Giáo trình Kỹ thuật truyền thanh - Chương 1: Cơ sở kỹ thuật vô tuyến điện
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
Ch-¬ng I: C¬ së kü thuËt v« tuyÕn ®iÖn
I.1 Nguyªn lý th«ng tin v« tuyÕn ®iÖn:
1. LÞch sö ph¸t triÓn ngµnh v« tuyÕn ®iÖn:
Ngµy nay kü thuËt ph¸t thanh truyÒn h×nh ®· trë thµnh ph-¬ng tiÖn th«ng tin
®¹i chóng kh«ng thÓ thiÕu ®-îc ë mçi quèc gia. ë n-íc ta c¸c hÖ thèng thu ph¸t
thanh, thu ph¸t h×nh truyÒn thanh b»ng d©y ®· ®-îc ph¸t triÓn réng kh¾p nh»m ®¸p
øng nhu cÇu th«ng tin vµ n©ng cao tr×nh ®é d©n trÝ.
2. Nguyªn lý thu ph¸t b»ng v« tuyÕn ®iÖn:
❖ S¬ ®å khèi:
Antena ph¸t
Antena thu
§µi ph¸t x¹
§µi b¸ ©m
M¸y thu thanh
Mçi hÖ thèng thu ph¸t thanh bao gåm 3 bé phËn:
+ §µi b¸ ©m: gåm nhiÒu phßng b¸ ©m cã cÊu tróc ®Æc biÖt theo ®óng c¸c tiªu chuÈn
kü thuËt vÒ ©m thanh (®é c¸ch ©m, ®é ph¶n x¹ vµ khóc x¹ ©m thanh...)
Phßng b¸ ©m: cã nhiÖm vô in ©m thanh vµ biÕn ®æi ©m thanh thu råi truyÒn
tíi ®µi ph¸t x¹.
+ §µi ph¸t x¹: cã nhiÖm vô tiÕp nhËn tÝn hiÖu ©m thanh tõ ®µi b¸ ©m (tÝn hiÖu ®iÖn)
truyÒn tíi khuÕch ®¹i lªn cho ®ñ lín råi ®-a tíi ®iÒu chÕ sãng cao tÇn do chÝnh m¸y
ph¸t cña ®µi ph¸t ®-a tíi ®iÒu chÕ sãng cao tÇn do chÝnh m¸y ph¸t cña ®µi ph¸t t¹o
lªn. TÝn hiÖu sau ®iÒu chÕ sÏ ®-îc khuÕch ®¹i vµ ®-a tíi anten ph¸t ra kh«ng trung.
TÝn hiÖu ®-îc bøc x¹ ra xung quanh d-íi d¹ng sãng ®iÖn tõ.
+ M¸y thu thanh: Tíi anten m¸y thu sãng cao tÇn ®-îc c¶m øng thµnh søc ®iÖn
®éng cña tÝn hiÖu lªn antena vµ ®-a vµo m¸y thu. M¸y thu cã nhiÖm vô t¸ch tÝn hiÖu
thu ®-îc thµnh 2 phÇn: ©m tÇn vµ cao tÇn. Cao tÇn sÏ bÞ tho¸t mass, cßn thµnh phÇn
©m tÇn sÏ ®-îc khuÕch ®¹i vµ ®-a ra loa.
I.2. kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ sãng ®iÖn tõ:
1. Sù h×nh thµnh sãng ®iÖn tõ:
- Khi cã 1 ®iÖn tÝch dao ®éng bøc x¹ ra sãng ®iÖn tõ bao gåm ®iÖn tr-êng vµ
tõ tr-êng biÕn thiªn.
- B¶n chÊt: gÇn gièng nh- sãng c¬ häc (ph¸t x¹, t¸n x¹, giao thoa...)
- Nh-ng nã kh¸c sãng c¬ häc: ®èi víi sãng c¬ häc chØ truyÒn lan trong m«i
tr-êng cã sù ®µn håi.
1
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
- Sãng ®iÖn tõ truyÒn lan trong m«i tr-êng bÊt kú, ®Æc tr-ng cho sãng ®iÖn tõ
gåm 2 th«ng sè lµ tÇn sè vµ b-íc sãng
C
=
: B-íc sãng
f
f :TÇn sè
C : VËn tèc AS=3.108m/s
- C¸c sèng ®iÖn tõ cã tÇn sè thÊp th× kh«ng truyÒn lan ®i xa ®-îc, v× vËy
trong th«ng tin th-êng sö dông sãng ®iÖn tõ cã tÇn sè cao tõ vµi ngh×n Hz ®Õn vµi
ngh×n MHz. Vµ ng-êi ta chia ra lµm nhiÒu c¸c b¨ng sãng sau:
B¨ng sèng dµi LW (LongWave) cã f tõ 30KHz 300KHz.
B¨ng sãng trung (Medium) ) cã f tõ 300KHz 3MHz.
B¨ng sãng ng¾n (short Wave) ) cã f tõ 3MHz 30MHz.
B¨ng sãng cùc ng¾n FM :
*B¨ng sãng m(30 300)MHz trong truyÒn h×nh gäi lµ LHF vµ VHF. = (10 1)m
*B¨ng sãng dm(0,3 3)GHZ ; ( = 10 1)dm chøa b¨ng UHF (t-¬ng øng víi c¸c
kªnh CH20 CH96
*B¨ng sãng cm (3 30)GHz ; =(10 1 )cm
*B¨ng sãng mm (30 300)GHz ; ( = 10 1)mm
Th«ng tin
vò trô
ViÖc sö dông b¨ng sãng, d¶i sãng ph¶i phï hîp tÝn hiÖu cÇn truyÒn vµ ph¶i
tu©n theo sù ph©n bè, sù ph©n chia d¶i tÇn theo qui luËt cña quèc gia, quèc tÕ vÒ
kªnh sãng truyÒn dÉn. NÕu kh«ng sÏ cã sù chång chÐo lªn nhau .
2 . Sù lan truyÒn sãng ®iÖn tõ
- Tia sãng : Sãng v« tuyÕn ®iÖn ph¸t ra tõ ®µi ph¸t cã d¹ng sãng cÇu ®Õn ®µi
thu coi nh- lµ sãng ph¼ng
- Sãng ®iÖn tõ truyÒn lan trong kh«ng gian gåm cã 2 tia lµ tia sãng trêi vµ tia
sãng ®Êt.
- Tia sãng trêi bay th¼ng lªn bÇu trêi th-êng bÞ tÇng khÝ quyÓn tiªu hao
- Tia sãng ®Êt th× lan truyÒn trªn mÆt ®Êt, tia ®Êt sÏ bÞ c¸c vËt c¶n nh- nhµ cöa,
®åi nói...
