Một số giải pháp tăng cường sự gắn kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0
LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG SỰ GẮN KẾT GIỮA
CƠ SỞ ĐÀO TẠO VÀ DOANH NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH
CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
ThS. Nguyễn Thị Ngân
Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật TP.HCM
TÓM TẮT
Cách mạng công nghiệp 4.0 bùng nổ đã tạo ra sự thay đổi hàng loạt về công nghệ, về
quản trị, dẫn đến sự ra đời của nhiều ngành nghề mới. Áp lực về mặt đào tạo để cung cấp
cho thị trường nguồn lao động chất lượng cao, phù hợp với không gian làm việc trong
tương lai, thích ứng với môi trường làm việc trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0 đòi
hỏi các trường và doanh nghiệp phải tư duy lại mô hình cũng như chiến lược phát triển của
mình. Liên kết và liên kết dài lâu giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp đã và đang là một
trong những giải pháp vượt trội để tạo ra được nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu
cầu của thị trường trong bối cảnh mới. Bài viết tập trung làm rõ thực trạng mối liên kết
giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp trong thời gian qua, những thành tựu đạt được cũng
như các hạn chế còn tồn tại; từ đó đề xuất một số giải pháp mang tính định hướng để tăng
cường hơn nữa mối liên kết giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp.
Từ khóa: nhà trường, doanh nghiệp, mối liên kết giữa cơ sở giáo dục đào tạo và
doanh nghiệp.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra và sẽ tạo ra những thay đổi lớn về cung -
cầu lao động, cơ cấu lao động cũng như đặt ra thách thức cho thị trường lao động Việt Nam
nói riêng, thế giới nói chung. Vì vậy, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đang là vấn
đề cấp bách đặt ra cho hệ thống giáo dục Việt Nam; trong đó, đào tạo gắn liền với yêu cầu
thực tiễn thông qua phát triển các mô hình đào tạo gắn kết giữa cơ sở giáo dục (nhà trường)
với doanh nghiệp được xem là yêu cầu quan trọng, cốt lõi được đặt ra.
Trong liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp, nhà trường với trách nhiệm
là đơn vị chủ trì trong thực hiện nội dung đào tạo, chương trình đào tạo, đảm bảo chất
lượng đào tạo và là cầu nối giữa sinh viên với các doanh nghiệp, nhà tuyển dụng lao động.
Trong khi đó, doanh nghiệp – với tư cách là đơn vị hỗ trợ cho quá trình đào tạo, tham gia
tư vấn, thiết kế, xây dựng chương trình đào tạo, cung cấp cơ sở thực tập cho sinh viên, tài
trợ, hỗ trợ, chia sẻ các nguồn lực chung về cơ sở vật chất, tài chính cho nhà trường và là
đơn vị sử dụng nguồn lao động mà phía nhà trường đào tạo ra.
228
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC
Quan hệ hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp là mối quan hệ hợp tác hai bên
cùng có lợi. Từ mối liên kết này, các trường học sẽ đào tạo được nguồn lao động gắn với
nhu cầu của doanh nghiệp, chương trình đào tạo gắn với thực tế nghề nghiệp, rút ngắn thời
gian chuyển giao từ kiến thức, kỹ năng vào thực tiễn cuộc sống; qua đó tạo ra tầng lớp sinh
viên được trải nghiệm thực tiễn nghề nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Vì
vậy, chất lượng đầu ra được cải thiện và uy tín của cơ sở đào tạo cũng theo đó mà gia tăng.
Về phía doanh nghiệp, liên kết với các trường học sẽ là cơ hội để họ quảng bá hình
ảnh, thương hiệu đến nhiều tầng lớp xã hội. Không những vậy, các doanh nghiệp còn có
thể tận dụng được nguồn nhân lực chất lượng cao, ổn định, góp phần đưa họ vững vàng
trong cạnh tranh và vươn lên trong hội nhập.
2. THỰC TRẠNG MỐI LIÊN KẾT GIỮA CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO VỚI
DOANH NGHIỆP
Trong những năm qua, Việt Nam vẫn đang nỗ lực phát triển và nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực có chất lượng cao; theo đó, đẩy mạnh đào tạo nghề
theo nhu cầu phát triển của xã hội, có cơ chế và chính sách thiết lập mối liên kết chặt chẽ
giữa các doanh nghiệp với các cơ sở đào tạo là một trong giải pháp quan trọng để phát triển
nguồn nhân lực có chất lượng cao cho thị trường.
