Bài giảng Quản trị nguồn nhân lực và pháp lý về quản trị nhân sự

ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ TIN HỌC TPHCM

KHOA LUẬT

QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC VÀ

PL VỀ QTNS

PHẠM HOÀNG LINH

2/20/2020

1

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Giáo trình chính



Giáo trình Quản trị nhân lực. ĐH KTQD. NXB LĐ - XH, 2004.

Nguyễn Hữu Thân. Quản trị nhân sự. NXB Thống kê, 2002.

Trần Kim Dung. Quản trị nguồn nhân lực. NXB giáo dục, 2001.

Nguyễn Tấn Thịnh. Giáo trình Quản lý nhân nhân lực trong doanh nghiệp.

NXB KHKT, 2007.



Phương pháp và kỹ năng quản lý nhân sự. Viện nghiên cứu và đào tạo về

quản lý. NXB LĐ - XH, 2005.



GS.TS Bùi Văn Nhơn. Quản lý nguồn nhân lực xã hội.NXB ĐHQG HN, 2002.

Nguyễn Thanh Hội. Quản trị nhân sự. NXB Thống kê, 2002.

Đình Phúc, Khánh Linh. Quản lý nhân sự. NXB Tài chính, 2007.

2. Tài liệu tham khảo khác



Thương Mưu Tử. Biết người, dùng người và quản người. NXB VH-TT, 2003.

Minh Châu. Nghệ thuật dụng nhân.NXB Thanh Hóa, 2005.

Thân Tuấn. Bí quyết dùng người. NXB Thanh Hóa, 2002.

Hòa Sự. 36 kế nhân hòa. NXB Văn hóa thông tin, 2004.

Đạt Nhân. 36 kế dụng nhân. NXB Văn hóa thông tin. 2004.

Đạt Nhân. 36 kế cầu nhân. NXB Văn hóa thông tin. 2004…

KẾT CẤU

-

Chương 1: Tổng quan về Quản trị nhân lực

Chương 2: Phân tích và thiết kế công việc

Chương 3: Đánh giá tình hình thực hiện công việc

Chương 4: Kế hoạch hoá nguồn nhân lực

Chương 5: Tuyển dụng nhân viên

Chương 6: Hội nhập vào môi trường làm việc

Chương 7: Tạo và gia tăng động lực làm việc

Chương 8: Giáo dục, đào tạo, phát triển nhân lực

2/20/2020

3

CHƯƠNG 1:

TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

I. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

II. KHÁI NIỆM, CHỨC NĂNG VÀ MỤC TIÊU CỦA QUẢN TRỊ NHÂN

LỰC

III. KHÁI QUÁT CÁC NỘI DUNG CỦA QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

IV. MÔI TRƯỜNG QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

V. TRIẾT LÝ VÀ PHONG CÁCH QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

VI. QUẢN TRỊ NHÂN LỰC VỪA LÀ KHOA HỌC, VỪA LÀ NGHỆ

THUẬT

2/20/2020

4

I. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

1. Quản lý và quản trị

Về mặt nội dung thì quản lý và quản trị xem như đồng nhất.

Quản lý:

 Là các hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối hành động của

người khác nhằm thu được kết quả mong muốn

 Là tổ chức điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định

 Là hoạt động nhằm bảo đảm sự hoàn thành công việc thông qua sự nỗ

lực của người khác

 Là sự có trách nhiệm về một cái gì đó…

Như vậy, Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ

thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra:



Tạo sự thống nhất ý chí và hành động

Định hướng sự phát triển của tổ chức

Tổ chức, điều hoà, phối hợp và hướng dẫn hoạt động của các cá nhân

Tạo và gia tăng động lực làm việc cho các cá nhân

Uốn nắn những lệch lạc, sai sót

Tạo môi trường và điều kiện cho sự phát triển của cá nhân, tổ chức

2/20/2020

5

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

Quản trị: là "trông coi", "điều hành“, "điều khiển" thường dùng trong các tổ

chức kinh tế, các doanh nghiệp để chỉ hành vi của chủ thể quản trị tác động lên

đối tượng quản trị thông qua con người nhằm phát huy sức mạnh của các nguồn

lực vì mục tiêu của tổ chức, doanh nghiệp đề ra

Nói đến quản lý là hàm chứa một nội

Nói đến Quản trị là nói đến các hoạt động

dung rộng mang tính khoa học về các vấn

quản lý ở tầm vi mô trong phạm vi tổ

đề quản lý thuộc các lĩnh vực, các cấp

chức, doanh nghiệp cụ thể

khác nhau, thể hiện cả ở tầm vi mô và vĩ

mô

Điều kiện để có hành vi quản trị và quản trị có hiệu quả:



Phải có chủ thể và khách thể quản trị



Phải có mục tiêu chung của cả chủ thể và khách thể quản trị

 Nhà quản trị phải biết quan tâm thích đáng đến mục tiêu, nhu cầu, lợi ích,

mong muốn của người lao động; kết hợp hài hoà giữa lợi ích của tổ chức

doanh nghiệp và lợi ích cá nhân nhân viên

2/20/2020

6

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

2. Các nguồn lực trong sản xuất kinh doanh

Nguồn lực

Hoạt động quản trị

1. Nhà xưởng, máy móc, thiết bị…

2. Vốn, tài chính

Quản trị sản xuất

Quản trị tài chính

3. Thị trường các yếu tố đầu vào Quản trị hoạt động thương mại,

và đầu ra

4. Trình độ, bí quyết công nghệ

5. Con người

Quản trị marketing

Quản trị công nghệ

Quản trị nhân lực



Nguồn lực nào có ý nghĩa quan trọng nhất đối với hoạt động sản

xuất kinh doanh của các tổ chức, doanh nghiệp?

Làm thế nào để sử dụng có hiệu quả nguồn lực đó?

2/20/2020

7

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

3. Con người – Nhân lực – Nguồn nhân lực – Tầm quan trọng của Quản trị nhân lực

3.1. Con người

 Con người là thực thể của tự nhiên, tạo hoá, là sản phẩm cao nhất trong nấc thang

tiến hoá của muôn loài, là động vật cao cấp thể hiện cả bản chất tự nhiên, bản chất

động vật và bản chất xã hội – thể hiện con người khác với các loài động vật khác. Con

người là tổng hoà các mối quan hệ xã hội.

 Con người có tư duy, ý thức, văn hoá, con người chứa cả điều thiện và ác, con người

có mối quan hệ xã hội…

 Lưu ý khi quản trị con người:



Lợi dụng những mặt tích cực, tốt đẹp, hạn chế những tiêu cực, những bản năng động vật của

con người gây phương hại tới mục tiêu chung



Thấy được tính phức tạp của con người từ đó có cách tiếp cận, tác động phù hợp

Biết cách bố trí, sắp xếp, bảo đảm đúng người, đúng việc, đúng mức, đúng chỗ, phát huy sở

trường, hạn chế sở đoản… góp phần hoàn thiện con người



Biết cách sử dụng sở đoản của nhân viên, biến sở đoản thành sở trường, phục vụ cho mục tiêu quản trị

Thấy được sự vận động, thay đổi và phát triển của con người theo thời gian, theo điều kiện,

hoàn cảnh môi trường



Chú ý tính tập thể, cộng đồng, biết cách gắn kết con người vì mục tiêu chung của tổ chức, doanh

nghiệp

Tạo điều kiện kích thích người lao động phát triển, phát huy những năng lực tiềm ẩn bên trong

2/20/2020

8

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

3.2. Nhân lực

- Khái niệm: Nhân lực là nguồn lực, là khả năng của mỗi con người bao gồm: thể

lực, trí lực, khả năng của các giác quan, khả năng tiềm tàng về trí lực, bao gồm cả tư

tưởng, quan điểm, đạo đức, nhân cách, tác phong, niềm tin, lý tưởng… của con người

- Nhân lực là biến số, nó được hình thành và biến động phụ thuộc vào nhiều yếu tố:



Môi trường sống, điều kiện sống

Giới tính, tuổi tác, thâm niên

Các mối quan hệ xã hội,

Cách thức sử dụng nguồn lực này…

- Nguồn lực của mỗi cá thể con người là rất khác nhau

- Khả năng của từng con người thay đổi theo thời gian, không gian

- Khả năng tiềm tàng về trí lực của con người là vô tận

- Cách thức quản trị con người ảnh hưởng tới việc phát triển khả năng của con người

