Tình hình nghiên cứu lịch sử văn học phương Tây tại Việt Nam từ năm 1986 đến nay

Download

Tình hình nghiên cứu…

Tình hình nghiên cứu lịch sử văn học phương Tây

tại Việt Nam từ năm 1986 đến nay

Phạm Quỳnh An^(*)

Tóm tắt: Ở Việt Nam, nghiên cứu về lịch sử văn học phương Tây, các nhà nghiên cứu đã

tổng kết theo các giai đoạn chủ yếu sau: văn học cổ đại Hy Lạp, văn học thời Phục hưng,

văn học phương Tây thế kỷ XVII, văn học phương Tây thế kỷ XVIII, văn học phương Tây

thế kỷ XIX, văn học phương Tây từ thế kỷ XX đến đầu thế kỷ XXI. Mỗi một giai đoạn đều

có những đặc điểm riêng và để lại những dấu ấn nhất định. Nhìn chung, so với trước Đổi

mới, việc nghiên cứu lịch sử văn học phương Tây ở Việt Nam đã trở nên phong phú, đa

dạng hơn rất nhiều, cùng với đó là những cách nhìn mới mẻ, khách quan hơn. Bài viết

trình bày tình hình nghiên cứu lịch sử văn học phương Tây tại Việt Nam từ năm 1986 đến

nay.

Từ khóa: Văn học phương Tây, Lịch sử văn học, Hy Lạp cổ đại, Phục hưng, Nghiên cứu

văn học

Abstract: Vietnamese researchers have summarized the history of Western literature into

major periods including Ancient Greek, the Renaissance, the 17^thcentury, the 18^thcentury,

the 19^thcentury and the 20^thcentury to the beginning of the 21^stcentury. Each period has

deﬁning traits and values. In general, compared with before Doi Moi, the study of the

history of Western literature in Vietnam has achieved great diversity and abundance,

accompanied by newer and more objective viewpoints. The paper presents the study of

the Western literature history in Vietnam from 1986 to present.

Keywords: Western Literature, Literature History, Ancient Greek, the Renaissance,

Literature Studies

1. Mở đầu ¹

ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của văn

Văn học phương Tây là một nền văn học thế giới nói chung và các nền văn học

học lớn - văn học của những nước ở hai ở khu vực nói riêng. Tại Việt Nam, từ sau

bên bờ Đại Tây Dương, có nền kinh tế phát năm 1986, văn học phương Tây được tìm

triển, chủ yếu là Tây Âu và Bắc Mỹ - có hiểu, nghiên cứu nhiều và được xuất bản,

in ấn hàng loạt. Ở các góc độ khác nhau,

cách tiếp cận của các học giả cũng như các

^(*)ThS., Viện Thông tin Khoa học xã hội, Viện Hàn

điểm nhìn được triển khai sâu sắc, toàn

lâm Khoa học xã hội Việt Nam;

diện hơn. Trong khuôn khổ bài viết, chúng

Email: [email protected]

Thông tin Khoa học xã hội, số 11.2019

tôi tìm hiểu tình hình nghiên cứu văn học Lạp đến thế kỷ XVIII: Dành cho học viên

phương Tây ở Việt Nam giai đoạn từ năm ngành Ngữ văn hệ đào tại tại chức và từ xa

1986 đến nay dựa trên nguồn tài liệu khảo của trường Đại học Sư phạm (2007), Giáo

cứu tại Thư viện Khoa học xã hội.

2. Tình hình nghiên cứu lịch sử văn học Lê Nguyên Cẩn, Nguyễn Linh Chi (Nxb.

phương Tây Giáo dục, 2012)... Ngoài ra, còn có một

trình văn học phương Tây của Lê Huy Bắc,

Trước đây, do điều kiện lịch sử ở Việt số công trình khái quát về một số nền văn

Nam, văn học phương Tây thường được học lớn của phương Tây như: Tiếp cận văn

nhìn nhận một cách phiến diện, tiêu cực. học Pháp của Liễu Trương (Nxb. Văn học,

Việc này một phần là do bị ảnh hưởng 2007), Tiểu thuyết phương Tây thế kỷ XVIII

của chủ nghĩa giáo điều Liên Xô; văn học và Tiểu thuyết phương Tây thế kỷ XIX của

phương Tây cùng các trào lưu tiên tiến bị Lê Nguyên Cẩn (Nxb. Đại học Quốc gia

xem nhẹ, bị coi là những hiện tượng văn Hà Nội, 2014); Văn học Âu - Mỹ thế kỷ XX

nghệ tư sản “suy đồi”, “phản động”. Sau do Lê Huy Bắc chủ biên (Nxb. Đại học Sư

đó, “hạn chế về nhận thức trên đây chỉ phạm, 2011), Văn học thế giới thế kỷ XX

được khắc phục một cách cơ bản sau ngày của Đỗ Xuân Hà (Nxb. Đại học Quốc gia

đất nước tiến hành công cuộc đổi mới” Hà Nội, 2006),... Ở các tác phẩm mang tính

(Nguyễn Văn Dân, 2013: 15). Các nhà khái quát này, các tác giả đã có những phân

nghiên cứu đã có cái nhìn cởi mở, đa chiều tích, nhìn nhận về lịch sử văn học ở một

về văn học phương Tây, từ đó, một loạt sách mức độ nhất định thông qua việc tổng kết

và bài viết, trong đó có các công trình giới thành tựu của một vấn đề, một thể loại, một

thiệu về lịch sử văn học phương Tây, được giai đoạn lịch sử trong văn học phương Tây,

xuất bản. Theo Phùng Văn Tửu (2017), từ trong đó chủ yếu là các giai đoạn lớn sau:

sau năm 1975, đặc biệt là sau năm 1986, sự

ra đời của một loạt công trình nghiên cứu

2.1. Văn học cổ đại Hy Lạp

Các nhà nghiên cứu như Lương Duy

về lịch sử văn học phương Tây, như bộ ba Trung, Nguyễn Thi Hoàng, Nguyễn Văn

tác phẩm Văn học phương Tây do Lương Chính, Đặng Anh Đào... đã khái quát bối

Duy Trung, Nguyễn Đức Nam chủ biên (3 cảnh xã hội, lịch sử cùng những thành tựu

tập, Nxb. Giáo dục, 1980, 1986, 1992), cho của nền văn học cổ đại Hy Lạp trong một

thấy giới nghiên cứu đã chú ý đến bộ phận số công trình văn học sử như: Văn học

văn học Anh - Mỹ là mảng hầu như vắng phương Tây do Lương Duy Trung chủ

bóng trong đầu những năm 60 của thế kỷ biên (T.1, Nxb. Giáo dục, 1990), Văn học

XX. Ông cho rằng, lúc này việc tiếp nhận phương Tây của nhiều tác giả (Nxb. Giáo

văn học nước ngoài “chuyển qua một giai dục, 1992),... Các tác giả đều nhận định

đoạn mới hết sức phong phú nhưng cũng rằng, nền văn hóa và văn học cổ đại Hy

rất phức tạp, đặt ra nhiều vấn đề phải suy Lạp chiếm một vị trí đặc biệt trong lịch

nghĩ” (Phùng Văn Tửu, 2017: 158).

sử phát triển của nền văn minh tinh thần

Có thể thấy sau năm 1986, nghiên cứu phương Tây. “Nền văn hóa, văn học đó đã

về lịch sử văn học phương Tây có một số mở đường cho sử học, triết học, thần thoại,

công trình như: Văn học phương Tây của anh hùng ca, kịch, thơ, văn hùng biện và cả

nhiều tác giả (Nxb. Giáo dục, 2003), Giáo kiến trúc, điêu khắc, họa, nhạc... ở phương

trình văn học phương Tây từ cổ đại Hy Tây” (Nhiều tác giả, 2003: 9). Nền văn

Tình hình nghiên cứu…

minh Cret-Myxen (Crete-Mycenae) phát trong thời kỳ cổ điển của nó”, với những

triển rực rỡ vào khoảng từ năm 2500 đến tên tuổi lẫy lừng như Eschyle, Sophocle,

1700 TCN., là cơ sở phát triển của văn học Euripide (Nhiều tác giả, 2003: 75).

nghệ thuật Hy Lạp cổ đại. Sự suy tàn của

nó cùng những cuộc thiên di cuối cùng của

2.2. Văn học thời Phục hưng

Văn học Phục hưng được tính từ thế

người Đôrien (Doriens) vào bán đảo Hy kỷ XIV đến thế kỷ XVI, là thời kỳ quá độ

Lạp đã chấm dứt, người Hy Lạp bắt tay vào từ chủ nghĩa phong kiến lên chủ nghĩa tư

xây dựng đất nước. Nhà nước chiếm hữu bản ở châu Âu. Thời kỳ này ở châu Âu có

nô lệ hình thành. Theo các tác giả trong cả một phong trào tìm kiếm những di tích

cuốn Văn học phương Tây (2003), “chính của hai nền văn hóa cổ đại Hy Lạp, La Mã

trên cơ sở xã hội này sẽ nảy sinh và phát và khôi phục lại hai nền văn hóa, văn minh

triển một nền văn học nghệ thuật vô cùng này. Trong các công trình văn học sử như

phong phú và rực rỡ”. Sự phát triển của nhà Văn học phương Tây do Lương Duy Trung

nước chủ nô Aten mang tính chất điển hình chủ biên (Nxb. Giáo dục, 1990) hay Văn

của chế độ nô lệ cổ đại Hy Lạp, trên cơ sở học phương Tây của nhiều tác giả (Nxb.

đó “đã hình thành và phát triển một nền văn Giáo dục, 2003), các tác giả cho rằng

nghệ vô cùng phong phú, đẹp đẽ, thể hiện người phương Tây lúc bấy giờ, trong lúc

lý tưởng thẩm mỹ của thời đại dân chủ chủ khai quật các di tích còn sót lại, đã phát

nô” (Nhiều tác giả, 2003: 11).

hiện và kinh ngạc trước truyền thống văn

Các nhà nghiên cứu chia lịch sử văn học hóa của Hy Lạp và La Mã cổ đại, đó là sự

Hy Lạp thành ba thời kỳ lớn: (i) thời kỳ tối trân trọng, đề cao con người, truyền thống

cổ (bắt đầu từ khi có những bút tích văn học đấu tranh cho tự do của con người. Điều

đầu tiên đến thế kỷ V TCN.); (ii) thời kỳ cổ đó khác hẳn với thái độ coi rẻ, miệt thị con

điển (từ chiến tranh Ba Tư - Hy Lạp đến thế người và nền chuyên chính, độc tài của

kỷ III TCN.); (iii) thời kỳ chủ nghĩa Hêlen chế độ phong kiến và của Giáo hội thời kỳ

(từ thế kỷ III đến thế kỷ I TCN.). Văn học Trung cổ.

Hy Lạp cổ đại nổi bật lên những tên tuổi

Tinh thần phục dựng lại truyền thống

của các nhà thơ sáng tác trường ca, mà tiêu văn hóa cổ đại là một bước ngoặt diễn ra

biểu nhất là Homère. Ngoài ra, còn có thể trong mọi lĩnh vực, làm biến đổi sâu sắc

loại tự sự và giáo huấn ca của Hésiode. Thơ đời sống vật chất và tinh thần của xã hội

trữ tình phát triển với tên tuổi của Tiêctê, phương Tây. Các trung tâm kinh tế và trung

Minnecmơ, Panhđa, Xaphô...

tâm văn hóa mới xuất hiện, do đó, việc

Thần thoại Hy Lạp được coi là thể loại buôn bán được mở rộng, các nghiệp đoàn

“phong phú, đẹp đẽ và được các học giả thương mại ra đời, các ngân hàng lần lượt

xếp vào hàng những thần thoại hay nhất được xây dựng... Phong trào nông dân rầm

thế giới” (Lương Duy Trung, 1990: 20). rộ khắp nơi. Thời đại này còn được đánh

Hài kịch cổ đại Hy Lạp cũng rất phát triển dấu bằng một phong trào cải cách tôn giáo

với tên tuổi của Magnès, Crotinos, Cratès, rộng lớn, sôi động. Chính trong bối cảnh

Aristophane... Ngoài ra, thể loại văn hùng đó, theo nhận định của các nhà nghiên cứu,

biện, ngụ ngôn cũng phát triển. Bên cạnh “văn học nghệ thuật Phục hưng đã nở hoa

đó, bi kịch Hy Lạp cũng “là một thành tựu kết quả, một mùa hoa quả tốt đẹp hiếm có”

quan trọng bậc nhất của nền văn học Hy Lạp (Nhiều tác giả, 2003: 124).

Thông tin Khoa học xã hội, số 11.2019

Theo các nhà nghiên cứu, những biến đó là: có những thành tựu vẻ vang thể hiện

động to lớn đó đã góp phần tạo nên nhiều ở những tác gia và tác phẩm lớn trên nhiều

luồng tư tưởng, nhiều học thuyết chi phối lĩnh vực thuộc nhiều thể loại sáng tác; có

đời sống tinh thần và văn hóa thời đại, chẳng quan điểm mỹ học tiến bộ, tư tưởng chống

hạn như chủ nghĩa nhân văn. Chủ nghĩa này phong kiến, tôn giáo và những thói tật tư

trân trọng và đề cao con người, tác phẩm sản; có ảnh hưởng rộng rãi và gây dư luận

của nó hướng tới ca ngợi con người, ca tụng xã hội sâu sắc; thúc đẩy sự phát triển tốt

việc đấu tranh chống cái ác và sự bất công đẹp của văn học Pháp; quá thiên về lý trí,

xã hội. Theo các nhà nghiên cứu, mặc dù có coi nhẹ vai trò của quần chúng lao động...

những hạn chế, nhưng chủ nghĩa nhân văn

Có thể thấy, văn học phương Tây thế kỷ

thời Phục hưng vẫn là một cống hiến lớn đối XVII mà đại diện tiêu biểu là văn học Pháp

với lịch sử tư tưởng con người, và “chính đã có những thành tựu đáng kể, trong đó

trào lưu tư tưởng tiến bộ này đã đem lại sức chủ nghĩa cổ điển đóng vai trò quan trọng.

sống mới cho văn học nghệ thuật Phục hưng Cho đến nay, chủ nghĩa cổ điển Pháp “vẫn

khiến cho con người khi tiếp xúc với nó cảm là đầu đề của những cuộc tranh cãi sôi nổi

thấy mình như được ‘tái sinh’, được ‘sống trong lĩnh vực nghiên cứu, lý luận” (Nhiều

lại’” (Nhiều tác giả, 2003: 128).

tác giả, 2003: 239).

2.3. Văn học phương Tây thế kỷ XVII

Văn học Pháp thế kỷ XVII với vị trí,

2.4. Văn học phương Tây thế kỷ XVIII

Các nhà nghiên cứu cho rằng, đây là

tính chất và những thành tựu của nó đã thế kỷ đánh dấu bước chuyển mình quan

được coi là đại diện cho văn học phương trọng trong quá trình phát triển của các

Tây thế kỷ này. Bởi vậy mà trong công nước phương Tây, được mệnh danh là thế

trình Văn học phương Tây (Nhiều tác giả, kỷ Ánh sáng, mà văn học trước kia chưa

2003), sau phần viết về văn học Phục hưng từng có một thời kỳ nào sôi động như trong

và trước phần viết về văn học phương Tây thế kỷ này.