Chủ trương liên kết giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp với các doanh nghiệp nhằm
nâng cao chất lượng đào tạo, đào tạo gắn với thực tiễn, đáp ứng được yêu cầu của tổ chức,
doanh nghiệp, đặc biệt là để tránh hiện tượng mất cân đối về cung - cầu nhân lực chất lượng
cao đã được Chính phủ chỉ đạo tại nhiều văn bản, qua đó khuyến khích các trường đại học
liên kết với doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ...
Có thể kể đến như: Nghị quyết số 100/NQ-CP ngày 18/11/2016 của Chính phủ ban hành
Chương trình hành động của Chính phủ nhiệm kỳ 2016-2021; Nghị quyết của Chính phủ
về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu chỉ đạo điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh
tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước hàng năm; Thông tư số 29/2017/TT-BLĐTBXH,
ngày 15/12/2017 của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội quy định về liên kết tổ chức
thực hiện chương trình đào tạo. Vì vậy, đã có nhiều mô hình liên kết với doanh nghiệp của
các trường học đã được triển khai hiệu quả trong thời gian qua như:
Mô hình của Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF) – một trong những trường
đại học đã có sự đầu tư mạnh mẽ trong việc kết nối giữa nhà trường – doanh nghiệp – sinh
viên. Hiện nay, UEF đang có sự liên kết với trên 300 doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực,
ngành nghề. Các doanh nghiệp ký kết hoạt động trong các lĩnh vực tương ứng với các
ngành đào tạo của Nhà trường như kế toán kiểm toán, chứng khoán, ngân hàng, truyền
thông, ngoại ngữ, giáo dục, bất động sản, dịch vụ du lịch - nhà hàng - khách sạn, công nghệ
thông tin, quản trị nhân lực,... Có thể kể đến những đại diện nổi bật như: Tập đoàn Savills,
Công ty chứng khoán SSI, Công ty Vinpearl, Công ty TNHH Phần Mềm SS4U, Ngân hàng
TMCP Bắc Á, Công ty Tư vấn – Kiểm toán Chuẩn Việt, Adecco Việt Nam, Khách sạn
229
LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
Winsor Plaza (5 sao), DEK Technoligies (Úc), Ngân hàng Kiên Long, Công Ty TNHH Tư
Vấn Phát triển Nguồn nhân lực Toàn cầu, Công ty cổ phần bất động sản GOLDEN LAND,
Công ty Cổ phần MISA,...
UEF hiện đã và đang triển khai mô hình đào tạo gắn với doanh nghiệp thông qua
nhiều hoạt động, diễn ra thường xuyên, liên tục như hợp tác xây dựng chương trình đào
tạo theo hướng ứng dụng nghề nghiệp, học bổng dành cho sinh viên vượt khó học giỏi,
thực tập và việc làm, hỗ trợ các cuộc thi chuyên môn, nghiên cứu khoa học và hoạt động
học thuật, giảng dạy chuyên đề, tọa đàm, hội thảo,... Đồng thời, các doanh nghiệp sẽ đồng
hành cùng UEF trong các sự kiện thường niên của Nhà trường như: ngày hội tuyển dụng,
từ giảng đường đến khởi nghiệp,... Thông qua mối liên kết, đại diện doanh nghiệp chia sẻ
về những kỹ năng cần thiết cho sinh viên tiếp cận các ngành nghề, tham gia góp ý đổi mới
chương trình, giáo trình, phương pháp giảng dạy của UEF theo nhu cầu doanh nghiệp và
đánh giá thực trạng mặt mạnh, điểm yếu của sinh viên hiện nay. Cùng với đó, nhà trường
lắng nghe, tiếp thu, cùng đánh giá thực trạng và tìm ra các giải pháp mới để phát triển bền
vững mối quan hệ giữa Nhà trường và doanh nghiệp, đổi mới nội dung, chương trình,
phương pháp đào tạo gắn kết, đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp. Từ đây sinh viên UEF tiếp
thu được nhiều kiến thức thực tế, được trau dồi kỹ năng nghề nghiệp, tăng cường kênh kiến
tập, thực tập, mang đến cho sinh viên UEF những nền tảng tốt, tạo lợi thế cạnh tranh giúp
các bạn dễ dàng ứng tuyển ngay sau khi tốt nghiệp, đảm nhận các vị trí quan trọng tại các
công ty, tập đoàn hàng đầu.
