Tài liệu hướng dẫn thí nghiệm Máy điện - Phần 1: Thí nghiệm LAB. VOLT

ÂAI HOC ÂA NÀNG

TRÆÅNG ÂAI HOC BACH KHOA

KHOA ÂIÃN

BÄ MÄN : ÂIÃN CÄNG NGHIÃP

¶

·

Tai liãu hæång dán thê nghiãm

MAY ÂIÃN

Ho va tãn sinh viãn:................................................

Låp :...............Ngay TN :.......................................

Thê nghiãm cung nhom våi cac sinh viãn:

1. .....................................................

2. .....................................................

3. .....................................................

4. .....................................................

5. .....................................................

Tháy giao hæång dán: ............................................

Nàm 2005

Hæång dán thê nghiãm - Phán hæång dán sæ dung

Trang 1

LÅI NOI ÂÁU

Gi¶ng d¹y trªn c¬ së c«ng nghÖ m¸y tÝnh ngµy cµng ®−îc ¸p dông réng r·i trong lÜnh

vùc gi¸o dôc va viãc æng dung s¶n phÈm LVSIM vao thê nghiãm lµ tiÕp cËn våi cäng nghã

nµy.

HÖ thèng thu thËp vµ qu¶n lý d÷ liÖu Lab-Volt (LVDAM), mét thµnh viªn cña hä

LVSIM lµ mét thiÕt bÞ hoµn chØnh ch¹y trªn c¸c m¸y tÝnh IBM 386 t−¬ng thÝch trë lªn trong

m«i tr−êng hÖ ®iÒu hµnh Microsoft Windows. C¸c “ThiÕt bÞ ¶o” (V«n mÐt, Ampe mÐt, Wo¸t

mÐt, Oscilloscope vµ bé ph©n tÝch pha) cho phÐp ng−êi h−íng dÉn kh¶ n¨ng diÔn gi¶i dÔ dµng

c¸c kh¸i niÖm liªn quan tíi ®iÖn n¨ng mµ cho tíi nay chØ cã thÓ thÓ hiÖn b»ng s¸ch vë truyÒn

thèng vµ c¸c h×nh vÏ.

HÖ thèng LVDAM dïng mét m«dun giao diÖn thu thËp d÷ liÖu quen thuéc Data

Acquisition Interface (DAI) ®Ó kÕt nèi c¸c m«dun cña hÖ thèng ®iÖn c¬ Lab-Volt víi mét m¸y

tÝnh PC. PhÇn mÒm chuyªn dông chuyÓn d÷ liÖu cña m«dun DAI tíi c¸c thiÕt bÞ ¶o cho phÐp

®o c¸c ®¹i l−îng chuÈn nh− ®iÖn ¸p, dßng ®iÖn, c«ng suÊt vµ c¸c th«ng sè ®iÖn kh¸c. H¬n n÷a,

hÖ thèng cßn cã nhiÒu kh¶ n¨ng s½n cã kh¸c nh− quan s¸t d¹ng sãng, ph©n tÝch pha, l−u tr÷ d÷

liÖu vµ kh¶ n¨ng thÓ hiÖn c¸c ®å thÞ còng nh− chøc n¨ng lËp tr×nh, cã phÇn mÒm h−íng dÉn sö

dông ®i kÌm.

HÖ thèng ®iÖn c¬ dïng thiÕt bÞ thÝ nghiÖm ¶o (EMS VLE), mét thµnh viªn kh¸c cña hä

LVSIM, lµ mét phÇn mÒm m« pháng chÝnh x¸c hÖ thèng ®iÖn c¬ Lab-Volt (EMS). Còng nh−

hÖ thèng LVDAM, EMS VLE ch¹y trªn c¸c m¸y tÝnh IBM 386 t−¬ng thÝch trå lãn trong m«i

tr−êng ®iÒu hµnh Microsoft Winodows.

