Bài giảng Mua bán, sáp nhập và hợp nhất doanh nghiệp - Bài 3: Những vấn đề pháp lí về mua bán, sáp nhập và hợp nhất doanh nghiệp

GIỚI THIỆU MÔN HỌC

MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ HỢP

NHẤT DOANH NGHIỆP

Giảng viên: ThS. Đỗ Xuân Trọng

1

v1.0015112202

BÀI 3

NHỮNG VẤN ĐỀ PHÁP LÍ VỀ

MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ

HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP

Giảng viên: ThS. Đỗ Xuân Trọng

2

v1.0015112202

MỤC TIÊU BÀI HỌC

• Khái quát được cơ bản pháp luật Hoa Kì về

mua bán, sáp nhập và hợp nhất doanh nghiệp.

• Phân tích được hành lang pháp lí điều chỉnh

hoạt động mua bán, sáp nhập và hợp nhất

doanh nghiệp tại Việt Nam.

3

v1.0015112202

CÁC KIẾN THỨC CẦN CÓ

Để học được môn này, sinh viên phải học xong

môn học:

• Luật Thương mại;

• Luật Cạnh tranh.

4

v1.0015112202

HƯỚNG DẪN HỌC

• Chuẩn bị tài liệu đầy đủ cho môn học bao gồm:

Giáo trình, văn bản pháp luật liên quan môn học.

• Đọc tài liệu và tóm tắt những nội dung chính

của bài.

• Liên hệ và lấy ví dụ thực tế khi học đến từng

vấn đề.

• Ôn lại kiến thức cơ bản của môn học Luật Thương mại.

• Làm bài tập và luyện thi trắc nghiệm theo yêu cầu từng bài.

5

v1.0015112202

CẤU TRÚC NỘI DUNG

Pháp luật về mua bán, sáp nhập và hợp nhất

doanh nghiệp tại Hoa Kì

3.1

3.2

Pháp luật về mua bán, sáp nhập và hợp nhất

doanh nghiệp tại Việt Nam

6

v1.0015112202

3.1. PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP TẠI

HOA KÌ

• Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp ở Mĩ chịu sự điều tiết chung ảnh hưởng đến tất cả

các thương vụ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp và những vấn đề điều tiết trong

từng ngành, chỉ ảnh hưởng đến một vài loại giao dịch trong những ngành nhất định.

Các yếu tố điều tiết chung bao gồm những vấn đề chống độc quyền, môi trường,

chứng khoán, các vấn đề phúc lợi nhân viên.

• Những vấn đề điều tiết của từng ngành sẽ do những người quản lí liên bang có thể

chấp thuận đối với những giao dịch liên quan đến việc thay đổi sở hữu, kiểm soát,

hay những giao dịch có thể ảnh hưởng phi cạnh tranh đến ngành.

• Tất cả các giao dịch trong ngành truyền thông, chăm sóc sức khỏe, bảo hiểm, dịch

vụ công, vận tải, viễn thông, dịch vụ tài chính và thậm chí cả quốc phòng nên được

các cố vấn phân tích cẩn thận để quyết định cần có sự chấp thuận của Chính phủ ở

mức độ nào để có thể tiến hành giao dịch.

7

v1.0015112202

3.1. PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP TẠI

HOA KÌ (tiếp theo)

Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp tại Hoa Kì có thể được thực hiện

theo các hình thức cơ bản

Mua tài sản của doanh nghiệp mục tiêu.

Mua lại phần vốn góp của chủ sở hữu doanh nghiệp mục tiêu.

Thay đổi cấu trúc vốn của doanh nghiệp.

Tái cơ cấu doanh nghiệp.

8

v1.0015112202

3.1. PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP TẠI

HOA KÌ (tiếp theo)

Mua tài sản của doanh nghiệp mục tiêu

Mua cổ phần của cổ đông doanh nghiệp mục tiêu đến một tỉ lệ cổ phần

đủ để kiểm soát được hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

mục tiêu.

Tỉ lệ cổ phần cụ thể để kiểm soát doanh nghiệp mục tiêu do pháp luật

hoặc Điều lệ của doanh nghiệp mục tiêu quy định gọi là phần vốn góp,

cổ phần chi phối.

Mục tiêu của bên mua khi mua bán doanh nghiệp theo hình thức thứ

hai là nhằm kiểm soát doanh nghiệp mục tiêu.

Hình thức mua bán doanh nghiệp thứ hai dẫn đến hệ quả là thay đổi

chủ sở hữu doanh nghiệp mục tiêu: Bên mua sẽ trở thành chủ sở hữu

hoặc đồng chủ sở hữu doanh nghiệp mục tiêu với việc sở hữu tỉ lệ cổ

phần chi phối.

9

v1.0015112202

3.1. PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP TẠI

HOA KÌ (tiếp theo)

Mua lại phần vốn góp của chủ sở hữu doanh nghiệp mục tiêu

Bên mua có thể mua lại tài sản như máy móc, một bộ phận hay thậm

chí toàn bộ công ty.

