Bài giảng Kỹ thuật điện tử - Chương 7: Hệ thống số cơ bản - Lê Thị Kim Anh
Chương 7 Hꢀ THꢁNG Sꢁ CƠ BꢂN
I. BIꢃU DIꢄN Sꢁ:
Mꢅt sꢆ trong hꢇ thꢆng sꢆ ñưꢈc tꢉo ra tꢊ mꢅt hay nhiꢋu
ký sꢀ (digit), có thꢌ bao gꢍm 2 phꢎn: phꢎn nguyên và
phꢎn lꢏ, ñưꢈc phân cách nhau bꢐng dꢑu chꢑm cơ sꢀ
(radix).
Trꢁng sꢀ (Weight) cꢒa mꢓi ký sꢆ phꢔ thuꢅc vào vꢕ trí
cꢒa ký sꢆ ñó.
Trꢖng sꢆ = Cơ sꢆ Vꢕ trí
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
1
Vꢂ trí cꢃa ký sꢀ ñưꢈc ñánh thꢝ tꢞ tꢊ 0 cho ký sꢆ hàng
ñơn vꢕ, thꢝ tꢞ này ñưꢈc tăng lên 1 cho ký sꢆ bên trái
và giꢛm ñi 1 cho ký sꢆ bên phꢛi.
Giá trꢂ cꢃa sꢀ ñưꢈc tính bꢐng tꢗng cꢒa các tích ký sꢆ
vꢘi trꢖng sꢆ.
Giá trꢕ = ∑ Ký sꢆ. Trꢖng sꢆ
Ký sꢆ ꢙ tꢚn cùng bên trái ñưꢈc gꢖi là ký sꢆ có trꢖng
sꢆ lꢘn nhꢑt (Most Significant Digit – MSD), ký sꢆ ꢙ
tꢚn cùng bên phꢛi ñưꢈc gꢖi là ký sꢆ có trꢖng sꢆ nhꢜ
nhꢑt (Least Significant Digit – LSD).
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
2
Hꢀ THꢁNG Sꢁ THꢟP PHÂN (DECIMAL ꢠ DEC)
Hꢇ thꢚp phân có cơ sꢆ là 10, sꢡ dꢔng 10 ký sꢆ là
0,1,2,3,4,5,6,7,8,9.
2 1 0
. ꢠ1 ꢠ2 ꢠ3
Ví dꢔ: 2 4 7
.
6 2 5
102
101
100
.
10ꢠ1
10ꢠ2
10ꢠ3
Giá trꢕ :
2x102 + 4x101 + 7x100 + 6x10ꢠ1 +2x10ꢠ2 + 5x10ꢠ3= 247.625
ðꢌ phân biꢇt sꢆ thꢚp phân vꢘi sꢆ cꢒa các hꢇ thꢆng sꢆ
khác, ta thêm ký hiꢇu D (decimal) hoꢢc 10 ꢙ dꢉng chꢣ
sꢆ dưꢘi vào ñꢐng sau.
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
3
Hꢀ THꢁNG Sꢁ NHꢤ PHÂN (BINARYꢠBIN)
Hꢇ nhꢕ phân có cơ sꢆ là 2, sꢡ dꢔng 2 ký sꢆ là 0 và 1.
Nguyên tꢥc tꢉo ra sꢆ nhꢕ phân, cách tính trꢖng sꢆ và
giá trꢕ cꢒa sꢆ nhꢕ phân tương tꢞ vꢘi cách ñã thꢞc
hiꢇn ñꢆi vꢘi sꢆ thꢚp phân.
Sꢆ nhꢕ phân ñưꢈc ký hiꢇu bꢙi ký tꢞ B (binary) hoꢢc
sꢆ 2 ꢙ dꢉng chꢣ sꢆ dưꢘi.
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
4
Mꢓi ký sꢆ trong hꢇ nhꢕ phân ñưꢈc gꢖi là 1 bit (binary
digit).
Bit nꢐm tꢚn cùng bên trái ñưꢈc gꢖi là bit có trꢖng sꢆ
lꢘn nhꢑt (Most Significant Bit –MSB).