VËy th× ®èi víi tia trêi tÇn sè cµng cao th× b-íc sãng cµng nhá, kh¶ n¨ng ®©m
xuyªn bøc x¹ lín do ®ã tia trêi cµng m¹nh.
TÇn sè cµng thÊp th× b-íc sãng cµng dµi ( lín) do ®ã tia ®Êt c¹ng m¹nh
ChÝnh v× vËy ng-êi ta c¨n cø vµo ®Þa h×nh khu vùc cô thÓ ®Ó chän ph-îng ¸n
th«ngtin phï hîp
2
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
3. ¶nh h-ëng cña m«i tr-êng ®Õn sù truyÒn sãng
- TÇng ®iÖn li:
BÇu khÝ quyÓn bao quanh tr¸i ®Êt ®-îc chia lµm nhiÒu líp. Kho¶ng c¸ch tõ
20km trë xuèng gäi lµ tÇng ®èi l-u, mËt ®é kh«ng khÝ biÕn ®æi liªn tôc vµ ng-êi ta
lîi dïng sù kh«ng ®Òu cña khÝ quyÓn ®Ó thùc hiÖn th«ng tin tia sãng cùc ng¾n
(th«ng tin viba) b»ng c¸ch ph¸t sãng víi gãc ngÈng phï hîp t¹o ra sù ph¶n x¹ tõ c¸c
®¸m m©y, c¸c bôi vò trô...
- Trong kho¶ng tõ 25km ®Õn 80km ®-îc gäi lµ khu vùc b×nh l-u tia sãng sÏ ®i
th¼ng kh«ng cã kh¶ n¨ng ph¶n x¹
- Kho¶ng tõ 80km ®Õn 400km ®-îc gäi lµ tÇng ®iÖn li. TÇng ®iÖn li lµ do sù ®èt
nãng cña mÆt trêi nã lµm cho sù tiªu ho¸ chÊt khÝ ®-îc thùc hiÖn vµ t¹o thµnh vïng
®iÖn tÝch (ion:) cã mËt ®é kh¸c nhau bao quanh tr¸i ®Êt nã thay ®æi theo kinh ®é, vÜ
®é, thay ®æi theo thêi gian trong ngµy mïa trong n¨m.
- ¶nh h-ëng cña tÇng ®iÖn li tíi sù truyÒn sãng: côèi b¨ng sãng trung
vµ
b¨ng sãng ng¾n th× tia trêi kh«ng v-ît qua ®-îc tÇng ®iÖn li. Bëi vËy ng-êi ta dïng
b¨ng sãng ®Ó th«ng tin radio toµn cÇu theo h×nh thøc ph¶n x¹ tõ tÇng ®iÖn li qua
mét b-íc nh¶y hay nhiÒu b-íc nh¶y.
- §èi víi tia sãng ®Êt chØ ®i ®-îc víi kho¶ng c¸ch 1000km
- V× vËy ®Ó th«ng tin toµn cÇu ng-êi ta sö dông sãng trêi (b¨ng sãng ng¾n)
- §èi víi b¨ng UHF tia ®Êt chØ ®i ®-îc tèi ®a 50km. Muèn th«ng tin b»ng tia
®Êt th× 2 antena ph¶i tr«ng thÊy nhau (nghÜa lµ trªn qu·ng ®-êng ®i nã kh«ng
bÞ hÊp thô)
- Khi thùc hiÖn th«ng tin b»ng tia trêi vµ tia ®Êt cã nh÷ng vïng mµ tia ®Êt th×
ch-a tíi, tia trêi th× v-ît qua ng-êi ta gäi lµ vïng c©m ®iÕc
- Th«ng tin qua tÇng ®iÒn li cßn x¶y ra hiÖn t-îng phadin (tiÕng lóc to lóc bÐ)
+ Nguyªn nh©n: do tÇng ®iÖn li cã ®é cao thÊp kh¸c nhau, mËt ®é kh¸c nhau
mµ nã bÞ biÕn ®æi liªn tôc phô thuéc vµo c-êng ®é chiÕu s¸ng mÆt trêi.V× vËy sãng
ph¶n x¹ tõ tÇng ®iÖn ly tíi m¸y thu sÏ biÕn ®æi lµm tÝn hiÖu lóc to lóc bÐ. §Ó kh¾c
phôc hiÖn t-îng nµy ng-êi ta thu ph©n lËp nhiÒu antena ë nhiÒu vÞ trÝ kh¸c nhau ®Ó
chän ra anten tèt nhÊt.
VD: ë b¨ng sãng UHF th«ng tin thùc hiÖn chñ yÕu b»ng tia sãng trêi vµ thu
xuyªn tÇng ®iÖn ly (v× rÊt bÐ). Ng-êi ta ®Æt con l¨n vÖ tinh ®Þa tÜnh (nghÜa lµ 1 mét
vËt quay cã vËn tèc = cña tr¸i ®Êt nh-ng vËn tèc l¨n cña vÖ tinh ®Þa tÜnh nhá
h¬n vËn tèc dµi cña tr¸i ®Êt. Hay ta cã thÓ nãi vÖ tinh ®Þa tÜnh lu«n nh×n thÊy mét
3
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
®iÓm trªn tr¸i ®Êt sao cho diÖn phñ sãng cña nã kh«ng ®æi. B¨ng tÇn th«ng tin cña
nã n»m trong kho¶ng (10 20) Ghz.
Ng-êi ta thùc hiÖn nh- sau: §µi ph¸t ë d-íi mÆt ®Êt, ®Êt sÏ ph¸t th«ng tin chøa ë
b¨ng sãng 10ghz ch¼ng h¹n sau ®ã m¸y thu vÖ tinh sÏ xö lý vµ ph¸t l¹i xuèng ®Êt
kh¸c tÇn sè 10ghz. M¸y thu ë mÆt ®Êt sÏ xö lý xuèng b¨ng tÇn UHF, VHF råi ph¸t
cho c¸c m¸y thu nhá kh¸c. Thu vµ ph¸t kh«ng cïng d¶i sãng v× ph©n luîng cho
h-íng ph¸t vµ h-íng thu, nÕu kh«ng sÏ bÞ lÉn sãng.
4. Antena thu sãng ®iÖn tï:
- Antena lµ mét thiÕt bÞ biÕn ®æi sãng ®iÖn tõ thu ®-îc thµnh tÝn hiÖu ®iÖn.
- KÝch th-íc antena phô th-îc vµo b-íc sãng cña tÇn sè cÇn thu th«ng th-êng
th× ®é dµi antena ®-îc chän L = 0,65 còng cã thÓ dïng ®Õn 0,5
trong ®ã: L lµ chiÒu dµi chÊn tö,
lµ b-íc sãng cña tÇn sè thu.
