Giáo trình Tự động khống chế và PLC - Chương 3: Một số sơ đồ hệ thống TĐKC có tiếp điểm điển hình
Ch-¬ng ba
Mét sè s¬ ®å hÖ thèng T§KC cã tiÕp ®iÓm ®iÓn h×nh
3.1- c¸c s¬ ®å khèng chÕ ®éng c¬ kh«ng ®ång bé roto lßng xãc
3.1.1- kh¸i niÖm
§éng c¬ kh«ng ®ång bé roto lßng xãc (§CK§BLX) lµ lo¹i ®éng c¬ xoay chiÒu ®-îc sö dông
phæ biÕn nhÊt hiÖn nay . C¸c ®éng c¬ nµy ®-îc chÕ t¹o víi cÊp ®iÖn ¸p th-êng tõ 220V 6000V vµ
c«ng suÊt phæ biÕn trong d¶i tõ 0,6 hµng ngh×n KW . §©y lµ lo¹i ®éng c¬ cã cÊu t¹o ®¬n gi¶n , lµm
viÖc ch¾c ch¾n , rÎ tiÒn nªn ®-îc dïng réng r·i.
§CK§BLX c«ng suÊt nhá vµ trung b×nh th-êng ®-îc khëi ®éng b»ng c¸ch ®ãng trùc tiÕp vµo
nguån xoay chiÒu vµ dõng tù do khi c¾t khái nguån , ®¶o chiÒu quay b»ng c¸ch ®æi hai pha nguån
cÊp cho m¹ch stato . Trong tr-êng hîp c«ng suÊt lín vµ cùc lín hoÆc l-íi ®iÖn kh«ng ®ñ c«ng suÊt
®Ó thùc hiÖn khëi ®éng trùc tiÕp th× ng-êi ta h¹n chÕ dßng khëi ®éng b»ng c¸ch ®-a thªm ®iÖn trë
hoÆc ®iÖn kh¸ng phô vµo m¹ch stato ®éng c¬ khi khëi , hoÆc thùc hiÖn ®æi nèi Y/ ( ban ®Çu khëi
®éng ®Êu d¹ng Y , sau ®ã chuyÓn sang vµ lµm viÖc ë d¹ng ) , hiÖn nay ng-êi ta cßn sö dông biÖn
ph¸p gi¶m ®iÖn ¸p ban ®Çu khëi ®éng bëi bé biÕn ®æi xoay chiªï – xoay chiÒu ( khëi ®éng mÒm).
Trong tr-êng hîp cÇn dõng nhanh , chÝnh x¸c ®éng c¬ ng-êi ta ¸p dông mét sè biÖn ph¸p h·m c-ìng
bøc nh- : thùc hiÖn h·m ng-îc ; h·m t¸i sinh khi chuyÓn ®æi tõ ®Êu YY sang , hoÆc YY sang Y ;
h·m ®éng n¨ng kÝch tõ ®éc lËp b»ng c¸ch c¾t m¹ch stato khái nguån xoay chiÒu vµ ®Êu vµo nguån
mét chiÒu .
3.1.2- s¬ ®å khèng chÕ khëi ®éng trùc tiÕp kh«ng ®¶o chiÒu
3.1.2.1- S¬ ®å
B
C
A
CC2
CD
K
M
D
RN
B1
C1
A1
3
5
4
2
1
CC1
K
K
A2
RN
RN
H×nh 3-1
§K
25
S¬ ®å m¹ch ®iÖn nh- h×nh 3-1 , trong ®ã §K lµ ®éng c¬ kh«ng ®ång bé ba pha roto lßng xãc . §Ó
®ãng ®iÖn cho m¹ch stato ®éng c¬ ng-êi ta sö dông khëi ®éng tõ K ( cã r¬ le nhiÖt RN ) , ®iÒu khiÓn
sù lµm viÖc vµ dõng m¸y b»ng c¸c nót Ên M vµ D . §ãng c¾t nguån kh«ng t¶i dïng cÇu dao CD , cÇu
ch× CC1 ®Ó b¶o vÖ ng¾n m¹ch m¹ch ®éng lùc cßn CC2 b¶o vÖ ng¾n m¹ch ë m¹ch khèng chÕ .
3.1.2.2- Nguyªn lý lµm viÖc : §Ó khëi ®éng c¬ ta ®ãng cÇu dao nguån CD Ên nót M lµm cho K
cã ®iÖn t¸c ®éng vµ tù duy tr× qua K(3-5) . §éng c¬ ®-îc nèi vµo nguån xoay chiÒu qua c¸c tiÕp
®iÓm chÝnh cña c«ng t¾c t¬ K , ®éng c¬ khëi ®éng vµ tiÕn tíi lµm viÖc æn ®Þnh . Muèn dõng ®éng c¬
ta Ên nót D , K mÊt ®iÖn lµm më c¸c tiÕp ®iÓm cña nã vµ c¾t ®iÖn ®éng c¬ , ®éng c¬ sÏ dõng .
3.1.3- S¬ ®å khëi ®éng trùc tiÕp cã ®¶o chiÒu ®éng c¬ K§BLX
3.1.3.1- S¬ ®å
B
C
A
CC2
CD
T
MT
MN
D
RN
B1
C1
A1
7
3
5
9
4
2
N
T
1
CC1
T
N
11
T
N
A2
N
RN
RN
H×nh 3-2
§K
H×nh 3-2 lµ s¬ ®å m¹ch ®iÖn khèng chÕ khëi ®éng trùc tiÕp ®éng c¬ xoay chiÒu kh«ng ®ång bé
roto lßng xãc §K cã ®¶o chiÒu. T vµ N lµ c¸c c«ng t¾c t¬ cña bé khëi ®éng tõ kÐp dïng ®Ó ®ãng ®iÖn
cho ®éng c¬ quay thuËn vµ quay ng-îc . C¸c nót Ên MT vµ MN lµ c¸c nót khëi ®éng quay thuËn vµ
ng-îc , dõng ®éng c¬ sö dông chung nót D . C¸c khÝ cô kh¸c chøc n¨ng nhiÖm vô nh- c¸c s¬ ®å ®·
nªu.
3.1.3.2- Nguyªn lý lµm viÖc cña s¬ ®å
26
ChuÈn bÞ cho ®éng c¬ lµm viÖc ta ®ãng cÇu dao nguån CD . §Ó khëi ®éng c¬ , vÝ dô quay thuËn ,
ta Ên nót MT , dÉn ®Õn T cã ®iÖn t¸c ®éng ®ãng ®iÖn cho m¹ch stato ®éng c¬ theo chiÒu quay thuËn .
Trong tr-êng hîp ®éng c¬ ®ang dõng , nÕu muèn cho ®éng c¬ quay ng-îc ta Ên MN , N cã ®iÖn vµ
t¸c ®éng , ®éng c¬ còng ®-îc nèi vµo nguån xoay chiÒu nh-ng cã sù ®æi vÞ trÝ hai pha Avµ C so víi
tr-êng hîp T t¸c ®éng , do vËy ®éng c¬ còng ®-îc khëi ®éng nh-ng chiÒu quay ng-îc l¹i ( quay
ng-îc ). Muèn dõng ®éng c¬ khi ®ang quay theo mét chiÒu nµo ®ã ta Ên nót D , c¸c c«ng t¾c t¬ ®Òu
hë m¹ch , c¾t ®éng c¬ khái nguån xoay chiÒu vµ ®éng c¬ dõng tù do.