thế kỷ XVIII, không có phần viết về văn

Tuy tính chất mỗi nước khác nhau,

học phương Tây nói chung thế kỷ XVII mà nhưng nhìn chung phương Tây thế kỷ

thay vào đó là văn học Pháp. Các tác giả XVIII vẫn mang một nét nổi bật chung,

đã đánh giá cao vai trò của văn học và chủ đó là thời kỳ diễn ra cuộc đấu tranh quyết

nghĩa cổ điển Pháp trong tiến trình văn học liệt chống phong kiến. Các nhà văn tiến bộ

phương Tây và thế giới.

cùng các triết gia, các nhà hoạt động xã hội

Các nhà nghiên cứu chỉ ra ba dòng văn ở hầu khắp các nước đã dấy lên một phong

học thời kỳ này, đó là văn học kiểu cách, trào mạnh mẽ đề cao lý trí, dùng ánh sáng

văn học hiện thực dung tục và văn học cổ của lý trí để xua tan bóng tối, soi tỏ chân lý,

điển chủ nghĩa. Trong đó, dòng văn học giải phóng tư tưởng cho mọi người. Thuật

chính thống của văn học Pháp thế kỷ XVII ngữ Ánh sáng xuất hiện từ đó.

là dòng văn học cổ điển chủ nghĩa: “nói

Theo Lê Nguyên Cẩn (2014a), thế kỷ

đến thành tựu lớn của văn học Pháp thế kỷ XVIII gắn với cuộc đại cách mạng Pháp

XVII, chủ yếu là nói đến dòng văn học cổ năm 1789 và mở ra thời kỳ công nghiệp

điển chủ nghĩa” (Nhiều tác giả, 2003: 246). hóa đi liền với cơ khí hóa và điện khí hóa,

Bên cạnh đó, các tác giả cũng nêu rõ những có vai trò lịch sử quan trọng không chỉ với

cống hiến và hạn chế của chủ nghĩa cổ điển, châu Âu mà đối với cả nhân loại như một

Tình hình nghiên cứu…

làn sóng mới trong lịch sử nhân loại. Thế sử, gắn liền với các yêu cầu khách quan của

kỷ XVIII là “con người dùng đầu để đứng”, thời đại. Một đặc điểm nổi bật của thời đại,

thế kỷ lý trí được đề cao, thế kỷ của những đó là “tính chất ngây thơ” của nó, rằng đây

cuộc đấu tranh chống thần quyền và quân là thời đại của những con người ngây thơ và

quyền quyết liệt để dẫn tới ngôi vị thống giản dị… “Những con người đó cũng chính

soái của khoa học kỹ thuật ở thế kỷ XIX. là độc giả của thời đại mà ‘với bản tính tự

“Tất cả tạo ra sức sống mãnh liệt, sôi nổi nhiên của họ, họ chỉ biết nói sự thật’, những

và được phản ánh trong các tác phẩm văn con người đó đòi hỏi các truyện kể ‘cũng

chương hai thế kỷ này, đặc biệt qua các tiểu phải là những truyện kể về sự thật’” (Lê

thuyết” (Lê Nguyên Cẩn, 2014a: 7). Ông Nguyên Cẩn, 2014a: 33).

cho rằng, văn học phương Tây thế kỷ XVIII

Nhìn chung, văn học phương Tây thế

được giới hạn giữa hai thời đại văn chương kỷ XVIII là một giai đoạn phát triển rực rỡ,

lớn: phía trước, trong thời kỳ đã qua, là chủ vượt bậc, trong đó văn học các nước đều có

nghĩa cổ điển và phía sau, nơi thời đại sắp những thành tựu và dấu ấn riêng của mình.

đến, là chủ nghĩa lãng mạn. Như vậy, đây

cũng là một thời kỳ phức tạp của sự đa dạng

về văn chương.