- §åi víi b¨ng sãng dµi LW vµ b¨ng sãng trung MW b-íc sãng dµi tíi hµng
ngh×n km. Ng-êi ta th-êng quÊn lªn thanh ferit ®Ó t¨ng chiÒu dµi hiÖu dông cña
antena hoÆc dïng antena v« h-íng d¹ng ®Üa.
- B¨ng sãng SW vÉn dïng d¹ng quÊn trªn ferit ë ®Çu b¨ng ®èi víi SW2 trë ®i
dïng anten cÇn hoÆc d©y anten
- B¨ng sãng UHF, VHF cã thÓ dïng antena cÇn hoÆc antena x-¬ng c¸, anten
parabol.
- Antena x-¬ng c¸ th-êng hay dïng nhÊt ®Ó thu c¸c d¶i sãng truyÒn h×nh tõ
kªnh CH1 – CH96.
- C¸c d¹ng x-¬ng c¸ cã nhiÒu nh¸nh vµ mçi nh¸nh ng-êi ta gäi lµ chÊn tö.
Antena cµng cã nhiÒu chÊn tö th× ®é t¨ng Ých cµng cao. TÝch h-íng cµng râ, tÝn hiÖu
cµng yÕu antena cµng cÇn nhiÒu chÊn tö.
c¸c thanh
ph¶n x¹
chÊn tö
chÝnh
c¸c chÊn tö
h-íng x¹
d©y fider
4
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
+ D©y fider: lµ d©y nèi tõ chÊn tö chÝnh vµo m¸y thu d©y fider cµng ng¾n
cµng tèt. Nã cã 2 lo¹i:
+ D©y ®ång trôc:
lâi dÉn tÝn hiÖu
Vá bäc kim lo¹i d©y ®iÖn
Z = 75 kh«ng cÇn phèi hîp trë kh¸ng
+ D©y song hµnh: 2 d©y to song sãng vaíi nhau víi kho¶ng c¸ch 0,7cm
cã Z = 300. V× vËy khi sö dông lo¹i d©y nµy ph¶i cã bé phèi hîp trë kh¸ng
®ã chÝnh lµ biÕn ¸p cao tÇn ®Ó biÕn ®æi Z tõ 300 ®Õn 75.
300
75
I.3. M¹ch khuÕch ®¹i cã håi tiÕp:
1. Kh¸i niÖm m¹ch khuÕch ®¹i cã håi tiÕp:
Kh¸i niÖm: khuÕch ®¹i lµ dïng nguån tÝn hiÖu xoay chiÒu c«ng suÊt nhá ®Ó
khèng chÕ dßng ®iÖn 1 chiÒu c«ng su©t lín th«ng qua phÇn tö tÝch cùc lµ transistor
lµm cho dßng ®iÖn mét chiÒu bÞ biÕn dæi theo quy luËt cña tÝn hiÖu vµo.
Håi tiÕp lµ g×: Håi tiÕp lµ lÊy mét phÇn tÝn hiÖu ë ®Çu ra ®-a trë l¹i ®Çu vµo.
NÕu tÝn hiÖu ®Çu ra trïng pha víi tÝn hiÖu ®Çu vµo gäi lµ håi tiÕp d-¬ng
NÕu tÝn hiÖu ®Çu ra ng-îc pha víi tÝn hiÖu ®Çu vµo gäi lµ håi tiÕp ©m
S¬ ®å khèi:
>
kk®
in
out
kht
a. M¹ch håi tiÕp d-¬ng:
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
5
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
Ec
R7
R5
R4
C3
+
Out
R1
R2
C1
+
C2
Q2
R6
Q1
In
R3
R8
C4
R9
R4
b. M¹ch håi tiÕp ©m:
Ec
R7
R5
Q2
R6
C3
+
C1
+
Out
R1
C2
In
Q1
R3
R8
R2
2. ¶nh h-ëng cña m¹ch håi tiÕp ®Õn c¸c th«ng sè cña m¹ch:
- §èi víi m¹ch håi tiÕp d-¬ng do tÝn hiÖu ®Çu ra quay håi tiÕp trë l¹i ®Çu vµo
®ång pha víi tÝn hiªô. Do ®ã hÖ sè khuÕch ®¹i cña m¹ch t¨ng k >> 1. Nh-ng m¹ch
mÊt æn ®Þnh hay sinh ra tù kÝch, chØ ¸p dông cho c¸c m¹ch t¹o dao ®éng.
- §èi víi m¹ch håi tiÕp ©m: tÝn hiÖu håi tiÕp ng-îc pha so víi tÝn hiÖu vµo do
®ã sÏ lµm suy hao tÝn hiÖu, hÖ sè khuÕch ®¹i bÞ gi¶m. Nh-ng m¹ch lµm viÖc æn ®Þnh
th-êng sö dông trong c¸c m¹ch khuÕch ®¹i c«ng suÊt ©m tÇn .
4. Ph©n tÝch m¹ch khuÕch ®¹i cã håi tiÕp ©m:
6
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
Ec
R7
R10
R4
R12
Q3
C5
+
R5
C3
+
Out
C1
+
R1
C2
Q2
R6
Q1
In
R11
R9
R3
R8
C4
R2
I.4. M¹ch dao ®éng h×nh sin:
1. Kh¸i niÖm, ®iÒu kiÖn t¹o dao ®éng:
- M¹ch dao ®éng h×nh sin ®-îc t¹o dùa trªn c¬ së 1 bé khuÕch ®¹i cã håi tiÕp
du¬ng.
>
kk®
in
out
kht
- §iÒu kiÖn ®Ó m¹ch tån t¹i dao ®éng ph¶i tho¶ m·n 2 ®iÒu kiÖn sau:
+ §iÒu kiÖn vÒ biªn ®é: k.kht 1
+ §iÒu kiÖn vÒ pha: (ph¶i lµ håi tiÕp d-¬ng) nghÜa lµ: k = 2k (k = 1,2,3....)
®Ó cã ®ång pha víi tÝn hiÖu vµo.
Ec
2. M¹ch dao ®éng LC:
a. M¹ch ghÐp biÕn ¸p:
- T¸c dông linh kiÖn:
L1
C1
L2
R1
Out
C2
+ Q1 cã nhiÖm vô khuÕch ®¹i vµ t¹o dao ®éng
Q1
+ L1C1 khung céng h-ëng song song quyÕt
®Þnh tÇn sè dao ®éng cña m¹ch,
+ L2 lÊy håi tiÕp d-¬ng duy tr× dao ®éng.
+ R1 ®iÖn trë ®Þnh thiªn.
7
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
- §iÒu kiÖn dao ®éng: Q1 m¾c EC nªn xoay pha 1800, L2 do chiÒu quÊn cã thÓ
xoay pha 1800 suy ra k= 3600.
