Giáo trình Lý thuyết nghề - Chương 5: Máy điện không đồng bộ ba pha

Ch-¬ng V : m¸y ®iÖn kh«ng ®ång bé ba pha

V- 1: cÊu t¹o nguyªn lý lµm viÖc

• Më ®Çu : M¸y ®iÖn K§B 3 pha lµ m¸y dïng ë hÖ thèng l-íi ®iÖn 3 pha , nã cã

®Æc ®iÓm vËn hµnh tin cËy dÔ l¾p ®Æt söa ch÷a.

• CÊu t¹o:

Gåm hai phÇn chÝnh

- Gåm nhiÒu l¸ thÐp kü thuËt ®iÖn gÐp c¸ch ®iÖn víi nhau h×nh trô rçng phÝa

mÆt trong cã sÎ r·nh ®Ó ®Æt d©y quÊn stato cã ba d©y quÊn ®Æt trong r·nh cña

lâi thÐp chóng ®-îc bè trÝ lÖch nhau trong kh«ng gian 120⁰®iÖn.

- R«to

+ R«to d©y quÊn gåm nhiÒu l¸ thÐp kü thuËt ®iÖn gÐp l¹i t¹o thµnh h×nh trô phÝa

ngoµi cã sÎ r·nh ®Ó ®Æt d©y quÊn

cÊu t¹o r«to d©y quÊn cã cÊu t¹o gièng nh- Stato gåm cã ba d©y quÊn ®Çu ra 3

®Çu cßn l¹i ®Êu Y ba ®Çu ra nèi víi ba vµnh tr-ît gåm ba chæi than cè ®Þnh ®-îc

nèi víi ba biÕn trë.

R«to lång sãc

Trong mçi r·nh ®Æt c¸ thanh dÉn song song víi nhau 2 ®Çu cña thanh ®-îc nãi

víi nhau b»ng hai vµnh b¸n nguyÖt, than dÉn ®-îc lµm b»ng ®ång hay nh«m

®-êng kÝnh 1mmtrë lªn ®-îc ng¾n trªn 2 ®Çu t¹o thµnh gièng nh- mét c¸i lång

sãc.

• Nguyªn lý ho¹t ®éng

- §éng c¬ K§B : trôc ®éng c¬ nèi víi m¸y s¶n suÊt

- Khi cÊp nguån dßng 3 pha trong d©y quÊn Stato sÏ sinh ra mét s.®.® c¶m øng

chiÒu ®-îc x¸c ®Þnh theo quy t¾c bµn tay ph¶i ba cuén d©y ®-îc ®Æt c¸ch

nhau 120⁰®iÖn sinh ra mét tõ tr-êng quay lµm quay r«to tèc ®ä r«to tØ lÖ tãc

®é tõ tr-êng quay

- LiÖn hÖ m¸y ph¸t ®iÖn

Lµm quay r«to sin ra 1 s.®.® c¶m øng sinh ra tõ th«ng  ch¹y trong d©y quÊn

stato nèi ®Çu d©y stato vµ t¶i ta sÏ ®-îc mét dßng ®iÖn c¶m øng

V- 2: s¬ ®å bé d©y Stato ®éng c¬ K§B 3 pha

• Giíi thiÖu: do qu¸ tr×nh lµm viÖc bé d©y cña stato cña ®éng c¬ K§B 3pha bÞ

háng hãc kh«ng thÓ söa ch÷a ®-îc nªn chóng ta ®i vµo tÝnh to¸n vÏ quÊn l¹i

bé d©y

• Tr×nh tù c¸c b-íc quÊn d©y

- B₁: kÎ ®o¹n th¼ng song song c¸ch ®Òu øng víi tæng sè r·nh stato, sau ®ã ®¸nh

sè thø tù theo sã r·nh

- B₂dùa vµo b-íc cùc biÓu thÞ qua sè r·nh ®Ó ta ph©n chia c¸c cùc tõ

- B₃ta c¨n cø vµo cùc tõ ®Ó x¸c ®Þnh cuén d©y chÝnh vµ cuén d©y phô nÕu gäi

sè bèi d©y cña tæ bèi lµ chÝnh lµ q th× tæ bèi d©y phu q_p®-îc xÕp xen kÏ

c

nhau

- B₄x¸c ®Þnh dÊu cùa tõ b»ng c¸ch ghi chiÒu mòi tªn lªn ®Çu d©y c¹nh t¸c dông

sao cho c¸ cùc tõ liªn tiÕp ph¶i ®Êu tr¸i dÊu nhau.

