Vận dụng phương pháp sơ đồ hóa kiến thức để tổ chức kiểm tra đánh giá trong dạy học Lịch sử ở trường Trung học Phổ thông

Download

NGHIÊN CỨU LÍ LUẬN

Vận dụng phương pháp sơ đồ hóa kiến thức để tổ chức

kiểm tra đánh giá trong dạy học Lịch sử

ở trường trung học phổ thông

Chu Thị Mai Hương

Trường Đại học Tây Bắc

Đổi mới kiểm tra, đánh giá là biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giáo

dục. Bài viết trình bày về việc vận dụng phương pháp sơ đồ hóa kiến thức để tổ chức

kiểm tra, đánh giá trong dạy học Lịch sử ở trường trung học phổ thông. Bằng phương

pháp nghiên cứu lí thuyết và phương pháp điều tra, khảo sát tác giả xây dựng quy trình

sử dụng sơ đồ hóa để kiểm tra, đánh giá, Từ đó, đề xuất phương pháp, kĩ thuật kiểm tra,

đánh giá bằng sơ đồ thông qua các tình huống dạy học cụ thể nhằm góp phần nâng cao

chất lượng dạy học bộ môn và góp phần làm phong phú các hình thức, phương pháp, kĩ

thuật kiểm tra, đánh giá ở phổ thông.

Quyết Tâm, thành phố Sơn La,

tỉnh Sơn La, Việt Nam

Email: chumaihuong[email protected]

Kiểm tra đánh giá; dạy học Lịch sử; phương pháp sơ đồ; sơ đồ hóa kiến thức; trung

học phổ thông.

Nhận bài 07/02/2018 Nhận kết quả phản biện và chỉnh sửa 02/03/2018 Duyệt đăng 25/03/2018.

1. Đặt vấn đề

việc vận dụng phương pháp sơ đồ hóa kiến thức để kiểm tra,

Nâng cao chất lượng giáo dục và đổi mới phương pháp dạy đánh giá kết quả học tập của HS trong dạy học Lịch sử. Đây

học là mục tiêu quan trọng trong sự nghiệp đổi mới giáo dục là cơ sở để tác giả đề xuất phương pháp sơ đồ hóa kiến thức

hiện nay ở nước ta. Do đó, đổi mới kiểm tra, đánh giá là một để kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS trong dạy học

trong những biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng Lịch sử ở trường trung học phổ thông (THPT). Qua phân tích

giáo dục. Vấn đề này được nhiều nhà giáo dục quan tâm và các dạng sơ đồ tiêu biểu và nghiên cứu đặc trưng bộ môn,

nghiên cứu, đánh giá nhằm lí giải các câu hỏi: Vì sao? Khi đặc điểm kiến thức và mục đích tổ chức hoạt động dạy học

nào giáo viên (GV) cần sử dụng kĩ thuật đánh giá trong quá của GV trong dạy học Lịch sử, tác giả tiến hành thiết kế quy

trình dạy học? [1], [2]. Kiểm tra, đánh giá là một khâu của trình kiểm tra, đánh giá bằng sơ đồ, đề xuất phương pháp, kĩ

quá trình dạy học. Kiểm tra, đánh giá được tiến hành thường thuật sử dụng sơ đồ để kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của

xuyên, liên tục và kết hợp với nhiều hình thức, phương pháp HS trong dạy học Lịch sử ở trường THPT nhằm khẳng định

kiểm tra nhằm phát triển năng lực học tập cho học sinh (HS) phương pháp sơ đồ hóa kiến thức là một phương pháp kiểm

[3]. Hoạt động kiểm tra, đánh giá cần xác định rõ tiêu chí, tra, đánh giá mang tích tích cực đảm bảo tính lí luận và tính

mức độ và đối tượng kiểm tra sao cho việc kiểm tra, đánh thực tiễn cao. Việc sử dụng phương pháp này sẽ nâng cao

giá mang lại hiệu quả cao nhất [4]. Đồng thời, để đảm bảo hiệu quả bài học và góp phần đổi mới phương pháp dạy học

tính khách quan trong quá trình kiểm tra, đánh giá cần xác Lịch sử ở trường THPT hiện nay.

