Bài giảng Quản trị học - Chương 6: Chức năng lãnh đạo, điều khiển tổ chức

Chương 6:

Chức năng lãnh đạo, điều khiển tổ chức

Nội dung:

6.1. Khái niệm, vai trò, chức năng điều khiển,

6.2. Khái niệm, vai trò của lãnh đạo,

6.3. Phương pháp phong cách lãnh đạo,

6.4. Động viên.

6.5. Quản trị xung đột.

6.6. Thảo luận, ôn tập

88

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

6.1. Khái niệm về điều khiển trong quản trị

Khái niệm điều khiển: Là quá trình tác động

đến con người, hướng dẫn thúc đẩy họ sẵn

sàng, nhiệt tình thực hiện, hoàn thành nhiệm vụ

được giao (cần phân biệt việt điều khiển máy

móc, trang thiết bị).

Nội dung chức năng điều khiển liên quan đến 4

vấn đề:

• Lãnh đạo con người, hướng họ đến thực hiện

mục tiêu của tổ chức;

• Động viên con người trong nỗ lực làm việc;

• Thông tin thuận lợi trong tổ chức;

• Xử lý kịp thời các xung đột.

89

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

 Vai trò chức năng của điều khiển

Con người là nhân tố, nguồn lực quyết định

của tổ chức. Các mục tiêu, nhiệm vụ quản trị

chỉ có thể thực hiện qua con người. Chính điều

đó đặt ra yêu cầu nhà quản trị phải lãnh đạo,

động viên, huy động tốt nhất nguồn nhân lực để

thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu của tổ chức.

Trong các nhiệm vụ quản trị thì nhiệm vụ

quản trị con người là trung tâm và quan trọng

nhất. Chính vì vậy việc điều khiển, lãnh đạo,

động viên nguồn nhân lực để thực hiện mục

tiêu, nhiệm vụ tổ chức đóng vai trò quyết định.

90

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

6.2. Khái niệm vai trò lãnh đạo

Có được nguồn nhân lực đông đảo với năng lực

chuyên môn cao là tiền đề quan trọng để thực hiện

mục tiêu, nhiệm vụ của tổ chức, Nhưng, để phát

huy tốt nguồn lực đó thì nhà quản trị phải có

phương pháp và nghệ thuật lãnh đạo họ.

Lãnh đạo: Là người chỉ huy hay tác động, gây

ảnh hưởng đến người khác để đạt được mục tiêu

của tổ chức. Như vậy, nhiệm vụ của nhà quản trị,

đặc biệt là nhiệm vụ quản trị nguồn nhân lực chính

là năng lực lãnh đạo. Để trở thành nhà lãnh đạo

giỏi, nhà quản trị cần năng lực, bản lĩnh, phẩm

chất, uy tín…

91

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

Những phẩm chất, kỹ năng cần có của lãnh đạo

 Lòng chính trực,

 Tính nhất quán,

 Tính kiên định,

 Uy tín và sự tin cậy,

 Tầm nhìn chiến lược,

 Khả năng sáng tạo và chấp nhận rủi ro,

 Khả năng động viên, khơi dậy niềm tin của quần

chúng,

 Biết lắng nghe,

 Biết tin tưởng người khác,

 Công bằng trong đánh giá,

 Có phong cách lãnh đạo phù hợp…

92

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

6.3. Phương pháp, phong cách lãnh đạo

Việc lãnh đạo ngoài sử dụng những phương

pháp khoa học còn phụ thuộc phong cách của

nhà lãnh đạo.

Phong cách lãnh đạo: Là tập hợp những

phương pháp, cách thức tác động mà nhà quản

trị thường sử dụng để chỉ huy, gây tác động,

ảnh hưởng đến nhân viên nhằm thực hiện một

vụ, hay công việc nào đó.

Có nhiều phong cách lãnh đạo khác nhau, như:

93

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

 Phân loại phong cách lãnh đạo

Theo mức độ tập trung quyền lực:

 Phong cách độc đoán,

 Phong cách dân chủ,

 Phong cách tự do.

Theo mức độ quan tâm công việc và con người

theo sơ đồ OHIO

 Công việc ít, con người nhiều,

 Công việc ít, con người ít,

 Công việc nhiều, con người nhiều,

 Công việc nhiều, con người ít.

Theo mức độ quan tâm đến công việc và con

người theo sơ đồ của R.Blake và J.Mouton.