3.1.4- S¬ ®å khëi ®éng c¬ kh«ng ®ång bé roto lßng xãc cã h¹n
chÕ dßng ®iÖn vµ m« men b»ng ®iÖn trë phô ( hoÆc ®iÖn kh¸ng phô ) vµ d
ïng m¸y biÕn ¸p tù ngÉu
3.1.4.1- S¬ ®å nguyªn lý
B
C
A
CC2
CD
K
M
D
RN
B1
C1
A1
3
5
4
2
1
CC1
K
RTh
G
K
A2
H×nh 3-3
G
rf
RTh
7
a
RN
RN
§K
S¬ ®å m¹ch ®iÖn nh- h×nh 3-3 a,b,c . M¹ch khèng chÕ ®-îc biÓu diÔn ë h×nh 3-3 a .
3.1.4.2- Nguyªn lý lµm viÖc
§Ó khëi ®éng ®éng c¬ ta ®ãng cÇu dao nguån CD , Ên nót M , dÉn ®Õn K cã ®iÖn vµ t¸c ®éng , c¸c
tiÕp ®iÓm th-êng hë cña K ®ãng l¹i cÊp ®iÖn ¸p cho m¹ch stato ®éng c¬ qua ®iÖn trë phô hoÆc m¸y
biÕn ¸p tù ngÉu . K cã ®iÖn th× RTh còng ®-îc cÊp ®iÖn vµ sau thêi gian duy tr× nã sÏ ®ãng tiÕp ®iÓm
th-êng h¬ RTh(5-7) lµm cho G cã ®iÖn vµ c«ng t¸c t¬ gia tèc G sÏ t¸c ®éng lo¹i ®iÖn trë phô hoÆc
27
m¸y biÕn ¸p tù ngÉu ra khái m¹ch stato ®éng c¬ , ®éng c¬ chuyÓn sang khëi ®éng trªn ®Æc tÝnh tù
nhiªn vµ tiÕn ®Õn ®iÓm lµm viÖc æn ®Þnh .
§Ó dõng ®éng c¬ ta Ên nót D , dÉn ®Õn K vµ G ®Òu mÊt ®iÖn ,®éng c¬ ®-îc c¾t khái nguån vµ
dõng tù do .
B
C
A
B
C
A
CD
CD
B1
C1
A1
B1
C1
A1
CC1
b
c
CC1
A2
A2
G
G
rf
BT
G
G
G
RN
RN
RN
RN
H×nh 3-3
§K
§K
Cã thÓ sö dông c¸c c«ng thøc gÇn ®óng sau ®Ó tÝnh ®iÖn trë hoÆc ®iÖn kh¸ng phô :
1 0,75m
rf = Znm.(
0,5 )
m
1 0,25m
m
xf = Znm.(
0,87 )
9(2m 1)2
9(m 1) 3(m 1)
rf1pha =Znm.[
-
]
64m2
4m
8m
3.1.5- Khëi ®éng c¬ trùc tiÕp kh«ng ®¶o chiÒu vµ h·m ®éng n¨ng
kÝchtõ ®éc lËp b»ng nguån mét chiÒu khi dõng
3.1.5.1- S¬ ®å
S¬ ®å m¹ch ®iÖn nh- h×nh 3-4 , trong ®ã phÇn m¹ch lùc ngoµi nh÷ng phÇn t-¬ng tù c¸c s¬ ®å
kh¸c cßn cã thªm mét m¹ch gåm : nguån ®iÖn ¸p mét chiÒu ( cã thÓ t¹o nªn tõ mét s¬ ®å chØnh l-u
28
kh«ng ®iÒu khiÓn ) ®-îc ®-a qua cÇu dao CD2 , cÇu ch× CC3 , c¸c tiÕp ®iÓm th-êng hë cña c«ng t¾c
t¬ h·m H vµ ®iÖn trë phô Rf ®Õn c¸c cuén d©y stato ®éng c¬ ®Ó t¹o nªn tõ tr-êng kÝch thÝch cho qu¸
tr×nh h·m ®éng n¨ng . Khèng chÕ thêi gian h·m ®éng n¨ng ta sö dông thªm r¬ le thêi gian RTh ®Ó
t¨ng tuæi thä cña H .
3.1.5.2- Nguyªn lý lµm viÖc
§Ó khëi ®éng c¬ vµ chuÈn bÞ cho qu¸ tr×nh h·m ®éng n¨ng khi dõng ta ®ãng CD1 vµ CD2 , Ên
nót M , dÉn ®Õn K cã ®iÖn vµ t¸c ®éng , ®éng c¬ ®-îc nèi vµo nguån ®iÖn xoay chiÒu ba pha vµ khëi
®éng lªn ®iÓm lµm viÖc æn ®Þnh . Lóc ®éng c¬ ®ang lµm viÖc th× H ch-a thÓ cã ®iÖn v× tiÕp ®iÓm
K(11-13) ®ang më , ®ång thêi RTh còng ch-a ®-îc cung cÊp ®iÖn .
B
C
A
H×nh 3-4
CC2
CD1
A1
CC1
K
M
D
RN
B1
C1
3
5
7
4
H
2
1
K
K
A2
H
K
RTh
9
11
13
RN
RN
H
CD2
CC3
H
K
+
Rf
RTh
H
§K
-
CC3
CD2
Muèn dõng ®éng c¬ ta Ên nót dõng D , tiÕp ®iÓm D(1-3) më ra lµm cho K mÊt ®iÖn nªn m¹ch
stato ®éng c¬ ®-îc c¾t khái nguån xoay chiÒu ba pha , tiÕp ®iÓm D(1-9) ®ãng l¹i vµ do K mÊt ®iÖn
nªn K(11-13) ®ãng l¹i cßn RTh(9-11) th× vÉn kÝn , dÉn ®Õn H cã ®iÖn . C«ng t¾c t¬ H cã ®iÖn, t¸c
®éng sÏ ®ãng tiÕp ®iÓm H(1-9) ®Ó tù duy tr× vµ c¸c tiÕp ®iÓm th-êng hë H trong m¹ch ®éng lùc ®ãng
l¹i lµm cho c¸c cuén d©y stato ®éng c¬ ®-îc nèi vµo nguån mét chiÒu qua ®iÖn trë phô Rf . Dßng
mét chiÒu ®i qua cuén d©y stato ®éng c¬ g©y nªn mét tõ tr-êng ®øng yªn so víi stato , do qu¸n tÝnh
c¬ mµ ®éng c¬ vÉn quay nªn c¸c thanh dÉn roto ®éng c¬ sÏ c¾t tõ tr-êng nµy vµ c¶m c¸c s.®.®. .
S.®.®. c¶m øng trong c¸c thanh dÉn roto ®-îc nèi kÝn m¹ch vµ sinh ra c¸c dßng ®iÖn , t¸c dông gi÷a
29
dßng ®iÖn nµy víi tõ tr-êng stato t¹o nªn m« men t¸c ®éng ng-îc chiÒu quay cña roto lµm cho tèc
®é ®éng c¬ gi¶m nhanh ( ®éng c¬ lµm viÖc trong chÕ ®é h·m ®éng n¨ng ) . Sau thêi gian duy tr× theo
gi¸ trÞ ®-îc chØnh ®Þnh th× RTh t¸c ®éng lµm më tiÕp ®iÓm RTh(9-11) ( th-êng kÝn më chËm ) , dÉn
®Õn H mÊt ®iÖn c¾t nguån mét chiÒu ra khái m¹ch stato ®éng c¬ vµ qu¸ tr×nh h·m ®éng n¨ng kÕt
thóc .
3.1.6- S¬ ®å khëi ®éng trùc tiÕp cã ®¶o chiÒu, h·m ng-îc dïng
r¬ le kiÓm tra tèc ®é
3.1.6.1- S¬ ®å
B
C
A
CC2
CD
T
MT
RN
MN
B1
C1
A1
RTr
2
11
19
5
7
4
N
T
1
3
CC1
T
RKT2
15
RTr
13
N
MN
MT
17
T
N
B2
C2
A2
N
RKT1
RTr
RTr
RN
RN
21
RTr
T
23
25
N
RKT
D
§K
H×nh 3-5
S¬ ®å nguyªn lý m¹ch ®iÖn nh- h×nh 3-5 , trong ®ã ®Ó ®ãng ®iÖn cho ®éng c¬ quay thuËn vµ
ng-îc ta dïng hai c«ng t¾c t¬ ( thùc chÊt lµ mét bé khëi ®éng tõ kÐp ) lµ T vµ N . §Ó khèng chÕ qu¸
tr×nh h·m ng-îc khi dõng ta sö dông nguyªn t¾c tèc ®é b»ng viÖc dïng r¬ le kiÓm tra tèc ®é RKT cã
hai tiÕp ®iÓm RKT1 vµ RKT2 lµm viÖc theo hai chiÒu quay cña roto ®éng c¬ phèi hîp cïng r¬ le
trung gian RTr . Nót Ên khëi ®éng quay thuËn vµ ng-îc lµ nót Ên kÐp ®Ó ®¶m b¶o an toµn .
3.1.6.2- Nguyªn lý lµm viÖc
Ta gi¶ thiÕt lµ khëi ®éng cho ®éng c¬ quay thuËn vµ sau ®ã dõng : §Ó khëi ®éng ®éng c¬ quay
thuËn ta ®ãng CD , Ên MT , dÉn ®Õn T cã ®iÖn , t¸c ®éng vµ tù duy tr× qua T(5-7) . C¸c tiÕp ®iÓm
th-êng më cña T ®ãng l¹i ®Ó cÊp ®iÖn cho ®éng c¬ §K khëi ®éng theo chiÒu thuËn , khi tèc ®é ®éng
c¬ ®¹t ®Õn mét gi¸ trÞ nµo ®ã th× RKT1 ®ãng l¹i ( lóc nµy RKT2 kh«ng lµm viÖc , mµ nã sÏ ®ãng khi
30
®éng c¬ quay ng-îc ) . Khi ®éng c¬ ®ang quay thuËn , muèn dõng §K ta Ên nót dõng D , dÉn ®Õn
RTr cã ®iÖn vµ t¸c ®éng , tiÕp ®iÓm RTr (1-3) më ra lµm cho T mÊt ®iÖn vµ c¸c tiÕp ®iÓm th-êng hë
cña T më ra cßn c¸c tiÕp ®iÓm th-êng kÝn ®ãng l¹i , dÉn ®Õn T(17-19) ®ãng l¹i vµ RTr(1-21) còng ®·
kÝn , do qu¸n tÝnh mµ ®éng c¬ vÉn quay thuËn nªn RKT1 vÉn kÝn , kÕt qu¶ lµ cuén d©y c«ng t¾c t¬ N
®-îc cÊp ®iÖn , thùc hiÖn ®æi hai trong ba pha nguån xoay chiÒu cÊp cho m¹ch stato ®éng c¬ lµm cho
tõ tr-êng ®æi chiÒu vµ ®éng c¬ chuyÓn sang h·m ng-îc . RTr tù duy tr× qua N(1-23) vµ RTr(23-25) .
Khi tèc ®é ®éng c¬ gi¶m thÊp ®Õn gi¸ trÞ nh¶ cña RKT th× tiÕp ®iÓm RKT1 më ra lµm cho N mÊt
®iÖn , ®ång thêi RTr còng mÊt ®iÖn , qu¸ tr×nh h·m ng-îc kÕt thóc .
Tr-êng hîp khi ®éng c¬ ®ang quay ng-îc th× khi Ên nót dõng, Rtr t¸c ®éng lµm cho N mÊt ®iÖn
vµ T cã ®iÖn qua RKT2(1-13) vµ còng xÈy ra qu¸ tr×nh h·m ng-îc ®éng c¬ t-¬ng tù nh- ®· nªu .
3.1.7- S¬ ®å khèng chÕ ®éng c¬ nhiÒu cÊp tèc ®é
A
B
C
3.1.7.1- S¬ ®å
CD
A1
A2
B1
C1
C2
CC1
CC2
B2
T
H
H
N
MBA
H
CL
H
Ch
Nh
Nh
Nh
RN
RN
H×nh 3-6 , a
§K
31
A3
B3
MT
RN
MN
MT
D
RK
2
7
5
9
4
1
N
T
3
T
T
MN
15
11
13
19
3
N
4
4
N
CC
CN
CC
21
17
23
1
Ch
Ch
CN
Nh2
27
25
Ch
1
4
4
Nh1
Nh2
Nh1
Nh1
Nh2
33
29
Ch
RK
31
H
D
RK
37
35
H
H
H×nh 3-6 , b
S¬ ®å nguyªn lý m¹ch ®éng lùc nh- h×nh 3-6,a , cßn m¹ch khèng chÕ lµ h×nh 3-6,b . Trong s¬ ®å
nµy §K lµ ®éng c¬ kh«ng ®ång bé roto lßng xãc hai cÊp tèc ®é : Khi ®Êu cuén d©y stato h×nh tam
gi¸c () th× tèc ®é lµm viÖc thÊp , cßn khi ®Êu cuén d©y stato d¹ng sao kÐp (YY) th× sè ®«i cùc tõ
gi¶m xuèng cßn mét nöa cho nªn tèc ®é t¨ng gÊp ®«i . §Ó khèng chÕ ®éng c¬ quay thuËn , ng-îc ,
tèc ®é thÊp hoÆc cao ( chËm hoÆc nhanh ) ng-êi ta sö dông c¸c c«ng t¾c t¬ T , N , Ch , Nh vµ r¬ le
®Æt tèc ®é RK . H·m ®éng n¨ng kÝch tõ ®éc lËp ®éng c¬ khi dõng sö dông nguån ®iÖn ¸p mét chiÒu
lÊy tõ bé chØnh l-u cÇu mét pha b»ng ®i«t . M¸y biÕn ¸p MBA dïng ®Ó cung cÊp cho cÇu chØnh l-u
CL .
3.1.7.2- Nguyªn lý ho¹t ®éng cña s¬ ®å
Gi¶ thiÕt ta khëi ®éng c¬ theo chiÒu quay thuËn víi tèc ®é cao . §ãng cÇu dao CD , ®Æt tèc ®é cao
( nhanh ) b»ng viÖc Ên nót CN , c¸c c«ng t¾c t¬ Nh1 vµ Nh2 cã ®iÖn lµm ®ãng c¸c tiÕp ®iÓm th-êng
më cña chóng ®Ó nèi ®éng c¬ ë d¹ng YY vµ cÊp ®iÖn cho r¬le RK . §Ó khëi ®éng ®éng c¬ ta Ên MT
(quay thuËn) , T cã ®iÖn nèi m¹ch stato ®éng c¬ vµo nguån xoay chiÒu víi thø tù pha lµm cho ®éng
32
c¬ quay thuËn ( tr-êng hîp muèn ®éng c¬ quay ng-îc ta Ên MN vµ N cã ®iÖn còng nèi m¹ch stato
®éng c¬ vµo nguån xoay chiÒu nh-ng cã sù ®¶o vÝ trÝ hai pha so víi tr-êng hîp T cã ®iÖn vµ ®éng c¬
sÏ quay ng-îc ).
Khi ®éng c¬ ®ang quay theo mét chiÒu nµo ®ã víi tèc ®é cao hay thÊp , muèn dõng ®éng c¬ ta Ên
D , c¸c c«ng t¾c t¬ T hoÆc N vµ Ch hoÆc Nh1 vµ Nh2 mÊt ®iÖn ®ång thêi H cã ®iÖn vµ tù duy tr× qua
H(1-33) , MBA ®-îc ®ãng vµo nguån xoay chiÒu , dÉn ®Õn cã ®iÖn ¸p mét chiÒu nèi vµo cuén d©y
stato ®éng c¬ , do qu¸n tÝnh mµ roto ®éng c¬ vÉn quay nªn xÈy ra qu¸ tr×nh h·m ®éng n¨ng lµm tèc
®é ®éng c¬ gi¶m nhanh . Sau mét thêi gian duy tr× , tiÕp ®iÓm H(33-35) më ra lµm cho H mÊt ®iÖn vµ
qu¸ tr×nh h·m ®éng n¨ng kÕt thóc .
3.2- C¸c s¬ ®å khèng chÕ ®éng c¬ xoay chiÒu kh«ng ®ång bé
roto d©y quÊn
3.2.1- Kh¸i niÖm
Trong mét sè tr-êng hîp ®éng c¬ kh«ng ®ång bé roto lßng xãc kh«ng ®¸p øng ®-îc yªu cÇu kü
thuËt ®Æt ra , vÝ dô nh- : vÒ ph-¬ng ph¸p vµ ph¹m vi ®iÒu chØnh tèc ®é , ®Æc tÝnh më m¸y ,v.v...
Trong nh÷ng tr-êng hîp ®ã , nÕu vÉn yªu cÇu dïng ®éng c¬ xoay chiÒu th× ng-êi ta sÏ sö dông c¸c
®éng c¬ kh«ng ®ång bé roto d©y quÊn . Lo¹i ®éng c¬ nµy cã thÓ ®-a thªm ®iÑn trë phô vµo m¹ch
roto ®éng c¬ ®Ó võa h¹n chÕ dßng ®iÖn khëi ®éng võa cã kh¶ n¨ng t¹o ra m« men khëi ®éng lín
hoÆc cã thÓ dïng ®iÖn trë phô ®Ó ®iÒu chØnh tèc ®é ®éng c¬ trong giíi h¹n réng . ViÖc ®-a thªm ®iÖn
trë phô vµo m¹ch roto cßn cho phÐp h¹n chÕ dßng ®iÖn qua ®éng c¬ trong c¸c chÕ ®é h·m .
3.2.2- S¬ ®å khèng chÕ khëi ®éng vµ h·m ng-îc ®éng c¬ roto d©y
quÊn cã ®iÖn trë phô trong m¹ch roto
3.2.2.1- S¬ ®å nguyªn lý
S¬ ®å nguyªn lý m¹ch ®iÖn nh- h×nh 3-7 . Trong s¬ ®å nµy §K lµ ®éng c¬ kh«ng ®ång bé roto
d©y quÊn . §éng c¬ ®-îc khèng chÕ khëi ®éng qua mét cÊp ®iÖn trë phô trong m¹ch roto lµ Rf2 theo
nguyªn t¾c thêi gian b»ng viÖc sö dông c«ng t¾c t¬ H1 cã tiÕp ®iÓm duy tr× thêi gian . ViÖc h·m
ng-îc ®éng c¬ sö dông nguyªn t¾c tèc ®é nhê r¬ le kiÓm tra tèc ®é RKT . C¸c khÝ cô kh¸c t-¬ng tù
nh- c¸c s¬ ®å kh¸c .
3.2.2.2- Nguyªn lý ho¹t ®éng cña s¬ ®å
§Ó khëi ®éng ®éng c¬ ta ®ãng CD , Ên nót M , dÉn ®Õn K cã ®iÖn vµ t¸c ®éng . C«ng t¾c t¬ K sÏ
®ãng c¸c tiÕp ®iÓm th-êng më cña nã ®Ó cÊp ®iÖn cho m¹ch stato ®éng c¬ , ®Ó tù duy tr× vµ cÊp ®iÖn
cho c¸c c«ng t¾c t¬ kh¸c . Do tr-íc khi K t¸c ®éng th× H1 ch-a cã ®iÖn nªn H1(13-17) cßn hë vµ ®©y
lµ tiÕp ®iÓm th-êng më ®ãng chËm nªn trong giai ®o¹n ®Çu cña qu¸ tr×nh khëi ®éng vÉn ch-a kÝn ,
dÉn ®Õn G ch-a cã ®iÖn . MÆt kh¸c khi K(1-13) ®ãng l¹i th× H1 cã ®iÖn , c¸c tiÕp ®iÓm th-êng më
t¸c ®éng tøc thêi cña H1 nèi ng¾n m¹ch cÊp ®iÖn trë phô Rf1 vµ ®éng c¬ khëi ®éng víi ®iÖn trë phô
trong m¹ch lµ Rf2 ( lóc nµy K(9-11) më nªn H ch-a cã ®iÖn . Sau mét thêi gian duy tr× ( theo tÝnh
to¸n tr-íc ) th× tiÕp ®iÓm H1(13-17) ®ãng l¹i , c«ng t¾c t¬ gia tèc G cã ®iÖn vµ t¸c ®éng nèi t¾t cÊp
®iÖn trë Rf2 vµ ®éng c¬ chuyÓn sang khëi ®éng trªn ®Æc tÝnh tù nhiªn tiÕn dÇn tíi tèc ®é lµm viÖc æn
®Þnh , kÕt thóc qu¸ tr×nh khëi ®éng .
33
B
C
A
CC2
CD
M
D
RN
B1
C1
A1
7
3
5
4
2
H
1
K
H
CC1
K
RKT
11
K
9
K
B2
H
A2
C2
K
RKT
G
15
17
13
RN
RN
H1
G
RKT
13
H1
G
§K
G
H
Rf2
Rf1
H×nh 3-7
§Ó dõng ®éng c¬ ta Ên nót dõng D , c«ng t¾c t¬ K mÊt ®iÖn , c¸c tiÕp ®iÓm th-êng më cña K më
ra c¾t ®iÖn cuén d©y stato , c¾t ®iÖn H1 vµ G . Do qu¸n tÝnh mµ ®éng c¬ vÉn quay nªn RKT(1-9) vÉn
kÝn ( RKT ®· t¸c ®éng khi ®éng c¬ ®· quay ) , mÆt kh¸c K(9-11) ®ãng l¹i , dÉn ®Õn H cã ®iÖn vµ t¸c
®éng . C«ng t¾c t¬ H t¸c ®éng nèi m¹ch stato vµo nguån xoay chiÒu víi viÖc ®æi vÞ trÝ hai pha A vµ C
so víi tr-êng hîp K t¸c ®éng nªn ®éng c¬ sÏ chuyÓn sang h·m ng-îc víi ®iÖn trë phô trong m¹ch
roto lµ Rf1 + Rf2 vµ gi¶m tèc rÊt nhanh . Khi tèc ®é ®éng gÇn b»ng kh«ng th× RKT ngõng t¸c ®éng ,
tiÕp ®iÓm RKT(1-9) më ra vµ ®éng c¬ ®-îc c¾t khái nguån xoay chiÒu , qu¸ tr×nh h·m ng-îc kÕt
thóc .
34
3.2.3 - S¬ ®å khëi ®éng ®éng c¬ qua ba cÊp ®iÖn trë phô cã ®¶o chiÒu
h·m ng-îc ®éng c¬ khi ®¶o chiÒu
§iÒu khiÓn b»ng bé khèng chÕ chØ huy
3.2.3.1- S¬ ®å
B
C
A
CC
CD
B1
C1
A1
1
RA
5 4 3 2 1 0 1 2 3 4 5
KK0
3
2
RA
RI1
RI2
8
6
4
RI1 RI2 RN
5
N
7
KK1
KK2
T
T
B2
N
A2
C2
T
9
T
11
N
N
RN
RN
13
13
RIh
17
19
23
27
KK3
KK4
KK5
KK6
15
§K
H
H
21
1G
3G
2G
Rf3
Rf2
1G
2G
25
2G
1G
H
Rf1
Rfh
29
3G
RIh
H×nh 3-8
S¬ ®å nguyªn lý m¹ch ®iÖn nh- h×nh 3-8 . S¬ ®å cho phÐp khëi ®éng ®éng c¬ qua ba cÊp ®iÖn trë
phô theo nguyªn t¾c thêi gian nhê c¸c c«ng t¾c t¬ cã tiÕp ®iÓm duy tr× thêi gian lµ H , 1G , 2G . ViÖc
h¹n chÕ dßng ®iÖn h·m ng-îc tr-íc khi ®¶o chiÒu hoÆc dõng nhê thªm cÊp ®iÖn trë phô Rfh vµ khèng
chÕ bëi r¬ le dßng ®iÖn RIh m¾c trong m¹ch roto ®éng c¬ . §iÒu khiÓn hÖ thèng b»ng bé khèng chÕ
35
chØ huy cã 7 tiÕp ®iÓm KK0 KK6 ; cã 5 vÞ trÝ tr¸i ( quay ng-îc ) , 5 vÞ trÝ ph¶i ( quay thuËn ) vµ vÞ
trÝ gi÷a - vÞ trÝ sè kh«ng ( dõng ) . B¶o vÖ ®iÖn ¸p thÊp vµ mÊt ®iÖn ¸p b»ng r¬ le ®iÖn ¸p RA . B¶o vÖ
ng¾n m¹ch m¹ch ®éng lùc dïng r¬ le dßng ®iÖn RI1 vµ RI2 , b¶o vÖ qu¸ t¶i ®éng c¬ dïng r¬ le nhiÖt
RN , b¶o vÖ ng¾n m¹ch m¹ch khèng chÕ dïng cÇu ch× CC .
3.2.3.2- Nguyªn lý ho¹t ®éng cña s¬ ®å
§Ó chuÈn bÞ cho ®éng c¬ lµm viÖc ta ®èng cÇu dao CD , chuyÓn tay g¹t ®iÒu khiÓn bé khèng chÕ
chØ huy (BKCCH) vÒ vÞ trÝ 0 , tiÕp ®iÓm KK0 kÝn nªn RA cã ®iÖn t¸c ®éng . TiÕp ®iÓm RA(1-3) ®ãng
l¹i ®Ó tù duy tr× cho RA vµ ®Ó cÊp ®iÖn cho c¸c c«ng t¾c t¬ cña m¹ch khèng chÕ .
Gi¶ sö cÇn khëi ®éng ®éng c¬ lªn tèc ®é cao nhÊt ( t-¬ng øng víi ®iÓm lµm viÖc n»m trªn ®Æc
tÝnh tù nhiªn ) , ta chuyÓn BKCCH sang vÞ trÝ 5 bªn ph¶i , c¸c tiÕp ®iÓm KK1 , KK3 , KK4 , KK5 ,
KK6 kÝn . Ban ®Çu c«ng t¾c t¬ T cã ®iÖn , t¸c ®éng nèi m¹ch stato §K vµo nguån xoay chiÒu vµ
®éng c¬ b¾t ®Çu khëi ®éng theo chiÒu quay thuËn . Do RIh ®-îc chØnh ®Þnh víi dßng t¸c ®éng lín
h¬n dßng khëi ®éng víi toµn bé ®iÖn trë phô nªn lóc nµy RIh kh«ng lµm viÖc , v× vËy RIh(13-15) kÝn
vµ H cã ®iÖn . H t¸c ®éng nªn c¸c tiÕp ®iÓm th-êng hë H trong m¹ch roto §K ®ãng l¹i vµ ®éng c¬
khëi ®éng víi ®iÖn trë phô ban ®Çu trong m¹ch roto lµ : Rf1 + Rf2 + Rf3 . Sau thêi gian duy tr× theo
chØnh ®Þnh , tiÕp ®iÓm H(19-21) ®ãng l¹i , dÉn ®Õn 1G cã ®iÖn vµ t¸c ®éng nªn cÊp ®iÖn trë phô Rf1
®-îc lo¹i ra khái m¹ch roto ®éng c¬ . Sau thêi gian duy tr× , 1G(23-25) ®ãng l¹i , 2G cã ®iÖn vµ t¸c
®éng thùc hiÖn lo¹i tiÕp cÊp ®iÖn trë phô Rf2 , ®éng c¬ tiÕp tôc khëi ®éng . Còng sau thêi gian duy tr×
x¸c ®Þnh , 2G(27-29) ®ãng l¹i thùc hiÖn lo¹i nèt cÊp ®iÖn trë cuèi cïng vµ ®éng c¬ chuyÓn sang khëi
®éng trªn ®Æc tÝnh tù nhiªn , tiÕn ®Õn ®iÓm lµm viÖc æn ®Þnh .