2.5. Văn học phương Tây thế kỷ XIX

Các nhà nghiên cứu cho rằng thế kỷ

XIX là một thời kỳ nhiều biến động của

Các tác giả trong công trình Văn học phương Tây. Theo Lê Nguyên Cẩn (2014a:

phương Tây (2003) thì cho rằng, văn học 7), “thế kỷ XIX là thế kỷ của những biến

phương Tây thời kỳ này mang những nét đổi lớn lao” với các cuộc đấu tranh giai

cơ bản chung, nhưng do tình hình phát triển cấp công nhân, sự xuất hiện của những lý

riêng ở từng nơi nên văn học mỗi nước lại thuyết khoa học và tư tưởng lớn của thời

có những màu sắc riêng biệt. Do đó, các đại như chủ nghĩa khoa học của K. Max

tác giả tập trung phân tích tình hình xã hội và F. Engels, tiến hóa luận của Darwin…

và đặc điểm văn học của một số nước khác Ông cho rằng, cuộc cách mạng tư sản Pháp

nhau (Anh, Pháp, Đức), qua đó tổng kết các năm 1789 mở ra thế kỷ XIX, mở ra một

thành tựu văn học các nước này: văn học kỷ nguyên mới trong lịch sử phát triển của

Anh xuất hiện các tên tuổi như Richardson, nhân loại - kỷ nguyên phát triển tư bản chủ

H. Fielding, T.B. Smollett, R. Sheridan…; nghĩa trên phạm vi toàn cầu. Cuộc cách

văn học Pháp với các kịch gia A.R. Lesage, mạng này còn là tiếng sét kinh hoàng làm

Marivaux, Nivelle de La Chaussée, chấn động châu Âu phong kiến, xé tan đám

Beaumarchais, với các tiểu thuyết gia như mây mù ảm đạm bao phủ châu Âu phong

Marivaux, Prévost…; văn học Đức với kiến. Còn Nguyễn Văn Dân (2013) nhận

Gottsched, Lessing, Herder, Klinger, Sile… định, giai đoạn đầu của thế kỷ XIX được

Một trong những thành tựu nổi bật biết đến như là một thời kỳ thống nhất cao

nhất trong văn học phương Tây thời đại độ của tinh thần và văn hóa. Đến nửa đầu

này chính là tiểu thuyết. Theo Lê Nguyên thế kỷ XIX, tư tưởng “tự do, bình đẳng,

Cẩn (2014a), việc sử dụng phổ biến ngôi bác ái” của cuộc Cách mạng Pháp đã được

thứ nhất trong trần thuật ở các tác phẩm văn đông đảo giới trí thức và nhân dân lao động

học thời kỳ này nói chung và tiểu thuyết hưởng ứng, làm thành một mặt trận thống

nói riêng không phải là một sự sử dụng tùy nhất rộng lớn. Sự thống nhất đó đã dẫn đến

hứng hay ngẫu nhiên mà nó mang tính lịch các cuộc cách mạng tư sản năm 1848 diễn

Thông tin Khoa học xã hội, số 11.2019

ra rộng khắp trên đất châu Âu. Trong những Phùng Văn Tửu trong cuốn Cách tân nghệ

cuộc cách mạng lần này, văn hóa, văn nghệ thuật văn học phương Tây (Nxb. Khoa

trở thành một trong những lực lượng đi đầu. học xã hội, 2017) cũng bàn nhiều về kịch

Văn học phương Tây thế kỷ XIX bao phương Tây thế kỷ XIX, XX.

gồm nhiều khuynh hướng, nhiều trào lưu

Trong một số công trình nghiên cứu

với nhiều tác giả nổi tiếng thế giới, trong đó văn học sử phương Tây, các nhà nghiên

hai trào lưu văn học chủ yếu là chủ nghĩa cứu mới chỉ giới thiệu các tác gia, tác phẩm

lãng mạn và chủ nghĩa hiện thực phê phán, lớn trong giai đoạn này, như cuốn Văn học

hình thành hầu hết ở các nước phương Tây. phương Tây: Thế kỷ XX do Phùng Văn Tửu

Theo các nhà nghiên cứu, “văn học các chủ biên (T.3, Nxb. Giáo dục, 1992) hay

nước đều có đặc điểm chung và những sắc trong cuốn Văn học phương Tây của nhiều

thái riêng do hoàn cảnh đấu tranh xã hội, tác giả (Nxb. Giáo dục, 2003), trong phần