định quy trình xây dựng đề kiểm tra, đánh giá theo các cấp

độ tư duy nhằm đạt chuẩn về kiến thức, kĩ năng, thái độ cho

HS trong quá trình dạy học [5]. Qua các nghiên cứu trên cho

thấy phương pháp sơ đồ hóa có vai trò, ý nghĩa trong quá

trình kiểm tra, đánh giá để nâng cao chất lượng giáo dục và

đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông. Những

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng phương pháp

sơ đồ hóa kiến thức để kiểm tra, đánh giá trong dạy học

Lịch sử ở trường trung học phổ thông

Sơ đồ thuộc nhóm đồ dùng trực quan quy ước, với chức

nghiên cứu trên đặt cơ sở cho những nghiên cứu của các nhà năng truyền tải, xử lí, lưu giữ, vận dụng, sơ đồ hóa mang lại

lí luận dạy học lịch sử. Tác giả Nguyễn Thị Bích [6], Hoàng hiệu quả cao trong quá trình dạy học. Việc sử dụng sơ đồ hóa

Thanh Tú [7] có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về kiểm tra, để kiểm tra, đánh giá không chỉ được coi là phương tiện mà

đánh giá. Từ đó, các tác giả khẳng định kĩ thuật kiểm tra, còn là phương pháp kiểm tra mang lại hiệu quả cao trong quá

đánh giá được coi như một phương pháp dạy học tích cực trình dạy học. Sơ đồ hóa được sử dụng thường xuyên trong

nhằm giúp HS nắm được kiến thức và rèn luyện các kĩ năng, nhiều khâu của quá trình dạy học từ khâu kiểm tra bài cũ đến

tạo hứng thú trong quá trình học tập Lịch sử ở trường phổ khâu củng cố, ra bài tập về nhà cho HS. Thông qua sơ đồ, GV

thông. Tuy nhiên, các công trình trên nghiên cứu về hình thu thập được các thông tin về mức độ nhận thức của HS để

thức, phương pháp, kĩ thuật kiểm tra, đánh giá mà không có hướng điều chỉnh phương pháp dạy học phù hợp với HS,

có nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu và hệ thống về mục tiêu bài học. Đồng thời, qua các thông tin kiến thức trên

62 TẠP CHÍ KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

Chu Thị Mai Hương

sơ đồ, HS sẽ tự điều chỉnh nội dung và phương pháp học tập kiểm tra dưới dạng bài viết, bài kiểm tra qua thực hành, bài

để đạt kết quả cao nhất trong mỗi lần kiểm tra. Việc sử dụng kiểm tra vấn đáp... Các hình thức kiểm tra này được thực hiện

sơ đồ để kiểm tra còn giúp HS rèn luyện các kĩ năng cần thiết qua các đợt kiểm tra định kì như kiểm tra 15 phút, kiểm tra

trong quá trình học tập như: Kĩ năng tư duy (phân tích, tổng 1tiết, kiểm tra hết kì… Việc sử dụng sơ đồ để kiểm tra, đánh

hợp, so sánh, đối chiếu, hệ thống hóa...), kĩ năng thiết kế sơ giá được coi là phương pháp dạy học tích cực khi được kết

đồ, kĩ năng đọc hiểu sơ đồ, kĩ năng trình bày... Đây là cơ sở hợp với các phương pháp kiểm tra sau:

để HS phát triển kĩ năng giải quyết vấn đề và kĩ năng tự học

Phương pháp kiểm tra viết: Kiểm tra viết là phương pháp

của HS. Từ việc biết, hiểu nội dung kiến thức cùng những cơ kiểm tra, đánh giá, trong đó HS viết câu trả lời cho các câu

hội để HS phát huy khả năng của bản thân, HS sẽ hứng thú hỏi, bài tập hoặc nhiệm vụ học tập vào giấy. Đây là phương

với bài học và yêu thích bộ môn.

pháp kiểm tra cơ bản trong quá trình dạy học ở phổ thông.

Như vậy, việc sử dụng sơ đồ để kiểm tra, đánh giá không Hình thức của kiểm tra viết có thể bằng câu hỏi tự luận hoặc

tách khỏi quá trình dạy học. Kiểm tra, đánh giá bằng sơ đồ câu hỏi trắc nghiệm khách quan với nhiều mức độ phụ thuộc

hóa không chỉ được sử dụng qua các đợt kiểm tra định kì vào trình độ nhận thức của HS. Các câu hỏi, bài tập được xây

mà được sử dụng thường xuyên, liên tục trong quá trình dựng theo chuẩn nội dung kiến thức, kĩ năng, thái độ chương

dạy học. Việc sử dụng sơ đồ hóa để kiểm tra, đánh giá được trình môn Lịch sử ở trường THPT.

xen kẽ với các hình thức và phương pháp kiểm tra, đánh giá

Phương pháp kiểm tra viết được kết hợp kĩ thuật “Bản đồ

khác nhằm nâng cao hiệu quả bài học và chất lượng giáo khái niệm” để giao nhiệm vụ học tập cho HS dưới dạng sơ đồ

dục bộ môn. Đặc biệt, việc sử dụng sơ đồ hóa để kiểm tra, giúp HS hiểu bản chất của vấn đề lịch sử qua các khái niệm

đánh giá không chỉ hướng việc kiểm tra kiến thức mà còn lịch sử. Để cụ thể hóa nội dung kiến thức có trong bài và hiểu

hướng đến việc kiểm tra hoạt động học tập của HS (cách được mối quan hệ giữa các kiến thức, GV xây dựng sơ đồ cho

thức HS đạt được kết quả qua trình kiểm tra) nhằm giúp HS trước ví như khi dạy xong bài 13, Mục II “Đảng Cộng sản

có phương pháp học tập đúng đắn và hiệu quả.

Việt Nam ra đời” (Lịch sử 12 - ban chuẩn), GV yêu cầu HS

giải quyết nhiệm vụ học tập sau: “Bằng những sự kiện lịch

sử cụ thể em hãy làm rõ những nội dung kiến thức có trong

sơ đồ dưới đây” (xem Hình 2).

2.2. Quy trình sử dụng sơ đồ hóa kiến thức để kiểm tra, đánh

giá kết quả hoạt động học tập của học sinh

Kiểm tra, đánh giá là khâu quan trọng không thể tách rời

Như vậy, việc khái quát hóa nội dung kiến thức bằng sơ đồ

quá trình dạy học. Kết quả của quá trình kiểm tra nhằm cung giúp HS nắm được những nội dung chính của bài học, đồng

cấp những thông tin để làm cơ sở cho việc đánh giá chất thời sắp xếp thứ tự các đơn vị kiến thức, xác định mối quan

lượng và hiệu quả của quá trình dạy học. Do vậy, quy trình hệ giữa các nội dung kiến thức theo nhóm nghiên cứu. Từ đó,

sử dụng sơ đồ hóa để kiểm tra, đánh giá được cụ thể qua sơ HS dễ dàng thực hiện có hiệu quả yêu cầu, nhiệm vụ học tập

đồ sau (xem Hình 1).

mà GV giao. Việc vận dụng sơ đồ kết hợp với kĩ thuật “Bản

Như vậy, quy trình sử dụng sơ đồ hóa kiến thức để kiểm tra, đồ khái niệm” qua bài kiểm tra viết không chỉ giúp HS nắm

đánh giá trong dạy học Lịch sử không chỉ giúp HS xác định được kiến thức cơ bản mà còn rèn luyện cho HS kĩ năng tư

được tuần tự các bước trong quá trình kiểm tra, đánh giá mà duy logic, biết sắp xếp, biết xác định mối quan hệ giữa các

còn giúp HS xác định kiến thức cơ bản, mối quan hệ giữa nội thông tin trên sơ đồ theo hệ thống mà còn thuận lợi cho việc

dung kiến thức, xác định được nhiệm vụ học tập, cách thức giải ghi nhớ, lưu giữ, đánh giá kết quả học tập của HS trong quá

quyết các nhiệm vụ học tập , khái quát vấn đề đã giải quyết để trình hoạt động.

báo cáo kết quả. Do vậy, việc sử dụng sơ đồ để kiểm tra, đánh

giá trong dạy học Lịch sử cần thực hiện theo quy trình trên.

Phương pháp kiểm tra quan sát: Phương pháp quan sát

là hoạt động GV theo dõi, lắng nghe HS thực hiện thao tác,

hành vi, thái độ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ học

tập để rút ra nhận xét, đánh giá về sản phẩm HS đã làm ra.

Công cụ để thu thập thông tin trong quá trình quan sát là

2.3. Kết hợp phương pháp và kĩ thuật kiểm tra, đánh giá bằng

sơ đồ trong dạy học Lịch sử ở trường trung học phổ thông

Trong dạy học nói chung, dạy học Lịch sử nói riêng có câu hỏi, bài tập, sơ đồ, tình huống học tập cùng với phiếu

nhiều hình thức và phương pháp để kiểm tra, đánh giá như quan sát.

Lập sơ đồ

với nội dung

kiến thức

Lựa chọn

Tổ chức

Nêu nhiệm

vụ học tập

cho HS

Chọn

chủ đề

kiến thức

cần kiểm tra,

đánh giá

HS giải quyết

nhiệm vụ

học tập

đã lựa chọn

Hình 1: Quy trình sử dụng sơ đồ hóa để kiểm tra, đánh giá

Số 03, tháng 03/2018

NGHIÊN CỨU LÍ LUẬN

Chấm dứt thời kì khủng hoảng về đường lối và lãnh đạo Cách

mạng Việt Nam

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là bước

ngoặt vĩ đại trong lịch sử Cách mạng

Việt Nam

Cách mạng Việt Nam trở thành một bộ phận khăng khít của Cách

mạng thế giới

Là sự chuẩn bị đầu tiên có tổ chức quyết định cho những bước

phát triển nhảy vọt của Cách mạng

Hình 2: Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam

............................

. .

Đánh giá của em

Cuộc tiến công

diễn ra ở đâu?

............................

. .

về cuộc tiến công

chiến lược

............................

. .

Cuộc tấn công chiến lược

Đông - Xuân 1953 - 1954

............................

. .

Ý nghĩa của

cuộc tiến công

chiến lược?

Những thắng lợi

của quân ta trong

cuộc tiến công?

Hình 3: Sơ đồ tóm tắt diễn biến cuộc tiến công chiến lược Đông – Xuân 1953 - 1954

Phương pháp kiểm tra bằng quan sát kết hợp với kĩ thuật

“Tóm tắt một câu” giúp GV đánh giá mức độ nhận thức nhóm, GV đưa ra yêu cầu, nhiệm vụ học tập cho mỗi nhóm:

của HS trong quá trình dạy học. Qua đó, rèn luyện kĩ năng + Nhóm 1: Phân tích những điểm giống nhau giữa Cương

tổng hợp kiến thức đã học của HS trong quá trình học tập, lĩnh chính trị và Luận cương chính trị.

GV tổ chức HS hoạt động nhóm. Cả lớp chia lớp thành 2

kĩ năng tóm tắt để tiện cho việc ghi nhớ kiến thức đã học.

+ Nhóm 2: Phân tích những điểm khác nhau giữa Cương

Để thực hiện kĩ thuật này yêu cầu HS phải lựa chọn từ, câu lĩnh chính trị và Luận cương chính trị.

ngắn gọn, chính xác, đủ thông tin, đúng ngữ pháp để trả lời

dưới dạng sơ đồ.

Các nhóm có thể thu thập ý kiến của các thành viên trong

nhóm bằng cách lấy ý kiến bằng lời, thư kí tổng hợp ý kiến

Ví dụ, khi dạy bài 20 “Cuộc kháng chiến toàn quốc chống hoặc từng cá nhân sẽ viết ý kiến của mình ra giấy rồi thu giấy

thực dân Pháp kết thúc (1953-1954)” (Lịch sử 12 - ban đó lại để thảo luận, thống nhất.

chuẩn), để kiểm tra mức độ nhận thức của HS GV giao nhiệm

Đại diện nhóm lên trình bày và viết lại dưới dạng sơ đồ

vụ cho HS: “Em hãy tóm tắt nội dung chính của cuộc tiến cho sẵn ở trên bảng.

công chiến lược Đông – Xuân 1953-1954 bằng những câu

ngắn gọn theo gợi ý ở sơ đồ dưới đây” (xem Hình 3).

Sau khi giao nhiệm vụ cho HS, GV dành một khoảng thời

Cuối cùng, GV tổ chức HS đánh giá, tổng kết chính xác

nội dung kiến thức và mức độ nhận thức của từng nhóm HS.

Như vậy, việc vận dụng kĩ thuật “Tóm tắt một câu” kết

gian nhất định để HS suy nghĩ, trả lời rồi yêu cầu HS lên bảng hợp hoạt động nhóm để trao đổi thảo luận, trình bày, báo

viết các câu trả lời theo gợi ý của sơ đồ đã cho trước. Cuối cáo và viết tóm tắt nội dung kiến thức dưới dạng sơ đồ giúp

cùng, GV cho HS nhận xét, đánh giá câu trả lời của HS theo GV thu được thông tin về kiến thức có trên sơ đồ, đồng thời

sơ đồ ở trên bảng. GV đưa ra kết luận cuối cùng cho phần GV quan sát toàn bộ quá trình hoạt động của HS, đánh giá

trình bày của HS.

được kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng trình bày và thái độ

Khi dạy bài 14 “Phong trào cách mạng 1930-1935” (Lịch học tập của HS.

sử 12 - ban chuẩn), GV tổ chức HS thảo luận nhóm qua câu

Vận dụng kĩ thuật “Mảnh ghép” tổ chức kiểm tra, đánh

hỏi sau: Nhiệm vụ chiến lược của cách mạng tư sản dân giá. Thông qua kĩ thuật này, GV kiểm tra được mức độ nhận

quyền được xác định trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của thức của HS, rèn luyện cho HS kĩ năng làm việc nhóm, kích

Đảng Cộng sản Việt Nam và Luận cương chính trị của Đảng thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực, tăng cường tình độc

Cộng sản Đông Dương (tháng 10 -1930) có gì giống và khác lập, trách nhiệm của cá nhân, cũng như việc phát huy các lợi

nhau? (xem Sơ đồ 1).

thế của cá nhân trong mỗi nhóm. Đồng thời, GV vừa quan

64 TẠP CHÍ KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

Chu Thị Mai Hương

Khác nhau

Giống nhau

Ý kiến 1 ..............................

Cương lĩnh

chính trị (2/1930) và

Luận cương chính trị

Ý kiến 2 ..............................

Ý kiến 3 ..............................

Ý kiến 4 ..............................

Ý kiến 2 ..............................

Ý kiến 3 ..............................

Ý kiến 4 ..............................

