Tài liệu Máy thu thanh điều biên
II. 7. M¹ch ®iÒu chØnh ©m l-îng ©m s¾c:
1. M¹ch ©m l-îng ©m s¾c kiÒu ®¬n gi¶n:
C1
CHR
C3
C4
+
C5
+
+
OutR
OutL
R6
VR3
VR2
VR1
C2
C6
CHL
+
VR4
Ec
2. M¹ch ©m l-îng ©m s¾c kiÓu Baxadal
C6
C7
C1
VR1
R1
R2
Out
+
+
+
C2
C3
R3
C5
+
Q1
C4
VR2
3. M¹ch läc tÝch cùc dïng transistor
Ec1
Ec
R7
C5
+
R6
Out
R2
C3
+
R1
C2
R4
Q2
C1
C4
In
Q1
R5
+
R8
C8
R3
Ec2
Ec3
R9
R20
R23
R14
Q4
R17
Q5
VR2
VR4
C7
C6
VR3
C13 C14
C9 C10
C11 C12
C15 C16
Q3
R10
Q6
VR5
VR1
Q7
R19
R13
R16
R22
R11
R18
R12
R15
R21
60khz
250khz
1khz
10khz
3,5khz
M¹ch läc tÝch cùc dïng tzt dùa trªn nguyªn t¾c biÕn ®æi trë kh¸ng theo
tÇn sè ë m¹ch ph¶n håi.
II. 8. M¹ch b¶o vÖ qu¸ t¶i:
Trong amply viÖc b¶o vÖ c¸c transitor c«ng suÊt ë tÇng cuèi vµ loa lµ
cùc kú quan träng bëi v× chóng ho¹t ®éng ë dßng lín vµ gi¸ thµnh cao.
M¹ch ®iÖn:
II.9. M¹ch b¶o vÖ loa:
II.10. m¹ch cung cÊp nguån trong amply
M¹ch cung cÊp nguån trong amply rÊt quan träng yªu cÇu ph¶i ®ñ
dßng, ®é gîn sãng nhá vµ æn ®Þnh.
TÇng tiÕn khuÕch ®¹i vµ c¸c m¹ch ®iÒu chØnh th-êng ®-îc cÊp nguån
cã æn ¸p cã thÓ lµ nguån ®¬n hoÆc nguån ®èi xøng kho¶ng 9 ®Õn 42V.
TÇng c«ng suÊt lµm viÖc víi dßng lín do ®ã ®-îc cÊp nguån trùc tiÕp.
Ch-¬ng III: M¸y thu thanh ®iÒu biªn
III.1. Kh¸i niÖm m¸y thu thanh ®iÒu tÇn
1. Ph©n lo¹i m¸y thu thanh:
- Dùa vµo ®Æc ®iÓm cÊu t¹o ng-êi ta chia ra lµm 2 lo¹i m¸y thu thanh:
+ M¸y thu thanh khuÕch ®¹i th¼ng.
+ M¸y thu thanh ®æi tÇn
2. C¸c chØ tiªu kü thuËt chÝnh trong m¸y thu thanh:
- §é nh¹y: lÇ kh¶ n¨ng thu ®-îc tÝn hiÖu nhá nhÊt c¶m øng trªn antena mµ
m¸y thu vÉn lµm viÖc b×nh th-êng. §é nhËy ®-îc tÝnh b»ng søc ®iÖn ®éng
EA (mV, V)
§é nhËy cµng nhá th× chÊt l-îng m¸y thu cµng cao. M¸y thu d©n dông
cã ®é nhËy EA kho¶ng 50V 150V.
- §é chän läc: lµ kh¶ n¨ng chän tÝn hiÖu cÇn thu vµ lo¹i trõ tÝn hiÖu kh«ng
cÇn thu vµ can nhiÔu .
- §é mÐo: Ph¶n ¸nh møc kh¸c nhau gi÷a tÝn hiÖu ®iÒu chÕ do m¸y thu phôc
håi vµ tÝn hiÖu ®iÒu chÕ bªn m¸y ph¸t.
- Ph¹m vi tÇn sè c«ng t¸c: Lµ kho¶ng tÇn sè mµ m¸y thu cã thÓ thu ®-îc
víi c¸c ®iÒu kiÖn, c¸c chØ tiªu trªn ®¶m b¶o. D¶i tÇn c«ng t¸c cña m¸y thu
kh¸ réng do ®ã ®Ó ®¶m b¶o ®ång ®Òu c¸c chØ tiªu ë mäi tÇn sè ng-êi ta
chia ra thµnh nhiÒu b¨ng sãng:
+ B¨ng sãng dµi LW tõ 100khz 400khz
+ B¨ng sãng trung MW tõ 520khz 1600khz
+ B¨ng sãng ng¾n SW SW1 tõ 4Mhz 8Mhz
SW2 tõ 8Mhz 16Mhz
SW3 tõ 16Mhz 24Mhz
+ C«ng suÊt ra: lµ c«ng suÊt tÝn hiÖu ©m thanh cÊp cho thiÕt bÞ cuèi. (loa)
III. 2. M¸y thu thanh khuÕch ®¹i th¼ng:
1. Kh¸i niÖm:
2. S¬ ®å khèi:
M¹ch
vµo
K§ RF
DET
K§ AF
loa
Nguån
Nguyªn lý: tÝn hiÖu cao tÇn ®-îc c¶m øng vµo antena ®i tíi m¹ch vµo.