- B₅c¨n cø vµo sè c¸c tæ bèi d©y trong pha vµ c¸ch ®Êu c¸c ®Çu nèi ta kÎ c¸

®-êng nèi liÒn c¸c c¹nh t¸c dông ®Ó h×nh thµnh c¸c tæ bèi d©y chÝnh. §Êu d©y

gi÷a c¸c tæ bèi d©y cuén d©y chÝnh sao cho khi cã dßng ®iÖn ch¹y vµo cuén

d©y sÏ kh«ng lµm thay ®«Ø chiÒu mòi tªn mµ ta ®· x¸c ®Þnh tr-íc ®ã

- B₆C¨n cø vµo sè r·nh t-¬ng øng x¸c ®Þnh ®-îc bëi sù lÖch nhau 90⁰®iÖn gi÷a

c¸c cué d©y chÝnh vµ cuénd©y phô nh- sau

90⁰

Z

 



360

_d

4P

P.

P

_®lµ gãc lÖch ®iÖn gi÷a 2 r·nh liªn tiÕp

B₇kiÓm tr toµn bé cuén d©y chÝnh vµ phô víi c¸ch ®Êu tõng cuén sao cho c¸c cùc

liªn tiÕp ph¶i tr¸i d©ó nhau.

• L-u ý khi vÏ

- Khi vÏ bé d©y stato nªn vÏ ba mµu kh¸c nhau ®Ó rÔ ph©n biÖt

- VÏ pha nµo døt ®iÓm pha ®ã

- VÏ song pha nµo nèi lu«n pha ®ã

- Muèn kiÓm nghiÖm l¹i sem sè cùc tõ víi ®Çu bµi ®¸nh dÊu mòi tªn

- ®èi víi bé d©y quÊn 3 pha chiÒu dßng ®iÖn cña 3 pha hai pha cung fchiÒu cßn

mét pha th× kh¸c nhau

• C¸c th«ng sè khi vÏ

- Sè r·nh cña lâi thÐp stato

- Sè r·nh cña lâi thÐp r«to

- Sè pha

- Sè cùc

- Sè m¹ch nh¸nh

- Sè vßng d©y

- B-íc cùc

- B-íc cña bèi d©y

- Sè r·nh øng víi mçi cùc

5.2.1 d©y quÊn kiÓu ®ång t©m

5.2.2 d©y quÊn kiÓu xÕp ®¬n

5.2.3 d©y quÊn kiÓu xÕp kÐp

5.2.1 d©y quÊn kiÓu ®ång t©m

§Æc ®iÓm chöa ch÷a ®¬n gi¶n cá thÓ thay thÕ tõng bin d©y hoÆc c¸c nhãm bin

d©y c¸c ®Çu d©y Ýt bÞ chång cheã lªn nhau vµ nèi d©y rÔ rµng

• TÝnh to¸n vÏ s¬ ®å tr¶i

-TÝnh sè c¹nh t¸c dông cña mét pha d-íi mét cùc: q

z

q =

2pm

Trong ®ã: z- lµ sè r·nh stato

p- sè ®«i cùc

m- sè pha

- TÝnh b-íc quÊn d©y: y

y_nhá= 2q + 1

y_lín= y_nhá+ 2

- TÝnh b-íc ®Êu d©y: y_®

y_®= 3q +1

- TÝnh kho¶ng c¸ch ®Æt ®iÖn ( ®Çu ®-a ®iÖn vµo )

( A- B - C ) = 2q + 1 (r·nh)

TÝnh theo ®é ®iÖn: (A - B - C) = 120⁰®iÖn

-TÝnh kho¶ng c¸ch gi÷a 2 r·nh liªn tiÕp :

0

p.360

α =

z

0

120

B - C) =

(k/c r·nh)