Ec
- Nguyªn lý ho¹t ®éng
b. M¹ch dao ®éng 3 ®iÓm ®iÖn c¶m:
R4
XCE = L1
XBE = L2
XBC = 1/C4
R1
R2
C2
C3
C1
Q1
L1
L2
- T¸c dông linh kiÖn:
+ R1, R2 ®Þnh thiªn vµ ph©n cùc
cho Q1
C4
R3
+ R3 æn ®Þnh nhiÖt,
+ C3 kÝn mass ch©n E vÒ chÕ ®é AC
+ R4 ®iÖn trë t¶i.
+ C1 tô ghÐp håi tiÕp, C3 tô ghÐp
+ Khung céng h-ëng L1L2C4 t¹o
thµnh tÇn sè dao ®éng riªng. f0 =
1
1
2 LC 2 (L2 L )C
1
+ Khung LC quyÕt ®Þnh tÇn sè dao ®éng cña m¹ch.
+ §iÒu kiÖn dao ®éng: Q1 m¾c E chung xoay pha 1800, chiÒu quÊn L2 sÏ xoay
pha 1800 suy ra k= 3600
Ec
c. M¹ch dao ®éng 3 ®iÓm ®iÖn c¶m:
+ Khung céng h-ëng: C3 C4L
R4
R1
cã tÇn sè riªng:
Out
1
1
C1
f0 =
C3
C4
Q1
2 LC
C3.C4
L1
2 L
C3 C4
R2
R3
C2
+ §iÖn ¸p håi tiÕp lÊy trªn tô C4
®-a vÒ cùc BQ1
+ §iÒu kiÖn dao ®éng:
VÒ biªn ®é k 1
1
vÒ pha: XCE = dung =
C3
1
XBE = dung =
C4
XBC = c¶m = L
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
8
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
M¹ch ®-îc m¾c kiÓu E chung do ®ã xoay pha ®i 1800 tÝn hiÖu ®Çu ra trïng
pha víi tÝn hiÖu ®Çu vµo k 1.
d. M¹ch dao ®éng dïng th¹ch anh:
- tÝnh chÊt vµ m¹ch t-¬ng cña th¹ch anh:
Cq
Lq
Cp
Rq
- HiÖn nay hÇu hÕt c¸c dao ®éng yªu cÇu cã tÇn sè æn ®Þnh cao ng-êi ta chñ
yÕu dïng dao ®éng th¹ch anh vµ th¹ch anh cã ®é bÒn c¬ häc cao Ýt chÞu ¶nh h-ëng
cña nhiÖt ®é, ®é Èm ....
- S¬ ®å t-¬ng ®-¬ng cña th¹ch anh gåm 1khung céng h-ëng L1C1R4
- TÇn sè dao ®éng phô thuéc vµo kÝch th-íc cña th¹ch anh vµ c¸ch c¾t th¹ch
anh cµng nhá th× tÇn sè dao ®éng cµng lín.
R2
- M¹ch ®iÖn:
R1
U1B
U1A
C1
Out
I. 5. §iÒu chÕ:
1. Kh¸i niÖm vÒ ®iÒu chÕ:
Trong th«ng tin v« tuyÕn ®iÖn c¸c tin tøc (tiÕng nãi con ng-êi, tiÕng c«n
trïng ....) cã tÇn sè thÊp do ®ã kh«ng cã kh¶ n¨ng bøc x¹ ®Ó truyÒn ®i xa ®-îc.
Muèn truyÒn ®-îc ®i xa c¸c tin tøc nµy ph¶i ®-îc ®iÒu chÕ.
Kh¸i niÖm: §iÒu chÕ lµ qu¸ tr×nh göi th«ng tÝn hiÖu ©m thanh vµo 1 tÝn hiÖu
cã tÇn sè rÊt cao vµ lµm cho nã bÞ biÕn ®æi theo quy luËt cña ©m thanh.
Cã rÊt nhiÒu ph-¬ng ph¸p ®iÒu chÕ cã thÓ thùc hiÖn theo ph-¬ng ph¸p ®iÒu
tÇn, ®iÒu biªn, ®iÒu pha xung....
+ Dao ®éng cao tÇn (sãng cao tÇn) ®-îc gäi lµ t¶i tÇn hay sãng mang.
+ Tin tøc ®-îc gäi lµ tÝn hiÖu ®iÒu chÕ.
+ TÝn hiÖu cao tÇn mang tin tøc gäi lµ tÝn hiÖu cao tÇn cã ®iÒu chÕ.
9
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
+ Dao ®éng cao tÇn lµ tÝn hiÖu h×nh sin ®-îc biÓu diÔn U = Ut sin (t + )
trong ®ã: Ut lµ biªn ®é
t tÇn sè gãc t = 2ft
gãc pha ®Çu
- §iÒu biªn: lµ qu¸ tr×nh tin tøc t¸c ®éng vµo sãng mang lµm biªn ®é sãng
mang biÕn ®æi theo tin tøc ng-êi ta gäi lµ ®iÒu biªn. TÇn sè t¶i tin kh«ng ®æi. (AM)
- §iÒu tÇn: lµ tÇn sè cña t¶i tin bÞ biÕn ®æi theo tin tøc, biªn ®é cña t¶i tin
kh«ng ®æi (FM).
- §iÒu pha: pha cña t¶i tin bÞ biÕn ®æi theo quy luËt cña tin tøc (PM)
2. §iÒu chÕ biªn ®é:
- §iÒu biªn lµ qu¸ tr×nh cÊy tin tøc vµo t¶i tin (sãng mang) lµm cho biªn ®é cña
t¶i tin biÕn ®æi theo quy luËt cña tin tøc.
+ Gi¶ sö cao tÇn cã d¹ng: U = Ut cost
tin tøc cã d¹ng: U = US cosSt
- Khi thùc hiÖn ®iÒu chÕ vµo tÝn hiÖu cao tÇn th× tÝn hiÖu ®iÒu chÕ cã d¹ng:
UAM = Ut(1 + mcosst)costt
trong ®ã: m = US/Ut gäi lµ hÖ sè ®iÒu biªn. (m 1 ®Ó tÝn hiÖu kh«ng bÞ mÐo).
Phæ vµ d¹ng sãng:
t
S
t - S
t + S
- NhËn xÐt: TÝn hiÖu ®iÒu biªn cã biªn ®é sãng thay ®æi cßn tÇn sè kh«ng ®æi.
Phæ cña tÝn hiÖu ®iÒu biªn cã sãng mang t vµ 2 biªn tÇn t - S , t + S
10
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
3. §iÒu chÕ tÇn sè:
Kh¸i niÖm: lµ qu¸ tr×nh cÊy tin tøc vµo t¶i tin lµm cho tÇn sè cña t¶i tin bÞ
biÕn ®æi theo quy luËt cña tin tøc.
D¹ng sãng: TÝn hiÖu ®iÒu tÇn cã tÇn sè thay ®æi theo quy luËt cña tin tøc cßn
biªn ®é kh«ng ®æi.
Khi tÝn hiÖu cña tin tøc ë b¸n kú (+) th× tÇn sè sãng mang lín ë b¸n kú (-) tÇn
sè sãng mang nhá.
I.6. Gi¶i ®iÒu chÕ (t¸ch sãng)
1. Kh¸i niÖm vÒ gi¶i ®iÒu chÕ:
- Gi¶i ®iÒu chÕ hay cßn gäi lµ t¸ch sãng lµ qu¸ tr×nh t¸ch thµnh phÇn tÝn hiÖu
®iÒu chÕ (tin tøc) ra khái sãng cao tÇn ®iÒu chÕ.
- T-¬ng øng víi c¸c ph-¬ng ph¸p ®iÒu chÕ ta cã c¸c ph-¬ng ph¸p t¸ch sãng sau:
+ T¸ch sãng biªn ®é.
+ T¸ch sãng tÇn sè.
+ T¸ch sãng pha.
- HÖ sè t¸ch sãng: k® = US/UAM
trong ®ã: US ®iÖn ¸p tÝn hiÖu ®iÒu chÕ (tin tøc) ë ®Çu vµo cña bé t¸ch sãng.
UAM ®iÖn ¸p cao tÇn ®iÒu chÕ ë ®Çu vµo cña bé t¸ch sãng.
k® hÖ sè truyÒn ®¹t (k® cµng lín th× bé t¸ch sãng cµng tèt).
11
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
2. T¸ch sãng ®iÒu biªn:
a. M¹ch t¸ch sãng dïng diode:
- T¸c dông linh kiÖn:
D1
R1
C1
+ C0L0 lµ biÕn ¸p céng
Uv
C0
L1
h-ëng tÇn sè trung tÇn
+ L1 lÊy tÝn hiÖu trung tÇn.
+ D1 diode t¸ch sãng.
+ C1 tho¸t tÇn sè cao
C3
L0
+
to KD AF
C2
VR1
+ R1 C2 hoµn l¹i d¹ng tÝn hiÖu ©m tÇn.
+ VR ®iÒu chØnh ©m l-îng
+ C3 tô ghÐp tÇng.
- Nguyªn lý ho¹t ®éng: Sãng ®iÖn tõ ®-îc c¶m øng vµo antena sau khi qua
khuÕch ®¹i ®æi tÇn ®Ó lÊy tÝn hiÖu trung tÇn ®-a vµo ®Çu vµo cña khung céng h-ëng
C0L0. TÝn hiÖu ®-îc ghÐp sang L1. Gi¶ sö tÝn hiÖu cã dÊu D1 dÉn, C2 ®-îc n¹p qua
R1. Khi tÝn hiÖu ®æi dÊu D1 kho¸ C2 x¶ ®iÖn qua VR1. Do tÇn sè ë ®©y rÊt lín v× vËy
®-êng n¹p vµ x¶ cña tô ®iÖn sÏ chÝnh lµ d¹ng ®-êng bao cña tÝn hiÖu ®iÒu chÕ cao
tÇn vµ d¹ng ®-êng bao nµy chÝnh lµ tÝn hiÖu ©m tÇn..
➢ Chó ý: ®Ó ®¶m b¶o t¸ch sãng tèt ph¶i chän trÞ sè cña C2 vµ R1 thÝch hîp
sao cho ®èi víi cao tÇn dung kh¸ng CrÊt nhá víi R1 cßn ®èi víi ©m tÇn th×
trë kh¸ng C2 rÊt lín so víi R1
-Ec
b. M¹ch t¸ch sãng dïng transistor:
C3
Out
+
C3
R1
VR1
Q1
L1
C1
R2
C2
12
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
- ¦u ®iÓm: cña m¹ch t¸ch sãng dïng transistor lµ võa cã kh¶ n¨ng t¸ch sãng
võa cã kh¶ n¨ng khuÕch ®¹i tÝn hiÖu.
- Nh-îc ®iÓm: cña nã lµ trë kh¸ng vµo nhá do ®ã g©y mÐo tÝn hiÖu trÇm träng
(mÐo phi tuyÕn).
- T¸c dông linh kiÖn: + C1L1 biÕn ¸p trung tÇn,
+ C2 kÝn mass ch©n E vÒ chÕ ®é xoay chiÒu.
+ R1, R2 ®Þnh thiªn vµ ph©n cùc cho transistor
+ C3 tho¸t cao tÇn,
+ VR ®iÒu chØnh ©m l-îng.
- ViÖc t¸ch sãng nhê ®o¹n cong ®Æc tuyÕn vµo cña transistor.
3. T¸ch sãng ®iÒu tÇn
- Kh¸i niÖm: m¹ch t¸ch sãng ®iÒu tÇn lµ håi phôc l¹i tÝn hiÖu ©m tÇn tõ tÝn
hiÖu ®iÒu tÇn tøc lµ tr-íc hÕt biÕn sù biÕn thiªn vÒ tÇn sè thµnh biÕn thiªn vÒ biªn ®é
sau ®ã t¸ch sãng biªn ®é cã thÓ sö dông c¸c m¹ch t¸ch sãng sau:
+ M¹ch t¸ch sãng tÇn sè dïng m¹ch céng h-ëng lÖch.
+ M¹ch t¸ch sãng tÇn sè dïng m¹ch céng h-ëng kÐp
+ M¹ch t¸ch sãng tØ lÖ.
a. M¹ch t¸ch sãng ®iÒu tÇn dïng m¹ch lÖch céng h-ëng:
D1
R1
C1
Ur1
Ur2
U2
L2
L3
U3
C3
C4
Uv
C0
L1
Ur
C2
R2
D2
- M¹ch t¸ch sãng ®iÒu tÇn dïng m¹ch lÖch céng h-ëng hay cßn gäi lµ t¸ch
sãng ®iÒu tÇn cã 2 m¹ch céng h-ëng thùc chÊt lµ 2 m¹ch t¸ch sãng biªn ®é.