94

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

6.4. Động viên

Muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ, nhà quản trị phải

biết huy động, động viên mọi nỗ lực, cố gắng của

mọi người trong tổ chức; bởi:

Động viên: Là tạo ra sự hăng hái nhiệt tình và

trách nhiệm hơn trong quá trình thực hiện công

việc của cấp dưới, quá đó làm cho công việc

được hoàn thành với hiệu quả cao hơn và làm

cho môi trường làm việc của tổ chức vui vẻ, bớt

căng thẳng.

Muốn động viên được, nhà quản trị phải tạo

được động cơ thúc đẩy người lao động làm việc,

tạo thành chuỗi dây chuyền nối tiếp.

95

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

 Chuỗi hành động tạo động cơ

96

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

 Các thuyết về động viên

Thuyết phân cấp các nhu cầu của A.Maslow

Theo A.Maslow làm việc để thỏa mãn nhu cầu

của chính họ, các nhu cầu đó phân thành 5 loại:

 Nhu cầu sinh học: Những nhu cầu cơ bản của

cuộc sống, như ăn, mặt, ở, đi lại…

 Nhu cầu an toàn: Là nhu cầu an toàn về tính

mạng, về công việc, ăn uống, sinh hoạt…

 Nhu cầu xã hội: Là nhu cầu về tình yêu, bạn

bè, đời sống văn hóa tinh thần.

 Nhu cầu được tôn trọng: Là nhu cầu muốn

được người khác tôn trọng, muốn có quyền lực.

 Nhu cầu tự thể hiện: Nhu cầu muốn được

khẳng định, hoàn thiện bản thân.

97

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

 Các thuyết về động viên

Thuyết hai yếu tố của Herzberg

Theo Herzberg phân các yếu tố có dụng động viên

làm 2 nhóm, gồm:

Nhóm các yếu tố duy trì: Gồm những yếu tố liên

quan đến quan hệ giữa cá nhân và tổ chức, bối

cảnh làm việc hoặc phạm vi công việc.

Nhóm các yếu tố động viên: Là những yếu tố liên

quan đến tính chất, nội dung công việc và phần

thưởng.

Thuyết về bản chất con người Mc.Gregor Ông

cho rằng con người bản chất có 2 loại

Bản chất X: Người không thích làm việc, thụ

động, chấp nhận bị lãnh đạo.

98

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

 Các thuyết về động viên

Bản chất Y: Người ham thích công việc, sẵn

sàng chấp nhận trách nhiệm, thích năng động,

sáng tạo, thích tự kiểm soát và chỉ huy.

Thuyết mong đợi của Victor. H.Vroom Ông

cho rằng con người khi làm việc với một niềm

tin vào giá trị mục tiêu của họ và kỳ vọng vào

bản thân, họ sẽ phấn đấu đạt mục tiêu và sự kỳ

vọng đó.

Thuyết về sự công bằng Cho rằng người lao

động luôn mong muốn được đối xử công bằng.

99

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

6.6. Quản trị xung đột

Trong thực hiện thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ

không thể tránh xung đột, nên nhà quản trị cần

có kỹ năng quản trị xung đột.

Người ta phân xung độ thành 2 loại là xung đột

chức năng và xung đột phi chức năng.

Xung đột chức năng: Là sự đối đầu giữa các phía

mà sự đối đầu này ảnh hưởng tích cực đến việc

thực hiện nhiệm vụ, như: sự hiểu biết nhau, thi

đua…

Xung đột phi chức năng: Là sự đối đầu giữa các

phía làm cản trở việc thực hiện mục tiêu, như đố

kỵ, chống đối lại nhau trong thực hiện nhiệm vụ.

100

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

Các bước giải quyết

Bước 1: Nhận dạng xung đột

Bước 2: Phân loại xung đột

Bước 3: Xác định nguyên nhân xung đột,

Bước 4: Xác định mục tiêu giải quyết,

Bước 5: Đề giải pháp,

Bước 6: Tiến hành giải quyết,

Bước 7: Tổng kết, đánh giá việc giải quyết xung

đột.

101

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

6.6. Thảo luận, ôn tập

102

Tác giả: Đỗ Văn Thắng,

Bài giảng Quản trị học - Chương 6: Chức năng lãnh đạo, điều khiển tổ chức - Đỗ Văn Thắng