+ M¹ch vµo: cã nhiÖm vô chän tÝn hiÖu cÇn thu vµ lo¹i trõ c¸c tÝn hiÖu
kh¸c b»ng c¸ch ®iÒu chØnh khung céng h-ëng víi tÇn sè f0.
+ TÇng khuÕch ®¹i RF: cã nhiÖm vô khuÕch ®¹i tÝn hiÖu ®ñ lín tr-íc
khi ®-a vµo m¹ch t¸ch sãng tÇng nµy ph¶i lµm viÖc víi c¶ b¨ng sãng réng do
®ã transitor ph¶i chän lo¹i lµm viÖc ë tÇn sè cao (®iÖn dung ký sinh nhá)
®ång thêi ph¶i cã hÖ sè khuÕch ®¹i tÜnh lín.
TÝn hiÖu ®-îc ®-a tíi m¹ch t¸ch sãng biªn ®é (cã thÓ dïng diode hoÆc
TZT)
3. S¬ ®å nguyªn lý:
+ L1C1 lµm thµnh khung céng h-ëng ssong song ®Ó chän ®µi (m¹ch
vµo)
1
f0
2 L1C1
L1 quÊn 60 vßng ®Õn 70 vßng d©y 0,07.7 sîi quÊn trªn thanh
ferit 10mm, dµi 10cm. §©y lµ m¹ch céng h-ëng song song do ®ã t¹i
f0 n¨ng l-îng ghÐp sang L2 lµ lín nhÊt.
L2 quÊn kho¶ng 6 ®Õn 7 vßng.
+ C2 nèi mass L2 vÒ AC,
+ D1 diode t¸ch sãng,
+ C3 dÉn cao tÇn vµo m¹ch t¸ch sãng,
+ R1 ®Þnh thiªn Q1, R2 t¶i,
+ L3 chÆn cao tÇn.
+ C4 tho¸t cao tÇn.
+ VR ®iÒu chØnh ©m l-îng.
Chó ý: Cuén L3 ph¶i ®Æt xa anten ferit nÕu cã tiÕng ró rÝt th× ph¶i ®æi ®Çu
L3 hoÆc L2 L3 quÊn trªn bëi kh«ng khÝ 400 vßng ®Õn 600 vßng d©y 0,1.
4. ¦u ®iÓm, nh-îc ®iÓm:
- ¦u ®iÓm: m¹ch d¬n gi¶n, dÔ l¾p r¸p söa ch÷a
- Nh-îc ®iÓm: m¹ch ph¶i lµm viÖc víi c¶ b¨ng sãng rréng do ®ã kh¶ n¨ng
khuÕch ®¹i ®ång ®Òu trªn c¶ b¨ng sãng sÏ nhá, ®é nhËy kh«ng cao.
III. 3. M¸y ®æi tÇn:
1. Kh¸i niÖm:
Do nh-îc ®iÓm cña radio khuÕch ®¹i th¼ng ph¶i lµm viÖc víi c¶ b¨ng
sãng réng v× vËy ®é chän läc sÏ kh«ng cao, ®ång thêi hÖ sè khuÕch ®¹i sÏ
kh«ng ®ång ®Òu trªn toµn b¨ng sãng. ChÝnh v× vËy ng-êi ta cho ra ®êi lo¹i
radio ®æi tÇn b»ng c¸ch chuyÓn tÝn hiÖu cao tÇn xuèng 1 tÝn hiÖu trung tÇn
kh«ng ®æi. V× thÕ tÝn hiÖu ®Çu vµo cã thÓ t¨ng lªn v« h¹n, tÝn hiÖu ra vÉn ®¶m
b¶o tÇn sè trung tÇn.
2. S¬ ®å khèi:
M¹ch
vµo
K§
RF
K§
IF1
K§
IF2
DET
K§
AF
Mix
loa
OSC
- NhiÖm vô c¸c khèi:
+ M¹ch vµo: th-êng lµ khung céng h-ëng song song dïng chän läc
®µi thu víi mçi b¨ng sãng sÏ cã 1 m¹ch.
+ K§ RF: tÝn hiÖu sau khi thu ®-îc cã biªn ®é cßn nhá qu·ng V. Do
®ã ph¶i thùc hiÖn khuÕch ®¹i tÝn hiÖu cao tÇn nµy lªn tr-íc khi ®-a vµo trén
tÇn.