Bên mua có quyền sở hữu một phần hoặc toàn bộ tài sản của doanh

nghiệp mục tiêu.

Dưới góc độ kinh tế, doanh nghiệp có chức năng kinh doanh và doanh

nghiệp được cấu thành từ nhiều yếu tố như vốn, tài sản (tài sản vô

hình, tài sản hữu hình), bộ máy quản lí điều hành, người lao động...

Doanh nghiệp được coi như cái áo khoác để thực hiện ý tưởng

kinh doanh.

Việc mua bán doanh nghiệp dưới góc độ kinh tế là mua bán được một

trong những yếu tố cấu thành doanh nghiệp, tức là bên mua sẽ mua

lại tài sản và các quyền tài sản của doanh nghiệp mục tiêu nhằm kiểm

soát hoạt động của doanh nghiệp mục tiêu.

10

v1.0015112202

3.1. PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP TẠI

HOA KÌ (tiếp theo)

Thay đổi cấu trúc vốn của doanh nghiệp

Theo hình thức này thì doanh nghiệp mục tiêu phải thay đổi cấu trúc

vốn của doanh nghiệp để vốn nợ giảm xuống và hấp dẫn các nhà đầu

tư mua lại doanh nghiệp mục tiêu.

Các biện pháp thay đổi cấu trúc vốn của doanh nghiệp mục tiêu có thể

là phát hành thêm cổ phiếu, hoán đổi cổ phiếu.

11

v1.0015112202

3.1. PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP TẠI

HOA KÌ (tiếp theo)

Tái cơ cấu doanh nghiệp

Doanh nghiệp sẽ bán bớt những lĩnh vực kinh doanh không thu nhiều

lợi nhuận để tập trung vốn đầu tư vào những lĩnh vực kinh doanh có

thế mạnh của doanh nghiệp.

Hình thức này thường các doanh nghiệp kinh doanh đa ngành nghề

lựa chọn thực hiện khi muốn bán bớt lĩnh vực kinh doanh của

doanh nghiệp đó.

12

v1.0015112202

3.1. PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP TẠI

HOA KÌ (tiếp theo)

Để thực hiện thành công hoạt động mua bán, sáp

nhập doanh nghiệp: Bên mua có thể lựa chọn các

hình thức mua bán cụ thể với những lợi thế về

tiếp cận nguồn vốn mua doanh nghiệp hoặc tránh

những rủi ro vì phải tiếp nhận khoản nợ không

mong muốn…

Kinh nghiệm về mua bán

sáp nhập doanh nghiệp

tại Hoa Kì

Tất cả các hình thức mua bán, sáp nhập doanh

nghiệp đều xác định và theo đuổi đối tượng trong

các vụ mua bán doanh nghiệp, đó chính là “doanh

nghiệp”, theo đuổi mục đích của mua bán doanh

nghiệp là kiểm soát toàn bộ hoặc chi phối hoạt

động kinh doanh của doanh nghiệp bị mua lại.

13

v1.0015112202

3.2. PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP TẠI

VIỆT NAM

3.2.1. Hoạt động chia, tách nhằm

thực hiện việc mua bán,

3.2.2. Sáp nhập doanh nghiệp

sáp nhập và hợp nhất

doanh nghiệp

3.2.3. Hợp nhất doanh nghiệp

• Theo đánh giá của một số nhà đầu tư nước ngoài, trở ngại đối với mua bán, sáp

nhập doanh nghiệp tại Việt Nam về mặt pháp lí là chưa có khung pháp luật

hoàn chỉnh.

• Ví dụ: Thiếu quy định rõ ràng về quyền sở hữu, về tỉ lệ sở hữu đối với nhà đầu tư

nước ngoài theo cam kết WTO; chưa có quy định bắt buộc bán (mua được 80% thì

mua được hết 20% phần vốn góp/cổ phần còn lại).

• Luật Doanh nghiệp 2014 quy định về phân loại và thủ tục, hồ sơ đăng kí chia, tách,

sáp nhập, hợp nhất doanh nghiệp tại các Điều 192, 193, 194, 194.

14

v1.0015112202

3.2.1. HOẠT ĐỘNG CHIA, TÁCH NHẰM THỰC HIỆN VIỆC MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ

HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP

a. Chia doanh nghiệp

Công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần có thể

Đối tượng

chia các cổ đông, thành viên và tài sản công ty để

thành lập hai hoặc nhiều công ty mới.

Một phần phần vốn góp, cổ phần của các thành viên,

cổ đông cùng với tài sản tương ứng với giá trị phần

vốn góp, cổ phần được chia sang cho các công ty

mới theo tỉ lệ sở hữu trong công ty bị chia và tương

ứng giá trị tài sản được chuyển cho công ty mới.

Cách thức chia

Toàn bộ phần vốn góp, cổ phần của một hoặc một số

thành viên, cổ đông cùng với tài sản tương ứng với

giá trị cổ phần, phần vốn góp họ được chuyển sang

cho các công ty mới.

Kết hợp cả hai trường hợp trên.