M«i tr−êng lµm viÖc EMS VLE trªn mµn h×nh m¸y tÝnh lµ mét phßng thÝ nghiÖm

gièng nh− mét hÖ thèng EMS thùc. C¸c m«dun t−¬ng øng nh− trong hÖ thèng EMS cã thÓ

®−îc cµi ®Æt trong phßng thÝ nghiÖm EMS VLE vµ kÕt nèi chóng lµ c¸c d©y dÉn t¹o thµnh

m¹ch. Gièng nh− trong hÖ thèng EMS, kÝch thÝch ho¹t ®éng vµ ®¸p øng cña c¸c m¹ch ®iÖn

®−îc m« pháng trong phßng thÝ nghiÖm EMS VLE cã thÓ quan s¸t trªn c¸c thiÕt bÞ ®o ®iÖn

¸p, dßng ®iÖn, tèc ®é vµ m«men.

Tai liãu hæång dán thê nghiãm nay bao gäm cac phán chênh sau :

Phán I : Hæång dán sæ dung phán mãm thê nghiãm Lab-Volt.

Phán II : Cac bai thê nghiãm May âiãn I va II.

Tai liãu nay do Trán Vàn Chênh, Nguyãn Häng Anh, Nguyãn Xuán Hoa, Bui Tán Låi,

Lã Vàn Quyãn, Nguyãn Vàn Tán å nhom chuyãn män Âiãn Cäng Nghiãp viãt dæa trãn cå så

cua tai liãu thê nghiãm Lab-Volt. Trong qua trçnh biãn soan co thã con thiãu sot, nhom

chuyãn män Âiãn Cäng Nghiãp mong nhán âæåc sæ âong gop y kiãn cua âäng âao ban âoc.

Cac y kiãn nhán xet xin gæi vã nhom chuyãn män Âiãn Cäng Nghiãp - Khoa Âiãn - Træång

Âai hoc Bach Khoa.

Chung täi xin chán thanh cam ån.

Nhom chuyãn män Âiãn Cäng Nghiãp

Hæång dán thê nghiãm - Phán hæång dán sæ dung

Trang 2

Phán I : Hæång dán sæ dung phán mãm

thê nghiãm Lab -Volt

Hæång dán sæ dung phán mãm thê nghiãm Lab-Volt .

Hçnh 1-1 : Cæa sä lam viãc Windows 98

Ta co thã khåi âäng phán mãm Lab-Volt bàng cach nháp âup chuät vao nut biãu

tæång Metering trãn man hçnh Windows hoàc tæ menu Start Windows se xuát hiãn lãn cæa

sä lam viãc chênh nhæ hçnh 1-2 .

1. Giåi thiãu cæa sä lam viãc chênh Metering :

1.1. Chæc nàng cac cäng cu :

1.1.1. Open : Khi nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho phep må file chæa dæ liãu.

1.1.2. Save : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho phep læu cac thäng sä âo

âæåc khi tiãn hanh thê nghiãm vao file dæ liãu. Nãu chæa co tãn thç âàt tãn cho file

1.1.3. Print : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay dung âã in .

1.1.4. Record Data (ghi dæ liãu) : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho phep

ta ghi dæ liãu âang âo âac vao bang sä liãu (Data Table ) va hiãn thë sä lán âo.

1.1.5. Data Table (bang sä liãu ) : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay se hiãn

thë bang sä liãu âa âo .

1.1.6. Graph : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay âã ta må cæa sä Graph .

1.1.7. Oscilloscope : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay âã ta må cæa sä

Oscilloscope

1.1.8. Phasor Analyzer : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay âã ta må cæa sä

Phasor

1.1.9. Meter Setting : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay âã ta må cæa sä

Meter Setting

Hæång dán thê nghiãm - Phán hæång dán sæ dung

Trang 3

Record

Data Table

Graph Oscilloscop

Phasor

Open Save Print

Hçnh 1-2 : Cæa sä lam viãc chênh.