+ Khèi trén tÇn: (®æi tÇn) gåm 2 phÇn:
Khèi dao ®éng ngo¹i sai (fns) dao ®éng tù kÝch cã nhiÖm vô t¹o
tÇn sè ngo¹i sai (fns) chØ kh¸c víi tÇn sè thu f0 1 l-îng b»ng tÇn sè
trung tÇn (ftt) tÝn hiÖu ngo¹i sai lµ h×nh sin ®¼ng biªn.
Mix: tÇng chén tÇn cã nhiÖm vô biÕn ®æi tÇn sè thu f0 thµnh tÇn
sè cè ®Þnh ftt cè ®Þnh theo quy luËt ftt = fns – f0 = const.
Khi tÇn sè thu f0 biÕn ®æi tõ fmin ®Õn fmax th× fns còng biÕn ®æi tõ fnsmin
®Õn fnsmax ®Ó ®¶m b¶o ë mäi tÇn sè trung tÇn kh«ng ®æi ftt = 455khz hoÆc
464 khz.
+ K§ IF1, IF2: lÇ bé khuÕch ®¹i vµ chän läc tÇn sè tung tÇn 455khz
hoÆc 464, v× chØ khuÕch ®¹i 1 tÇn sè nªn ®é t¨ng Ých rÊt cao nã quyÕt ®Þnh
toµn bé hÖ sè khuÕch ®¹i hay ®é nhËy cña m¸y thu. Ng-êi ta cã thÓ dïng 1,2
hay nhiÒu tÇng khuÕch ®¹i trung tÇn ®Ó t¨ng ®é nhËy.
+ DET: khèi t¸ch sãng dïng ®Ó t¸ch bá sãng mang (tÝn hiÖu cao tÇn)
®Ó lÊy ra tÝn hiÖu ©m tÇn ban ®Çu.
+ TÇng K§ AF: dïng n©ng cao biªn ®é tÝn hiÖu tr-íc khi ®-a ra t¶i.
Tuú theo ®¬n ®Æt hµng mµ ng-êi ta cã thÓ cã 1,2 hay nhiÒu tÇng khuÕch ®¹i
AF.
3. Ph©n tÝch c¸c m¹ch ®iÖn c¬ b¶n:
- M¹ch vµo
- M¹ch K§ RF
- M¹ch MIX, OSC
- M¹ch K§ IF
- M¹ch DET
- M¹ch KSS AF.
4. Ph©n tÝch s¬ ®å m¸y thu:
Ch-¬ng IV: M¸y thu ®iÒu tÇn
IV.1. Kh¸i niÖm vÒ m¸y thu ®iÒu tÇn:
1. Kh¸i niÖm:
§èi víi c¸c b¨ng sãng dµi, trung, ng¾n cã tÇn sè tõ 100khz 30Mhz.
ë d¶i sãng nµy ng-êi ta dïng ph-¬ng ph¸p ®iÒu chÕ biªn ®é ®Ó ph¸t thanh vµ
®-îc gäi lµ ph¸t sãng ®iÒu biªn AM. D¶i sãng cùc ng¾n cã tÇn sè tõ 30Mhz
300Mhz ng-êi ta dïng ph-¬ng ph¸p ®iÒu chÕ tÇn sè ®Ó ph¸t thanh gäi lµ
ph¸t tÇn sè FM.
Mét sè tiªu chuÈn cña m¸y thu ®iÒu tÇn ®-îc sö dông hiÖn nay trªn thÕ
giíi :
+ Tiªu chuÈn OIRT (tæ chøc vÒ truyÒn thanh vµ truyÒn h×nh) ph¸t ë d¶i
sãng tõ 65,8Mhz 73Mhz t-¬ng øng víi tõ 4,11m 4,56m vµ ftt =
8,4Mhz.
+ Tiªu chuÈn CCIR (héi ®ång t- vÊn quèc tÕ vÒ v« tuyÕn ®iÖn) ®-îc
ch©u ©u ph¸t ë d¶i sãng tõ 87,5Mhz 104Mhz cã = 2,88 3,43m.
+ Tiªu chuÈn FCC (uû ban th«ng tin liªn bang) ®-îc dïng ë mü, nhËt,
vµ hiÖn nay ViÖt nam ®ang sö dông. Nã ®-îc ph¸t ë d¶i tÇn tõ 87,5
108Mhz, = 2,78m 2,3m. ftt = 10,7mhz
IV. 2 S¬ ®å khèi m¸y thu thanh FM
1. S¬ ®å khèi
S¬ ®å khèi m¸y thu ®iÒu tÇn so víi m¸y thu ®iÒu biªn cã thªm tÇng
h¹n biªn vµ AFC (tù ®éng ®iÒu chØnh tÇn sè cña dao ®éng ngo¹i sai)
M¹ch
vµo
K§
RF
K§
IF1
H¹n
biªn
DET
K§
AF
Mix
loa
OSC
AFC
2. NhiÖm vvô tõng khèi: t-¬ng tù trªn
+ H¹n biªn:
+ AFC:
3. Nguyªn lý lµm viÖc
IV.3. S¬ ®å khèi m¸y thu thanh cã b¨ng sãng AM vµ FM
1. S¬ ®å khèi:
M¹ch
vµo
K§
RF
Mix
K§
IF FM
T¸ch sãng FM
PhÇn FM
OSC
(87 108)Mhz
CHR
CHL
Vßng
kho¸
pha
M¹ch
vµo
K§
RF
Mix
K§
IF FM
T¸ch sãng FM
PhÇn AM
OSC
NS
100khz 30Mhzz
2. Ph©n tÝch:
+ PhÇn thu FM: tÝn hiÖu FM (®iÒu tÇn) ®-îc ph¸t trªn d¶i tÇn tõ 88
108Mhz hÖ FCC tÝnhiÖu nµy ®-îc®-a vµo m¸y thu qua antena cÇn sau ®ã
®-îc khuÕch ®¹i bëi RF amply ®Ó lµm t¨ng tØ sè S/N. Nhê ®ã gi¶m ®-îc møc
tiÕng ån. TÝn hiÖu nµy ®-îc ®-a vµo trén tÇn cïng víi tÝn hiÖu ngo¹i sai ®Ó
lÊy ra ftt = 10,7Mhz. §Æc tÝnh cña ftt cã tÇn sè trung tÇn æn ®Þnh nªn rÊt dÔ
khuÕch ®¹i mµ kh«ng ph¸t sinh dao ®éng tù kÝch. §Ó æn ®Þnh tÇn sè trung tÇn
tÇng dao ®éng ngo¹i sai cßn chÞu t¸c ®éng cña m¹ch AFC.
TÝn hiÖu IF (10,7Mhz) ®-îc khuÕch ®¹i 2 ®Õn 3 tÇng. TÝn hiÖu cã
biªn ®é ®ñ lín sÏ ®-îc ®-a ®Õn t¸ch sãng FM ®Ó lÊy ra tÝn hiÖu ©m tÇn. NÕu
®µi ph¸t ph¸t ch-¬ng tr×nh FM stereo th× tÝn hiÖu ra ë tÇng t¸ch sãng th-êng
lÇ tÝn hiÖu ë d¹ng hç hîp gåm:
- TÝn hiÖu ®-êng tiÕng bªn ph¶i (+) tÝn hiÖu ®-êng tiÕng bªn tr¸i
(R+L)
- TÝn hiÖu nhËn d¹ng pha tÇn sè 19Khz.
- TÝn hiÖu ®-êng tiÕng bªn ph¶i trõ tÝn hiÖu ®-êng tiÕng bªn tr¸i
®-îc ®iÒu chÕ c©n b»ng trªn sãng mang 38Khz (R –L).
- Khi tÝn hiÖu hçn hîp vµo m¸y thu lo¹i mono th× chØ cã tÝn hiÖu
R+L ®-îc khuÕch ®¹i cßn c¸c tÝn hiÖu kh¸c ®-îc lo¹i bá.
- Khi tÝn hiÖu hçn hîp vµo m¸y thu stereo th× tÝn hiÖu hçn hîp sÏ
vµo m¹ch gi¶i m· (PLL vßng kho¸ pha) ®Ó t¸ch ra 2 ®-êng CHR
vµ CHL
+ PhÇn thu AM: tÝn hÞu ®iÒu biªn ®-îc ph¸t trªn d¶i tÇn (270khz
®Õn 22 Mhz) ng-êi ta th-êng chia ra lµm nhiÒu b¨ng sãng:
- D¶i tÇn 270khz 560khz gäi lµ b¨ng sãng LW
-
-
560khz 1600khz gäi lµ b¨ng sãng MW
2Mhz 22Mhz gäi lµ b¨ng sãng SW
- TÝn hiÖu ®-îc vµo anten (®-îc quÊn trªn lâi ferit) ®-îc ®-a ®Õn
K§ RF ®Ó t¨ng ®é nhËy vµ biªn ®é tÝn hiÖu ®Ó ®-a vµo trén tÇn. TÇng trén
tÇn sÏ trén tÝn hiÖu vµo víi dao ®éng ngo¹i sai ®Ó lÊy ta tÝn hiÖu trung tÇn
455khz hoÆc 465 khz. §Æc ®iÓm lµ tÝn hiÖu IF cã tÇn sè trung tÇn æn ®Þnh do
®ã dÔ dµng khuÕch ®¹i vµ kh«ng x¶y ra hiÖn t-îng tù kÝch. §Ó æn ®Þnh
c-êng ®é ©m thanh khuÕch ®¹i RF, IF cßn chÞu t¸c ®éng cña m¹ch AGC.
- TÝn hiÖu trung tÇn 45 hoÆc 464 ®-îc khuÕch ®¹i sau ®ã ®-a ®Õn
m¹ch t¸ch sãng AM ®Ó lÊy ra tÝn hiªô ©m tÇn.
IV. 4 Khèi sãng cùc ng¾n trong m¸y thu ®iÒu tÇn:
1. §Æc ®iÓm s¬ ®å khèi
M¹ch
vµo
K§
RF
Mix
OSC
- Ph©n tÝch:
+ M¹ch vµo th-êng lµ khung céng h-ëng song song
+ Anten sãng cùc ng¾n lµ lo¹i anten cÇn. Cuén d©y céng h-ëng kh«ng
ph¶i quÊn trªn lâi ferit mµ ®-îc quÊn b»ng d©y 0,7 1mm quÊn trªn lâi
kh«ng khÝ.
+ Khèi khuÕch ®¹i RF, mix ®-îc IC ho¸ dïng ®Ó khuÕch ®¹i tÝn hiÖu
cao tÇn sau ®ã tÝn hiÖu ®-îc ®-a vµo trén tÇn cïng víi dao ®éng ngo¹i sai ®Ó
lÊy ra ftt. Toµn bé khèi nµy th-êng ®-îc bao kÝn chçng nhiÔu.
2. Ph©n tÝch khèi sãng cùc ng¾n dïng IC AN7205
IV. 5. T¸ch sãng ®iÒu tÇn:
1. NhiÖm vô - ®Æc ®iÓm:
M¹ch t¸ch sãng ®iÒu tÇn lµ qu¸ tr×nh phôc håi tÝn hiÖu ©m tÇn tõ tÝn hiÖu
®iÒu tÇn. Muèn thùc hiÖn ®-îc ng-êi ta ph¶i biÕn sù biÕn thiªn vÒ tÇn sè
thµnh sù biÕn thiªn vÒ biªn ®é sau ®ã thùc hiÖn t¸ch sãng biªn ®é b»ng diode
hoÆc tzt.
§Ó t¸ch sãng ®iÒu tÇn cã thÓ sö dông c¸c m¹ch t¸ch sãng sau:
2. M¹ch t¸ch sãng tû lÖ
3. M¹ch t¸ch sãng dïng m¹ch lÖch céng h-ëng kÐp
4. M¹ch t¸ch sãng pha
Xem phÇn I.6.3 ch-¬ng I
IV. 6. TÇng khuÕch ®¹i trung tÇn
1. NhiÖm vô ®Æc ®iÓm:
§©y lµ m¹ch khuÕch ®¹i chän läc tÇn sè t¶i lµ céng h-ëng song song
céng h-ëng ®óng b»ng tÇn sè trung tÇn 10,7mhz.
2. M¹ch ®iÖn:
Xem phÇn I.6.3 ch-¬ng I
IV. 7. Ph¸t vµ thu tÝn hiÖu ®iÒu tÇn stereo
1. Nguyªn lý ph¸t thanh stereo theo tiªu chuÈn FCC.
+ S¬ ®å khèi:
K§
RF
12
TiÒn
K§
1
Mix
11
Delay
5
+
3
+
7
OSC
10
TiÒn
K§
11
Pha
inverter
2
SAM
6
+
OSC
19khz
8
2
9
+ Khèi 1, 1’ lµ bé tiÒn khuÕch ®¹i
+ Khèi 2 khèi ®¶o pha – xoay pha 1800
+ Khèi 3,4,7 lµ bé céng tuyÕn tÝnh
+ Khèi 6 lµ bé ®iÒu biªn nÐn SAM
+ Khèi 8 lµ bé dao ®éng néi, dao ®éng víi tÇn sè 19khz.
+ Khèi 9 lµ bé nh©n ®«i tÇn sè ®Ó lÊy ra 38khz ®-a vµo ®iÒu chÕ SAM.
+ Khèi 10 dao ®éng néi dao ®éng víi tÇn sè n»m trong d¶i tÇn tõ 76
108Mhz
+ Khèi 11 bé trén tÇn
+ Nguyªn lý ho¹t ®éng:
TÝn hiÖu ©m tÇn AF cña 2 kªnh CHR vµ CHL ®-îc ®em khuÕch ®¹i.
Kªnh CHL ®-îc h×nh thµnh b»ng chÝnh AF cña kªnh ®ã céng víi AF cña
kªnh CHR víi phæ tõ 50hz 15khz vµ cïng ®-îc ®-a vµo +3 ra cña +3 ®-îc
tÝn hiÖu R + L.
Kªnh 2 sÏ h×nh thµnh nh- sau: §Çu tiªn AF ®-îc xoay 1800 råi céng
víi tÝn hiÖu AF ë kªnh CHL ®Ó h×nh thµnh (L - R) ra cña +4 sÏ ®-a vµo SAM
víi sãng mang lµ 38Mhz ®-îc phæ tõ 22 54khz. Do ®iÒu biªn nÐn SAM do
®ã ®· triÖt tiªu mÊt sãng mang 38khz. Sau ®ã phæ tõ 22 54 ®-îc ®-a vµo
+7 cïng víi fSC = 19khz. Ra cña +7 ta ®-îc tÝn hiÖu SAM víi tÇn sè tõ 50hz
54hz sau ®ã ®-îc ®em trén tÇn cïng víi dao ®éng néi n»m trong kho¶ng tõ
76 108Mhz.
§Ó tr¸nh xuyªn nhiÔu vµ tæn hao n¨ng l-îng v« Ých ng-êi ta kh«ng ph¸t
®i 38khz mµ ph¸t ®i 19khz. §Õn m¸y thu sÏ thùc hiÖn lÊy 19khz råi nh©n tÇn
thµnh 38khz chç 19khz trë thµnh hµnh lang an toµn.
2. M¸y thu Stereo theo tiªu chuÈn FCC
+ S¬ ®å khèi:
K§
CS
K§
RF
+1
loa
Delay
DET
LPF
IF
Mix
OSC
BLF
HPF
19khz
OSC
Pha
+1
SAM
inverter
1800
2
Demod
K§
CS
loa
T¹i m¸y thu tÝn hiÖu sau khi ®-îc K§ vµ ®æi tÇn thµnh IF (10,7MHz)
®-îc ®em t¸ch sãng FM. Sau t¸ch sãng FM nhËn ®-îc tÝn hiÖu stereo gåm 3
thµnh phÇn:
+ R + L ®-îc t¸ch ra nhê m¹ch läc th«ng thÊp LPF
+ R – L ®· ®iÒu biªn ë tÇn sè sãng mang 38khz
vµ tÝn hiÖu tÇn sè 19khz ®-îc nh©n thµnh 38khz ®Ó ®em gi¶i ®iÒu chÕ ®ång
thêi tæ hîp sãng tõ 0.05 54khz qua m¹ch läc th«ng thÊp cho ra 0,05
15khz.
+ AF phæ tõ 0,05 15khz sÏ vµo bé +1 cïng víi CHR cho kªnh
L.
+ ë kªnh CHR th× phæ AF tõ 22 54 khz. Sau khi xoay pha
1800 ®-îc ®-a vµo +2 cïng víi L + R., ra cña +2 ta ®-îc tÝn hiÖu 2R.
+ NÕu ®µi ph¸t mono th× ®Çu ra CHR ta ®-îc L + R.
• So s¸nh ®iÒu biªn AM vµ ®iÒu biªn nÐn SAM
IV. 8. M¹ch tù ®éng chän ®µi
1. M¹ch Auto tuning
• S¬ ®å khèi
2. M¹ch Preset tuning
Ch-¬ng V: Nguyªn lý m¸y cassette
V.1 Kh¸i niÖm ghi vµ ®äc l¹i ©m thanh
1. Kh¸i niÖm: Ghi vµ t¹o l¹i ©m thanh lµ qu¸ tr×nh l-u gi÷ vµ t¹o l¹i tin
tøc ®· ghi ®-îc trªn mét vËt mang nhÊt ®Þnh (nh- b¨ng tõ, ®Üa quang…)
2. Ph©n lo¹i:
VÒ c¬ b¶n tÝn hiÖu ©m thanh dï ®-îc xö lý ë d¹ng t-¬ng tù hay d¹ng
sè ®Òu cã thÓ ®-îc ghi theo 3 ph-¬ng ph¸p sau ®©y:
+ Ghi ©m theo ph-¬ng ph¸p c¬ häc
+ Ghi ©m theo ph-¬ng ph¸p tõ tÝnh
Ghi ©m theo ph-¬ng ph¸p quang häc vµ c¬ häc hiÖn nay ®-îc dïng
phæ biÕn ®Ó ghi ©m thanh sè. Lo¹i ®Üa ®-îc dïng phæ biÕn hiÖn nay lµ
®Üa quang.
+ Ghi theo ph-¬ng ph¸p tõ tÝnh lµ qu¸ tr×nh l-u gi÷ tÝn hiÖu
audio lªn b¨ng tõ nhê sù tõ ho¸ vËt liÖu tõ phñ trªn bÒ mÆt b¨ng tõ
theo quy luËt biÕn thiªn cña dßng ©m tÇn trong c¸c cuén d©y cña ®Çu
tõ ghi.
V.2. S¬ ®å khèi m¸y ghi ©m cassette
1. M¸y cassette cã bé ghi ®äc riªng:
aux
K§
®äc
K§
ghi
Loa
Mic
OSC
T¹o sãng SA
§Çu tõ
xo¸
§Çu tõ
ghi
§Çu tõ
®äc
- Ho¹t ®éng: ë chÕ ®é ghi tÝn hiÖu ©m thanh tõ c¸c lèi vµo ®-îc chän läc bëi
SW1. Sau ®ã ®-îc ®-a ®Õn khuÕch ®¹i khi dïng ®Ó n©ng cao biªn ®é tÝn hiÖu
tr-íc khi ®-a vµo ®Çu tõ ghi.
+ Bé dao ®éng sãng siªu ©m cung cÊp dßng cao tÇn cho ®Çu tõ xo¸ vµ
dßng thiªn tõ cho ®Çu tõ ghi.
+ ë chÕ ®é ph¸t: Søc ®iÖn ®éng c¶m øng trªn ®Çu tõ ®äc ®-îc ®-a ra
m¹ch khuÕch ®¹i. Møc ®iÖn ¸p ra tiªu chuÈn cña nã lµ 0,775V hay 1,55V.
Víi trë kh¸ng ra lµ 150 hay 600 ®Ó dÔ phèi hîp víi c¸c bé khuÕch ®¹i.
+ Møc ®iÖn ¸p cña ®Çu vµo nvµ ®Çu ra th-êng b»ng nahu do ®ã t¹o
®iÒu kiÖn thu¹n lîi cho viÖc in sang b¨ng.
2. S¬ ®å khèi m¸y cassette cã bé khuÕch ®¹i ghi ®äc chung:
SW1
aux
SW3
Loa
TiÒn K§
HiÖu
chØnh
K§
Mic
OSC
T¹o sãng SA
SW2
HiÓn
thÞ
§Çu tõ
ghi /ph¸t
§Çu tõ
xo¸
+ §Çu tõ v¹n n¨ng (dïng chung cho c¶ ghi vµ ph¸t).
+ §Çu tõ xo¸ dïng xo¸ tÝn hiÖu cò trªn b»ng tõ.
+ C¶ 2 bé khuÕch ®¹i ghi ®äc ®-îc gép lµm 1 vµ ®-îc gäi lµ khuÕch ®¹i v¹n
n¨ng
+ C¸c SW1,2,3 dïng ®Ó x¸c ®Þnh chÕ ®é ghi hay ®äc tÝn hiÖu . M¹ch
hiÖu chØnh cã 2 ®Çu ra: ®Çu thø nhÊt ®-îc nèi víi K§CS. §Çu 2 ®-îc ®-a tíi
m¹ch hiÖu chØnh ®Æc tuyÕn tÇn sè cho ghi hay t¹o l¹i. HiÓn thÞ dïng ®Ó x¸c
®Þnh møc ghi ©m chuÈn trªn b¨ng.
+ Khi ghi th× bé dao ®éng dßng siªu ©m ho¹t ®éng tíi ®Çu tõ ghi ®Ó lµm
thiªn tõ cho ®Çu tõ ghi ®Ó gi¶m t¹p ©m khi ®äc chuyÓn m¹ch ®-îc ®ãng vÒ phÝa
b¨ng tõ ®-îc l-ít trªn ®Çu tõ sÏ sinh ra dßng ®iÖn ©m tÇn (chuyÓn ®æi tõ thµnh
®iÖn).
3. ChØ tiªu ký thuËt cña m¸y t¨ng ©m
a. Tèc ®é chuyÓn b¨ng danh ®Þnh:
- §©y lµ tèc ®é chuyÓn ®éng danh ®Þnh cña b¨ng tõ ch¹y qua ®Çu tõ (®-îc
tÝnh b»ng cm/s) m¸y ghi ©m cã chÊt l-îng cao th× tèc ®é ghi b¨ng cµng
lín th-êng cã c¸c møc sau: 76,2cm/s; 19,05cm/s; 38,1cm/s; 9,52cm/s;
4,76cm/s; 2.38cm/s. Tèc ®é cµng lín th× chÊt l-îng ghi vµ ®äc cµng cao.
C¸c ®µi ph¸t thanh vµ c¸c trung t©m ghi ©m chuyªn nghiÖp th-êng dïng
m¸y ghi cã tèc ®é lµ 72,8cm/s vµ 38.1cm/s.
- Tèc ®é 4,76cm/s hoÆc 2,38cm/s ®Ó ghi lêi nãi pháng vÊn hay to¹ ®µm.
Trong casstte th-êng dïng 4.76cm/s tèc ®é nµy = const. NÕu nhanh hay
chËm ®Òu g©y mÐo tÝn hiÖu.
b. Møc sai ®iÖu:
lµ sù mÐo do tèc ®é chuyÓn b¨ng kh«ng ®ång ®Òu khi ghi vµ ®äc b¨ng
tèc ®é kh«ng ®ång ®Òu nµy lµm cho ®é cao cña ©m ®iÖu biÕn ®éng khi
nghe thÊy ©m thanh kh«ng æn ®Þnh.
c. D¶i tÇn c«ng t¸c:
Víi tèc ®é chuyÓn b¨ng nhanh th-êng d¶i tÇn sè c«ng t¸c réng h¬n.
VD: øng víi tèc ®é 19,5cm/s th× d¶i tÇn c«ng t¸c 40hz ®Õn 12hz
øng víi tèc ®é 9,52cm/s th× d¶i tÇn c«ng t¸c 60hz ®Õn 10hz
øng víi tèc ®é 4,76cm/s th× d¶i tÇn c«ng t¸c 80hz ®Õn 8hz
d. MÐo tÇn sè: mÐo tÇn sè th-ßng ph¸t sinh do c¸c nguyªn nh©n sau:
- Khi ghi vµ ®äc tèc ®é chuyÓn b¨ng kh«ng æn ®Þnh
- Khi ®äc tèc ®é ®äc kh«ng trïng víi tèc ®é ghi.