Khi ®éng c¬ ®ang quay thuËn nh- ®· nªu trªn , nÕu cÇn ®¶o chiÒu quay , vÝ dô sang ®Æc tÝnh nh©n
t¹o quay ng-îc cã Rf1 vµ Rf2 trong m¹ch roto , ta chuyÓn tay ®iÒu khiÓn BKCCH sang vÞ trÝ 3 bªn
tr¸i, lóc nµy KK1 hë nªn T mÊt ®iÖn vµ KK2 kÝn nªn N cã ®iÖn dÉn ®Õn ®éng c¬ sÏ chuyÓn sang
h·m ng-îc . Ban ®Çu khi T mÊt ®iÖn th× H , 1G , 2G , 3G ®Òu mÊt ®iÖn nªn toµn bé ®iÖn trë phô ®-îc
®-a vµo m¹ch roto §K , mÆt kh¸c qu¸ tr×nh h·m ng-îc ban ®Çu lµm cho dßng roto ®éng c¬ rÊt lín vµ
v-ît gi¸ trÞ t¸c ®éng cña RIh , do vËy RIh lµm viÖc nªn RIh(13-15) më lµm cho H ch-a cã ®iÖn , v×
thÕ mµ ®éng c¬ h·m ng-îc víi toµn bé ®iÖn trë phô ®Ó h¹n chÕ dßng h·m . Khi tèc ®é ®éng c¬ gi¶m
xuèng gÇn b»ng kh«ng vµ chuÈn bÞ ®¶o chiÒu th× RIh nh¶ , H cã ®iÖn lo¹i Rfh ra khái m¹ch roto vµ
®éng c¬ khëi ®éng theo chiÒu ng-îc l¹i . Sau thêi gian duy tr× cña H th× tiÕp ®iÓm H(19-21) ®ãng l¹i
lµm cho 1G cã ®iÖn lo¹i cÊp Rf1 ra khái m¹ch roto ®éng c¬ , ®éng c¬ tiÕp tôc t¨ng tèc theo chiÒu
ng-îc ®Õn gi¸ trÞ æn ®Þnh trªn ®Æc tÝnh cã Rf1 +Rf2 t-¬ng øng víi m« men t¶i . NÕu muèn t¨ng tèc ®é
lªn tèc ®é ng-îc cao nhÊt ta chuyÓn tay ®iÒu khiÓn BKCCH ®Õn vÞ trÝ 5 bªn tr¸i vµ ®éng c¬ sÏ t¨ng
tèc t-¬ng tù nh- khëi ®éng .
Chó ý : -§éng c¬ cã thÓ lµm viÖc ë c¸c tèc ®é thÊp t-¬ng øng víi c¸c ®Æc tÝnh cã ®iÖn trë phô
nªn c¸c ®iÖn trë phô ph¶i ®-îc tÝnh chän theo chÕ ®é lµm viÖc dµi h¹n .
-Cã thÓ h·m ng-îc ®éng c¬ khi dõng m¸y b»ng c¸ch chuyÓn tay g¹t ®iÒu khiÓn sang vÞ
trÝ sè 1 phÝa ng-îc l¹i ph¸i ®ang lµm viÖc tr-íc khi dõng ®Ó h·m ng-îc vµ khi tèc ®é ®éng c¬ gÇn
b»ng kh«ng th× ph¶i chuyÓn tay g¹t vÒ vÞ trÝ 0 .
3.3- Mét sè s¬ ®å khèng chÕ ®éng c¬ ®ång bé
§éng c¬ ®ång bé còng ®-îc dïng réng r·i trong c¸c hÖ thèng truyÒn ®éng ®iÖn c«ng suÊt lín ,
lµm viÖc ë chÕ ®é dµi h¹n , kh«ng cÇn ®iÒu chØnh tèc ®é nh- hÖ thèng qu¹t giã , m¸y b¬m , m¸y nÐn
khÝ , v.v... Ngoµi ra cßn cã thÓ cho ®éng c¬ lµm viÖc víi dßng ®iÖn v-ît tr-íc ®Ó bï cos .
36
3.3.1- C¸c nguyªn t¾c chung khèng chÕ tù ®éng c¬ ®ång bé
3.3.1.1- Nguyªn t¾c khèng chÕ khëi ®éng
§éng c¬ ®ång bé th-êng ®-îc khëi ®éng kh«ng ®ång bé nhê d©y quÊn khëi ®éng kiÓu lßng xãc
®Æt trong roto . D©y quÊn (lßng xãc) khëi ®éng kh«ng ®-îc tÝnh to¸n ®Ó lµm viÖc dµi h¹n ë chÕ ®é
kh«ng ®ång bé . Qu¸ tr×nh khëi ®éng ®éng c¬ ®ång bé th-êng qua hai giai ®o¹n : giai ®o¹n khëi
®éng kh«ng ®ång bé gièng nh- ®éng c¬ kh«ng ®ång bé roto lßng xãc ; giai ®o¹n vµo ®ång bé , lóc
tèc ®é ®éng c¬ gÇn b»ng tèc ®é ®ång bé th× cÊp kÝch tõ cho ®éng c¬ vµ ®éng c¬ sÏ tù vµo ®ång bé .
Trong giai ®o¹n ®Çu cña qu¸ tr×nh khëi ®éng trong d©y quÊn kÝch thÝch c¶m øng mét s.®.®. rÊt lín ,
®iÒu ®ã lµm phøc t¹p thªm s¬ ®å nèi m¹ch roto ®éng c¬ . ViÖc khèng chÕ qu¸ tr×nh khëi ®éng cña
®éng c¬ ®ång bé lµ khèng chÕ c¶ hai giai ®o¹n ®ã trong m¹ch stato vµ roto .
a/ Khèng chÕ m¹ch stato
Cã thÓ nãi ®©y lµ khèng chÕ giai ®o¹n khëi ®éng kh«ng ®ång bé , nã t-¬ng tù nh- ®èi víi ®éng
c¬ kh«ng ®ång bé . Khi ®éng c¬ kh«ng cho phÐp khëi ®éng trùc tiÕp hoÆc l-íi ®iÖn kh«ng cho phÐp
th× ph¶i h¹n chÕ dßng khëi ®éng b»ng c¸ch dïng ®iÖn kh¸ng hoÆc cã thÓ dïng biÕn ¸p tù ngÉu . S¬
®å sö dông cuén kh¸ng ®Ó h¹n chÕ dßng khëi ®éng nh- h×nh 3-9 , trong ®ã MC1 vµ MC2 lµ c¸c m¸y
c¾t , cßn CK lµ cuén kh¸ng ®Ó h¹n chÕ dßng khëi ®éng
MC1
MC2
CK
§
H×nh 3-9
b/ Khèng chÕ m¹ch roto
37
Trong giai ®o¹n khëi ®éng kh«ng ®ång bé trong d©y quÊn kÝch thÝch (roto) c¶m øng mét s.®.®.
lín cã thÓ lµm háng c¸ch ®iÖn cuén d©y nªn kh«ng ®-îc phÐp hë m¹ch cuén kÝch thÝch . Kh«ng phô
thuéc c¸ch nèi m¹ch stato , m¹ch roto cã thÓ nèi theo ba tr-êng hîp sau :
-Roto ®-îc nèi trùc tiÕp vµo m¸y ph¸t kÝch thÝch ngay tõ ®Çu . Tr-êng hîp nµy gäi lµ kÝch thÝch
trùc tiÕp . Ph-¬ng ph¸p nµy ®¬n gi¶n , rÎ tiÒn , lµm viÖc ch¾c ch¾n nhÊt , nh-ng kh«ng ph¶i lóc nµo ,
®éng c¬ nµo còng cho phÐp ¸p dông tr-êng hîp nµy .