Một trường hợp khác, là mô hình của Đại học Công nghiệp Hà Nội. Năm 2014, Đại
học Công nghiệp Hà Nội đã thành lập Trung tâm Hợp tác với doanh nghiệp và đã xúc tiến
cho sinh viên của trường tham quan, thực tập tại các doanh nghiệp có liên kết như: Nissan
Techno, Samsung Việt Nam, Canon Việt Nam, Foxconn, Vinatop, COMA 18. Không
những vậy, Đại học Công nghiệp Hà Nội còn xúc tiến các hoạt động trao đổi cán bộ, giảng
viên, theo đó giảng viên của trường đến từ các Khoa chuyên môn sẽ có thời gian giảng dạy
tại các doanh nghiệp như: Denso Việt Nam, Canon Việt Nam, Pepsico Việt Nam, Phân lân
Văn Điển, Hanacans theo nhu cầu doanh nghiệp đặt hàng; đồng thời nhà trường cũng mời
các cán bộ của doanh nghiệp như Foxconn, Pepsico Việt Nam, Samsung Việt Nam, Canon
Việt Nam tham gia giảng dạy tại trường. Theo báo cáo của Trung tâm Hợp tác doanh
nghiệp – Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, năm 2017, tỷ lệ sinh viên sau khi tốt nghiệp
ra trường có việc làm ngay chiếm khoảng từ 58,6% - 65%, số lượng sinh viên có việc làm
sau 01 năm tốt nghiệp chiếm khoảng 86,9%. Song song với việc nâng cao chất lượng đào
tạo, Đại học Công nghiệp Hà Nội đang chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình đào tạo "những
gì thị trường sẽ cần", tiếp tục duy trì và mở rộng hợp tác với trên 2.000 doanh nghiệp trong
và ngoài nước như Panasonic, Samsung, DENSO… Một số chương trình hợp tác của
trường đã được Chính phủ, bộ, ngành đánh giá cao, như việc hợp tác với Tập đoàn Foxconn
để xây dựng Trung tâm Đào tạo kỹ thuật HaUI – Foxconn đặt tại trường với tổng mức đầu
tư gần 5 triệu USD, mỗi năm cung cấp khoảng từ 600- 1000 sinh viên tốt nghiệp. Đồng
230
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC
thời, Đại học Công nghiệp Hà Nội còn là một trong điển hình về công tác đào tạo gắn với
xuất khẩu lao động và hoạt động dịch vụ.20
Một số trường đại học, cao đẳng cũng như cơ sở giáo dục nghề nghiệp khác trên địa
bàn cả nước cũng đang phát triển rất nhiều hình thức hợp tác giữa nhà trường và doanh
nghiệp như: hình thức đào tạo theo hợp đồng – xu hướng hiện nay trong hợp tác giữa các
cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, thông qua việc thống nhất từ khâu tuyển
sinh, nội dung, mục tiêu, chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo đến các mô hình dạy nghề,
các kỹ năng, tiểu kỹ năng cho sinh viên theo đúng ngành nghề doanh nghiệp đặt hàng.
Nhiều trường và doanh nghiệp phối hợp để sinh viên sau khi học xong lý thuyết tại trường
được thực hành, thực tập tại doanh nghiệp. Các trường còn phối hợp với doanh nghiệp, tổ
chức cho giáo viên đi thực tế tại các công trình, trực tiếp hướng dẫn sinh viên ngay tại hiện
trường. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng hỗ trợ nhà trường trong việc đầu tư trang thiết
bị thực hành, thực tập nghề cho sinh viên; nhiều doanh nghiệp đã trực tiếp đầu tư trang
thiết bị cho các trường học để có thể đào tạo được những nghề ở những trình độ doanh
nghiệp mong muốn như Toyota Việt Nam, Hyundai…
Ngoài sự hợp tác trong đào tạo, trường học và doanh nghiệp còn có sự phối kết hợp
trong tư vấn nghề nghiệp cho học sinh, sinh viên. Theo đó, doanh nghiệp sẽ tư vấn về
những công việc, yêu cầu của công việc mà một người lao động cần có để sinh viên có thể
lựa chọn ngành/nghề phù hợp với khả năng và sở thích của mình; nhà trường sẽ tư vấn,
giới thiệu về nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận với
các cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.