Sơ đồ 1: Cương lĩnh chính trị (2/1930) và Luận cương chính trị

sát được hoạt động của từng cá nhân trong lớp vừa đánh giá trình bày lại những nội dung kiến thức đã học thông qua sơ

được quá trình hoạt động của các nhóm HS trong quá trình đồ. Như vậy, dựa vào nội dung kiến thức, GV có thể lựa chọn

hợp tác, giải quyết nhiệm vụ đặt ra.

nhiều phương pháp và phương tiện để quan sát. Tuy nhiên,

Ví dụ, khi dạy bài 18 mục III “Chiến dịch Việt Bắc Thu trong thực tế giảng dạy Lịch sử ở trường phổ thông, GV vận

Đông năm 1947 và đẩy mạnh cuộc kháng chiến toàn dân dụng sơ đồ kết hợp kết hợp với phương pháp, kĩ thuật dạy

toàn diện”. Sau khi dạy xong mục 1 “Chiến dịch Việt Bắc học cụ thể để kiểm tra, đánh giá kết quả học của HS trong

Thu Đông năm 1947” (Lịch sử 12 - bản chuẩn), GV giao quá trình học tập bộ môn là biện pháp quan trọng để nâng cao

nhiệm vụ cho HS qua nội dung sau:

chất lượng giáo dục ở phổ thông.

Vòng 1 - Nhóm chuyên gia: Cả lớp chia thành 4 nhóm.

Phương pháp kiểm tra vấn đáp: Phương pháp kiểm tra vấn

Nhóm 1: Phân tích âm mưu của thực dân Pháp trong chiến đáp là phương pháp GV đặt câu hỏi và HS trả lời câu hỏi

dịch Việt Bắc Thu Đông 1947. (hoặc ngược lại) nhằm giúp HS nắm được kiến thức hoặc để

Nhóm 2: Phân tích chủ trương của ta trong chiến dịch Việt kiểm tra mức độ lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kĩ năng và hình

Bắc Thu Đông 1947. thành hành vi, thái độ tích cực của HS trong quá trình học

Nhóm 3: Sử dụng sơ đồ thời gian và các ghi chú để tóm tập. Công cụ để kiểm tra vấn đáp là hệ thống câu hỏi, bài tập

tắt những sự kiện quan trọng trong chiến dịch Việt Bắc Thu kết hợp với sơ đồ kiến thức.

Đông 1947.

Nhóm 4: Những thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của chiến dịch HS nghiên cứu nội dung bài 12, mục II, 1, “Hoạt động của

Việt Bắc thu đông 1947. Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh và một số người Việt Nam

Vận dụng kĩ thuật “Lập hồ sơ nhân vật lịch sử” để tổ chức

Vòng 2 - Nhóm các mảnh ghép: Nhiệm vụ chung của sống ở nước ngoài” (Lịch sử 12 - ban chuẩn), GV hướng dẫn

nhóm: Dựa vào sơ đồ cho sẵn em hãy tường thuật lại chiến HS tìm hiểu về nhân vật lịch sử qua những nội dung sau:

dịch Việt Bắc Thu Đông 1947 (xem Hình 4).

- Tiểu sử Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh.

- Những hoạt động của hai ông từ năm 1919 đến 1925.

- So sánh hình thức, phương pháp đấu tranh của hai ông.

- Những đóng góp của hai ông đối với phong trào cách

mạng ở Việt Nam.

- Đánh giá của em về vai trò của hai ông qua phong trào

cách mạng ở Việt Nam từ năm 1919 đến 1925.

Với những nội dung kiến thức trên, GV xây dựng ba nhóm

câu hỏi để tra nhận thức của HS qua nội dung sơ đồ sau:

Sau khi đưa ra sơ đồ của ba nhóm câu hỏi, GV đưa ra

những gợi ý để tổ chức, hướng dẫn HS trả lời vào những cột

câu hỏi trong sơ đồ.