-Roto ®-îc nèi vµo m¸y ph¸t kÝch thÝch qua mét ®iÖn trë phô . Ph-¬ng ph¸p nµy ®-îc ¸p dông
khi viÖc nèi trùc tiÕp cuén kÝch thÝch vµo m¸y ph¸t kÝch thÝch g©y nªn sù dao ®éng dßng stato qu¸
møc dÉn ®Õn viÖc ®i vµo ®ång bé khã kh¨n .
-Roto ®-îc nèi vµo ®iÖn trë phãng ®iÖn , khi tèc ®é ®¹t ®Õn trÞ sè cã thÓ vµo ®ång bé th× c¾t ®iÖn
trë phãng ®iÖn vµ nèi vµo nguån kÝch thÝch mét chiÒu . VÒ m¹ch khëi ®éng vµ ®-a vµo ®ång bé th×
ph-¬ng ph¸p nµy lµ tèt nhÊt . Ph-¬ng ph¸p nµy ®-îc gäi lµ ph-¬ng ph¸p khëi ®éng gi¸n tiÕp .
Ph-¬ng ph¸p nµy ®-îc ¸p dông khi hai ph-¬ng ph¸p trªn kh«ng dïng ®-îc . §iÖn trë phãng ®iÖn
trong tr-êng hîp nµy cã chøc n¨ng : H¹n chÕ ®iÖn ¸p c¶m øng trªn ®©y quÊn kÝch thÝch ; c¶i thiÖn
®Æc tÝnh khëi ®éng cña ®éng c¬ ; dËp nhanh tõ tr-êng khi ng¾n m¹ch stato hoÆc c¾t ®éng c¬ khái
l-íi ®iÖn . §iÖn trë phãng ®iÖn th-êng chän vµo kho¶ng tõ 8 ®Õn 10 lÇn ®iÖn trë cuén d©y roto .
3.4- s¬ ®å khèng chÕ ®éng c¬ mét chiÒu
3.4.1- Kh¸i niÖm
C¸c ®éng c¬ mét chiÒu c«ng suÊt nhá th-êng ®-îc khëi ®éng trùc tiÕp , nh-ng c¸c ®éng c¬ c«ng
suÊt trung b×nh vµ lín th-êng yªu cÇu cã thiÕt bÞ h¹n chÕ dßng khëi ®éng , h·m vµ ®¶o chiÒu . Dßng
phÇn øng ®éng c¬ trong c¸c giai ®o¹n qu¸ ®é th-êng cho phÐp trong kho¶ng 2 2,5 lÇn dßng ®Þnh
møc . ViÖc h¹n chÕ dßng khëi ®éng víi c¸c ®éng c¬ khi lµm viÖc víi ®iÖn ¸p lu«n lµ ®Þnh møc
th-êng dïng ®iÖn trë phô trong m¹ch roto .
Ngoµi ra ®èi víi ®éng c¬ mét chiÒu , ®Æc biÖt lµ ®éng c¬ kÝch ®éc lËp mét vÊn ®Ò cÇn quan t©m lµ
hiÖn t-îng mÊt kÝch thÝch . NÕu mÊt kÝch thÝch mµ m¹ch roto ®éng c¬ vÉn ®-îc nèi víi nguån ®iÖn
th× ®éng c¬ ë tr¹ng th¸i ng¾n m¹ch , dßng roto sÏ rÊt lín , rÊt nguy hiÓm cho ®éng c¬ . V× vËy c¸c
m¹ch khèng chÕ tù ®éng c¬ mét chiÒu kÝch tõ ®éc lËp vµ hçn hîp ph¶i cã thiÕt bÞ kiÓm tra kÝch thÝch
vµ b¶o vÖ khi mÊt kÝch thÝch . Sau ®©y ta sÏ xÐt mét s¬ ®å khèng chÕ ®éng c¬ mét chiÒu c«ng suÊt
trung b×nh vµ lín .
3.4.2- S¬ ®å khèng chÕ ®éng c¬ kÝch thÝch ®éc lËp c«ng suÊt trung
b×nh vµ lín
3.4.2.1- S¬ ®å
M¹ch ®iÖn nh- h×nh 3-10 . Trong ®ã 1RI lµ r¬ le b¶o vÖ qu¸ dßng ®iÖn , 2RI lµ r¬ le dïng ®Ó run
gi¶m tõ th«ng ( h¹n chÕ dßng phÇn øng ) khi cÇn khëi ®éng lªn tèc ®é cao h¬n tèc ®é c¬ b¶n , RT§
lµ r¬ le ®Æt tèc ®é ( s¬ ®å cho phÐp ®éng c¬ lµm viÖc víi hai cÊp tèc ®é : trªn ®Æc tÝnh tù nhiªn vµ ®Æc
tÝnh cã gi¶m tõ th«ng ) , RTT lµ r¬ le b¶o vÖ mÊt tõ tr-êng , RA lµ r¬ le b¶o vÖ ®iÖn ¸p thÊp , RH lµ
r¬ le khèng chÕ qu¸ tr×nh h·m ®éng n¨ng khi dõng m¸y . ViÖc khëi ®éng ®éng c¬ theo c¶ hai chiÒu
quay tõ tèc ®é b»ng kh«ng lªn tèc ®é c¬ b¶n ®-îc h¹n chÕ dßng phÇn øng qua ba cÊp ®iÖn trë phô
38
theo nguyªn t¾c thêi gian . R¬ le 2RI ®-îc chØnh ®Þnh víi gi¸ trÞ dßng trë vÒ ( nh¶ ) lín h¬n dßng t¶i
IC vµ khi xÈy ra qu¸ t¶i th× 2RI còng t¸c ®éng .
T
N
_
2RI
+
3G
Rf3
2G
Rf2
1G
Rf1
1CD
Rh
1RI
RH
§
H
2RTh
N
T
3RTh
2CD
2CD
Rp®
KT
RTT
KT
CKT
RKT
2RI
CC
1
CC
2
3
RT§
2RI
3G
CT
9
RT§
5
7
1RTh
13
T
N
11
RH
H
13
15
17
RA
RA
RTT
D
1RI
M
MT
MN
T
19
21
23
25
6
8
4
N
T
T
T
RH
N
N
N
H×nh 3-10
27
29
T
1RTh
1G
3G
2RTh
31
N
2G
33
3RTh
39
3.4.2.2- Nguyªn lý ho¹t ®éng cña s¬ ®å
§Ó chuÈn bÞ cho hÖ thèng lµm viÖc ta ®ãng 1CD vµ 2CD , cuén kÝch ®éng c¬ ®-îc cÊp ®iÖn vµ
RTT t¸c ®éng . §ång thêi lóc nµy KT vµ 1RTh còng cã ®iÖn , tiÕp ®iÓm KT nèi song song víi RKT
®ãng l¹i nªn tõ th«ng ®éng c¬ ®¹t gi¸ trÞ ®Þnh møc , tiÕp ®iÓm 1RTh(27-29) më . TiÕp theo ta Ên nót
M , dÉn ®Õn RA cã ®iÖn vµ t¸c ®éng , nã sÏ ®ãng tiÕp ®iÓm RA(1-13) ®Ó tù duy tr× vµ chuÈn bÞ cÊp
®iÖn cho c¸c c«ng t¾c t¬ .