Bên cạnh các kết quả đạt được, hoạt động liên kết với doanh nghiệp trong đào tạo còn
bộc lộ nhiều hạn chế. Thứ nhất, sự phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp chưa thực
sự liên tục, chưa phong phú và chưa liên kết toàn diện, chưa có sự ràng buộc chặt chẽ để
đảm bảo sự hữu hiệu và hiệu quả của hoạt động liên kết.
Qua khảo sát một số công trình nghiên cứu về thực trạng mối quan hệ giữa doanh
nghiệp với cơ sở đào tạo đại học ở Việt Nam thời gian qua cho thấy, chỉ có 4% doanh
nghiệp hợp tác với các cơ sở đào tạo đại học trong nghiên cứu khoa học và phát triển công
nghệ; 29% doanh nghiệp tham gia hội thảo, tọa đàm, giảng dạy ở các cơ sở đào tạo. Hầu
hết mối liên kết nhà trường và doanh nghiệp đều xuất phát từ nhu cầu trước mắt, kế hoạch
ngắn hạn của doanh nghiệp chứ không xuất phát từ tầm nhìn dài hạn (78% so với 22%).
Mức độ hợp tác chủ yếu là ở “sự hiểu biết phát triển ban đầu” (214 trong tổng số 493 trường
đại học mà các doanh nghiệp ghi là “có sự hợp tác với”), hoặc “hợp tác ngắn hạn” (174
trong tổng số 493). Chỉ có 58 và 47 trường đại học đang lần lượt được coi là “đối tác lâu
dài” và “đối tác chiến lược” của các doanh nghiệp.21
20 Phát biểu của PGS.TS. Trần Đức Quý – Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, https://bnews.vn/doanh-
nghiep-nha-truong-cung-dao-tao-nhan-luc-chat-luong-cao/80428.html
21 TS. Vũ Tiến Dũng (2016), Một số giải pháp tăng cường liên kết đào tạo giữa trường đại học và doanh nghiệp, Tạp
chí Lý luận chính trị, số 5-2016
231
LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
Thứ hai, mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp còn lỏng lẻo cả về trách nhiệm
và quyền lợi, nên trong thực tế, các trường vẫn chủ yếu đào tạo theo khả năng “cung” của
mình chứ chưa thực sự đào tạo theo “cầu” của doanh nghiệp. Thời gian qua, báo chí trong
nước vẫn thường xuyên đưa tin về tình trạng: chất lượng đào tạo ở nhiều ngành nghề của
Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng. Sinh viên tốt nghiệp bị từ chối
tuyển dụng sau khi phỏng vấn, thực hiện các bài test kỹ năng, tay nghề. Phần lớn các doanh
nghiệp sau khi tuyển dụng phải tiến hành đào tạo lại để đáp ứng được nhu cầu của họ. Phần
đông các doanh nghiệp Việt Nam chưa thực sự tin tưởng vào lợi ích mang lại khi tham gia
vào mối liên kết; nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ không chú trọng đến phát triển bền vững
nên ít đầu tư xây dựng nguồn nhân lực trong dài hạn. Chính sự thiếu lòng tin lẫn nhau giữa
nhà trường và doanh nghiệp cũng là một nguyên nhân khiến cho mối gắn kết giữa hai bên
còn lỏng lẻo, chắp vá, chưa đến nơi đến chốn.
Mặt khác, quan niệm về thực học, thực nghiệm tại các trường học chưa thực sự mạnh
mẽ nên việc đào tạo còn xa rời yêu cầu của thực tiễn. Rất nhiều sinh viên giỏi của trường
khi đi làm không đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng do thiếu các kỹ năng nghề
nghiệp cần thiết. Các sinh viên được đánh giá cao về mặt tuân thủ, am hiểu lý thuyết nhưng
thiếu sự linh hoạt, sự tinh tế trong xử lý nghiệp vụ. Không những thế, các trường học không
có đủ và không nắm bắt thường xuyên, liên tục các thông tin về nhu cầu sử dụng lao động
theo từng ngành nghề dẫn đến việc đào tạo còn xa rời yêu cầu của thực tiễn.
