
cứu trên khẳng định, “Khi giám đốc doanh nghiệp có mức độ đáp ứng về các năng lực lãnh
đạo càng tốt thì kết quả hoạt động của doanh nghiệp cũng sẽ khả quan hơn”. Kết luận này
cũng khá tương đồng với một số nghiên cứu của các tác giả khác. Điển hình là nghiên cứu
40
Bùi Thị Minh Thu, Nguyễn Hồ Phương Nhật, Phan Thị Yến Lai
của Trần Thị Phương Hiền (2013), đã chỉ ra tất cả các thành phần của năng lực lãnh đạo của
đội ngũ CEO Việt Nam đều tác động cùng chiều đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Đỗ
Anh Đức (2014) cũng đã chỉ ra cả ba yếu tố kiến thức, kỹ năng, tố chất đều có tác động đến
kết quả hoạt động của doanh nghiệp với các hệ số tác động lần lượt là 0.296; 0.366 và 0.192.
Một nghiên cứu ở nước ngoài với kích thước mẫu là 264 nhà lãnh đạo DNNVV các nước châu
Âu của Laguna và cộng sự (2012) cũng đã chỉ ra mối quan hệ thuận chiều giữa năng lực của
lãnh đạo doanh nghiệp và sự thành công của tổ chức trong hoạt động kinh doanh. Mối quan
hệ này được đo lường dựa trên mô hình hồi quy giữa năng lực chung (năng lực đổi mới, lập
kế hoạch, hợp tác, ra quyết định, giải quyết căng thẳng, lãnh đạo bản thân), năng lực cụ thể
(năng lực động viên, năng lực phát triển nhân viên, năng lực về tài chính, về thị trường, chính
trị và pháp luật) với sự thành công của tổ chức trong hoạt động kinh doanh với hệ số tác động
là 0.34 và 0.15.
Tương tự kết quả nghiên cứu của Dulaimi và cộng sự (2005), nghiên cứu này tìm thấy
VHDN và năng lực lãnh đạo là những nhân tố quan trọng trong việc phát triển doanh nghiệp.
Theo đó, VHDN là một nhân tố quan trọng nhưng ngấm ngầm trong việc tác động đến kết
quả hoạt động doanh nghiệp và năng lực lãnh đạo là một nhân tố quan trọng thực hiện kế
hoạch đề ra của doanh nghiệp. Các số liệu thống kê chi bình phương chia cho độ tự do cũng
chỉ ra một sự phù hợp, hợp lý của các kết quả nghiên cứu. Bảng 6 cho thấy, cả ba mối quan hệ
giả thuyết (H1, H2 và H3) đều đảm bảo ý nghĩa thống kê.
Bảng 6. Những quan sát được tổng kết lại từ phân tích mô hình
Giả thuyết
Đường dẫn
Kết quả
H1
H2
H3
Văn hóa doanh nghiệp kết quả hoạt động doanh nghiệp Có ý nghĩa thống kê
Năng lực lãnh đạo -> kết quả hoạt động doanh nghiệp Có ý nghĩa thống kê
Năng lực lãnh đạo -> văn hóa doanh nghiệp
Nguồn: Từ số liệu điều tra khảo sát của tác giả năm 2019
6. Kết luận và một số hàm ý
Có ý nghĩa thống kê
Nghiên cứu này khảo sát mối quan hệ giữa năng lực lãnh đạo, văn hóa doanh nghiệp
và kết quả hoạt động doanh nghiệp tại các công ty lắp máy khu vực miền Trung. Trên cơ sở
bộ dữ liệu được thu thập từ 280 lao động tại các công ty lắp máy khu vực miền Trung của
LILAMA, mô hình SEM được sử dụng để phân tích các mối quan hệ này. Kết quả ước lượng cho
thấy, năng lực lãnh đạo, văn hóa doanh nghiệp có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả hoạt động
doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu này cho phep đề xuất một số biện pháp cho các công ty
lắp máy khu vực miền Trung của Lilama như sau: Thứ nhất, công ty Lilama cần không ngừng
hoàn thiện và phát triển hơn nữa năng lực lãnh đạo của các giám đốc doanh nghiệp thông
qua các chương trình đào tạo bài bản. Theo đó, cần tập trung nâng cao năng lực xây dựng
tầm nhìn và lập chiến lược; năng lực khởi xướng sự thay đổi; năng lực phát triển đội ngũ; huy
động và phối hợp các nguồn lực và năng lực động viên - khuyến khích. Thứ hai, các công ty
lắp máy ở khu vực miền Trung cần tích hợp VHDN vào sứ mệnh của tổ chức, các giá trị và chiến
lược phát triển công ty. Ngoài ra, cần phải chú trọng tham gia các hoạt động xã hội như tặng
nhà tình thương, ủng hộ bệnh nhân ngheo khó,… nhằm đưa hình ảnh tốt đẹp về công ty vào
lòng công chúng, người tiêu dùng, người lao động; từ đó tạo nên giá trị văn hóa đặc sắc cho
doanh nghiệp.