§Ó khëi ®éng ®éng c¬ quay thuËn tèc ®é cao ta c¾t c«ng t¾c CT , RT§ kh«ng cã ®iÖn nªn tiÕp
®iÓm RT§(1-3) hë m¹ch . Ên nót MT , T cã ®iÖn sÏ ®ãng c¸c tiÕp th-êng më vµ më c¸c tiÕp ®iÓm
th-êng ®ãng cña T . M¹ch phÇn øng ®éng c¬ ®-îc cÊp ®iÖn vµ ®éng c¬ b¾t ®Çu khëi ®éng theo chiÒu
quay thuËn . TiÕp ®iÓm T(1-9) më lµm cho 1RTh mÊt ®iÖn , ban ®Çu do tiÕp ®iÓm 1RTh(27-29) cßn
hë nªn c¸c c«ng t¾c t¬ gia tèc ch-a cã ®iÖn vµ ®éng c¬ ®-îc khëi ®éng víi toµn bé ®iÖn trë phô
trong m¹ch roto . Dßng phÇn øng ®i qua c¸c ®iÖn trë phô t¹o nªn c¸c sôt ®iÖn ¸p lµm cho 2RTh vµ
3RTh ®-îc cÊp ®iÖn vµ më c¸c tiÕp ®iÓm th-êng kÝn ®ãng chËm cña chóng trong m¹ch khèng chÕ .
Sau thêi gian duy tr× cÇn thiÕt , tiÕp ®iÓm 1RTh(27-29) ®ãng l¹i , dÉn ®Õn 1G cã ®iÖn vµ t¸c ®éng .
C«ng t¾c t¬ 1G nèi ng¾n m¹ch cÊp ®iÖn trë phô Rf1 vµ ®éng c¬ chuyÓn sang khëi ®éng trªn ®Æc tÝnh
thø hai , ®ång thêi 2RTh còng mÊt ®iÖn . Sau thêi gian duy tr× 2RTh(29-31) ®ãng l¹i lµm cho 2G cã
®iÖn nèi t¾t cÊp Rf2 , 3RTh mÊt ®iÖn . TiÕp theo , sau mét thêi gian duy tr× 3RTh(31-33) ®ãng l¹i nèi
ng¾n m¹ch cÊp ®iÖn trë phô cßn l¹i vµ ®éng c¬ chuyÓn sang khëi ®éng trªn ®Æc tÝnh tù nhiªn . Sù
t¨ng tèc ®é ®éng lµm cho I- ( dßng phÇn øng ) gi¶m dÇn , khi ®¹t gi¸ trÞ trë vÒ cña 2RI th× tiÕp ®iÓm
2RI(1-3) më ra lµm cho KT mÊt ®iÖn ( v× 3G(1-5) ) ®· më khi 3G cã ®iÖn . KT mÊt ®iÖn , dÉn ®Õn
cuén kÝch thÝch m¾c nèi tiÕp víi RKT lµm cho dßng kÝch thÝch gi¶m , tõ th«ng ®éng c¬ gi¶m , thùc
hiÖn qu¸ tr×nh t¨ng tèc lªn tèc ®é trªn c¬ b¶n . Do qu¸ tr×nh gi¶m tõ th«ng nhanh h¬n sù t¨ng tèc lµm
cho dßng phÇn øng ®éng c¬ t¨ng . Khi I- v-ît qu¸ gi¸ trÞ t¸c ®éng cña 2RI th× r¬ le nµy l¹i t¸c ®éng
lµm cho 2RI(1-3) ®ãng l¹i , KT l¹i cã ®iÖn vµ tõ th«ng ®éng c¬ t¨ng trë l¹i > Sù t¨ng trë l¹i cña tõ
th«ng l¹i lµm gi¶m I- vµ dÉn ®Õn 2RI l¹i nh¶ , KT mÊt ®iÖn vµ tõ th«ng l¹i gi¶m , ... Qu¸ tr×nh cø
diÔn ra lÆp ®i lÆp l¹i mét sè lÇn ( ®-îc gäi lµ qu¸ tr×nh run gi¶m tõ th«ng ) cho ®ªn khi tèc ®éng c¬
gÇn ®¹t tèc ®é ®Æt th× sù gi¶m tõ th«ng kh«ng cßn lµm cho I- ®¹t gi¸ trÞ t¸c ®éng cña 2RI vµ qu¸
tr×nh run gi¶m tõ th«ng kÕt thóc , ®éng c¬ sÏ tiÕn dÇn ®Õn ®iÓm lµm viÖc æn ®Þnh .
Tr-êng hîp chØ cÇn khëi ®éng lªn lµm viÖc ë tèc ®é trªn ®Æc tÝnh tù nhiªn th× ®ãng CT, RT§ cã
®iÖn vµ KT lu«n cã ®iÖn cho nªn kh«ng cã giai ®o¹n sau .
§Ó dõng ®éng c¬ khi ®ang quay theo mét tèc ®é vµ chiÒu quay bÊt kú ta Ên nót D , c¸c c«ng t¾c
t¬ T hoÆc N vµ 1G , 2G , 3G ®Òu mÊt ®iÖn . KT cã ®iÖn vµ tõ th«ng ®éng c¬ lµ ®Þnh møc , do ®éng
n¨ng tÝch luü cña hÖ thèng mµ ®éng c¬ vÉn quay nªn cã s.®.®. lµm cho RH cã ®iÖn vµ t¸c ®éng . RH
cã ®iÖn nªn RH(11-13) ®ãng l¹i , ®ång thêi T vµ N ®Òu mÊt ®iÖn nªn T(1-9) vµ N(9-11) kÝn , H cã
®iÖn nèi ®iÖn trë h·m Rh vµo m¹ch phÇn øng ®éng c¬ vµ ®éng c¬ chuyÓn sang h·m ®éng n¨ng . Khi
tèc ®é ®éng c¬ gi¶m nhá , RH nh¶ lµm cho H mÊt ®iÖn vµ kÕt thóc qu¸ tr×nh h·m ®éng n¨ng .
40
16 trang
20240
Free
Bạn đang xem tài liệu "Giáo trình Tự động khống chế và PLC - Chương 3: Một số sơ đồ hệ thống TĐKC có tiếp điểm điển hình", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_tu_dong_khong_che_va_plc_chuong_3_mot_so_so_do_he.doc
TDKC3.PPT