Thứ ba, doanh nghiệp chưa được tham gia hoặc tham gia nhưng với mức độ khiêm
tốn khi xây dựng chương trình đào tạo. Sự tham gia và đóng góp ý kiến về xây dựng chương
trình đào tạo một cách chi tiết, thường xuyên giữa doanh nghiệp với nhà trường đến nay
chưa có một trường/cơ sở giáo dục nào thực hiện được. Không những thế, sự tham gia của
doanh nghiệp vào hoạt động đào tạo tại nhà trường còn hạn chế, chưa có cơ chế, chính sách
để thu hút các cán bộ, nhân viên có kỹ năng, tay nghề cao của doanh nghiệp tham gia vào
quá trình đào tạo. Nguyên nhân chính xuất phát từ mặt nhận thức chưa đủ, chưa đúng về
nhu cầu gắn kết và hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp, chưa có sự đồng điệu trong
tư duy, bắt nguồn từ sự thiếu thông tin, thiếu hiểu biết về lợi ích và thế mạnh của nhau.
Mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp đang tồn tại ở dạng tiềm năng vì trong ngắn
hạn, cả hai chủ thể chưa thực sự bức thiết, chưa ảnh hưởng tới lợi ích sống còn của cả
hai phía.
3. MỘT SỐ GIÁI PHÁP TĂNG CƯỜNG SỰ GẮN KẾT GIỮA CÁC CƠ SỞ ĐÀO
TẠO VỚI DOANH NGHIỆP
Có thể nói rằng, mối liên kết giữa các cơ sở giáo dục đào tạo với doanh nghiệp ở Việt
Nam hiện nay, chưa được các chủ thể nhìn nhận một cách thấu đáo, sự liên kết giữa trường
học và doanh nghiệp diễn ra khá hời hợt, manh mún, hiệu quả chưa cao, hệ quả là tạo nên
sự mất cân đối về cung- cầu nhân lực chất lượng cao.
Kinh tế Việt Nam đang ngày càng hội nhập mạnh mẽ và tham gia ngày càng sâu vào
232
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC
chuỗi giá trị toàn cầu. Cùng với đó, cách mạng công nghiệp 4.0 bùng nổ đã tạo ra sự thay
đổi hàng loạt về công nghệ, về quản trị, dẫn đến sự ra đời của nhiều ngành nghề mới. Áp
lực về mặt đào tạo để cung cấp cho thị trường nguồn lao động chất lượng cao, phù hợp với
không gian làm việc trong tương lai, thích ứng với môi trường làm việc trong thời đại cách
mạng công nghiệp 4.0 đòi hỏi các trường và doanh nghiệp phải tư duy lại mô hình cũng
như chiến lược phát triển của mình. Liên kết và liên kết dài lâu, có tầm nhìn và chiến lược
để đưa tới một sự phát triển bền vững đang được đặt ra cấp thiết. Và để thực hiện được
mục tiêu trên, thiết nghĩ:
Về phía Nhà nước:
Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống chính sách định hướng và điều chỉnh hoạt động liên
kết giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp. Mặc dù, Nhà nước đã có chủ
trương đẩy mạnh xã hội hóa một số ngành, lĩnh vực, khuyến khích khu vực tư nhân đầu tư
cho hoạt động giáo dục; Tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các trường đại học;
Khuyến khích các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp liên kết với các trường đại học
trong đào tạo, hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, để việc liên kết
này đạt hiệu quả hơn nữa, Nhà nước cần có chính sách và hướng dẫn cụ thể về quyền, trách
nhiệm, phương thức hợp tác giữa các trường và doanh nghiệp; đồng thời có cơ chế, biện
pháp giúp gia tăng sự ràng buộc, nâng cao tính năng động cũng như trách nhiệm của các
chủ thể liên kết.