+ M¹ch t¸ch sãng biªn ®é 1 gåm D1C1R1
+ M¹ch t¸ch sãng biªn ®é 2 gåm D2C2R2
Hai m¹ch nµy ®èi xøng nhau: D1 = D2, C1 = C2, R1 = R2
do ®ã hÖ sè truyÒn ®¹t gièng nhau: k®1 = k®2
§iÖn ¸p tÝn hiÖu U2 cung cÊp cho D1 cßn ®iÖn ¸p tÝn hiÖu U3 cung cÊp cho D2
do ®ã t¶i t¸ch sãng R1R2 ta ®-îc ®iÖn ¸p ra: Ul = Ur1 – Ur2
mµ Ur1 = U2 – k®1
13
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
Ur2 = U3 – k®2
UR = U2.k®1 – U3 . kd2 mµ k®1 =k®2
’
suy ra : Ur = (U2 – U2 )k®
Khung céng h-ëng L1C1 ®-îc ®iÒu chÕ bëi tÇn sè tÝn hiÖu trung t©m.
1
fT =
2 L C1
1
bªn thø cÊp ta cã: + L2C3 cã tÇn sè céng h-ëng f1 = fT +f
+ L3C3 cã tÇn sè céng h-ëng f2 = fT - f
t¹i f = fT ta cã Ur1 = Ur2 do ®ã Ur = 0.
t¹i f > fT cã Ur1 > Ur2 do ®ã Ur > 0
t¹i f < fT cã Ur1 < Ur2 do ®ã Ur < 0
Víi quy luËt trªn ta lÊy ®-îc ®iÖn ¸p trªn t¶i gièng nh- quy luËt cña tin tøc.
b. M¹ch t¸ch sãng tû lÖ:
Cgh
D1
R3
R1
U2
C3
Us1
C1
U0
L1
C5
C2
C4
D2
U3
R2
Us2
R4
L3
R5
R6
K§ ©m tÇn
C7
C6
- TÝn hiÖu ®iÒu tÇn ®-îc biÕn ®æi sang cuén L2 t¹o ra ®iÖn ¸p b»ng nhau
nh-ng ng-îc chiÒu nhau: U3 = -U2
- Hai diode D1 vµ D2 m¾c nèi tiÕp ng-îc chiÒu nhau, dßng qua D1 vµ D2 n¹p
cho tô C5 (trÞ sè kho¶ng 10F) nªn ®iÖn ¸p trªn C5 lµ U0 cã thÓ coi lµ kh«ng ®æi
®iÖn trë R1 = R2.C3 = C4
- §iÖn ¸p trªn cuén L2 b»ng ®iÖn ¸p U1 v× ®-îc ghÐp qua Cgh ®iÖn ¸p ®Æt vµo
’
D1 lµ UD1 = U1 + U2
’
D2 lµ UD2 = U1 - U2
TiÕp ®Õn lµ qu¸ tr×nh t¸ch sãng biªn ®é UD4 ®-îc t¸ch sãng bëi D1, UD2 ®-îc
t¸ch sãng bëi D2, C3, R1 lµ t¶i cña D1 C4R2 lµ t¶i t¸ch sãng D2
- Tõ s¬ ®å ta thÊy:
14
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
U0 US1 US 2
Us = US1 – UR5 v× UR5
2
2
US1 US 2 US1 US 2
nªn Ur = US1 -
=
2
2
US1 US 2
US1 US 2 U0
cïng nh©n vµ chia c¶ tö vµ mÉu víi
vµ l-u ý
2
2
2
ta ®-îc:
US1
1
1
U0 US 2
U r US
.
US1
US 2
2
Khi tÇn sè tÝn hiÖu vµo thay ®æi th× US1 vµ US2 biÕn thiªn theo Ur còng thay
®æi theo tÇn sè ®ã chÝnh lµ t¸ch sãng tÇn sè. Nh-ng chÝnh ®iÖn ¸p ra chØ phô thuéc
vµ tû lÖ gi÷a Us1 vµ US2 chø kh«ng phô thuéc vµo biªn ®é cña chóng.
NÕu: + US1 = US2 th× Ur = 0
+ US1 > US2 th× Ur > 0
+ US1 < US2 th× Ur < 0
Trong c¸c m¸y thu dïng IC th× m¹ch t¸ch sãng AM, FM cïng n»m trong 1 IC.
-u ®iÓm: cña m¹ch nµy lµ võa t¸ch sãng tÇn sè võa h¹n biªn nªn phÝa tr-íc
kh«ng cÇn tÇng h¹n biªn.
I.7. §æi tÇn
1. Nguyªn lý ®æi tÇn:
- M¹ch ®æi tÇn lµ m¹ch biÕn ®æi c¸c dao ®éng cao tÇn ®iÒu chÕ thµnh c¸c dao
®éng ë tÇn sè thÊp h¬n vµ kh«ng ®æi gäi lµ trung tÇn.
- D¹ng cña tÝn hiÖu ®iÒu chÕ sau khi ®æi tÇn kh«ng thay ®æi chØ cã tÇn sè
sãng mang gi¶m.
- M¹ch ®æi tÇn gåm 2 phÇn: T¹o dao ®éng ngo¹i sai vµ trén tÇn
- S¬ ®å khèi nh- sau:
trén
tÇn
f0
ftt
U0
Utt
fns
OSC
ngo¹i sai
15
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
ta cã 2 tÇn sè f1, f2 dao ®éng ë 2 tÇn sè kh¸c nhau nÕu ®em trén víi nhau
th«ng qua c¸c phÇn tö phi tuyÕn nh- tZt ta sÏ nhËn ®-îc ë ®Çu ra thµnh phÇn f1f2 vµ
c¸c tÇn sè tæng vµ hiÖu f1 + f2 vµ f1 – f2. NÕu dïng c¸c m¹ch läc céng h-ëng ta sÏ
lÊy ra tÝn hiÖu cã tÇn sè f1 – f2
Trong m¹ch ®æi tÇn ng-êi ta thùc hiÖn ftt = fns – fth .
§Ó ftt cè ®Þnh khi tÇn sè tÝn hiÖu thay ®æi th× fns còng ph¶i thay ®æi t-¬ng øng.
ë c¸c m¸y thu ®iÒu biªn ftt = 465 hoÆc 455khz vµ chän fns > f0 v× khi ®ã hÖ sè b¨ng
sãng sÏ nhá h¬n vµ kho¶ng biÕn thiªn cña tô xoay trong m¹ch ngo¹i sai còng nhá
h¬n.
Ng-îc l¹i b¨ng sãng cùc ng¾n th-êng chän fns > f0 v× tÇn sè lµm viÖc rÊt cao vµ
trung tÇn lµ 10,7Mhz. Cho nªn dïng fns nhá h¬n tÇn sè tÝn hiÖu ftt 1 trung tÇn cèt ®Ó
t¨ng ®é æn ®Þnh.
2. M¹ch ®æi tÇn dïng dao ®éng chung:
Ec
Utt
L6
L5
C4
R1
L3
C5
Q1
C2
L1
L2
CX1
CT1
L4
CX2
CT2
R3
R2
- T¸c dông linh kiÖn:
+ CX1 CT1 L1 m¹ch vµo dïng céng h-ëng tÝn hiÖu cÇn thu.