®Ò c-¬ng bµi gi¶ng

bµi V- 2

s¬ ®å d©y quÊn stato ®éng c¬ K§B 3 pha

I/ §Æc ®iÓm kiÓu d©y quÊn ®ång t©m

1- §Æc ®iÓm

H×nh vÏ

- Mçi r·nh ®Æt d©y cã chøa mét c¹nh t¸c dông

- C¸c bin d©y cã d¹ng h×nh thoi hoÆc h×nh bÇu dôc, cã kÝch th-íc

kh¸c nhau vµ gièng nhau vÒ h×nh d¸ng

- KÕt cÊu ®¬n gi¶n, dÔ quÊn d©y nh-ng kh«ng thÈm mü, dÔ söa ch÷a

2- øng dông

KiÓu quÊn nµy th-êng øng dông ®Ó quÊn ®éng c¬ cã c«ng suÊt trung b×nh vµ

nhá

(P < 4,5 KW)

II/ TÝnh to¸n vÏ s¬ ®å tr¶i d©y quÊn kiÓu ®ång t©m

1-TÝnh to¸n c¸c th«ng sè

-TÝnh sè c¹nh t¸c dông cña mét pha d-íi mét cùc: q

z

q =

2pm

Trong ®ã: z- lµ sè r·nh stato

p- sè ®«i cùc

m- sè pha

- TÝnh b-íc quÊn d©y: y

y_nhá= 2q + 1

y_lín= y_nhá+ 2

- TÝnh b-íc ®Êu d©y: y_®

y_®= 3q +1

- TÝnh kho¶ng c¸ch ®Æt ®iÖn ( ®Çu ®-a ®iÖn vµo )

( A- B - C ) = 2q + 1 (r·nh)

TÝnh theo ®é ®iÖn: (A - B - C) = 120⁰®iÖn

-TÝnh kho¶ng c¸ch gi÷a 2 r·nh liªn tiÕp :

0

p.360

α =

z

0

120

(A- B - C) =

(k/c r·nh)



2- Ph-¬ng ph¸p vÏ s¬ ®å tr¶i

- Dïng bót mµu ph©n biÖt 3 pha theo q_A, q_B, q_C

- KÎ c¸c ®-êng dãng song song theo chiÒu däc trang giÊy biÓu thÞ r·nh ®Æt d©y

quÊn. Cã bao nhiªu r·nh th× kÎ bÊy nhiªu ®-êng vµ ®¸nh sè lÇn l-ît tõ 1 cho ®Õn

hÕt

- KÎ c¸c ®-êng dãng ngang biÓu thÞ c¹nh t¸c dông vµ ®Çu cuén d©y

3- VÝ dô ¸p dông:

TÝnh to¸n vÏ s¬ ®å tr¶i bé d©y stato ®éng c¬ K§B 3 pha theo kiÓu quÊn

®ång t©m cã z = 24, 2p = 4

Gi¶i

* TÝnh to¸n c¸c th«ng sè

- TÝnh q:

z

q =

= 2

2 pm

- B-íc quÊn d©y:

y_nhá= 2q + 2 = 6

y_lín= y_nhá+ 2 = 8

- B-íc ®Êu:

y_®= 3q + 1 = 7

- Kho¶ng c¸ch (A-B-C) = 2q + 1 = 5 (r·nh)

* VÏ s¬ ®å tr¶i

H×nh vÏ

* NhËn xÐt:

z

- q =

= 2 nªn sè bin d©y cÇn quÊn sÏ lµ

= 12 bin

2 pm

q

- Sè bin d©y cña 1 pha = 12 : 3 = 4. Do vËy mçi pha cã 2 nhãm bin t¹o thµnh,

tæng sè nhãm bin d©y cho 3 pha lµ 6 nhãm

- Dßng ®iÖn ®i trong mçi cùc cña ®éng c¬ ph¶i cã cïng chiÒu nhau

- D©y chuyÓn tiÕp cña nhãm bin d©y ®Æt cïng phÝa víi ®Çu d©y ra

V- 2 -2: s¬ ®å d©y quÊn stato ®éng c¬ K§B 3 pha kiÓu xÕp ®¬n

I/ §Æc ®iÓm kiÓu d©y quÊn xÕp ®¬n

1- §Æc ®iÓm

- C¸c bin d©y gièng hÖt nhau vÒ h×nh d¹ng (h×nh bÇu dôc hoÆc h×nh thang) vµ

kÝch th-íc

- Mçi c¹nh cña mét bin d©y lÊp ®Çy mét r·nh nªn n©ng cao ®-îc hÖ sè ®iÒn ®Çy

r·nh

- Sè bin d©y bé d©y stato = 1/2 sè r·nh

2- øng dông:

Dïng ®Ó quÊn cho c¸c ®éng c¬ cã c«ng suÊt nhá vµ trung b×nh

II/ TÝnh to¸n vÏ s¬ ®å tr¶i bé d©y quÊn kiÓu xÕp ®¬n

1- TÝnh to¸n c¸c th«ng sè:

- TÝnh q:

z

q =

2 pm

- TÝnh b-íc quÊn y:

+ víi q ch½n(2, 4, 6, 8,...): y = 3q

+ víi q lÎ (1, 3, 5,...): y = 3q + 1

- TÝnh y_®:

+ víi q ch½n(2, 4, 6, 8, ...): y_®= 3q + 1

+ víi q lÎ (1, 3, 5,...): y_®= 3q

- Kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c pha: (A-B-C) = 2q + 1

2- VÝ dô ¸p dông

TÝnh to¸n vÏ s¬ ®å tr¶i bé d©y stato ®éng c¬ K§B 3 pha kiÓu xÕp ®¬n cã z =

24,

2p = 4

Gi¶i

*TÝnh to¸n c¸c th«ng sè

z

- q =

= 2

2 pm

- y = 3q = 6

- z_®= 3q + 1 = 7

- (A-B-C) = 2q + 1 = 5

V- 2 -3: S¥ §å d©y quÊn stato ®éng c¬ K§B 3 pha kiÓu xÕp kÐp

* Môc tiªu bµi häc:

- KiÕn thøc: trang bÞ cho HS nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ bé d©y quÊn stato ®éng

c¬ K§B 3 pha kiÓu xÕp kÐp

- Kü n¨ng: gióp HS n¾m ®-îc tr×nh tù tÝnh to¸n c¸c th«ng ®Ó vÏ s¬ ®å tr¶i vµ

ph©n tÝch ®-îc s¬ ®å

- Th¸i ®é: HS ph¶i gi÷ trËt tù , nghiªm tóc trong giê häc, chó ý nghe gi¶ng, ghi

chÐp ®Çy ®ñ vµ tÝch x©y dùng bµi

I/ §Æc ®iÓm kiÓu d©y quÊn xÕp kÐp

1-§Æc ®iÓm

- ¦u ®iÓm: mçi r·nh ®Æt d©y cã chøa 2 c¹nh t¸c dông, c¸c bin d©y gièng

nhau vÒ

h×nh d¹ng vµ cã cïng kÝch th-íc( cïng b-íc quÊn y). KÕt cÊu cña bé d©y ®Ñp, tõ

tr-êng sinh ra ®Òu h¬n, do vËy ®éng c¬ lµm viÖc ªm

- Nh-îc ®iÓm: khã lång d©y, khã ®Êu d©y, ph¶i chó ý lãt c¸ch ®iÖn gi÷a líp

trªn vµ líp d-íi trong r·nh ®Æt d©y, lãt c¸ch ®iÖn ®Çu cuén d©y

2- øng dông: th-êng øng dông ®Ó quÊn ®éng c¬ cã c«ng suÊt lín vµ trung b×nh

(P ≥ 4,5 KW)

I.

1- Ph©n lo¹i

Cã 2 lo¹i:

- quÊn b-íc quÊn ®ñ: y = τ (b-íc quÊn b»ng b-íc cùc)

II/ TÝnh to¸n vÏ s¬ ®å tr¶i

- quÊn b-íc ng¾n: y = 0,8 τ (b-íc quÊn nhá h¬n b-íc cùc)

* NhËn xÐt: quÊn b-íc ng¾n tiÕt kiÖm ®-îc l-îng ®ång, c¶i thiÖn ®-îc ®iÒu

kiÖn lµm viÖc cho ®éng c¬, cã tõ tr-êng ®Òu h¬n, gi¶m ®-îc ®iÖn kh¸ng ®Çu cuén

d©y

2- TÝnh to¸n c¸c th«ng sè

- TÝnh q:

z

q =

2 pm

- TÝnh y:

z

quÊn b-íc ®ñ: y = τ =

2p

z

quÊn b-íc ng¾n: y = 0,8 τ = 0,8

2p

- TÝnh y_®:

y_®= 3q + 1

- §Çu ®-a ®iÖn vµo: (A - B - C) = 2q + 1

3- C¸ch vÏ s¬ ®å tr¶i

- C¸c c¹nh t¸c dông ë líp trªn thