Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp: Khái niệm và các phương diện
VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 2 (2021) 9-20
Review Article
Corporate Social Responsibility: Concept and Dimensions
Vuong Thi Bich Nga
Foreign Trade University, Campus 2, Street D5, Binh Thanh, Ho Chi Minh City, Vietnam
Received 31 March 2021
Revised 05 April 2021; Accepted 12 May 2021
Abstract: Corporate social responsibility (CSR) is no longer a new concept in Vietnam. However,
as the concept has been developing over hundreds of years, it is strongly necessary for it to be
reconceptualized together with a synthesis of its aspects. Using qualitative analysis method, this
paper reviewed selected studies on the concept of corporate social responsibility and therefrom
redefined the aspects of this concept.
Keywords: social responsibility, corporate social responsibility
________
Corresponding author.
Email address: [email protected]
9
V.T.B. Nga / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 2 (2021) 9-20
10
Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp:
Khái niệm và các phương diện
Vương Thị Bích Ngà1,
Cơ sở 2 Trường Đại học Ngoại thương, Đường D5, Quận Bình Thạnh,
Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Nhận ngày 31 tháng 3 năm 2021
Chỉnh sửa ngày 05 tháng 4 năm 2021; Chấp nhận đăng ngày 12 tháng 5 năm 2021
Tóm tắt: Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp là chủ đề không còn xa lạ tại Việt Nam. Tuy vậy, với
lịch sử ra đời và phát triển hàng trăm năm, việc hệ thống hóa lại khái niệm và các phương diện của
thuật ngữ này là vô cùng cần thiết. Bằng phương pháp phân tích định tính, người viết tổng hợp các
công trình nghiên cứu về chủ đề trách nhiệm xã hội doanh nghiệp đồng thời xác định các phương
diện của khái niệm này.
Từ khóa: Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp, trách nhiệm xã hội, CSR.
1. Mở đầu
Mặc dù hiện nay trách nhiệm xã hội doanh
Nghiên cứu được tiến hành nhằm giải quyết
2 vấn đề chính:
(i) Phân tích lại một cách có hệ thống lịch sử
ra đời, hình thành và phát triển của khái niệm
trách nhiệm xã hội doanh nghiệp.
nghiệp (corporate social responsibilities – CSR)
là một vấn đề được đề cập tương đối phổ biến
[1]. Song, trên thực tế, còn có nhiều cách tiếp cận
khác nhau về nội dung và phạm vi của trách
nhiệm xã hội doanh nghiệp [2]. Trách nhiệm xã
hội doanh nghiệp không còn là vấn đề mới đối
với các nước phát triển trên thế giới. Không chỉ
ở Việt Nam, trách nhiệm xã hội của doanh
nghiệp là vấn đề đã được các nước quan tâm phát
triển và thực hiện từ thế kỷ 20. Tuy nhiên, qua
quá trình nghiên cứu và tổng hợp tài liệu, người
viết nhận thấy tại Việt Nam, số lượng các đề tài
nghiên cứu về trách nhiệm xã hội của doanh
nghiệp còn rất hạn chế. Đó là lý do người viết
quyết định lựa chọn đề tài “Trách nhiệm xã hội
doanh nghiệp: Khái niệm và các phương diện”.
(ii) Căn cứ việc tổng hợp các nghiên cứu
định tính và định lượng đi trước, người viết
đề xuất mô hình các phương diện của khái niệm
trách nhiệm xã hội doanh nghiệp. Từ đó tạo
tiền đề thực hiện các nghiên cứu định lượng
chuyên sâu.
2. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu được tiến hành bằng phương
pháp định tính dựa trên quá trình tổng hợp và
phân tích một cách có hệ thống các tài liệu tham
khảo từ các nghiên cứu định tính và định lượng
giai đoạn 1950-2020 (Bảng 1).
________
Tác giả liên hệ.
Địa chỉ email: [email protected]n
V.T.B. Nga / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 2 (2021) 9-20
11
Bảng 1. Danh mục tạp chí được sử dụng làm cơ sở nghiên cứu trong đề tài
Coopey Bansal and Cohen Montiel
Montiel &
Các tạp chí
(2003) Gao (2006) (2006) (2008) Javier (2014) được sử dụng
X
X
Academy of Management Journal
X
X
X
X
X
Academy
Review
of
Management
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Administrative Science Quarterly
Strategic Management Journal
MIT Sloan Management Review
Organization Science
X
X
X
X
X
Academy
of
Management
Perspective (Executive)
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Management Science
X
X
Harvard Business Review
California Management Review
Organization Studies
X
X
X
X
X
X
Journal of Industrial Ecology
Journal of Management Studies
Journal of Applied Behavioral
Science
X
X
Business Strategy and the
Environment
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Business and the Environment
Journal of Business Ethics
X
X
X
X
Business Ethics Quarterly
The Journal of Business and
Society
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Journal of Management Inquiry
Organization and Environment
Business and Society Review
X
X
X
X
British Journal of Management
Journal of International Business
Studies
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Journal of Management
Business & Society
Organization & Environment
Journal of Applied Psychology
Personnel Psychology
Organizational Behavior and
Human Decision Processes
X
X
X
X
Journal
of
Organizational
X
Behavior
Nguồn: Người viết tổng hợp
V.T.B. Nga / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 2 (2021) 9-20
12
3. Cơ sở lý thuyết và các giả thuyết nghiên cứu
và phân tích mô hình cấu trúc SEM. Kết quả cho
thấy, trách nhiệm pháp lý có tác động cùng chiều
lên mức độ tin cậy của doanh nghiệp. Trong khi
đó, trách nhiệm kinh tế và trách nhiệm nhân đạo
có tác động ngược chiều lên mức độ tin cậy của
doanh nghiệp.
Với lịch sử hình thành và phát triển từ rất lâu
đời, kết hợp với đó là rất nhiều các cách tiếp cận
phong phú về định nghĩa, quy mô và đối tượng
nghiên cứu cả trong phạm vi nghiên cứu học
thuật và ứng dụng thực tiễn trong triển khai và
thực hiện tại doanh nghiệp, với hàng loạt sự
trùng lắp, tương đồng và dị biệt về ngữ nghĩa
giữa các mô hình nghiên cứu, CSR đã trở thành
một chủ đề tranh luận sôi nổi trong giới học
thuật, nghiên cứu và ứng dụng vào thực tiễn
doanh nghiệp [3]. Những năm gần đây, các nỗ
lực nhằm đi đến một khái niệm thống nhất về
trách nhiệm xã hội doanh nghiệp nhận được sự
quan tâm vô cùng lớn nhưng vẫn là bài toán khó
giữa các học giả trên thế giới do mức độ đồ sộ
của các nghiên cứu tiền nhiệm và tính phổ quát
của khái niệm này. Nhiều học giả cho rằng khái
niệm CSR không được trình bày một cách rõ
ràng và đầy đủ, xuất phát từ việc thiếu nền tảng
vững chắc [4], và do đó dẫn đến tình trạng thiếu
cơ sở cho hành động cụ thể tại các doanh nghiệp
[5]. Chính vì những lý do đó, hiện nay vẫn chưa
có một khái niệm thống nhất cho CSR [6-7]
Kim và cộng sự trong bài nghiên cứu
“Effects of corporate social responsibility and
internal
marketing
on
organizational
commitment and turnover intentions” đã tiến
hành đánh giá mối liên hệ giữa hai khái niệm
trách nhiệm xã hội và chiến lược tiếp thị nội bộ
(internal marketing) lần lượt lên mức độ gắn bó
với tổ chức (organizational commitment) và ý
định nghỉ việc (turnover intention) [9]. Dữ liệu
nghiên cứu được thu thập bằng bảng khảo sát và
thang đo Likert 7 điểm với địa điểm là các sòng
bạc ở Hàn Quốc các ngày trong tuần, xuyên suốt
tháng 10 năm 2012. Bộ dữ liệu gồm 310 mẫu
quan sát hợp lệ được thu thập và xử lý trước khi
đưa vào phân tích nhân tố khẳng định CFA. Kết
quả phân tích nhân tố bậc hai chấp nhận giả
thuyết trách nhiệm xã hội doanh nghiệp bao gồm
bốn phương diện, cụ thể: trách nhiệm kinh tế,
trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm đạo đức và
trách nhiệm nhân đạo. Kết quả nghiên cứu cho
thấy trách nhiệm xã hội doanh nghiệp có tác
động trực tiếp đáng kể lên mức độ gắn bó với tổ
chức và tác động ngược chiều lên ý định nghỉ
việc của người lao động.
Lee và cộng sự trong bài nghiên cứu “The
impact of CSR on casino employees’
organizational trust, job satisfaction and
customer orientation: An empirical examination
of responsible gambling” đã tiến hành đánh giá
tác động của các phương diện trách nhiệm xã hội
doanh nghiệp lần lượt lên mức độ tin cậy của
doanh nghiệp (organizational trust), sự hài lòng
trong công việc (job sastisfaction) và mức độ
hướng về khách hàng (customer orientation) [8].
Các phương diện của trách nhiệm xã hội doanh
nghiệp được đề cập trong bài nghiên cứu bao
gồm: trách nhiệm kinh tế, trách nhiệm pháp lý và
trách nhiệm nhân đạo. Nghiên cứu được tiến
hành tại khách sạn duy nhất hợp pháp hóa cờ bạc
tại Hàn Quốc, Kangwon Land Casino trong thời
gian tháng 11 năm 2011. Tác giả sử dụng phương
pháp thu thập dữ liệu thông qua bảng hỏi giấy và
thang đo Likert 5 điểm. Kết quả, thu về được 398
trên tổng số 450 bảng khảo sát hợp lệ. Dữ liệu
sau đó được đưa vào phân tích bằng phần mềm
SPSS và EQS, phân tích nhân tố khẳng định CFA
Montazeri và cộng sự trong bài nghiên cứu
“Measuring Corporate Social Responsibility in
Sport Industry: Development and Validation of
Measurement Scale” đã nỗ lực đưa ra một thang
đo mới đáng tin cậy và có giá trị trong việc đo
lường mức độ thực hiện trách nhiệm xã hội của
các doanh nghiệp trong ngành công nghiệp thể
thao [10]. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ
700 người hâm mộ thể thao tại giải bóng đá
ngoại hạng Iran năm 2016. Kết quả, có tất cả 640
bảng khảo sát hợp lệ từ các đáp viên trong thời
gian từ ngày 29 tháng 01 năm 2016 đến ngày 02
tháng 02 năm 2016. Trong bài nghiên cứu này,
tác giả đã tiến hành phân tích và kiểm định
phương sai và độ phân biệt của các thang đo
thông qua phân tích nhân tố khám phá EFA và
phân tích nhân tố khẳng định CFA. Kết quả
V.T.B. Nga / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 2 (2021) 9-20
13
nghiên cứu cho thấy, trách nhiệm xã hội là một
khái niệm bậc hai có thể đo lường thông qua năm
phương diện là trách nhiệm kinh tế, trách nhiệm
nhân đạo, trách nhiệm đạo đức, trách nhiệm pháp
lý và trách nhiệm liên quan đến các vấn đề môi
trường. Các phương diện này giải thích được
50,827% ý nghĩa của khái niệm trách nhiệm xã
hội doanh nghiệp. Kiểm định KMO được sử
dụng và nhận giá trị 0,927. Hệ số Cronbach’s
Alpha của từng thang đo đạt giá trị từ 0,848 đến
0,967.
Giả thuyết H2: Trách nhiệm pháp lý là một
phương diện của trách nhiệm xã hội doanh
nghiệp.
Giả thuyết H3: Trách nhiệm đạo đức là một
phương diện của trách nhiệm xã hội doanh
nghiệp.
Giả thuyết H4: Trách nhiệm nhân đạo là
một phương diện của trách nhiệm xã hội doanh
nghiệp.
Giả thuyết H5: Trách nhiệm môi trường là
một phương diện của trách nhiệm xã hội doanh
nghiệp.
Cruz và cộng sự trong bài nghiên cứu
“Analysis of the Dimensions of Corporate Social
Responsibility: Study Applied to Co-
operativism in Ecuador” đã tiến hành phân tích
các phương diện của khái niệm trách nhiệm xã
hội doanh nghiệp [11]. Đối tượng tham gia khảo
sát là các bên liên quan nội bộ và bên ngoài của
các tập thể doanh nghiệp. Khảo sát được trình
bày dưới dạng bảng câu hỏi và trả lời bằng thang
đo Likert 5 điểm. Dữ liệu được thu thập tại
Ecuador trong khoảng thời gian từ ngày 01 tháng
02 năm 2018 đến ngày 15 tháng 03 năm 2018 với
đáp viên là các nhân sự và quản lý tại các doanh
nghiệp. Kết quả có tất cả 2042 trên tổng số 2137
bảng khảo sát hợp lệ. Tác giả sử dụng phần mềm
SPSS phiên bản 23 và Amos Graphic phiên bản
23 để xử lý dữ liệu. Nghiên cứu được tiến hành
thông qua hai giai đoạn là phân tích nhân tố
khám phá EFA và phân tích nhân tố khẳng định
CFA. Kết quả cho thấy mô hình biến bậc hai
trách nhiệm xã hội doanh nghiệp được giải thích
thông qua bốn phương diện: trách nhiệm kinh tế,
trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm đạo đức và
trách nhiệm nhân đạo với tổng phương sai trích
64,78%. Trong đó tất cả các phương diện đều có
quan hệ cùng chiều với khái niệm trách nhiệm xã
hội doanh nghiệp và lần lượt có tổng phương sai
21,56%, 18,58%, 13,98% và 10,66%. Trong đó,
bốn phương diện đều có hệ số Cronbach’s Alpha
lớn hơn 0,8.