- Ba yếu tố đánh giá chất lượng nhân lực:



Thể lực: sức khoẻ, sức cơ bắp

Trí lực: khả năng trí tuệ, nhận thức, hiểu biết

Tâm lực: Là những phẩm chất tốt đẹp của con người trong mối quan hệ xã hội

2/20/2020

9

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

3.3. Nguồn nhân lực

- Khái niệm:

-

Nguồn nhân lực của tổ chức, doanh nghiệp bao gồm tất cả mọi cá nhân tham gia

bất cứ hoạt động nào, với bất cứ vai trò gì trong tổ chức, doanh nghiệp.

Nguồn nhân lực của doanh nghiệp được hiểu là nguồn lực của tất cả các thành

viên mà doanh nghiệp đang quản lý, sử dụng mang tính ổn định lâu dài, kể cả những

người ở trong và ngoài doanh nghiệp nhưng có tham gia vào hoạt động hay giải

quyết vấn đề của doanh nghiệp trong những điều kiện, hoàn cảnh nhất định

- Vai trò của nguồn lực con người đối với tổ chức, doanh nghiệp:

-

Con người với sức lao động của mình là một trong những yếu tố của quá trình sản

xuất và giá trị của nó được kết tinh vào sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ: tiền công là một

yếu tố của giá thành, của chi phí sản xuất

-

Chỉ có sử dụng sức lao động của con người mới tạo ra giá trị thặng dư

Thông qua nguồn lực con người các nguồn lực khác mới có thể phát huy tác dụng

Con người là yếu tố cấu thành nên tổ chức, vận hành tổ chức, quyết định sự thành

bại của tổ chức, nguồn nhân lực là một trong những nguồn lực không thể thiếu của

bất kỳ tổ chức nào

-

Con người chính là động lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội: Con người vừa tạo

ra của cải vật chất, vừa tiêu thụ sản phẩm mình tạo ra nhu cầu

2/20/2020

10

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

3.4. Tầm quan trọng của Quản trị nhân lực

 Tầm quan trọng của QTNL thể hiện chính từ vai trò của nguồn lực mà nó quản lý –

nguồn lực con người

 Nguồn lực con người chỉ phát huy được sức mạnh nếu thực hành QTNL thành

công. Không một hoạt động nào của tổ chức, doanh nghiệp mang lại hiệu quả nếu

thiếu hoạt động QTNL.

 Mọi vấn đề quản lý ở bất kỳ tổ chức doanh nghiệp nào suy đến cùng đều là quản lý

con người.

 QTNL đóng vai trò trung tâm trong việc thành lập tổ chức, QTNL thành công là

yếu tố quyết định sự thành công của doanh nghiệp, bảo đảm sự tồn tại, phát

triển của tổ chức doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh biến động. Ưu thế lớn

nhất của một tổ chức là có trong tay một đội ngũ nhân sự tài năng.

 Tài năng của các cấp quản trị không chỉ thể hiện ở việc biết sử dụng tài năng, khả

năng hiện có của nhân viên mà còn cần biết cách khai thác khả năng tiềm tàng

của họ, tạo điều kiện thuận lợi để người lao động phát huy các tài năng của mình

phục vụ cho doanh nghiệp. QTNL giúp doanh nghiệp tìm kiếm, phát triển các hình

thức, các phương pháp tốt nhất để người lao động có thể đóng góp được nhiều sức

lực cho việc đạt được mục tiêu của tổ chức doanh nghiệp, tạo cơ hội cho nhân viên

phát triển đạt được các mục tiêu cá nhân khác.