15

v1.0015112202

3.2.1. HOẠT ĐỘNG CHIA, TÁCH NHẰM THỰC HIỆN VIỆC MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ

HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP (tiếp theo)

Hội đồng thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc Đại hội đồng cổ

đông của công ty bị chia thông qua Nghị quyết chia công ty.

Nghị quyết chia công ty phải có các nội dung chủ yếu về tên,

địa chỉ trụ sở chính của công ty bị chia tên các công ty sẽ

thành lập; nguyên tắc, cách thức và thủ tục chia tài sản công

ty; phương án sử dụng lao động; cách thức phân chia, thời

Thủ tục chia

hạn và thủ tục chuyển đổi phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu

của công ty bị chia sang các công ty mới thành lập; nguyên

tắc giải quyết các nghĩa vụ của công ty bị chia; thời hạn thực

hiện chia công ty.

Nghị quyết chia công ty phải được gửi đến tất cả các chủ nợ

và thông báo cho người lao động biết trong thời hạn 15 ngày,

kể từ ngày thông qua Nghị quyết.

16

v1.0015112202

3.2.1. HOẠT ĐỘNG CHIA, TÁCH NHẰM THỰC HIỆN VIỆC MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ

HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP (tiếp theo)

Số lượng thành viên, cổ đông và số lượng, tỉ lệ sở hữu

cổ phần, phần vốn góp của thành viên, cổ đông và vốn

điều lệ của các công ty mới sẽ được ghi tương ứng với

cách thức phân chia, chuyển đổi phần vốn góp, cổ

phần của công ty bị chia sang các công ty mới.

Công ty bị chia chấm dứt tồn tại sau khi các công ty mới

Các công tác khác

được cấp Giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp.

Cơ quan đăng kí kinh doanh cập nhật tình trạng pháp lí

của công ty bị chia trong cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng

kí doanh nghiệp khi cấp Giấy chứng nhận đăng kí

doanh nghiệp cho công ty mới.

17

v1.0015112202

3.2.1. HOẠT ĐỘNG CHIA, TÁCH NHẰM THỰC HIỆN VIỆC MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ

HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP (tiếp theo)

b. Tách doanh nghiệp

Công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần có thể tách

bằng cách chuyển một phần tài sản, quyền và nghĩa vụ của

Đối tượng

công ty hiện có (công ty bị tách) để thành lập một hoặc một

số công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần mới (công

ty được tách) mà không chấm dứt tồn tại của công ty bị tách.

18

v1.0015112202

3.2.1. HOẠT ĐỘNG CHIA, TÁCH NHẰM THỰC HIỆN VIỆC MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ

HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP (tiếp theo)

Một phần phần vốn góp, cổ phần của các thành viên, cổ đông

cùng với tài sản tương ứng với giá trị phần vốn góp, cổ phần

được chuyển sang cho các công ty mới theo tỉ lệ sở hữu

trong công ty bị tách và tương ứng giá trị tài sản được chuyển

cho công ty mới.

Toàn bộ phần vốn góp, cổ phần của một hoặc một số thành

viên, cổ đông cùng với tài sản tương ứng với giá trị cổ phần,

phần vốn góp của họ được chuyển sang cho các công ty mới.

Cách thức tách

Kết hợp cả hai trường hợp trên.

19

v1.0015112202

3.2.1. HOẠT ĐỘNG CHIA, TÁCH NHẰM THỰC HIỆN VIỆC MUA BÁN, SÁP NHẬP VÀ

HỢP NHẤT DOANH NGHIỆP (tiếp theo)

Hội đồng thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc Đại hội đồng cổ

đông của công ty bị tách thông qua Nghị quyết tách công ty.

Nghị quyết tách công ty phải có các nội dung chủ yếu về tên,

địa chỉ trụ sở chính của công ty bị tách; tên công ty được tách

sẽ thành lập; phương án sử dụng lao động; cách thức tách

công ty; giá trị tài sản, các quyền và nghĩa vụ được chuyển từ

công ty bị tách sang công ty được tách; thời hạn thực hiện tách

công ty. Nghị quyết tách công ty phải được gửi đến tất cả các

chủ nợ và thông báo cho người lao động biết trong thời hạn 15

Thủ tục tách

ngày, kể từ ngày thông qua Nghị quyết.

Các thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc các cổ đông của công

ty được tách thông qua Điều lệ, bầu hoặc bổ nhiệm Chủ tịch Hội

đồng thành viên, Chủ tịch công ty, Hội đồng quản trị, Giám đốc

hoặc Tổng Giám đốc và tiến hành đăng kí doanh nghiệp theo quy

định của Luật Doanh nghiệp. Trường hợp này, hồ sơ đăng kí

doanh nghiệp phải kèm theo Nghị quyết tách công ty.

20

v1.0015112202

Bài giảng Mua bán, sáp nhập và hợp nhất doanh nghiệp - Bài 3: Những vấn đề pháp lí về mua bán, sáp nhập và hợp nhất doanh nghiệp - Đỗ Xuân Trọng