Bit nꢐm tꢚn cùng bên phꢛi ñưꢈc gꢖi là bit có trꢖng sꢆ
nhꢜ nhꢑt (Least Significant Bit –LSB).
Sꢆ nhꢕ phân ñưꢈc dùng ñꢌ biꢌu diꢦn các tín hiꢇu
trong mꢉch sꢆ.
2 1 0
. ꢠ1 ꢠ2 ꢠ3
Ví dꢔ: 1 0 1
.
0 1 1
22
21
20
.
2ꢠ1
2ꢠ2
2ꢠ3
2
1
0
ꢠ1
ꢠ2
ꢠ3
Giá trꢕ :
1x2 + 0x2 + 1x2 + 0x2 +1x2 + 1x2 = 5.375
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
5
Hꢀ THꢁNG THꢟP LꢧC PHÂN (HEX)
Cơ sꢆ là 16. Biꢌu diꢦn bꢙi 16 ký tꢞ 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8,
9, A, B, C, D, E, F.
Hexadecimal Decimal Binary
Hexadecimal Decimal Binary
0
1
2
3
4
5
6
7
0
1
2
3
4
5
6
7
0000
0001
0010
0011
0100
0101
0110
0111
8
9
8
9
1000
1001
1010
1011
1100
1101
1110
1111
A
B
C
D
E
F
10
11
12
13
14
15
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
6
II. CHUYꢃN ðꢨI CƠ Sꢁ:
a. Chuyꢄn tꢅ các hꢆ thꢀng sꢀ khác sang hꢆ thꢇp phân
Bꢐng cách tính giá trꢕ cꢒa sꢆ cꢎn chuyꢌn ñꢗi
Ví dꢔ: ðꢗi sꢆ 1001.01B sang hꢇ thꢚp phân
3 2 1 0 ꢠ1 ꢠ2
1 0 0 1 , 0 1
1 x 2ꢠ2
0 x 21 1 x 20
0 x 2ꢠ1
1 x 23 0 x 22
+
+
+
+
+
Kꢩt quꢛ:
1001,01B = 9. 25D
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
7
Ví dꢔ: ðꢗi sꢆ AC18. 25H sang hꢇ thꢚp phân
3 2 1 0 ꢠ1 ꢠ2
A C 1 8 , 2 5
5 x 16 ꢠ2
1 x 16 1 8 x16 0
2 x 16 ꢠ1
10 x 163 12 x 162
+
+
+
+
+
Kꢩt quꢛ:
AC18.25H = 44056. 28125D
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
8
b. Chuyꢄn tꢅ hꢆ thꢇp phân sang các hꢆ thꢀng sꢀ vꢈi
cơ sꢀ r
+ Phꢉn nguyên: chia liên tiꢩp cho r ñꢩn khi có kꢩt
quꢛ cꢒa phép chia là 0 rꢍi lꢑy các sꢆ dư theo thꢝ
tꢞ tꢊ dưꢘi lên.
+ Phꢉn lꢊ: nhân liên tiꢩp vꢘi r, sau mꢓi lꢎn nhân
lꢑy ñi sꢆ phꢎn nguyên, tiꢩp tꢔc cho ñꢩn khi kꢩt
quꢛ là 0 hoꢢc ñꢩn khi ñꢉt ñꢅ chính xác cꢎn thiꢩt.
Kꢩt quꢛ là lꢑy các sꢆ nguyên ñi theo thꢝ tꢞ tꢊ
trên xuꢆng.
