Bài giảng Lý thuyết tổ chức và quản trị - Bài 1: Lý thuyết cổ điển và tân cổ về tổ chức

LÝ THUYẾT TỔ CHỨC VÀ QUẢN TRỊ

BÀI 1: Lý thuyết cổ điển và tân cổ về tổ chức

NỘI DUNG CỦA BÀI GiẢNG

LÝ THUYẾT TỔ CHỨC CỔ ĐIỂN

• Giới thiệu lý thuyết tổ chức cổ điển

• Những nguyên lý cơ bản của lý thuyết tổ chức cổ điển

• Những đóng góp đầu tiên của lý thuyết tổ chức cổ điển

• Những công trình lý thuyết cổ điển quan trọng nhất (Taylor,

Fayol, Weber)

LÝ THUYẾT TỔ CHỨC TÂN CỔ ĐIỂN

• Sự khác biệt giữa lý thuyết cổ điển và lý thuyết tân cổ điển

• Chester Barnard và kinh tế học khuyến khích

• Robert Merton và cấu trúc quan liêu và nhân tính

• Herberg Simon và các thành ngữ quản trị

Tại sao cần học lý thuyết tổ chức và quản trị

Những công trình vĩ đại như Kim Tự Tháp,Vạn Lý

Trường Thành đều chứng minh tầm quan trọng của quản

trị. Vai trò của quản trị đã được thể hiện qua những câu

nói dân gian như “ một người lo bằng kho người làm”.

Không có lý thuyết tổ chức và quản trị thì không thể có

các cuộc cách mạng công nghiệp, cách mạng xanh, cách

mạng sinh học, tin học, v.v…

Sự biến mất của Phật giáo ở Ấn độ

LÝ THUYẾT TỔ CHỨC CỔ ĐIỂN

Khái niệm Tổ chức:

• Tổ chức với ý nghĩa hẹp là tập thể của con người tập

hợp nhau lại để thực hiện một nhiệm vụ chung hoặc

nhằm đạt tới một mục tiêu xác định của tập thể đó. (Ít

nhất phải có 2 người trở lên)

LÝ THUYẾT TỔ CHỨC CỔ ĐIỂN

• Lý thuyết tổ chức cổ điển là lý thuyết tổ chức đầu tiên

trong lĩnh vực kinh doanh và hành chính. Lý thuyết

này ảnh hưởng lớn đến cách mạng công nghiệp. Đây là

lý thuyết nổi bật trong những năm 1930 và vẫn còn

ảnh hưởng đến ngày nay.

NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA LÝ THUYẾT

TỔ CHỨC CỔ ĐIỂN

 Các tổ chức tồn tại nhằm đạt được các mục tiêu kinh tế

và sản xuất.

 Có một phương pháp tốt nhất để tổ chức sản xuất. Có

thể tìm thấy phương pháp này thông qua điều tra mang

tính khoa học và hệ thống.

 Sản xuất được tối ưu hóa thông qua sự chuyên môn

hóa và phân công lao động.

 Các cá nhân và tổ chức hành động một cách duy lý.

NHỮNG ĐÓNG GÓP ĐẦU TIÊN CHO LÝ

THUYẾT TỔ CHỨC CỔ ĐIỂN

• Socrates nói rằng nếu một người có thể quản lý tốt

một tổ chức, người đó sẽ có thể giao tiếp tốt với những

người khác, bất kể mục đích và chức năng.

• Aristotle là người đầu tiên viết về tầm quan trọng của

văn hóa đối với các hệ thống quản trị.

• Ibn Taymiyyah đã sử dụng phương pháp khoa học để

phác thảo các nguyên tắc quản trị trong khuôn khổ Hồi

giáo.

• Machiavelli phân tích chính xác việc sử dụng quyền

lực và bản chất của lãnh đạo.

NHỮNG ĐÓNG GÓP ĐẦU TIÊN CHO LÝ THUYẾT

TỔ CHỨC CỔ ĐIỂN

“Cứu cánh biện minh cho phương tiện”

– Quân Vương -

NHỮNG ĐÓNG GÓP ĐẦU TIÊN CHO LÝ THUYẾT

TỔ CHỨC CỔ ĐIỂN

• Adam Smith và những công trình nổi tiếng:

• Lý thuyết “bàn tay vô hình” nổi tiếng.