1
+ CX2 CT2 L4 m¹ch dao ®éng ngo¹i sai fns
2 LC
+ C4L5 t¶i céng h-ëng ë tÇn sè trung tÇn 455 hoÆc 465
+ Q1 võa khuÕch ®¹i cao tÇn t¹o dao ®éng trén tÇn.
- Nguyªn lý ho¹t ®éng:
+ TÝn hiÖu ®-îc ®-a vµo baz¬, m¹ch m¾c kiÓu E chung
+ TÝn hiÖu ngo¹i sai ®-îc ®-a vµo Emitor m¹ch m¾c kiÓu B chung.
+ §iÖn ¸p dao ®éng ngo¹i sai d-îc t¹o bëi khung céng h-ëng L4CT2Ck2 mét phÇn
cuén L4 ®-a vÒ emit¬ qua C2 ®Ó t¹o håi tiÕp d-¬ng vµ còng lµ ®iÖn ¸p ®Ó trén tÇn.
16
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
+ Khi lµm nhiÖm vô trén tÇn th× Q1 m¾c theo s¬ ®å EC, E nèi mass qua tô C2
vµ cuén L4.
+ §iÖn ¸p ®Æt vµo cùc BEQ1 lµ tæng ®iÖn ¸p tÝn hiÖu trén L2 vµ ®iÖn ¸p dao
®éng ngo¹i sai ®Æt vµo R3. T¶i cña Q1 lµ m¹ch céng h-ëng, tÇn sè céng h-ëng ®-îc
®iÒu chØnh b»ng ®óng tÇn sè trung tÇn.
- Nh-îc ®iÓm: ®é æn ®Þnh kÐm, ®é khuÕch ®¹i kh«ng cao v× tzt ph¶i lµm viÖc ë
chÕ ®é trén tÇn vµ dao ®éng.
3. M¹ch ®æi tÇn dïng dao ®éng riªng:
L6
Utt
L7
C5
C3
1uF
Q1
R1
C4
L1
L2
R2
CX1
CT1
R3
L4
C3
L3
L5
CX2
CT2
Q2
C6
R5
R4
R6
C7
Ec
+ Q1 lµ nhiÖm vô ®æi tÇn, Q2 dao ®éng ngo¹i sai.
+ §iÖn ¸p tÝn hiÖu cao tÇn ®-îc läc bëi m¹ch céng h-ëng C1L1 vµ c¶m øng
qua L2 vµ dao ®éng ngo¹i sai (c¶m øng trªn L3) ®Òu ®-îc ®Æt vµo BQ1. Q1 sÏ trén tÇn
vµ qua m¹ch céng h-ëng L6C5 lÊy ra tÝn hiÖu trung tÇn ®Ó ®-a ®Õn tÇng sau.
TZT trén tÇn võa cÇn ®o¹n cong ®Æc tuyÕn ®Ó trén 2 tÇn sè võa cÇn ®¹t ®-îc
hÖ sè khuÕch ®¹i lín nhÊt. V× vËy viÖc chän ®iÓm lµm viÖc cã ý nghÜa quan träng
th-êng chän dßng IC kho¶ng 0,4 ®Õn 0,7mA. NÕu lín h¬n tÝn hiÖu trén tÇn sÏ kÐm
h¬n nÕu nhá hÖ sè khuÕch ®¹i gi¶m.
Trong m¸y thu ®æi tÇn khi tÝn hiÖu cã tÇn biÕn thiªn f0min ®Õn f0max th× fns còng
thay ®æi fnsmin dÕn fnsmax
.
§Ó thùc hiÖn ®-îc viÖc nµy ng-êi ta sö dông tô xoay ®ång trôc
17
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
I.8. KhuÕch ®¹i chän läc tÇn sè:
1. Kh¸i niÖm:
KhuÕch ®¹i chän läc tÇn sè lµ m¹ch khuÕch ®¹i trong ®ã tÝn hiÖu ®Çu vµo lµ mét
tæ hîp sãng nh-ng m¹ch sÏ thùc hiÖn chän läc ra tÝn hiÖu cÇn khuÕch ®¹i. ViÖc
chän läc tÝn hiÖu ng-êi ta th-êng sö dông c¸c m¹ch céng h-ëng song song hoÆc
céng h-ëng nèi tiÕp.
Ec
2. M¹ch ®iÖn:
a. M¹ch céng h-ëng ®¬n:
C2
- T¸c dông linh kiÖn:
C4
Utt
L4
L3
+ R1R2 ®Þnh thiªn vµ
ph©n cùc cho Q1,
R1
+ C1 kÝn mass ch©n B
vÒ chÕ ®é xoay chiÒu .
+ L3C4 lµ t¶i céng h-ëng
cña Q1 R3 æn ®Þnh nhiÖt,
+ C3 tho¸t tÇn cao tÇn,
+ C1 håi tiÕp ©m tÇn sè cao.
Q1
L1
L2
C3
R2
R3
+ T¹i fch, Z cña khung céng h-ëng lµ lín nhÊt dßng tæng b»ng 0, dßng nh¸nh
max. do ®ã n¨ng l-îng ghÐp sang L4 lµ lín nhÊt nh-ng tÇn sè ngoµi tÇn sè céng
h-ëng tÝn hiÖu bÞ gi¶m dÇn.
- ¦u ®iÓm: hÖ sè khuÕch ®¹i lín, ®é chän läc ë c¸c tÇn sè l©n cËn kh¸ cao.
- Nh-îc ®iÓm: d¶i th«ng t-¬ng ®èi hÑp ®é trung thùc kh«ng cao.
Ec
b. M¹ch khuÕch ®¹i trung tÇn dïng céng h-ëng kÐp:
- Cùc CQ1 chØ ghÐp víi
C7
Out
R4
L3
C4
C5
1 phÇn cuén L3 vµ còng chØ
L4
C6
R1
lÊy 1 phÇn ®iÖn ¸p ®-a sang
tÇng sau. Khi ghÐp 2 m¹ch
Q1
céng h-ëng víi nhau ®Æc tuyÕn
C3
L1
L2
2 m¹ch céng h-ëng cã
d¹ng nh- h×nh vÏ.
C2
R2
C1
R3
- d¶i th«ng réng h¬n
vµ ®é chän läc cao h¬n.
- ®Ó t¨ng hÖ sè khuÕch ®¹i vµ æn ®Þnh dïng m¹ch trung hoµ C5 håi tiÕp tÝn
hiÖu tõ C vÒ B ®Ó triÖt tiªu dao ®éng ký sinh.