- Bé khuÕch ®¹i kh«ng ®ång ®Òu trong c¶ d¶i tÇn c«ng t¸c
- C¸c ®Çu tõ cã kÕt cÊu kh«ng hoµn chØnh b¨ng tõ xÊu.
e. MÐo kh«ng ®-êng th¼ng: th-êng ph¸t sinh do c¸c nguyªn nh©n:
+ Do chÕ ®é ph©n cùc cña tzt kh«ng ®óng chÕ ®é
+ Do ®-êng cong tõ ho¸ cña b¨ng tõ
+ Do ®Çu tõ
f. C«ng suÊt danh ®Þnh: lµ c«ng suÊt ©m tÇn ®Çu ra cña bé khuÕch ®¹i ®äc.
C¸c m¸y ghi ©m d©n dông th-êng cã c«ng suÊt qu·ng vµi W
g. §é nhËy: lµ kh¶ n¨ng ghi vµ ®äc ®-îc tÝn hiÖu nhá nhÊt trªn b¨ng tõ
h. D¶i ®éng: lµ tû sè gi÷a møc tÝn hiÖu ghi vµ ®äc lín nhÊt víi møc tÝn hiÖu
ghi vµ ®äc nhá nhÊt. D¶i ®éng phô thuéc vµo b¨ng tõ vµ møc ®é t¹p ©m.
V.3 C¸c bé ph©n dµn c¬ m¸y cassette:
1. B¨ng tõ:
B¨ng tõ ®-îc cÊu t¹o bëi 2 líp: Líp d-íi b»ng nhùa Polyester vµ trªn phñ líp
keo bét tõ víi c«ng nghÖ chÕ tä bét tõ, hiÖn nay kÝch th-íc c¸c h¹n bét tõ cì
0,1m. B¨ng tõ ph¶i cã ®é bÒn thÝch hîp vµ chÞu lùc kÐo kh«ng d-íi 2,5kg.
MÆt b¨ng ph¶i nh· vµ cã c¸c th«ng sè æn ®Þnh:
Lo¹i b¨ng
C60
C90
C120
Th«ng sè
§é dÇy b¨ng (m)
§é dµy líp bét tõ (m)
Tõ c¶m d- (Gauss)
Lùc kh¸ng tõ
18
6
12
4
8
2
1200
300
1300
330
1300
350
2. §Çu tõ:
§Çu tõ thùc chÊt lµ 1 nam ch©m ®iÖn cì nhá, lâi lµm b»ng bét vËt liÖu
cã ®é tõ thÈm cao:
§Çu tõ
tÝn hiÖu
Khi cã dßng ®iÖn ©m tÇn ch¹y qua cuén d©y ®Çu tõ sÏ t¹o ra tõ th«ng
biÕn thiªn theo quy luËt cña tÝn hiÖu vµo. Tõ tr-êng nµy mét phÇn khÐp
kÝn qua khe tõ vµ t¸c ®éng lªn líp bét cña b¨ng tõ. Khi b¨ng dÞch chuyÓn
qua ®Çu tõ c¸c h¹t bét tõ trªn b¨ng tõ ho¸ theo quy luËt cña dßng ©m tÇn
c¸c bét tõ thùc chÊt lµ bét oxit s¾t, cr«m…cã xu h-íng gi÷ nguyªn sù
ph©n cùc sau khi chÞu t¸c ®éng cña dßng tõ ho¸. §Çu tõ th-êng ®-îc
thiÕt kÕ sao cho khe tõ tËp chung ë tr-íc nh»m t¹o ra c-êng ®é tõ truêng
cùc ®¹i ®Æt ë vÞ trÝ mµ khe tiÕp xóc víi b¨ng. §ång thêi ®Ó gi¶m tæn hao
trong ®Çu tõ khi tÇn sè tÝn hiÖu t¨ng cao ng-êi ta lµm ®Çu tõ b»ng lo¹i
ferit.
§Çu tõ ®-îc chÕ t¹o b»ng vËt liÖu ®Æc biÖt, ®é cøng cao Ýt bÞ mµi mßn.
Khe tõ cã ý nghÜa rÊt quan träng nã quyÕt ®Þnh chÊt l-îng tÝn hiÖu ë vïng
tÇn sè cao. Khe tõ ph¶i th¼ng 2 mÆt ghÐp phñ song song tuyÖt ®èi vµ nh½n
ë mÆt ngoµi ®Ó gi¶m ma s¸t ®èi víi b¨ng.
§é réng cña khe tõ phô thuéc vµo tèc ®é dÞch chuyÓn b¨ng theo quan hÖ
V
f
b-íc sãng tÝn hiÖu ©m thanh
V tèc ®é dÞch chuyÓn b¨ng
F tÇn sè ©m thanh ®-îc tõ ho¸ tren ®o¹n b¨ng ë
khe tõ.
3. Motor: HiÖn nay motor DC lµ nguån quay phæ biÕn trong cassette
+ Ký hiÖu:
+
M
-
Tải về để xem bản đầy đủ
36 trang
18200
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Tài liệu Máy thu thanh điều biên", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tai_lieu_may_thu_thanh_dieu_bien.doc