Nhà nước cần có các quy chế, văn bản, tiêu chí cụ thể về mối quan hệ với doanh
nghiệp trong các cơ sở đào tạo; quyền, nghĩa vụ và lợi ích của các bên; đồng thời có các
văn bản hướng dẫn các cơ sở đào tạo thực hiện quy trình thiết lập, duy trì, quản lý mối
quan hệ với doanh nghiệp; có chính sách xem xét hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia vào
hoạt động đào tạo như ưu đãi vay vốn, ưu đãi về thuế
Thứ hai, Nhà nước cần tăng quyền tự chủ cho nhà trường, chủ động về quy mô đào
tạo, hình thức tuyển sinh, xây dựng chương trình đào tạo, thu chi nguồn tài chính. Đồng
thời, tạo điều kiện để nhà trường và doanh nghiệp có quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm
khi tham gia vào mối liên kết. Nhà nước sẽ đóng vai trò là “trọng tài” giải quyết những bất
đồng, xung đột lợi ích xảy ra giữa hai bên.
Thứ ba, Nhà nước cần đẩy mạnh và hoàn thiện công tác thống kê, dự báo nhu cầu
nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn lực có chất lượng cao để điều tiết lĩnh vực giáo dục -
đào tạo cho phù hợp. Hiện nay, công tác thống kê, dự báo nhu cầu nguồn lao động của Việt
Nam còn khá hạn chế, số liệu thống kê có độ chính xác chưa cao; khả năng dự báo còn
nhiều bất cập. Trong khi đó, kết nối cung - cầu, đặt hàng giữa doanh nghiệp và trường đào
tạo đang là giải pháp cho vấn đề đầu ra và phát triển nhân lực hiện nay. Do đó, Nhà nước
cần nghiên cứu, hoàn thiện công tác dự báo, thống kê nhu cầu nguồn nhân lực, chi tiết theo
từng nhóm ngành nghề trọng điểm mà xã hội đang cần. Công tác thống kê, dự báo phải
nhanh và đảm bảo độ chính xác và phải cập nhật thường xuyên theo các diễn biến của thị
233
LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
trường. Điều này sẽ giúp cho các trường hiểu và nắm bắt được nhu cầu của các doanh
nghiệp về kỹ thuật, công nghệ và đặc biệt là yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, năng lực của
ứng viên dự tuyển vào doanh nghiệp; từ đó giúp các trường xây dựng được chương trình
đào tạo phù hợp.
Thứ tư, Nhà nước cần có chính sách khuyến khích hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhà
nước, doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng cao ở các trường đại
học. Hiện nay, các doanh nghiệp nước ngoài đang rất mạnh tay để đầu tư, tìm kiếm nhân
tài trong các trường đại học, nhưng doanh nghiệp Việt Nam lại chưa quan tâm nhiều vấn
đề này. Vì vậy, Nhà nước cần phải nghiên cứu về cơ chế chính sách, tạo điều kiện cho
doanh nghiệp Việt đầu tư, liên kết, hợp tác với các cơ sở giáo dục đào tạo để từ đó hoạch
định và phát triển được nguồn lao động chất lượng do người Việt sử dụng.
Thứ năm, Nhà nước cần thiết lập nhiều hơn các kênh kết nối giữa doanh nghiệp, hiệp
hội doanh nghiệp, hiệp hội ngành/nghề, các tổ chức quốc tế về lao động để tạo cơ hội cho
lãnh đạo nhà trường, lãnh đạo doanh nghiệp gặp gỡ, trao đổi, đàm phán, xúc tiến hợp tác
cũng như tạo cơ hội để nhà trường và doanh nghiệp rút kinh nghiệm sau mỗi giai đoạn hợp
tác để có thể mở rộng và nâng cao hiệu quả liên kết trong tương lai.
Về phía các cơ sở giáo dục đào tạo:
Một là, các cơ sở đào tạo cần có chiến lược phát triển gắn liền với nhu cầu xã hội,
đặc biệt trong bối cảnh hội nhập hiện nay. Việc xây dựng chương trình đào tạo tại các cơ
sở giáo dục cần có sự tham gia, chung tay của doanh nghiệp cũng như các đơn vị dự báo
nguồn nhân lực. Từ sự tham khảo nhu cầu thị trường và doanh nghiệp, nhà trường nghiên
cứu xây dựng chương trình đào tạo và mở các ngành đào tạo phù hợp với nhu cầu của
doanh nghiệp, biên soạn và cải tiến giáo trình giảng dạy cho phù hợp với yêu cầu của thực
tiễn và yêu cầu của từng giai đoạn phát triển.