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
9
Ví dꢀ : ñꢁi sꢂ 19.8125D sang hꢃ nhꢄ phân
Phꢎn nguyên
Phꢎn lꢏ
19 2
0,8125 x 2 = 1,625
→ lꢑy bit 1
→ lꢑy bit 1
→ lꢑy bit 0
→ lꢑy bit 1
1
2
4
9
1
0,625 x 2
0,25 x 2
0,5 x 2
= 1,25
= 0,5
= 1,0
2
2
1
1
0 2
0
2
0
Kꢩt quꢛ:
19.8125 D = 10011.1101 B
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
10
Ví dꢀ : ñꢁi sꢂ 1480.4296875D sang hꢃ thꢅp lꢀc phân
1480 : 16 = 92 dư 8 (LSD)
92 : 16 = 5 dư 12
5 : 16 = 0 dư 5
5 C 8 .6 E H
0.4296875 x 16 = 6.875 phꢀn nguyên 6
0.875 x 16 = 14.0 phꢀn nguyên 14
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
11
c. Tꢅ nhꢂ phân sang thꢇp lꢋc phân:
Nhóm 4 bit nhꢕ phân thành 1 sꢆ thꢚp lꢔc phân
0 0
1 1 1 0 1 1 0 1 0 1 1 1 0 1 . 0 1 1 0 1 0 1 B
0
3 B 5 D . 6 A H
d. Tꢅ thꢇp lꢋc phân sang nhꢂ phân :
Mꢓi ký sꢆ thꢚp lꢔc phân tương ꢝng vꢘi 4 bit nhꢕ phân.
2 C 9 . E 8 H
0 0 1 0 1 1 0 0 1 0 0 1 . 1 1 1 0 1 0 0 0 B
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
12
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
III. Sꢁ NHꢤ PHÂN:
a. Mꢌt sꢀ tính chꢍt cꢃa sꢀ nhꢂ phân
ꢠ Sꢆ nhꢕ phân n bit có tꢎm giá trꢕ tꢊ 0 ÷ 2n – 1.
ꢠ Sꢆ nhꢕ phân chꢪn (chia hꢩt cho 2) có LSB = 0.
ꢠ Sꢆ nhꢕ phân lꢏ (không chia hꢩt cho 2) có LSB = 1.
ꢠ Bit còn ñưꢈc dùng làm ñơn vꢕ ño lưꢫng thông tin.
ꢠ Các bꢅi sꢆ cꢒa bit là:
1 byte = 8 bit
1 KB = 210 byte = 1024 byte
1MB = 210 KB
1GB = 210MB
1TB = 210GB
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
13
b. Các phép toán sꢀ hꢁc trên sꢀ nhꢂ phân
a. Phép cꢅng:
1 1 1
0 + 0 = 0
1 0 1 1 1
1 0 1
1 1 1 0 0
0 + 1 = 1
1 + 0 = 1
1 + 1 = 0 nhꢘ 1
b. Phép trꢊ:
-1 -1 -1
1 1 0 1 0
1 1 1
0 ꢠ 0 = 0
0 ꢠ 1 = 1 mưꢈn 1
1 ꢠ 0 = 1
1 0 0 1 1
1 ꢠ 1 = 0
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
14
1 0 1 1
1 0 0 1
c. Phép nhân:
d. Phép chia:
1 0 1 1
0 0 0 0
0 0 0 0
1 0 1 1
1 1 0 0 0 1 1
1 0 0 1 0 0 0 1
1 0 1 1
1 0 1 1
1 1 0 1
0
1 1 1
1 0 1 1
0 1
1 1
1 0 1 1
1 0
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
15
c. Mã nhꢂ phân
Mã nhꢂ phân cho sꢀ thꢇp phân (BCD)
Soá
BCD BCD
Maõ 1 trong 10
BCD
quaù 3
thaäp phaân (8 4 2 1) (2 4 2 1)
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
0 0 0 0 0 0 0 0
0 0 0 1 0 0 0 1
0 0 1 0 0 0 1 0
0 0 1 1 0 0 1 1
0 1 0 0 0 1 0 0
0 1 0 1 1 0 1 1
0 1 1 0 1 1 0 0
0 1 1 1 1 1 0 1
1 0 0 0 1 1 1 0
1 0 0 1 1 1 1 1
0 0 0 0 0 0 0 0 0 1
0 0 0 0 0 0 0 0 1 0
0 0 0 0 0 0 0 1 0 0
0 0 0 0 0 0 1 0 0 0
0 0 0 0 0 1 0 0 0 0
0 0 0 0 1 0 0 0 0 0
0 0 0 1 0 0 0 0 0 0
0 0 1 0 0 0 0 0 0 0
0 1 0 0 0 0 0 0 0 0
1 0 0 0 0 0 0 0 0 0
0 0 1 1
0 1 0 0
0 1 0 1
0 1 1 0
0 1 1 1
1 0 0 0
1 0 0 1
1 0 1 0
1 0 1 1
1 1 0 0
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
16
Mã Gray
Mã Gray là loꢉi mã không có trꢖng sô, ñưꢈc tꢉo ra
tư mã nhi phân theo nguyên tꢥc sau:
ꢆ MSB cꢒa sô mã Gray va mã nhi phân là giꢆng
nhau.