• Lý thuyết về trao đổi thương mại và sự phụ thuộc lẫn

nhau.

• Việt nam chuyển sang kinh tế thị trường từ khi nào?

NHỮNG CÔNG TRÌNH QUAN TRỌNG NHẤT

• Frederick Taylor: Những nguyên tắc quản trị khoa học

• Henry Fayol: Quản trị tổng quát (hành chính tổng

quát)

• Max Weber: Quản trị thư lại (hành chính quan liêu)

Taylor-Fayol-Weber

• Trường phái quản trị khoa học chú trọng đến

hợp lý hóa công việc và những nhiệm vụ mà

các công nhân phải làm.

• Trường phái quản trị tổng quát (hay hành

chính) của Fayol và Weber phát triển những

nguyên tắc quản trị chung cho cả một tổ chức,

chính vì thế trường phái này còn được gọi là tư

tưởng quản trị tổ chức cổ điển.

Frederick Taylor: Những nguyên tắc quản

trị khoa học

Frederick Taylor: Những nguyên tắc quản

trị khoa học

1. Cải tạo các quan hệ quản lý giữa chủ và thợ.

2. Tiêu chuẩn hóa công việc.

3. Chuyên môn hoá lao động.

4. Lựa chọn công cụ lao động thích hợp và môi trường

lao động phù hợp.

5. Quan niệm “con người kinh tế”

Frederick Taylor: Những nguyên tắc quản

trị khoa học

1. Cải tạo các quan hệ quản lý giữa chủ và thợ: Các

nhà quản trị từ cấp cơ sở trở lên nên dành nhiều thời

gian và công sức để lập kế hoạch hoạt động của tổ

chức cho công nhân làm việc và kiểm tra hoạt động

thay vì cùng tham gia công việc cụ thể của

người thừa hành.

Ví dụ: Vụ kiện Tân Hiệp Phát. Cải tiến quan hệ lao

động thông qua công đoàn (v.d. thỏa ước tập thể,

đảm bảo bảo hiểm xã hội cho công nhân).

Frederick Taylor: Những nguyên tắc quản

trị khoa học

2. Tiêu chuẩn hóa công việc: phân chia công việc của

mỗi cá nhân thành nhiều thao tác đơn giản, áp dụng

phương pháp tốt nhất một cách khoa học để thực hiện

các thao tác đó, qua đó tăng năng suất lao động.

Năng suất lao động ở Việt nam hiện nay?

Frederick Taylor: Những nguyên tắc quản

trị khoa học

3. Chuyên môn hoá lao động: lựa chọn và huấn luyện

công nhân một cách khoa học, mỗi công nhân chuyên

về một thao tác để anh ta thực hiện nó một cách có

hiệu quả nhất.

• Tìm ra “người giỏi nhất” trong số công nhân, nhằm

giúp cho nhà quản trị đề ra các định mức hợp lý và còn

là tấm gương thúc đẩy những người khác phấn đấu.

• Kinh nghiệm làm việc ở nhà máy của học viên.

• Lao động phổ thông ở CHLB Đức.

Frederick Taylor: Những nguyên tắc quản

trị khoa học

4. Lựa chọn công cụ lao động thích hợp và môi trường

lao động phù hợp: Taylor cũng cho rằng một tổ chức

tốt với một nhà máy tồi tàn sẽ cho kết quả tốt hơn là

một nhà máy hiện đại nhất với một tổ chức nghèo nàn.

• Điều này có nghĩa là vai trò của quản lý, năng lực tổ

chức đặt lên trên máy móc, kỹ thuật. Nhân tố con

người có vai trò quan trọng đối với sự thành bại của tổ

chức.

Fredirick Taylor: Những nguyên tắc quản

trị khoa học

5. Quan niệm “con người kinh tế”: Con người thường

lười biếng, trốn việc vì thế cần đưa anh ta vào khuôn

phép kỷ luật, làm việc theo cơ chế thưởng - phạt, từ đó

ông đưa ra chính sách trả lương theo sản phẩm và

thưởng cho những sản phẩm vượt định mức.