41
Tạp chí Khoa học xã hội miền Trung, Số 02 (70) - 2021
Tài liệu tham khảo
Barney, J. B. (2001). Is the resource-based view a useful perspective for strategic
management research? Yes. Academy of Management Review, 26, 41-54.
Bennis, W. (2009). On becoming a leader. Basic Books. London.
Noe, R. (2013). Employee Training and Development, 6 th Edition. McGraw Hill.
Parolia, A., Kundabala, M., Dahal, M., Mohan, M., & Thomas, M. S. (2011). Management of
supernumerary teeth. Journal of conservative dentistry: JCD, 14(3), 221.
Kendra, K., & Taplin, L. J. (2004). Project success: A cultural framework. Project
management journal, 35(1), 30-45.
Cummings, T.G., & Worley, C.G. (1997). Organization development and change.
Cincinnati, OH: Southwestern.
Edgar H. Schein. (2004). Organizational Culture and Leadership, Jossey-Bass. A Wiley
Imprint. San Francisco.
Kabeer A. M et al. (2012). Social Demographic Factors That Influence transformational
leadership Styles among Top Management in Selected Organizations in Malaysia Asian. Social
Science, 8(13).
Deal, T. W., & Kennedy, A. A. (1982). Corporate cultures. Reading, MA: Addison-Wesley.
Cameron, K. and R. E. Quinn. (2006). Diagnosing and Changing Organizational Culture:
Based on the Competing Values Framework. Beijing: China Renmin University Press.
Kotrba, L. (2010). Organizational culture & employee engagement: what’s the
relationship. Denison Consulting, 4(3), 415-419.
Kaplan, R. S. and D. P. Norton. (1996). The Balanced Scorecard: translating strategy into
action. McGraw Hill.
Hair, Jr., J. F., Anderson, R. E., Tatham, R. L., & Black, W. C. (1998). Multivariate Data Analysis
(5th ed.). New York: Macmillan Publishing Company.
Trần Kiều Trang. (2012). Phát triển năng lực của đội ngũ chủ doanh nghiệp nhỏ Việt Nam
trong giai đoạn hiện nay – Nghiên cứu điển hình trên địa bàn Hà Nội. Luận án Tiến sĩ Kinh tế.
Trường Đại học Thương mại Hà Nội.
Lê Quân, Nguyễn Quốc Khánh. (2012). Đánh giá năng lực giám đốc điều hành doanh
nghiệp nhỏ Việt Nam qua mô hình ASK. Tạp chí khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, Chuyên
san kinh tế và kinh doanh, 28.
Laguna et al. (2012). The competencies of managers and their business success. Central
European Business Review, 1, 3.
Nguyễn Minh Tâm. (2009). Mối quan hệ giữa lãnh đạo ba chiều và kết quả hoạt động của
doanh nghiệp. Trường hợp nghiên cứu tại Việt Nam. Luận án Tiến sĩ Kinh tế.
Prajogo, D. I. and McDermott, C. M. (2005). The Relationship between Total Quality
Management Practices and Organizational Culture. International Journal of Operations &
Production Management, 25, 1101-1122.
Valentino, C.L., & Brunelle, F.W.H. (2004). The role of middle managers in the transmission
and integration of organizational culture. Journal of Healthcare Management, 49(6), 393–404
42
Bùi Thị Minh Thu, Nguyễn Hồ Phương Nhật, Phan Thị Yến Lai
PeterG. Northouse(2004). Leadership-theoryandpractice.WesternMichiganUniversity.
Currie, G., Burgess, N. and Hayton, J. C. (2015). HR practices and knowledge brokering by
hybrid middle managers in hospital settings : the influence of professional hierarchy. Human
Resource Management, 54(5), 793-812.
Subramanian. (2007). Foreign Capital and Economic Growth. Brookings Papers on
Economic Activity, Economic Studies Program, The Brookings Institution, 38(2007-1), 153-230.
Đỗ Anh Đức. (2014). Nâng cao năng lực quản lý của giám đốc doanh nghiệp nhỏ và vừa
trên địa bàn Hà Nội. Luận án Tiến sĩ Kinh tế.
Trần Thị Phương Hiền. (2013). Năng lực lãnh đạo của đội ngũ CEO Việt Nam – Khảo sát
nghiên cứu ở Hà Nội. Luận án Tiến sĩ.
Dulaimi, M.H., Nepal, M.P. and Park, M. (2005). A Hierarchical Structural Model of
Assessing Innovation and Project Performance. Construction Management and Economic.
17 trang
14180
Free
Bạn đang xem tài liệu "Năng lực lãnh đạo, văn hóa doanh nghiệp và kết quả hoạt động tại các công ty lắp máy ở khu vực miền Trung", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nang_luc_lanh_dao_van_hoa_doanh_nghiep_va_ket_qua_hoat_dong.pdf