4. Kết quả nghiên cứu
4.1. Quá trình ra đời, hình thành và phát triển
của khái niệm trách nhiệm xã hội doanh nghiệp
Nửa cuối thế kỉ 18, trong cuộc Cách mạng
Công nghiệp, các doanh nghiệp đã bắt đầu dành
sự quan tâm đến người lao động và tìm cách nâng
cao năng suất lao động. Cuối thế kỉ 18, những ý
tưởng về chiến lược từ thiện của doanh nghiệp
(corporate philanthropy), tiền thân của khái niệm
CSR, dần được định hình [12]. Tuy nhiên, cách
tiếp cận này coi doanh nghiệp như các tổ chức
chính phủ phải thực hiện các trách nhiệm xã hội
[13] vì thế được cho là gây ảnh hưởng tiêu cực
đến doanh nghiệp. Các cổ đông cho rằng lợi
nhuận kinh doanh chỉ nên được sử dụng cho mục
đích tái sản xuất. Tuy nhiên, nhiều doanh nhân
vẫn tiếp tục hỗ trợ cộng đồng bằng thu nhập cá
nhân [14].
Đến những năm 1920, khái niệm CSR được
bổ sung thêm nhiều khía cạnh khác ngoài chiến
lược từ thiện, chẳng hạn như việc hoàn trả xã hội,
nguyên tắc đạo đức và dịch vụ cộng đồng [15].
Do cuộc Đại Khủng hoảng những năm 1930 và
Chiến tranh Thế giới Thứ nhất những năm 1940,
CSR đã không nhận được nhiều sự quan tâm mãi
đến những năm 1950 [16]. Năm 1953, Howard
Bowen đánh dấu kỉ nguyên hiện đại của CSR
thông qua việc xuất bản “Social Responsibilities
of the Businessman”, trong đó CSR là những
ràng buộc các doanh nghiệp thực hiện các chính
sách, ra các quyết định và thực hiện các hành
Từ các nghiên cứu trên, người viết đề ra 5
giả thuyết:
Giả thuyết H1: Trách nhiệm kinh tế là một
phương diện của trách nhiệm xã hội doanh
nghiệp.
V.T.B. Nga / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 2 (2021) 9-20
14
động được kì vọng mang lại mục đích và giá trị
cho cộng đồng. Cuối những năm 1950, nhiều học
giả chỉ ra những tổn thất khi doanh nghiệp cố
gắng thực hiện CSR, cho rằng mục đích duy nhất
của doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận [17]
trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của xã
hội.
tín, nổi bật nhất có thể kể đến nghiên cứu của
Carroll, tác giả đồng thời cũng đưa ra khái niệm
trách nhiệm xã hội doanh nghiệp bao gồm bốn
phương diện kinh tế, pháp lý, đạo đức và nhân
đạo mà xã hội đặt lên doanh nghiệp tại một thời
điểm xác định.
Từ đầu thập niên 80 đến cuối những năm 90
của thế kỉ trước, giới nghiên cứu chứng kiến
nhiều sự thay đổi rõ rệt trong định hướng nghiên
cứu về CSR, có thể kể đến hai xu hướng chính:
từ định hướng mang tính lý luận đạo đức (ethics)
sang định hướng thực hành (performance), từ
góc độ vĩ mô (macro) hướng sang vi mô (micro).
Đầu những năm 1980, các khái niệm CSR được
trình bày trong các nghiên cứu ít có sự thay đổi,
tuy nhiên số lượng các nghiên cứu và các chủ đề
được giới thiệu rất đa dạng. Chủ nghĩa tình
nguyện (voluntarism) và các ràng buộc cổ đông
vượt lên trên trách nhiệm truyền thống là các đề
tài được quan tâm hơn cả [28-29]. Trong giai
đoạn này, Stand đã xây dựng mô hình đánh giá
các khái niệm được đề xuất của Sethi (1975)
thông qua mô hình tổ chức – môi trường. Giữa
những năm 1980, vai trò của các cổ đông một lần
nữa được nhấn mạnh trong việc thực hiện CSR
của doanh nghiệp [30].
Những năm 1960 đánh dấu sự quan tâm ngày
một lớn của giới học thuật đối với khái niệm
CSR và những nỗ lực định nghĩa chính xác hơn
khái niệm này. Nhiều học giả cho rằng, các
doanh nghiệp ngoài mục tiêu lợi nhuận cần tập
trung vào các trách nhiệm với hệ thống xã hội
vượt qua những ràng buộc về kinh tế và pháp lý
[18]. Năm 1960, Frederick định nghĩa trách
nhiệm xã hội của các doanh nghiệp là vận hành
hệ thống kinh tế đáp ứng được kì vọng của xã hội
[…] sản phẩm và phân phối phải nâng cao tổng
phúc lợi kinh tế - xã hội [15].
Đầu những năm 1970, các nghiên cứu hình
thành khái niệm và xây dựng định nghĩa CSR rất
phong phú [19-21]. Nhiều nghiên cứu chỉ ra mối
liên hệ tích cực giữa CSR và lợi ích của các cổ
đông trong dài hạn, cũng như cách thức tối đa
hóa CSR mà không phương hại đến lợi ích các
cổ đông [22]. Một doanh nghiệp sẽ không thể
thực hiện CSR nếu chỉ đơn thuần thực hiện các
nghĩa vụ pháp lý tối thiểu [20] mà cần phải xem
CSR như một ý niệm gắn liền với lợi ích của
doanh nghiệp trong dài hạn [23]. Năm 1973,
Keith Davis, một trong những học giả có uy tín
nhất trong giai đoạn này cho rằng CSR là sự ràng
buộc các doanh nghiệp trong quá trình đưa ra
quyết định phải đánh giá các hệ quả của các
quyết định đó lên hệ thống xã hội bên ngoài, sao
cho vừa đóng góp các lợi ích xã hội đồng thời
với các mục tiêu kinh tế mà doanh nghiệp đang
tìm kiếm [20]. Một khái niệm có nhiều nét tương
đồng với CSR là CSP (Corporate Social
Performance) cũng được ra đời trong giai đoạn
này [24]. Nửa sau những năm 1970, nhiều
nghiên cứu về CSR cũng được ra đời [25-27].
Các nghiên cứu chỉ ra ba giai đoạn của CSR là
ràng buộc xã hội (social obligation), trách nhiệm
xã hội (social responsibility) và thỏa mãn xã hội
(social responsiveness). Kết quả nghiên cứu này
nhận được sự đồng thuận từ nhiều học giả có uy
Đầu những năm 1990, cùng với sự ra đời và
phát triển của các lý thuyết mới có thể kể đến
như lý thuyết các bên liên quan (stakeholder
theory), lý thuyết dựa trên nguồn lực (resourced-
based theory) và lý thuyết thể chế (institutional
theory), việc phân tích hoạt động CSR tại các
doanh nghiệp tiếp tục có nhiều thay đổi. Lý
thuyết các bên liên quan được phát triển bởi
Donaldson và Preston tái khẳng định lại vai trò
của các cổ đông trong việc giảm thiểu các rủi ro
khi doanh nghiệp thực hiện CSR, đồng thời phân
loại lý thuyết thành ba nhóm nghiên cứu chính:
miêu tả (descriptive), chuẩn tắc (normative) và
phương tiện (instrumental) [31]. Các nghiên cứu
tập trung vào việc phát triển mối quan hệ giữa
doanh nghiệp với các bên liên quan kết luận rằng
thông qua việc thực hiện CSR doanh nghiệp sẽ
đáp ứng nhu cầu và kì vọng của khách hàng tốt
hơn, qua đó tạo ra nhiều giá trị hơn [32-33]. CSR
được hiểu là các trách nhiệm của doanh nghiệp
nhằm tạo ra giá trị cho cả các cổ đông và các
V.T.B. Nga / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 2 (2021) 9-20
15
bên liên quan, chẳng hạn như chính phủ, khách
hàng, nhân công, và các cộng đồng địa phương
[34]. Những nguyên lý nền tảng của lý thuyết
dựa trên nguồn lực được xây dựng từ khá sớm
nhưng mãi đến những năm 1990 lý thuyết này
mới thực sự được quan tâm [35]. Peteref đưa ra
giả định nguồn lực của các doanh nghiệp là
không đồng nhất, và có thể sử dụng các nguồn
lực để xác định các tài sản, năng lực sản xuất,
quy trình vận hành và chiến thuật nhằm tăng hiệu
suất và hiệu quả dẫn tới lợi thế cạnh tranh [36].
Các nghiên cứu sử dụng lý thuyết dựa trên nguồn
lực tập trung lý giải nguyên nhân các doanh
nghiệp thực hiện CSR [37] qua đó hình thành lợi
thế cạnh tranh [38]. Nghiên cứu chỉ ra rằng CSR
tạo ra các giá trị hữu hình như cải thiện danh
tiếng, nâng cao mối quan hệ giữa doanh nghiệp
với các bên liên quan, nâng cao mức độ giữ chân
và độ hấp dẫn của doanh nghiệp lên nguồn lao
động tiềm năng, tăng cường động lực trong năng
suất, độ gắn kết và lòng trung thành của người
lao động. Lý thuyết thể chế được hình thành bởi
Selznick [39] và phát triển bởi Meyer và Rowen
[40]. Lý thuyết này cho rằng các hoạt động CSR
tập trung đến việc nâng cao uy tín, tính bền vững,
tính pháp lý, hỗ trợ xã hội, sự cam kết bên trong
và bên ngoài, thu hút nhân sự và sự công nhận
[41]. Các hoạt động CSR có nhiều dị biệt tại các
khu vực địa lý khác nhau [42] và do đó nhiều mô
hình đã được xây dựng nhằm phân loại theo các
góc nhìn [43] và giai đoạn [44] khác nhau. Cuối
những năm 1990, hai phương diện kinh tế và xã
hội của CSR được quan tâm khai thác nhiều hơn
cả, nhiều học giả chỉ ra mối quan hệ cùng chiều
của CSP và CFP (Corporate Financial
Performance) [45]. Phương diện môi trường
trong khái niệm CSR cũng ngày một nhận được
nhiều sự quan tâm [46]. Uỷ ban châu Âu định
nghĩa CSR là nghĩa vụ mà qua đó các công ty có
trách nhiệm thực hiện những hành động vượt lên
trên nghĩa vụ pháp lý và các mục tiêu kinh doanh
hoặc kinh tế [47].
(cooperate social perfomance). Nhiều khái niệm
mới liên quan đến CSR như đạo đức kinh doanh
(business ethics) và tư cách công dân của doanh
nghiệp (corporate citizenship) lần đầu tiên được
giới thiệu [48] và nhanh chóng nhận được quan
tâm ngày một lớn từ giới nghiên cứu và cộng
đồng doanh nghiệp [49]. Các nghiên cứu gần đây
chỉ ra rằng hơn 40% tổng số các nghiên cứu về
CSR được xuất bản sau năm 2005 [50].
4.2. Các phương diện của khái niệm trách nhiệm
xã hội doanh nghiệp
Trách nhiệm kinh tế là thành tố cơ bản của
trách nhiệm xã hội doanh nghiệp, nếu không vận
hành kinh doanh, doanh nghiệp không thể cống
hiến cho xã hội [5]. Phương diện kinh tế trong
trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp chỉ đến các
hoạt động mà qua đó tạo ra các tài sản và dịch vụ
có giá trị, các sản phẩm của quá trình vận hành
trong cộng đồng [3]. Mặc dù các bên có liên quan
trong quá trình kinh doanh của công ty không chỉ
đơn thuần nhắm đến mục tiêu lợi nhuận, họ
hướng đến mục tiêu thị trường và kết quả kinh
doanh, qua đó đảm bảo sự bền vững về mặt kinh
tế và tài chính cho bản thân [21]. Chính vì thế,
mặc dù là các thành phần không vì lợi nhuận, các
bên liên quan theo đuổi lợi nhuận một cách gián
tiếp, qua đó giúp họ đạt được các lợi thế đứng
trên phương diện xã hội và kinh tế [45].
Doanh nghiệp cần nỗ lực thực hiện mục tiêu
“win-win” (đôi bên cùng có lợi) trong bối cạnh
nỗ lực thực hiện trách nhiệm xã hội [4]. Bên cạnh
đó, doanh nghiệp cần đảm bảo cân bằng lợi ích
trong xã hội khi vận hành [17]. Doanh nghiệp
tham gia trên thị trường đồng nghĩa với việc các
bên đều sẽ thu được lợi ích [16], ở mức độ kinh
tế vĩ mô [31] và ở mức độ hệ thống [14, 20]. Do
đó, doanh nghiệp cần thực hiện tốt trách nhiệm
kinh tế nhằm tối đa hóa các lợi ích, đảm bảo khả
năng tồn tại trong ngắn hạn và tiến đến đảm bảo
thực hiện các trách nhiệm cần thiết cho xã hội
[28, 46].