ꢆ Cꢅng MSB cꢒa sô nhi phân vào bit bên phꢛi va ghi
tꢗng (bo qua sô nhơ).
ꢆ Tiꢩp tꢔc như vꢚy cho ñꢩn LSB.
ꢆ Sô mã Gray luôn cùng bit vꢘi sô nhi phân.
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
17
ðꢗi tꢊ Binary sang Gray ðꢗi tꢊ Gray sang Binary
1 0 1 1
1 0 0 0
Gray:
1 0 1 1 0
1 1 0 0 1
Gray:
1 1 1 0 1
1 0 0 0 1
Nhꢇn xét: Có thê tꢉo ra mã Gray tư mã nhi phân theo
cách sau: tính tư bên trái, bit ñi sau bit 0 (cꢒa sô nhi
phân) ñưꢈc giư nguyên, bit ñi sau bit 1 thi bꢕ ñꢛo.
(MSB)
(LSB)
Nhi phân
Mã Gray
0 1 1 1 0 0 1
0
1
1
0 0
0
1
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
18
d. Mã led 7 ñoꢎn
Giá trꢕ
a b c d e f g
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
1 1 1 1 1 1 0
0 1 1 0 0 0 0
1 1 0 1 1 0 1
1 1 1 1 0 0 1
0 1 1 0 0 1 1
1 0 1 1 0 1 1
1 0 1 1 1 1 1
1 1 1 0 0 0 0
1 1 1 1 1 1 1
1 1 1 1 0 1 1
a
f
b
c
g
d
e
e. Mã 1 trong n:
Là mã nhꢕ phân n bit, mꢓi tꢊ mã chꢣ có 1 bit là 1
(hoꢢc 0) và nꢠ1 bit còn lꢉi là 0 (hoꢢc 1)
0 0 1
0 1 0
1 0 0
1 1 0
1 0 1
0 1 1
Mã 1 trong 3:
Hoꢏc
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄ
GV: Lê Thꢅ Kim Anh
19
f. Mã ký tꢐ ASCII:
(Coät) b6 b5 b4
0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0 0 1 0 1 1 1 0 1 1 1
(Haøng)
b3b2b1b0 Hex 0
0 0 0 0 0 NUL DLE SP
0 0 0 1 1 SOH DC1
1
2
3
4
5
6
7
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
:
@
A
B
C
D
E
F
P
Q
R
S
`
a
b
c
d
e
f
g
h
i
j
k
l
m
n
o
p
q
r
s
!
0 0 1 0 2 STX DC2 ”
0 0 1 1 3 ETX DC3 #
0 1 0 0 4 EOT DC4 $
0 1 0 1 5 ENQ NAK %
0 1 1 0 6 ACK SYN &
T
U
V
W
X
Y
Z
[
t
u
v
w
x
y
z
{
0 1 1 1 7 BEL ETB
’
G
H
I
1 0 0 0 8
1 0 0 1 9
1 0 1 0 A
BS CAN (
HT EM
LF SUB *
)
J
1 0 1 1 B VT ESC +
;
K
L
M
N
1 1 0 0 C
FF
FS
,
-
.
<
=
>
\
|
1 1 0 1 D CR GS
]
}
1 1 1 0 E
1 1 1 1 F
SO RS
SI
^
~
20
US GV: Lê Thꢅ Kim Anh
/
?
Bài giꢀng môn Kꢁ thuꢂt ðiꢃn tꢄO
_
DEL
Tải về để xem bản đầy đủ
84 trang
16340
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Kỹ thuật điện tử - Chương 7: Hệ thống số cơ bản - Lê Thị Kim Anh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_ky_thuat_dien_tu_chuong_7_he_thong_so_co_ban_le_t.pdf