18
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
Ch-¬ng II: m¸y t¨ng ©m (AMPLY)
II.1. Kh¸i niÖm vÒ m¸y t¨ng ©m
1. §Þnh nghÜa: m¸y t¨ng ©m lµ thiÕt bÞ ®iÖn tö dïng ®Ó khuÕch ®¹i c¸c tÝn hiÖu
©m thanh (20hz ®Õn 20khz) tõ mét møc nhá ®Õn møc c«ng suÊt ®ö lín theo
yªu cÇu.
➢ Ph©n lo¹i:
• Dùa vµo c«ng suÊt ra ng-êi ta chia lµm 2 loai:
+ Amply c«ng suÊt nhá
+ Amply c«ng suÊt lín
• Dùa vµo phÇn tö khuÕch ®¹i ng-êi ta chia lµm 2 lo¹i:
+ Amply dïng TZT
+ Amply dïng IC
• Dùa vµo môc ®Ých sö dông chic 2 lo¹i:
+ Amply th«ng th-êng
+ Amply chuyªn dông.
2. S¬ ®å khèi
M¹ch
håi tiÕp
Micro
Phone
aux
K§
Micro
K§ pha
trén
¢.luîng
¢. S¾c
K§
®Öm
Loa
K§ CS
Nguån
B¶o vÖ
NhiÖm vô c¸c khèi:
+ KhuÕch ®¹i Micro: cã nhiÖm vô khuÕch ®¹i tÝn hiÖu tõ micro ®-a tíi
+ KhuÕch ®¹i pha trén: trong amply ph¶i lµm viÖc víi nhiÒu nguån tÝn hiÖu kh¸c
nhau (®Çu vedeo, CD, VCD...) mçi nguån tÝn hiÖu cã trë kh¸ng kh¸c nhau do ®ã
ph¶i ®-îc phèi hîp trë kh¸ng sau ®ã ®-îc ®-a ®Õn khuÕch ®¹i pha trén ®Ó lÊy ra 1
nguån tÝn hiÖu ®-a tíi tÇng sau.
+ ©m l-îng, ©m s¾c: dïng ®iÒu chØnh møc tÝn hiÖu cho phï hîp víi nh- cÇu ng-êi nghe.
+ KhuÕch ®¹i ®Öm: dïng n©ng biªn ®é tÝn hiÖu kÝch thÝch cho tÇng c«ng suÊt lµm
viÖc.
19
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Bµi gi¶ng m«n häc: Kü thuËt truyÒn thanh
+ KhuÕch ®¹i c«ng suÊt: n©ng biªn ®é tÝn hiÖu tr-íc khi ®-a ra t¶i nã cã thÓ 1, 2
hay nhiÒu tÇng khuÕch ®¹i tuú theo nhu cÇu ng-êi sö dông hoÆc theo ®¬n ®Æt hµng...
- Ng-êi ta cã thÓ sö dông ®Èy kÐo song song, ®Èy kÐo nèi tiÕp...
3. C¸c chØ tiªu kü thuËt cña m¸y t¨ng ©m:
§Ó ®¸nh gi¸ chÊt l-îng amply tèt hay xÊu ta dùa vµo c¸c chØ tiªu kü thuËt sau:
+ C«ng suÊt ra danh ®Þnh(Pra): lµ c«ng suÊt ©m tÇn lÊy ra trªn t¶i danh ®Þnh
cña may t¨ng ©m.
C«ng suÊt ra danh ®Þnh cña ©mply lµ c«ng suÊt lín nhÊt mµ m¸y ®-a ra ®-îc
trªn t¶i mµ vÉn ®¶m b¶o ®-îc c¸c chØ tiªu kü thuËt cña m¸y, ®Æc biÖt lµ ®é mÐo
kh«ng ®-êng th¼ng kh«ng v-ît qu¸ møc quy ®Þnh cho phÐp ( 5%)
U 2
U 2
Rt
r max
r
C«ng suÊt ra danh ®Þnh: Pra =
hay
2Rt
trong ®ã: Urmax lµ biªn ®é ®iÖn ¸p ra
Ur lµ gi¸ trÞ hiÖu dông cña ®iÖn ¸p ra tÝnh b»ng vol
Rt lµ ®iÖn trë t¶i (loa) tÝnh b»ng .
+ §é nhËy cña Amply: lµ møc ®iÖn ¸p tÝn hiÖu danh ®Þnh nhá nhÊt cã thÓ ®-a
®Õn ®Çu vµo cña m¸y ®¶m b¶o cho m¸y ®-a ra c«ng suÊt danh ®Þnh theo yªu cÇu.
- §Çu tÝn hiÖu micro cã ®é nhËy qu·ng vµi tr¨m mV
- §Çu vµo nguån tÝn hiÖu kho¶ng 75mV®Õn hµng tr¨m mV
+ §é mÐo tÝn hiÖu: NÕu ®em so s¸nh tÝn hiÖu ®Çu ra víi tÝn hiÖu ®Çu vµo
thÊy cã sù kh¸c nhau amply ®· g©y mÐo tÝn hiÖu, cã 3 lo¹i:
- MÐo tÇn sè: lµ kh¶ n¨ng khuÕch ®¹i cña amply kh«ng ®ång ®Òu trªn
d¶i tÇn sè.
- MÐo kh«ng ®-êng th¼ng (gamma) cßn gäi lµ mÐophi tuyÕn ®ã lµ lo¹i
mÐo chñ yÕu lµm thay ®æi h×nh d¹ng tÝn hiÖu. nguyªn nh©n lµ do c¸c phÇn tö
phi tuyÕn g©y ra , chñ yÕu mÐo ë phÇn khuÕch ®¹i v× lµm viÖc ë chÕ ®é B
hoÆc AB, c¸c tÇng lµm viÖc ë chÕ ®é A mÐo phi tuyÕn rÊt nhá.
- HÖ sè mÐo cña m¹ch ®-îc tÝnh bëi c«ng thøc = n2
cho phÕp th-êng tõ 5 : 10%
+ D¶i tÇn c«ng t¸c: (D) lµ kho¶ng tÇn sè mµ Ampli cho ®i qua víi hÖ sè
khuÕch ®¹i ®ång ®Òu (chªnh lÖch nhau kh«ng ®¸ng kÓ)
Ng-êi ta quy ®Þnh d¶i tÇn c«ng t¸c cña Ampli theo chÊt l-îng xÕp h¹ng sau:
H¹ng 1 : Cã D = 50Hz : 10KHz
20
Bé m«n: ThiÕt bÞ ®iÖn tö
Tải về để xem bản đầy đủ
27 trang
14960
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình Kỹ thuật truyền thanh - Chương 1: Cơ sở kỹ thuật vô tuyến điện", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_ky_thuat_truyen_thanh_chuong_1_co_so_ky_thuat_vo.doc