Trong thế kỉ 21, các nghiên cứu về CSR tập
trung theo ba nhánh lớn và nhận được nhiều sự
quan tâm là đạo đức doanh nghiệp (corporate
ethics), lý thuyết các bên liên quan (stakeholder
theory) và trách nhiệm xã hội doanh nghiệp
Giả thuyết H1 được chứng minh.
Trách nhiệm pháp lý đề cập đến việc tuân thủ
các quy định và pháp luật của doanh nghiệp
trong vận hành [19], qua đó các chuẩn mực đạo
V.T.B. Nga / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 2 (2021) 9-20
16
đức hiến định hoặc được pháp luật quy định có
thể được áp dụng lên tất cả các thành phần của
nền kinh tế [6, 22]. Các chính phủ cần cẩn trọng
trong việc ban hành và đảm bảo thực thi những
quy định, qua đó đảm bảo các doanh nghiệp có
thái độ phù hợp trong các vấn đề về xã hội và
môi trường [51].
nguyên tắc quyền con người. Qua đó, các bên
liên quan sẽ tăng thêm lòng tin, mức độ gắn bó
với doanh nghiệp [29].
Giả thuyết H3 được chứng minh.
Phương diện nhân đạo trong trách nhiệm xã
hội của doanh nghiệp được định nghĩa là việc
ủng hộ và củng cố các nỗ lực của người lao động
thực hiện các dịch vụ và hoạt động cộng đồng
trong thời gian làm việc [25]. Dưới góc nhìn
trách nhiệm nhân đạo, doanh nghiệp là một thành
phần cơ bản của xã hội, do đó có trách nhiệm
cống hiến các nguồn lực đến cộng đồng và cải
thiện chất lượng cuộc sống [46]. Doanh nghiệp
cần thực hiện tốt trách nhiệm nhân đạo thông qua
các hoạt động tình nguyện và thiện nguyện trong
cộng đồng địa phương [34]. Trách nhiệm nhân
đạo có thể được thực hiện qua quyên góp hiện
kim, quyên góp hiện vật, tặng quà cứu trợ và
trách nhiệm quản lý trong xã hội [26].
Các nghiên cứu trước đây chỉ ra rằng việc
ban hành và xây dựng một hệ thống kinh doanh
phù hợp với các quy định của pháp luật thường
sẽ dẫn đến sự tăng trưởng tích cực các chỉ tiêu
kinh tế như “sự giàu có của quốc gia” [4, 18] và
“lợi ích cho xã hội” [42]. Những lợi ích này có
thể đạt được thông qua hệ thống tiêu chí và các
hướng dẫn giữa các bên trên thị trường đảm bảo
các quy định của pháp luật [21]. Vì thế, các
doanh nghiệp cần áp dụng các quy chuẩn pháp
lý, qua đó đảm bảo vận hành một cách hợp pháp,
đồng thời đảm bảo tính ổn định về mặt pháp lý
[12].
Phương diện nhân đạo trong trách nhiệm xã
hội của doanh nghiệp xem xét các hoạt động tình
nguyện của các doanh nghiệp và tạo cơ hội cho
khu vực doanh nghiệp giúp đỡ cho sự phát triển
của các thành phần và bộ phận khác trong xã hội
một cách nhân đạo [19]. Thực hiện tốt trách
nhiệm nhân đạo giúp doanh nghiệp tham gia
củng cố tính phổ quát và thống nhất của nền kinh
tế thông qua kêu gọi sự tham gia của các bên liên
quan trong đời sống dân dụng hằng ngày [6].
Trách nhiệm nhân đạo giúp cải thiện đáng kể các
mối liên hệ giữa cộng đồng doanh nghiệp và
người lao động [12].
Giả thuyết H2 được chứng minh.
Trách nhiệm đạo đức bao hàm việc tôn trọng,
bảo vệ và tuân thủ các quy chuẩn đạo đức, hướng
đến các hành động đúng đắn và hợp lý, nhằm
mục tiêu ngăn chặn các tổn hại phát sinh trong
quá trình kinh doanh và bảo vệ quyền con người
[3]. Trách nhiệm đạo đức thể hiện những kì vọng
chưa được luật hóa của xã hội [21], do đó doanh
nghiệp cần nhận thức đầy đủ về các phương diện
trong trách nhiệm đạo đức với các bên liên quan
[51]. Trách nhiệm đạo đức có thể được thực hiện
thông qua các biện pháp như cung cấp sản phẩm
và dịch vụ thân thiện với môi trường [37], fair
trade [19], sản phẩm hữu cơ [43], sản phẩm thân
thiện với động vật [48].
Giả thuyết H4 được chứng minh.
Trách nhiệm môi trường trong trách nhiệm
xã hội của doanh nghiệp tập trung vào các phát
kiến, hiệu suất gắn với sinh thái (eco-efficiency),
ngăn ngừa ô nhiễm và quản trị môi trường [38].
Nhằm mục tiêu tối thiểu hóa ảnh hưởng của
doanh nghiệp lên môi trường sinh thái xuyên
suốt dòng đời sản phẩm [16], phương diện môi
trường trong trách nhiệm xã hội được thực hiện
thông qua việc tuân thủ các hệ thống quản lý theo
các quy chuẩn quốc tế nhằm đảm bảo rằng những
ảnh hưởng từ hoạt động của doanh nghiệp được
kiểm soát và quản lý một cách có hệ thống [27].
Qua đó nâng cao mức độ tin cậy của các bên liên
Các nghiên cứu trước đây đã chứng minh các
công ty thực hiện tốt trách nhiệm đạo đức trong
kinh doanh sẽ thu được lợi nhuận [23]. Các
nghiên cứu gần đây cũng chỉ ra rằng các doanh
nghiệp thực hiện tốt trách nhiệm đạo đức sẽ thu
được nhiều lợi ích dưới góc nhìn kinh tế hơn so
với các doanh nghiệp lãng tránh thực hiện trách
nhiệm này [45]. Nói cách khác, đối với các bên
liên quan, phương diện đạo đức của trách nhiệm
xã hội doanh nghiệp liên quan đến mức độ minh
bạch trong quản lý và hành vi đảm bảo các
V.T.B. Nga / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 2 (2021) 9-20
17
quan và đảm bảo việc thực thi các nguyên tắc
môi trường giữa các bên liên quan [13].
Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng doanh nghiệp
chủ động thực hiện trách nhiệm môi trường sẽ
thu được những lợi ích trong dài hạn [33]. Vì thế,
việc bổ sung trách nhiệm môi trường vào trách
nhiệm xã hội doanh nghiệp là cần thiết và phù
hợp trong bối cảnh khái niệm trách nhiệm xã hội
có nhiều thay đổi [24].