Ví dụ đối với nhóm câu hỏi 1: Em muốn biết điều gì qua 5

nội dung trên, GV đưa ra các gợi ý như sau:

Tương tự đối với nhóm câu hỏi 2 và nhóm câu hỏi 3 HS có

thể ghi những thắc mắc, mong muốn, yêu cầu để GV giải đáp

hoặc GV hướng dẫn HS tự nghiên cứu và đọc tài liệu nhằm

Hình 4: Sơ đồ chiến trường Việt Bắc năm 1947

Việc vận dụng kĩ thuật dạy học kết hợp với các phương lĩnh hội nội dung kiến thức được nêu ra trong câu hỏi chính.

pháp dạy học khác để kiểm tra, đánh giá bằng sơ đồ giúp Như vậy, qua sơ đồ HS sẽ nắm được các thông tin về nhân

GV thực hiện thao tác quan sát để kiểm tra nhận thức của HS vật lịch sử hiểu được những hoạt động của nhân vật có liên

trong việc lĩnh hội kiến thức và kiểm tra kĩ năng của HS như: quan đến các sự kiện lịch sử trong bài học. Thông qua quá

Kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng tư duy và đặc biệt kĩ năng trình hoạt động, HS sẽ rèn luyện kĩ năng phân tích, đánh giá,

Số 03, tháng 03/2018

NGHIÊN CỨU LÍ LUẬN

Hoạt động của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh từ năm 1919 đến 1925

Em muốn biết điều gì về hai ông?

Em đã học được điều gì về hai ông?

Nếu em là một trong hai ông em sẽ có hoạt

động gì đối với phong trào dân tộc dân chủ

ở Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1925?

Tiểu sử của Phan Bội

Châu, Phan Châu

Trinh

Hoạt động của Phan

Đóng góp của hai

Hoạt động của Phan

Châu Trinh tại Pháp

Hình thức, phương

pháp đấu tranh của

hai ông trong phong

trào Cách mạng ở Việt

Nam

Bội Châu ở Nhật Bản,

Trung Quốc

ông trong phong trào

Cách mạng ở Việt

Nam từ năm 1919

đến năm 1925

Sơ đồ 2: Sơ đồ các nhóm câu hỏi

có cơ hội bộc lộ quan điểm cá nhân về nhân vật lịch sử. Từ Như vậy, việc sử dụng sơ đồ để kiểm tra, đánh giá không chỉ

đó, GV có điều kiện đánh giá trình độ nhận thức, tư tưởng, giúp HS lĩnh hội được kiến thức mà còn giúp HS rèn luyện

tình cảm, thái độ của HS về nhân vật lịch sử để kịp thời điều được kĩ năng phân tích tình huống để giải quyết vấn đề, kĩ

chỉnh, uốn nắn HS.

năng khái quát hóa, kĩ năng trình bày. Đặc biệt giúp HS chủ

Phương pháp phỏng vấn sẽ hiệu quả hơn khi GV vận dụng động, sáng tạo, linh hoạt khi trình bày những ý kiến đóng

kĩ thuật “Tình huống”. Kĩ thuật này được thực hiện khi GV góp cùng những ý kiến cần trao đổi với GV và các bạn tạo ra

cung cấp thông tin dẫn dắt đến tình huống nhằm giúp HS sự tương tác giữa HS với HS, giữa GV với HS và ngược lại

vận dụng kiến thức đã học để xử lí tình huống ngoài thực trong quá trình dạy học.

tế. Tình huống dạy học được vận dụng khi dạy học bài 20,

mục 2 “Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ (1954)” (Lịch

sử 12 - ban chuẩn), GV đưa ra tình huống học tập như sau:

3. Kết luận

Kiểm tra, đánh giá là khâu không tách khỏi quá trình dạy

“Ngày 7/5/1954, chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi, nhiều học. Việc vận dụng sơ đồ hóa kiến thức để kiểm tra, đánh giá

phóng viên nước ngoài đã đến Việt Nam để tìm hiểu vì sao kết quả học tập của HS cần được thực hiện thường xuyên,