ảnh hưởng của các hệ tư tưởng và sự kế trình bày về văn học thế kỷ XX, các tác giả

thừa truyền thống văn nghệ dân tộc của mỗi chỉ đề cập đến một số gương mặt nhà văn

nước quy định” (Nhiều tác giả, 2003: 403), tiêu biểu đại diện cho văn học thế kỷ này, là

do đó, trong một số công trình, các tác giả Bernard Shaw, Franz Kafka, Bertolt Brecht,

đã giới thiệu nền văn học của một số nước Ernest Hemingway, Albert Camus, Samuel

riêng lẻ, như: Pháp với các đại diện như Beckett, Eugène Ionesco và Louis Aragon.

Chateaubriand, Lamartine, A. de Vigny, Qua đó cũng có thể hình dung được diện

V. Hugo, George Sand, Stendhal, Prosper mạo của văn học phương Tây thế kỷ XX,

Mérimée, G. Flaubert, Guy de Maupassant, bởi những đóng góp to lớn, mang tính đột

A. Rimbaud, Émile Zola…; văn học Đức phá của các nhà văn này. Tuy nhiên có thể

với Henrich Heine, Friedrich Hebbel…; thấy trong nhiều cuốn văn học sử, phần

văn học Anh với Walter Scott, George G. khái quát về văn học phương Tây giai đoạn

Byron, Percy Shelley, Charles Dickens, W. này vẫn còn là một khoảng trống.

Thackeray,...; văn học Mỹ với Washington

Ngoài ra, thế kỷ XX ở phương Tây cũng

Irving, Fenimore Cooper, N. Hawthorne, là thế kỷ của các trào lưu văn học hiện đại,

Herman Melville, W. Howells, Walter nên ngoài các cuốn văn học sử kể trên thì

Whitman, Mark Twain…

2.6. Văn học phương Tây từ thế kỷ XX tựu về mặt lý luận của văn học phương Tây

đến đầu thế kỷ XXI giai đoạn này, như cuốn Mười trường phái

cũng có một số công trình tổng kết thành

Ngoài các công trình văn học sử đã lý luận phê bình văn học phương Tây đương

nêu của Lương Duy Trung, Lê Nguyên đại của Phương Lựu (Nxb. Giáo dục, 1999),

Cẩn, Đặng Anh Đào... đã trình bày từng Đổi mới nghệ thuật tiểu thuyết phương Tây

giai đoạn cụ thể của văn học phương Tây hiện đại của Đặng Anh Đào (Nxb. Đại học

từ thời Hy Lạp cổ đại cho đến nay, còn có Quốc gia Hà Nội, 2001), Diện mạo phê

một số công trình khác bàn riêng về lịch sử bình văn học phương Tây thế kỷ XX của

văn học phương Tây thế kỷ XX, ví dụ như Lê Nguyên Cẩn (Nxb. Đại học Sư phạm,

Văn học thế giới thế kỷ XX của Đỗ Xuân 2018)... Các cuốn sách này đã cố gắng mô

Hà (Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, 2006), tả “gương mặt lý luận phê bình phương Tây

Văn học Âu - Mỹ thế kỷ XX do Lê Huy Bắc trong thế kỷ này” (Phương Lựu, 1999: 4),

chủ biên (Nxb. Đại học Sư phạm, 2011)… tuy chưa đầy đủ. Các nhà nghiên cứu cho

Tình hình nghiên cứu…

rằng, thế kỷ XX là một thời đại “bùng nổ 2. Phan Quý Bích (2005), “Lý thuyết

tri thức”, các ngành khoa học đều phát triển

siêu tốc, sức sản xuất cao hơn cả 19 thế kỷ

phương Tây và chúng ta”, Nghiên cứu

Văn học, số 8.

trước cộng lại…, đồng thời cũng có những 3. Lê Nguyên Cẩn (2014a), Tiểu tuyết

biến động xã hội lớn lao như Cách mạng

tháng Mười thành công, hai cuộc chiến

phương Tây thế kỷ XVIII, Nxb. Đại học

Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

tranh thế giới tàn khốc, hệ thống thuộc địa 4. Lê Nguyên Cẩn (2014b), Tiểu tuyết

tan rã… Từ đó, những quan niệm về vũ trụ

và nhân sinh đến phương thức sống của con

phương Tây thế kỷ XIX, Nxb. Đại học

Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

người, nhất là ở phương Tây, đều thay đổi 5. Lê Nguyên Cẩn (2018), Diện mạo phê

sâu sắc. Phương Lựu (2001) cho rằng, nền lý

luận phê bình phương Tây vốn đã có truyền

bình văn học phương Tây thế kỷ XX,

Nxb. Đại học Sư phạm, Hà Nội.

thống phong phú đến thế kỷ này trở nên diễn 6. Nguyễn Văn Dân (2013), Chủ nghĩa

biến phức tạp với 3 đặc điểm: một nền lý

luận phê bình đổi mới triệt để; một nền lý

hiện đại trong văn học nghệ thuật, Nxb.

Khoa học xã hội, Hà Nội.

luận phê bình phong phú đa dạng; một nền 7. Đỗ Xuân Hà (2006), Văn học thế giới

lý luận phê bình phát triển không ngừng…

thế kỷ XX, Nxb. Đại học Quốc gia Hà

3. Kết luận

Nội, Hà Nội.

Từ sau năm 1986, việc nghiên cứu văn 8. Phương Lựu (1999), Mười trường phái

học phương Tây nói chung và nghiên cứu

văn học sử phương Tây nói riêng tại Việt

lý luận phê bình văn học phương Tây

đương đại, Nxb. Giáo dục, Hà Nội.

Nam đã mở ra một giai đoạn mới, cởi mở, 9. Phương Lựu (2001), Lý luận phê

phong phú, đa dạng hơn rất nhiều so với giai

đoạn trước. Tiếp thu những thành tựu văn

bình văn học phương Tây thế kỷ XX,

Nxb. Văn học, Hà Nội.

học phương Tây, văn học Việt Nam cũng 10. Nhiều tác giả (1992), Văn học phương

từng bước phát triển, hội nhập vào văn học Tây, Nxb. Giáo dục, Hà Nội.

khu vực và thế giới. Bởi giống như nhiều 11. Nhiều tác giả (2003), Văn học phương

nền văn học khác, Việt Nam “trong xu thế Tây, Nxb. Giáo dục, Hà Nội.

toàn cầu hóa về kinh tế hiện nay, do đầu tàu 12. Lương Duy Trung (chủ biên, 1990),

là phương Tây, nền văn minh, văn hóa của

các dân tộc ngoài phương Tây không thể

Văn học phương Tây, tập 1, Nxb. Giáo

dục, Hà Nội.

cứ là những toa tàu khép kín, không thẩm 13. Liễu Trương (2007), Tiếp cận văn học

thấu, không giao lưu với phương Tây”

(Phan Quý Bích, 2005: 3) 

Pháp, Nxb. Văn học, Hà Nội.

14. Phùng Văn Tửu (chủ biên, 1992), Văn

học phương Tây: Thế kỷ XX, tập 3, Nxb.

Giáo dục, Hà Nội.

Tài liệu tham khảo

1. Lê Huy Bắc (chủ biên, 2011), Văn học 15. Phùng Văn Tửu (2017), Cách tân nghệ

Âu - Mỹ thế kỷ XX, Nxb. Đại học Sư

thuật văn học phương Tây, Nxb. Khoa

phạm, Hà Nội.

học xã hội, Hà Nội.

7 trang Thùy Anh 16620 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Tình hình nghiên cứu lịch sử văn học phương Tây tại Việt Nam từ năm 1986 đến nay", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

tinh_hinh_nghien_cuu_lich_su_van_hoc_phuong_tay_tai_viet_nam.pdf