Thực hiện tốt trách nhiệm môi trường sẽ cải
thiện đáng kể chuỗi giá trị của các doanh nghiệp
[15]. Những doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm
môi trường một cách đáng tin cậy sẽ xây dựng
được mối quan hệ bền vững và dài lâu với các
bên liên quan như các trụ sở cộng đồng, trung
tâm nghiên cứu và các cơ quan chính phủ [35].
Giả thuyết H5 được chứng minh.
Bảng 2. Các phương diện của khái niệm trách nhiệm xã hội doanh nghiệp trong một số nghiên cứu đi trước
Trách nhiệm
kinh tế
Trách nhiệm
Trách nhiệm
đạo đức
Trách nhiệm
nhân đạo
Trách nhiệm
môi trường
pháp lý
Phương
diện Phương
diện Phương diện đạo Phương
diện
kinh tế liên quan pháp lý liên đức liên quan đến nhân đạo chỉ ra
đến những sự quan đến mức các hoạt động các hoạt động
ràng buộc của độ thực thi các được công ty thực tình nguyện của
doanh nghiệp ràng buộc về hiện với tư cách công ty nhằm
với các bên liên mặt pháp lý của là một thành viên nâng cao phúc
Lee và cộng
sự, 2012
quan (chẳng hạn doanh nghiệp.
như trách nhiệm
của xã hội, không lợi sống của con
bao gồm các hoạt người (ví dụ như
động bị ràng buộc đóng góp hoặc
bởi trách nhiệm hoạt động tình
phát sinh lợi
nhuận).
pháp lý.
nguyện).
Công ty cần Công ty cần Công ty cần phải Công ty cần phái
phải tạo ra các phải tuân thủ đáp ứng kì vọng đáp ứng các kì
sản phẩm và luật pháp và các của các bên liên vọng của các bên
dịch vụ đáp ứng quy định được quan và bảo vệ họ liên quan thông
nhu cầu khách ban hành bởi bằng các biện qua nỗ lực tăng
hàng với mục nhà nước trong pháp (kể cả cường phúc lợi,
Kim và cộng
sự, 2016
tiêu thu về lợi vận hành.
nhuận kì vọng.
không bị ràng chất lượng sống
buộc bởi luật của con người.
pháp).
Các tổ chức Trách
nhiệm Trách nhiệm đạo Trách
nhiệm Các
doanh
doanh nghiệp là pháp lý liên đức bao gồm các nhân đạo liên nghiệp cần đáp
các thành phần quan đến quá trách nhiệm hoặc quan đến các ứng nhu cầu
kinh tế căn bản trình vận hành các nghĩa vụ về hoạt động tình của các nhóm
trong xã hội, do của công ty đảm mặt đạo đức mà nguyện
đó cần tìm kiếm bảo tuân thủ các doanh nghiệp tiến hành theo nhau trong môi
Montazeri và lợi nhuận thông quy định pháp phải tiến hành nguyên tắc “trả trường của tổ
cộng sự, 2020 qua cung cấp luật và nằm nhằm vận hành lại”, thường chức, nhất là
được lợi ích khác
việc làm và các dưới sự kiểm một cách có thể hướng đến các các đối tượng
sản phẩm với soát của quy được xã hội chấp mục tiêu nhân có ảnh hưởng
mức giá phải định từ chính nhận.
chăng đến quyền.
đạo và nhân văn. lên kết quả của
công ty.
khách hàng và
cộng đồng.
Alcívar và
Phương
diện Phương
diện Phương diện đạo Phương
diện
cộng sự, 2020 này nhắm đến pháp lý là sự đức bao gồm việc nhân đạo bao
V.T.B. Nga / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 2 (2021) 9-20
18
các hoạt động tuân thủ các áp dụng các hành gồm các hoạt
tạo ra giá trị vật chuẩn mực pháp vi đạo đức đúng động
tình
chất, dịch vụ và lý và quy định.
kết quả là sản
phẩm của quá
đắn và phù hợp, nguyện
của
nhằm mục tiêu doanh nghiệp và
ngăn chặn các tổn tạo cơ hội để hỗ
hại phát sinh từ trợ cho sự phát
trình vận hành
doanh nghiệp
doanh nghiệp.
triển của các
thành phần xã
hội khác một
cách nhân văn.
trong
cộng
đồng.
Nguồn: Tác giả tự tổng hợp
Bảng 3. Các dấu mốc phát triển của khái niệm CSR giai đoạn từ nửa sau thế kỉ 18 đến nửa đầu thế kỉ 21
Khái niệm
liên quan
Giai đoạn
Nét chính
Nghiên cứu
Nửa sau thế kỉ CSR gây ảnh hưởng tiêu cực Chiến lược từ thiện của Eberstadt, 1973; Muirhead,
18
đến doanh nghiệp
doanh nghiệp
1999
Hoàn trả xã hội, nguyên
tắc đạo đức, dịch vụ cộng
đồng
Những năm
Doanh nghiệp nên tập trung tối
đa hóa lợi nhuận thay vì CSR
Bowen, 1953; Levitt, 1958;
Frederick, 1960
1920
Doanh nghiệp ngoài mục tiêu
lợi nhuận cần tập trung vào các
trách nhiệm với xã hội
Davis, 1960; McGuire,
1963; Davis, 1967; Walton,
1967
Những năm
1960
Herald, 1970; Johnson,
1970; Steiner, 1971; Manne
và Wallich, 1972; Davis,
1973
Mối liên hệ tích cực giữa CSR
và lợi ích của các bên liên quan
trong dài hạn
Những năm
CSP (Corporate Social
Performance)
1970
Chuyển dịch từ lý luận đạo đức
sang định hướng thực hành, từ
góc độ vĩ mô sang vi mô
Những năm
Jones, 1980; Dalton, 1982
1980
Lý thuyết các bên liên Clarkson, 1995; Campbell,
Những năm
Ứng dụng các lý thuyết mới vào
phân tích CSR
quan, lý thuyết thể chế, lý
thuyết dựa trên nguồn lực
2007; Matten và Moon,
2008
1990
Nguồn: Tác giả tự tổng hợp
5. Kết luận
Tài liệu tham khảo
[1] N. P. Mai, Implementing Corporate Social
Responsibility Towards Sustainable Development:
A Case Study of SMEs in Thanh Hoa Province,
VNU J. Econ. Bus., Vol. 29, No. 5E, pp. 67–80,
2013.
[2] T. T. M. Hoa, N. T. H. Ngoc, Social Responsibility
in Hotel Business in Vietnam Case Study of Sofitel
Legend Metropole Hanoi and Sofitel Plaza Hanoi,
VNU Journal of Social Sciences and Humanities,
Vol. 4, pp. 1–11, 2014.