Việt Nam có thể giành thắng lợi trước nước Pháp. Nếu em liên tục, linh hoạt qua các khâu của quá trình dạy học. Để

là người được phỏng vấn, em sẽ trả lời như thế nào? (Hãy việc kiểm tra, đánh giá đạt hiệu quả, GV cần thực hiện đúng

viết câu trả lời của em theo gợi ý ở dưới sơ đồ)”. Qua sơ đồ quy trình và vận dụng hợp lí phương pháp, kĩ thuật để kiểm

trên, GV không những cung cấp được kiến thức cơ bản trong tra, đánh giá bằng sơ đồ thông qua các tình huống học tập

nội dung bài học mà còn rèn luyện cho HS kĩ năng tư duy nhằm giúp HS có cơ hội vận dụng kiến thức đã học vào thực

như phân tích, so sánh và đối chiếu qua việc trả lời câu hỏi tiễn cuộc sống. Từ đó, sơ đồ không chỉ là công cụ mà còn là

có trên sơ đồ. Sử dụng phương pháp kiểm tra vấn đáp kết phương pháp kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng

hợp với sơ đồ là phương pháp kiểm tra mang lại hiệu quả lực HS nhằm nâng cao chất lượng dạy học và góp phần làm

cao và phát huy tối đa tính tích cực, chủ động, sáng tạo của phong phú các hình thức kiểm tra, đánh giá HS ở trường

HS trong quá trình dạy học Lịch sử ở trường THPT hiện nay. trung học phổ thông.

Tài liệu tham khảo

[1] Anthony J. Nitko (Author), Susan M. Brookhart (Author), (2015),

Educational Assessment of Students, New Jersey, Publisher by

Pearson.

[2] omas A. Angelo (Author), K. Patricia Cross (Author), (1993),

Classroom Assessment Techniques, San Francisco, Publisher by

Jossey-Bass.

[3] Vũ u ủy, (2005), Bàn về phương pháp kiểm tra đánh giá chất

lượng và một số hình thức kiểm tra, đánh giá, Tạp chí Khoa học, Đại

học Quốc gia Hà Nội, số 3, tr.50-55.

[4] Vũ Nho, (2011), Dạy học và kiểm tra, đánh giá theo chuẩn nào?, Tạp

chí Giáo dục, số 259, tr.34-35.

[5] Lê ị Mỹ Hà, (2010), Quy trình xây dựng đề kiểm tra, đánh giá kết

quả học tập của học sinh phổ thông, Tạp chí Khoa học Giáo dục, số

63, tr.28-32.

[6] Nguyễn ị Bích, (2016), Về kĩ thuật đánh giá quá trình trong dạy

học Lịch sử ở trường trung học phổ thông, Tạp chí Khoa học, số 6,

tr.111-118.

66 TẠP CHÍ KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

Chu Thị Mai Hương

[7] Hoàng anh Tú, (2007), Một số kĩ thuật kiểm tra, đánh giá vận dụng

trong dạy học Lịch sử ở trường trung học phổ thông, Tạp chí Giáo dục,

số 156, tr.28-30.

APPLYING THE KNOWLEDGE-MAPPED METHOD INTO ORGANIZING

THE TESTING AND EVALUATION IN HISTORY TEACHING

AT HIGH SCHOOLS

Chu Thi Mai Huong

Tay Bac University

Quyet Tam, Sơn La city, Son La, Vietnam

Email: chumaihuong[email protected]

Testing and evaluation renewal is important measure to improve the quality

of education. The article introduces the application of the knowledge-mapped method

into organizing the testing and evaluation in History teaching at high schools. Through

methods of theoretical research and investigation, the author developed a process to

use mapping method to test and evaluate. Then, testing and evaluation methods and

techniques by maps and through specific teaching situations were suggested in order to

contribute to improving the subject teaching quality and diversifying forms, methods and

techniques of testing and assessment in general education.

Testing and evaluation; History teaching; mapped method; knowledge mapping;

high schools.

Số 03, tháng 03/2018

6 trang Thùy Anh 16500 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Vận dụng phương pháp sơ đồ hóa kiến thức để tổ chức kiểm tra đánh giá trong dạy học Lịch sử ở trường Trung học Phổ thông", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

van_dung_phuong_phap_so_do_hoa_kien_thuc_de_to_chuc_kiem_tra.pdf