Các sơ sở giáo dục đào tạo cần quán triệt chủ trương và phương châm đào tạo là: đào
tạo những gì xã hội cần chứ không đào tạo những gì nhà trường có. Bên cạnh việc đào tạo
theo nhu cầu của doanh nghiệp, nhà trường cũng cần phải đảm bảo tính tiên tiến, hiện đại
của chương trình đào tạo, phải đào tạo ra những con người có khả năng học tập suốt đời.
Hai là, các cơ sở giáo dục đào tạo cần đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục bằng
việc thông qua tài trợ của các doanh nghiệp triển khai các hình thức: học bổng cho sinh
viên học giỏi hoặc sinh viên nghèo, vượt khó; xúc tiến các hợp đồng nghiên cứu khoa học
và chuyển giao công nghệ giữa nhà trường và doanh nghiệp; chủ động mời các nhà quản
lý, nhân lực giỏi từ DN tham gia vào hoạt động đào tạo của nhà trường về những kỹ năng
tác nghiệp trên máy móc, thiết bị thực tế để quá trình nghiên cứu, giảng dạy trên giảng
đường sát với thực tiễn; nhà trường cần ưu tiên tuyển dụng những giảng viên có kinh
nghiệm làm việc trong các doanh nghiệp. Không những vậy, các cơ sở giáo dục đào tạo và
doanh nghiệp cần chung tay hợp tác trong nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ,
thương mại hóa các kết quả nghiên cứu; phối kết hợp để đầu tư và hình thành các vườn
234
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC
ươm công nghệ, đưa hoạt động nghiên cứu gắn với thực tiễn cuộc sống và nhu cầu của
doanh nghiệp, của địa phương, của vùng kinh tế.
Ba là, các cơ sở giáo dục đào tạo cần tăng cường chặt chẽ hơn nữa về mối quan hệ
giữa cựu sinh viên với nhà trường, thường xuyên tổ chức (1 học kỳ/1 buổi) các hội thảo,
các tọa đàm để các cựu sinh viên trao đổi kinh nghiệm giữa lý thuyết với thực tiễn nghề
nghiệp cho các em học sinh, sinh viên đang học tập tại trường; đồng thời tạo cơ chế để
những cựu sinh viên đang làm việc tại các doanh nghiệp có thể tham gia và đánh giá chương
trình đào tạo, chất lượng đào tạo tại nhà trường, từ đó, nhà trường sẽ cải tiến chương trình
đào tạo theo từng thời điểm sao cho phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp.
Bốn là, các cơ sở giáo dục đào tạo cần thiết lập bộ phận chuyên trách về liên kết, hợp
tác với doanh nghiệp. Bộ phận này phải thường xuyên cập nhật và cung cấp thông tin về
chương trình, giáo trình, nội dung, phương pháp giảng dạy, phương pháp kiểm tra, đánh
giá cũng như các vấn đề khác tới phía doanh nghiệp để các doanh nghiệp có thể tham gia
vào quá trình đào tạo, giám sát quá trình đào tạo và đánh giá được quá trình đào tạo của
các cơ sở giáo dục. Mặt khác, bộ phận chuyên trách cũng phải xây dựng được thời gian
biểu để có thể định kỳ tiếp xúc, gặp gỡ và làm việc với đại diện doanh nghiệp, tìm hiểu
nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp, qua đó góp phần xây dựng chuẩn đầu ra cho quá trình
đào tạo. Cùng với đó, bộ phận chuyên trách về liên kết, hợp tác với doanh nghiệp có trách
nhiệm tìm hiểu, nắm bắt nhu cầu của thị trường, xúc tiến và mở rộng các mối quan hệ của
nhà trường với các các doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực, ngành nghề; tìm kiếm các nguồn
tài trợ hay ký kết các hợp đồng đặt hàng đào tạo, đặt hàng nghiên cứu khoa học giữa nhà
trường và các tổ chức/doanh nghiệp.