Kết quả phân tích định tính chỉ ra rằng, trách
nhiệm xã hội doanh nghiệp được giải thích thông
qua năm phương diện là trách nhiệm kinh tế,
trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm đạo đức, trách
nhiệm nhân đạo và trách nhiệm môi trường. Kết
quả phân tích khái niệm trong đề tài này củng cố
kết quả nghiên cứu của Montazeri và cộng sự
[10]. Bên cạnh đó, đề tài cũng bổ sung thêm
phương diện trách nhiệm môi trường chưa được
giới thiệu trong các nghiên cứu trước đây như
Lee và cộng sự [8], Kim và cộng sự [9], Cruz và
cộng sự [11].
[3] L. N. Lucato, Corporate Sustainability
Distinctions, Transitions and Perceptions: A Look
to Canada’s Big Five Banks by Corporate
Sustainability Distinctions, Transitions and
V.T.B. Nga / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 2 (2021) 9-20
19
Perceptions: A Look to Canada’s Big Five Banks,
University of Toronto, 2019.
[14] N. N. Eberstadt, What History Tells Us About
Corporate Responsibilities, Bus. Soc. Rev., Vol. 7,
pp. 76–81, 1973.
[15] W. C. Frederick, The Growing Concern Over
Business Responsibility, Calif. Manage. Rev., pp.
[4] S. B. Banerjee, Managerial Perceptions of
Corporate Environmentalism: Interpretations from
Industry and Strategic Implications for
Organizations, J. Manag. Stud., Vol. 38, No. 4, pp.
489–513, 2001, doi: 10.1111/1467-6486.00246.
[5] D. Henderson, False Notions of Corporate Social
Responsibility, Institute of Economic Affairs,
London 2001.
[6] D. Matten and J. Moon, ‘Implicit’ and ‘explicit’
CSR: A Conceptual Framework for a Comparative
Understanding of Corporate Social Responsibility,
Acad. Manag. Rev., Vol. 33, No. 2, pp. 404–424,
2008, doi: 10.5465/AMR.2008.31193458.
54–61,
1960,
[Online].
Available:
ngConcern.pdf.
[16] A. B. Carroll and K. M. Shabana, The Business
Case for Corporate Social Responsibility: A
Review of Concepts, Research and Practice, Int. J.
Manag. Rev., Vol. 12, No. 1, pp. 85–105, 2010,
doi: 10.1111/j.1468-2370.2009.00275.x.
[17] M. Friedman, The Social Responsibility of
Business Is to Increase Its Profits, Corp. Soc.
Responsib., Vol. 13, No. 7, pp. 31–35, 2017.
[18] K. Davis, Understanding the Social Responsibility
Puzzle, Bus. Horiz., Vol. 10, No. 4, pp. 45–50,
1967, doi: 10.1016/0007-6813(67)90007-9.
[19] H. G. Manne and H. C. Wallich, The Modern
Corporation and Social Responsibility, Am.
Enterp. Inst. Public Policy Res., p. 106, 1972.
[20] K. Davis, The Case for and Against Business
Assumption of Social Responsibilities, Acad.
Manag. J., Vol. 16, No. 2, pp. 312–322, 1973, doi:
10.5465/255331.
[21] H. Eilbirt and I. R. Parket, The Current Status of
Corporate Social Responsibility, Bus. Horiz., Vol.
16, No. 4, p. 5, 1973, doi: 10.1016/0007-
6813(78)90071-X.
[22] M. D. P. Lee, A Review of the Theories of
Corporate Social Responsibility: Its Evolutionary
Path and the Road Ahead, Int. J. Manag. Rev., Vol.
10, No. 1, pp. 53–73, 2008, doi: 10.1111/j.1468-
2370.2007.00226.x.
[7] M. Ashrafi, G. M. Magnan, M. Adams, and T. R.
Walker,
Understanding
the
Conceptual
Evolutionary Path and Theoretical Underpinnings
of Corporate Social Responsibility and Corporate
Sustainability, Sustain., Vol. 12, No. 3, 2020, doi:
10.3390/su12030760.
[8] C. K. Lee, H. J. Song, H. M. Lee, S. Lee, and B. J.
Bernhard, The Impact of CSR on Casino
Employees’ Organizational Trust, Job Satisfaction,
and Customer Orientation: An Empirical
Examination of Responsible Gambling Strategies,
Int. J. Hosp. Manag., Vol. 33, No. 1, pp. 406–415,
2013, doi: 10.1016/j.ijhm.2012.10.011.
[9] J. Kim, H. J. Song, and C. K. Lee, Effects of
Corporate Social Responsibility and Internal
Marketing on Organizational Commitment and
Turnover Intentions, Int. J. Hosp. Manag., Vol. 55,
pp. 25–32, 2016, doi: 10.1016/j.ijhm.2016.02.007.
[10] A. Montazeri, M. Talebpour, R. Andam, and A.
Kazemnejad, Measuring Corporate Social
Responsibility in Sport Industry: Development and
Validation of Measurement Scale, Ann. Appl.
Sport Sci., Vol. 5, No. 2, pp. 97–114, 2016, doi:
10.18869/acadpub.aassjournal.5.2.97.
[23] G. Li, H. Fan, P. K. C. Lee, and T. C. E. Cheng,
Joint Supply Chain Risk Management: An Agency
and Collaboration Perspective, Int. J. Prod. Econ.,
Vol. 164, pp. 83–94, 2015.
[11] F. González Santa Cruz, I. Loor Alcívar, N.
Moreira Mero, and A. Hidalgo-Fernández,
Analysis of the Dimensions of Corporate Social
Responsibility: Study Applied to Co-operativism
in Ecuador, Soc. Indic. Res., Vol. 148, No. 2, pp.
517–534, 2020, doi: 10.1007/s11205-019-02213-
w.
[24] W. C. Frederick, From CSR1 to CSR2 The
Maturing of Business-and-Society Thought, Bus.
Soc., Vol. 33, No. 2, pp. 150–164, 1994, doi:
10.1109/ICAdLT.2014.6866320.
[25] S. L. Holmes, Executive Perceptions of Corporate
Social Responsibility, Bus. Horiz., Vol. 19, No. 3,
pp.
34–40,
1976,
doi:
10.1016/0007-
[12] A. B. Carroll, A History of Corporate Social
Responsibility: Concepts and Practices, Oxford
Handb. Corp. Soc. Responsib., No. May, pp. 1–20,
6813(76)90049-5.
[26] H. G. Fitch, Achieving Corporate Social
Responsibility., Acad. Manag. Rev., Vol. 1, No. 1,
pp. 38–46, 1976, doi: 10.5465/amr.1976.4408754.
[27] W. F. Abbott and R. J. Monsen, On the
Measurement of Corporate Social Responsibility:
2009,
doi:
10.1093/oxfordhb/9780199211593.003.0002.