2/20/2020

11

II. KHÁI NIỆM, CHỨC NĂNG VÀ MỤC TIÊU CỦA QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

1. Khái niệm quản trị nhân lực

- Quản trị nhân lực là lĩnh vực theo dõi, hướng dẫn, điều chỉnh và kiểm tra quá

trình trao đổi chất giữa con người với các yếu tố vật chất của môi trường xung

quanh qua quá trình làm việc nhằm tạo ra sản phẩm, hàng hoá dịch vụ phục

vụ con người qua đó đáp ứng mục tiêu của tổ chức, doanh nghiệp và từng cá

nhân

- QTNL là việc hoạch định, tuyển mộ, tuyển chọn, duy trì, phát triển, sử dụng,

động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho nguồn nhân lực thông qua tổ

chức, nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức

- QTNL bao gồm các việc từ hoạch định, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm soát

các hoạt động liên quan đến việc thu hút, sử dụng và phát triển người lao

động trong các tổ chức

- QTNL là hệ thống các triết lí, chính sách và hoạt động chức năng về thu hút,

đào tạo, phát triển và duy trì con người của một tổ chức nhằm đạt được kết

quả tối ưu cho cả tổ chức và nhân viên…

- Quản trị nhân lực xem như là lĩnh vực bàn về thuật chọn người và thuật dùng

người

2/20/2020

12

KHÁI NIỆM, CHỨC NĂNG VÀ MỤC TIÊU CỦA QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

2. Chức năng của Quản trị nhân lực

- Thu hút (hình thành) nguồn nhân lực

- Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

- Duy trì nguồn nhân lực

3. Mục tiêu của Quản trị nhân lực

- Mục tiêu tổng quát:

- QTNL phải đảm bảo duy trì đủ nguồn nhân lực cả về số lượng, chất lượng đáp ứng mọi

nhu cầu của các hoạt động trong tổ chức doanh nghiệp, giúp tổ chức doanh nghiệp đạt

mục tiêu đề ra

- Sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực kể cả nguồn lực bên trong và bên ngoài là mục

tiêu của QTNL: hiệu quả tổng hợp cả về mặt kinh tế, xã hội, nhân văn

- Mục tiêu cụ thể:

- Mục tiêu mang tính xã hội

- Mục tiêu mang tính tổ chức

- Mục tiêu mang tính chức năng nhiệm vụ cụ thể

- Mục tiêu cá nhân

2/20/2020

13

III. KHÁI QUÁT CÁC NỘI DUNG CỦA QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

1. Các nội dung của Quản trị nhân lực

-

Phân tích công việc

Tuyển chọn nhân viên

Thiết kế công việc và biên chế

Đánh giá tình hình thực hiện công việc

Giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực

Tạo và gia tăng động lực làm việc

Kế hoạch hoá nguồn nhân lực

Xây dựng và củng cố các mối quan hệ lao động

Quản lý hồ sơ nhân viên

Xây dựng hệ thống chính sách nhân sự cho doanh nghiệp

2/20/2020

14

KHÁI QUÁT CÁC NỘI DUNG CỦA QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

2. Sơ đồ cơ cấu tổ chức thể hiện chức năng Quản trị nhân lực

TRƯỞNG PHÒNG QTNL

Bộ phận

tổ chức

và

Bộ

phận

đào tạo

và phát

triển

Bộ

phận

trả

công

LĐ

Bộ

phận y

tế và

bảo

Bộ

phận

nghiên

cứu

Bộ

phận

tổ chức

và

Bộ

phận

quan

hệ lao

động

tuyển

dụng

hiểm

NNL

ĐMLĐ

2/20/2020

15

KHÁI QUÁT CÁC NỘI DUNG CỦA QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

CHỦ TỊCH

Giám đốc

sản xuất

Giám đốc

nhân sự

Giám đốc

tài chính

marketing

Trợ lý

quản trị

Trợ lý

Giám đốc

nhân sự

2/20/2020

16

KHÁI QUÁT CÁC NỘI DUNG CỦA QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

CHỦ TỊCH

Phó chủ tịch Phó chủ tịch Phó chủ tịch Phó chủ tịch

tài chính

sản xuất

nhân sự

marketing

GĐ

thù lao

&phúc lợi

GĐ

đào tạo&

phát triển

GĐ tuyển

GĐQHLĐ GĐQHLĐ

(pháp chế)

(nhân viên)

dụng

2/20/2020

17

KHÁI QUÁT CÁC NỘI DUNG CỦA QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