1.2. Chæc nàng cac dung cu âo læång :

1.2.1. Cac Volt kã E : dung âã âo âiãn ap. Chung co cac tênh nàng sau :

a. Chã âä âo : Ta co hai chã âä âo AC hoàc DC va co thã thay âäi bàng cach

nháp chuät vao nut biãu tæång AC hoàc DC trãn cæa sä âo.

b. Chã âä hiãn thë : Ta co hai chã âä hiãn thë Analog va Digital. Khi muän

thay âäi chã âä hiãn thë ta nháp chuät vao nut khung hiãn thë thç no se chuyãn chã âä.

Khi muän âo thç ta phai nháp chuät vao nut biãu tæång E trãn cæa sä âo læång .

1.2.2. Cac Ampe kã I : dung âã âo dong âiãn . Chung co cac tênh nàng sau :

a. Chã âä âo : Ta co hai chã âä âo AC hoàc DC va co thã thay âäi bàng cach

nháp chuät vao nut biãu tæång AC hoàc DC trãn cæa sä âo.

b. Chã âä hiãn thë : Ta co hai chã âä hiãn thë Analog va Digital. Khi muän

thay âäi chã âä hiãn thë ta nháp chuät vao nut khung hiãn thë thç no se chuyãn chã âä.

Khi muän âo thç ta phai nháp chuät vao nut biãu tæång I .

1.2.3. Âäng hä âo cäng suát PQS : Cac âäng hä nay dung âã âo cäng suát cua cac

thiãt bë khi tiãn hanh thê nghiãm . Chung co cac tênh nàng sau :

a. Chã âä âo : Co 3 chã âä âo, âo P hoàc Q hoàc S. Khi muän âo P hoàc Q

hoàc S thç ta click lãn trãn biãu tæång âã chon chã âä âo phu håp.

b. Chã âä hiãn thë : Ta co hai chã âä hiãn thë Analog va Digital. Khi muän

thay âäi chã âä hiãn thë ta nháp chuät vao nut khung hiãn thë thç no se chuyãn chã âä.

Hæång dán thê nghiãm - Phán hæång dán sæ dung

Trang 4

1.2.4. Âäng hä âo mämen T : Âäng hä nay dung âã âo momen cua âäng cå khi tiãn

hanh thê nghiãm . Chung co cac tênh nàng sau :

a. Chã âä âo : Co 2 chã âä âo N hoàc NC. Khi muän âo N hoàc NC thç ta nháp lãn

trãn biãu tæång âã chon chã âä âo phu håp.

b. Chã âä hiãn thë : Ta co hai chã âä hiãn thë Analog va Digital. Khi muän thay âäi

chã âä hiãn thë ta nháp chuät vao nut khung hiãn thë thç no se chuyãn chã âä.

1.2.5. Âäng hä âo täc âä N : Âäng hä nay dung âã âo täc âä n cua âäng cå khi thê

nghiãm. Chung co cac tênh nàng sau :

Chã âä hiãn thë : Ta co hai chã âä hiãn thë Analog va Digital. Khi muän thay âäi

chã âä hiãn thë ta nháp chuät vao nut khung hiãn thë thç no se chuyãn chã âä.

1.2.6. Cæa sä láp trçnh A, B, C : Cho phep ta tiãn hanh láp trçnh trãn cæa sä nay.

Khi tiãn hanh thê nghiãm tuy theo tæng yãu cáu cua bai thê nghiãm ta tiãn hanh må cac

cua sä âo læång hay cac cæa sä chæc nàng khac.