[13] R. Hay and E. Gray, Social of Responsibilities
Managers, Acad. Manag. J., Vol. 17, No. 1, pp.
135–143, 1974.
Self-Reported Disclosures as
Measuring Corporate Social Involvement., Acad.
a Method of
V.T.B. Nga / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 2 (2021) 9-20
20
Manag. J., Vol. 22, No. 3, pp. 501–515, 1979, doi:
10.2307/255740.
Ceremony, Am. J. Sociol., Vol. 83, No. 2, pp. 340–
363, 1977, doi: 10.1086/226550.
[28] S. L. Berman, A. C. Wicks, S. Kotha, and T. M. J.
Reviewed, Does Stakeholder Orientation Matter?
[41] C. Oliver, Strategic Responses to Institutional
Processes, Acad. Manag. Rev., Vol. 16, No. 1, pp.
145–179, 1991, doi: 10.5465/amr.1991.4279002.
[42] B. Beliveau, M. Cottrill, and H. M. O’Neill,
Predicting Corporate Social Responsiveness: A
Model Drawn from Three Perspectives, J. Bus.
Ethics, Vol. 13, No. 9, pp. 731–738, 1994, doi:
10.1007/BF00881333.
The
Relationship
between
Stakeholder
Management Models and Firm Financial
Performance, Acad. Manag. J., Vol. 42, No. 5, pp.
488–506, 1972.
[29] D. R. Dalton and R. A. Cosier, The Four Faces of
Social Responsibility, Bus. Horiz., Vol. 25, No. 3,
pp.
19–27,
1982,
doi:
10.1016/0007-
[43] P. J. DiMaggio and W. W. Powell, The Iron Cage
6813(82)90124-0.
Revisited:
Institutional
Isomorphism
in
[30] S. P. Sethi, Dimensions of Corporate Social
Performance: An Analytical Framework, Calif.
Manage. Rev., Vol. 17, No. 3, pp. 58–64, 1975,
doi: 10.2307/41162149.
[31] T. Donaldson and L. E. Preston, The Stakeholder
Theory of the Corporation: Concepts, Evidence,
and Implications, Acad. Manag. Rev., Vol. 20, No.
1, pp. 65–91, 1995.
Organizational Fields, Am. Sociol. Rev., Vol. 48,
No. 2, pp. 147–160, 1983, [Online]. Available:
[44] K. M. Shabana, A. K. Buchholtz, and A. B. Carroll,
The Institutionalization of Corporate Social
Responsibility Reporting, Bus. Soc., Vol. 56, No.
8,
pp.
1107–1135,
2017,
doi:
10.1177/0007650316628177.
[32] M. E. Clarkson, A Stakeholder Framework for
Analyzing and Evaluating Corporate Social
Performance., Acad. Manag. Rev., Vol. 20, No. 1,
[45] J. J. Griffin and J. F. Mahon, The Corporate Social
Performance and Corporate Financial Performance
Debate: Twenty-Five Years of Incomparable
Research, Bus. Soc., Vol. 36, No. 1, pp. 5–31,
1997, doi: 10.1177/000765039703600102.
pp.
92–117,
1995,
doi:
10.5465/amr.1995.9503271994.
[33] J. Snider, R. P. Hill, and D. Martin, Corporate
Social Responsibility in the 21st Century: A View
from the World’s Most Successful Firms, J. Bus.
Ethics, Vol. 48, No. 2, pp. 175–187, 2003, doi:
10.1023/B:BUSI.0000004606.29523.db.
[34] M. L. Barnett, Stakeholder Influence Capacity and
the Variability of Financial Returns to Corporate
Social Responsibility, Acad. Manag. Rev., Vol. 32,
No. 3, pp. 794–816, 2007.
[46] J. D. Margolis and J. P. Walsh, Misery Loves
Companies: Rethinking Social Initiatives by
Business, Adm. Sci. Q., Vol. 48, No. 2, 2003, doi:
10.2307/3556659.
[47] M. Orlitzky, F. L. Schmidt, and S. L. Rynes,
Corporate Social and Financial Performance: A
Meta-analysis, Organ. Stud., Vol. 24, No. 3, pp.
403–441, 2003.
[48] M. S. Schwartz and A. B. Carroll, Integrating and
Unifying Competing and Complementary
Frameworks: The Search for a Common Core in
the Business and Society Field, Bus. Soc., Vol. 47,
[35] J. Barney, Firm Resources and Sustained
Competitive Advantege, Journal of Management,
Vol. 17, No. 1. pp. 99–120, 1991.
[36] M. A. Peteraf, The Cornerstones of Competitive
Advantage: A Resource-Based View, Strateg.
Manag. J., Vol. 14, pp. 179–191, 1993.
No.
2,
pp.
148–186,
2008,
doi:
10.1177/0007650306297942.
[49] N. E. Landrum, Stages of Corporate Sustainability:
Integrating the Strong Sustainability Worldview,
Organ. Environ., Vol. 31, No. 4, pp. 287–313,
2018, doi: 10.1177/1086026617717456.
[50] R. Steurer, M. E. Langer, A. Konrad, and A.
Martinuzzi, Corporations, Stakeholders and
[37] M. C. Branco and L. L. Rodrigues, Corporate
Social Responsibility And Resource-Based
Perspectives, J. Bus. Ethics, Vol. 69, No. 2, pp.
111–132, 2006, doi: 10.1007/s10551-006-9071-z.
[38] R. A. Litz, A Resource-Based-View of the Socially
Responsible Firm: Stakeholder Interdependence,
Ethical Awareness, and Issue Responsiveness as
Strategic Assets, J. Bus. Ethics, Vol. 15, No. 12,
pp. 1355–1363, 1996, doi: 10.1007/BF00411820.
[39] P. Selznick, Foundations of the Theory of
Organization, Am. Sociol. Rev., Vol. 13, No. 1, pp.
25–35, 1948, doi: 10.1126/science.135.3503.554.
[40] J. W. Meyer and B. Rowan, Institutionalized
Organizations: Formal Structure as Myth and
Sustainable Development I:
A
Theoretical
Exploration of Business-Society Relations, J. Bus.
Ethics, Vol. 61, No. 3, pp. 263–281, 2005, doi:
10.1007/s10551-005-7054-0.
[51] J. L. Campbell, Why Would Corporations Behave
in Socially Responsible Ways? An Institutional
Theory of Corporate Social Responsibility, Acad.
Manag. Rev., Vol. 32, No. 3, pp. 946–967, 2007,
doi: 10.5465/AMR.2007.25275684.
12 trang
20500
Free
Bạn đang xem tài liệu "Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp: Khái niệm và các phương diện", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- trach_nhiem_xa_hoi_doanh_nghiep_khai_niem_va_cac_phuong_dien.pdf