Công ty nhỏ

Công ty lớn

Vị trí

Trách nhiệm

Vị trí

Trách nhiệm

Giám

đốc

NNL

Kế hoạch hoá NNL

Thù lao cho lao động quản lý và nhân viên chủ tịch

chuyênmôn

Tuyển mộ

Phó

Tham gia uỷ ban điều hành

Kế hoạch hoá tổ chức

Kế hoạch hoá NNL

Chính sách

NNL

Quan hệ lao động

Bất bình

Phát triển tổ chức

Trợ lý

giám

đốc

Quản trị tiền công tiền lương

Tuyển mộ

Phỏng vấn

Giám

đốc

tuyển

và

Tuyển mộ

Phỏng vấn

Trắc nghiệm

Bố trí lao động

NNL

Định hướng

Đào tạo

Bố trí lại lao động

Thôi việc

An toàn va sức khoẻ

Các chương trình đặc biệt khác

tuyển

dụng

Thôi việc

Phân tích và đánh giá công việc

Điềud tra khảo sát

Đánh giá thực hiện công việc

Quản lý thù lao

Các kế hoạch chương trình thưởng, phân

chia lợi nhuận

Phúc lợi cho người lao động

2/20/2020

18

KHÁI QUÁT CÁC NỘI DUNG CỦA QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

Trắc nghiệm

Thương lượng, đàm phán

Quản lý hợp đồng

Thủ tục bất bình

Giám

đốc

Trợ lý

nhân

sự

Phỏng vấn

quan hệ

lao

Mô tả công việc

Đánh giá công việc

Đào tạo

Trọng tài hoà giải

Sức khoẻ và an toàn

Các chương trình y tế

Các viện khác

động

(vấn đề

chung)

Phúc lợi cho người lao động

Dịch vụ cho người lao động

Kế hoạch (chương trình) sáng kiến

Thư ký

Định hướng

Giám

đốc đào

tạo và

phát

Trợ lý

hành

chính

quản

trị

Xử lý văn bản

Hồ sơ

Đào tạo

Phát triển quản lý

Kế hoạch hoá và phát triển nghề nghiệp

Quản lý chất lượng

Phỏng vấn

triển

Phỏng vấn thôi việc

Quan hệ việc làm bình đẳng

Giám

đốc

Theo dõi hợp đồng

quan hệ

(vấn đề

cá

Các chương trình trợ giúp nhân viên

Tư vấn nhân viên sa thải.

2/20/2020

19

nhân)

KHÁI QUÁT CÁC NỘI DUNG CỦA QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

3. Phân biệt chức năng QTNL với vai trò, chức năng của chuyên trách QTNL

3.1. Vai trò chức năng của QTNL không chuyên trách

-

Nhân viên:

-

Am hiểu QTNL là cần thiết và có lợi: nâng cao khả năng nhận thức, tự chủ, tự quản đối với

bản thân và công việc.

Thực hiện tốt nhiệm vụ bản thân  Giám sát lẫn nhau

-

Các cấp quản trị: Mọi cấp quản trị trong quá trình quản lý, điều hành, sử dụng nhân

viên dưới quyền đều thực hành chức năng QTNL

3.2. Vai trò chức năng của chuyên trách QTNL

-

Giám đốc nhân sự chỉ có quyền quản lý, điều hành nhân viên làm công tác nhân sự

theo trực tuyến

-

BỘ PHẬN QTNL CHUYÊN TRÁCH THUỘC BỘ PHẬN QUẢN LÝ CHỨC NĂNG (HAY CÒN GỌI LÀ BỘ

PHẬN THAM MƯU), TƯƠNG TỰ CÁC BỘ PHẬN CHỨC NĂNG KHÁC TRONG TỔ CHỨC, DO ĐÓ CÓ

QUYỀN HẠN THAM MƯU VÀ QUYỀN HẠN CHỨC NĂNG

-

Vai trò của chuyên trách QTNL trong doanh nghiệp:

-

Vai trò tư vấn

Vai trò phục vụ

Vai trò kiểm tra

2/20/2020

20

Bài giảng Quản trị nguồn nhân lực và pháp lý về quản trị nhân sự - Chương 1: Tổng quan về quản trị nhân lực