2. Giåi thiãu cæa sä lam viãc Data Table.

Khi muän xem cac dæ liãu âa tiãn hanh thê nghiãm ta nháp chuät vao nut biãu tæång

Data Table trãn cæa sä lam viãc chênh se xuát hiãn cæa sä lam viãc nhæ hçnh 1-3 :

Insert Line Delete Line Clear all Data Metering

Hçnh 1-3 : Cæa sä lam viãc Data Table

2.1. Chæc nàng cua cac cäng cu :

Hæång dán thê nghiãm - Phán hæång dán sæ dung

Trang 5

2.1.1. Insert Line (Chen hang ) : Khi nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho

phep ta chen thãm mät hang vao trong bang dæ liãu

2.1.2. Delete Line ( Xoa hang ) : Khi nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho

phep ta xoa mät hang trong bang dæ liãu.

2.1.3. Clear all Data : Khi ta nháp chuät vao nut biãu twång nay cho phep ta

xoa tát ca sä liãu trong bang dæ liãu .

2.1.4. Metering : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho phep ta quay trå

vã cæa sä lam viãc chênh.

2.2. Hæång dán sæ dung :

2.1.1. Khi chung ta muän thãm mät hang vao træåc mät hang nao trong bang sä

liãu ta âanh dáu hang âo va sau âo click biãu tæång Insert Line. Sau âo nháp cac sä liãu vao

tæng ä sä liãu cua hang âo.

2.2.2. Khi chung ta muän xoa mät hang vao træåc mät hang nao trong bang sä

liãu ta âanh dáu hang âo va sau âo click cac biãu tæång Delete Line.

2.2.3. Khi chung ta muän xoa bang sä liãu ta click cac biãu tæång Clear all

Data.

2.2.4. Khi chung lam viãc xong våi cæa sä Data table muän quay trå lai våi cæa

sä lam viãc chênh ta nháp chuät vao nut biãu tæång Metering.

3. Giåi thiãu cæa sä lam viãc Graph .

Line

G

Scatter Graph Metering

Hçnh 1- 4 : Cæa sä lam viãc Graph.

Hæång dán thê nghiãm - Phán hæång dán sæ dung

Trang 6

Khi ta muän biãu diãn cac âæång âàc tênh ta nháp chuät vao nut biãu tæång Graph trãn

cæa sä lam viãc chênh se xuát hiãn cæa sä lam viãc nhæ hçnh ve 1-4 .

3.1. Chæc nàng cua cac cäng cu :

3.1.1. Line graph : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho phep ta chon

biãu diãn cac âæång âàc tênh dæåi dang âæång .

3.1.2. Scatter Graph : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho phep ta

chon biãu diãn cac âæång âàc tênh dæåi dang âiãm.

3.1.3. Metering : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho phep ta quay trå

vã cæa sä lam viãc chênh.

3.1.4. Y-axis : Cät nay cho phep ta chon cac âai læång biãu diãn trãn truc tung .

Ta co thã chon nhiãu âai læång cung luc.

3.1.5. X-axis : Cät nay cho phep ta chon âai læång biãu diãn trãn truc hoanh. Ta

chè co thã chon duy nhát mät âai læång.

3.2. Hæång dán sæ dung :

Hçnh 1- 5 : Cæa sä lam viãc Oscilloscope

Træåc tiãn chung ta phai xac âënh mäi quan hã giæa cac âai læång trong âàc tênh. Ta

chon trãn cät Y-axis va X-axis cac âai læång cán biãu diãn. Sau âo ta chon dang biãu diãn va

kêch chuät vao biãu tæång âo âã biãu diãn.

Hæång dán thê nghiãm - Phán hæång dán sæ dung

Trang 7

Khi chung lam viãc xong våi cæa sä Graph muän quay trå lai våi cæa sä lam viãc

chênh ta nháp chuät vao nut biãu tæång Metering.