Về phía doanh nghiệp:
Thứ nhất, doanh nghiệp cần nhận thức đầy đủ hơn về ích lợi cũng như xu thế tất yếu
của mối liên kết doanh nghiệp- trường đại học, từ đó hoạch định chiến lược phát triển
nguồn nhân lực phù hợp với chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh một cách cụ thể và
lâu dài, trong đó tăng cường hợp tác với các cơ sở giáo dục đào tạo là một trong những giải
pháp mang lại nhiều lợi ích vượt trội.
Thứ hai, doanh nghiệp cũng cần thiết lập bộ phận chuyên trách về liên kết, hợp tác
với các cơ sở giáo dục đào tạo để có thể chủ động cung cấp các thông tin về nhu cầu lao
động; phối hợp với trường học trong việc xây dựng chương trình đào tạo, mở các
ngành/nghề mới, biên soạn giáo trình, nội dung và phương pháp giảng dạy, bảo vệ đồ án,
luận văn tốt nghiệp...góp phần cải thiện chất lượng đào tạo, giúp cho chương trình đào tạo
“ăn khớp” với nhu cầu của doanh nghiệp và xã hội.
Thứ ba, doanh nghiệp hỗ trợ tài chính cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp bằng các
hình thức như hỗ trợ học bổng cho sinh viên, ký kết các hợp đồng đặt hàng đào tạo tư vấn,
nghiên cứu khoa học. Mặt khác, doanh nghiệp có thể phối kết hợp với nhà trường thành
lập các công ty, khu công nghệ, khu thực hành/thí nghiệm phục vụ cho giảng dạy, học tập,
235
LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN…
nghiên cứu khoa học
Thứ tư, doanh nghiệp cần tạo điều kiện tiếp nhận sinh viên kiến tập, thực tập, tham
quan, khảo sát, tuyển dụng và sử dụng sinh viên tốt nghiệp của nhà trường.
Thứ năm, doanh nghiệp cần cử các chuyên viên, chuyên gia, kỹ sư, công nhân lành
nghề tham gia trực tiếp giảng dạy hoặc hướng dẫn thực hành tại các cơ sở giáo dục đào
tạo. Đồng thời, tạo điều kiện tiếp nhận các giảng viên, cán bộ quản lý từ phía các cơ sở
giáo dục đến doanh nghiệp học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm. Mặt khác, các doanh nghiệp cần
có cơ chế, chính sách khuyến khích đội ngũ giáo sư, tiến sĩ, giảng viên có chất lượng cao
trong các trường đại học tham gia vào các dự án hoặc chia sẻ, cố vấn cho doanh nghiệp
thông qua các chương trình đào tạo nội bộ.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Thị Thanh Dần (2018), “Giải pháp hợp tác giữa Trường Đại học Điện lực
và doanh nghiệp trong việc đào tạo kỹ năng nghề cho sinh viên”, Tạp chí Khoa học
ĐHQGHN: Kinh tế và Kinh doanh, Tập 34, Số 1 (2018) 76-85
2. TS. Vũ Tiến Dũng (2016), “Một số giải pháp tăng cường liên kết đào tạo giữa trường
đại học và doanh nghiệp”, Tạp chí Lý luận chính trị, số 5-2016
3. TS. Nguyễn Đình Luận (2015), “Sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong
đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam: Thực trạng
và khuyến nghị”, Tạp chí phát triển và hội nhập, số 22(32), Tháng 05-06/2015
4. Phạm Thị Thu Phương (2016), “Các phương thức hợp tác giữa cơ sở đào tạo với
doanh nghiệp trong đào tạo sinh viên ngành du lịch đáp ứng nhu cầu hội nhập”, Tạp
chí phát triển công nghệ và khoa học, số 19, Tháng 5/2016
5. Ths. Nguyễn Ngọc Trung (2018), “Về hiệu quả mối liên kết giữa doanh nghiệp và
các cơ sở giáo dục đại học, tạp chí tài chính”, số ra ngày 02/9/2018,
236
9 trang
14800
Free
Bạn đang xem tài liệu "Một số giải pháp tăng cường sự gắn kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- mot_so_giai_phap_tang_cuong_su_gan_ket_giua_co_so_dao_tao_va.pdf