4. Giåi thiãu cæa sä lam viãc Oscilloscope :

Khi chung ta muän hiãn thë cac dang song cua cac âai læång E, I khi thê nghiãm

thç ta nháp chuät vao nut biãu tæång Oscilloscope trãn cæa sä lam viãc chênh se xuát

hiãn cæa sä lam viãc Oscilloscope nhæ hçnh 1-5 :

4.1. Giåi thiãu cac cæa sä con :

4.1.1. Cæa sä Channel : Cac cæa sä nay la cac ngo vao cua tên hiãu ngoai. No

co cac chæc nàng sau :

a. Input : Biãu tæång nay cho phep ta læa chon tên hiãu âáu vao cua

Oscilloscope.

b. Thanh cuän : Cho phep ta thay âäi biãn âä cua cac tên hiãu âáu vao.

c. DC Coupling : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho phep ta hiãn

thë dang song DC

d. AC Coupling : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho phep ta hiãn

thë dang song AC

e. Gn Coupling : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho phep ta hiãn

thë dang song Gnd

4.1.2 Time Base : Hiãn thë gia trë âä räng cua mät ä ngang trãn man hçnh co gia

trë la s/div. Ta co thã thay âäi gia trë âä lån cua no bàng thanh cuän.

4.1.3 Refresh : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho phep hiãn thë dang

song cua cac âai læång tai mät thåi âiãm nhát âënh.

4.1.4 Continuons Resresh : Khi ta nháp chuät vao nut biãu tæång nay cho

phep ta hiãn thë cac dang song liãn tuc.

4.1.5 Wareform Data : Hiãn thë bang thäng sä vã biãn âä va tán sä cua cac gia

trë hiãn thë dang song trãn Oscilloscope.

4.2.

Hæång dán sæ dung :

Træåc tiãn ta xac âënh cac âai læång cán hiãn thë dang song. Ta chon trãn cac kãnh vao

Input cac âai læång cán hiãn thë va chon biãn âä thêch håp cho cac âai læång.

Tiãp tuc ta chon gia trë âä lån Time Base va nháp chuät vao nut biãu tuång Refresh

Continuons hoàc Resresh âã hiãn thë.

Khi lam viãc xong våi cæa sä Oscilloscope muän quay trå lai våi cæa sä lam viãc

chênh ta nháp chuät vao nut biãu tæång Metering

5. Giåi thiãu cæa sä lam viãc Phasor Analyzer :

Khi muän hiãn thë xem goc lãch giæa cac âai læång âo læång ta nháp chuät vao nut

biãu tæång Phasor Analyzer.Trãn cæa sä lam viãc chênh xuát hiãn man hçnh lam viãc Phasor

Analyzer nhæ hçnh trãn :

5.1. Giåi thiãu cac cæa sä con :

5.1.1. Voltage: Cho phep ta chon cac pha cán biãu diãn E₁, E₂, E_{3 ,}, co thã thay

âäi tè lã âä lån biãn âä cua cac pha bàng thanh cuän.

Hæång dán thê nghiãm - Phán hæång dán sæ dung

Trang 8

5.1.2. Current : Cho phep ta chon cac dong cán biãu diãn I₁, I₂, I₃, co thã thay

âäi tè lã âä lån biãn âä cua cac dong bàng thanh cuän.

5.1.3. Reference Phasor : Cho phep ta chon mät âai læång lam gäc trãn màt

phàng pha, cac âai læång khac so pha våi âai læång nay.

5.1.4. Phasor Data : Bang hiãn thë gia trë biãn âä va goc pha cua cac âai læång .

Hçnh 1- 6 : Cæa sä lam viãc Phasor Analyzer

5.2.

Hæång dán sæ dung :

Træåc tiãn ta phai xac âënh âai læång lam gäc trãn màt phàng pha bàng cach nháp vao

biãu tæång Source âã chon. Sau âo ta xac âënh cac âai læång cán biãu diãn trãn cæa sä con

Voltage va Current .

Khi lam viãc xong våi cæa sä Phasor Analyzer muän quay trå lai våi cæa sä lam viãc

chênh ta nháp chuät vao nut biãu tæång Metering .

] \

[ ^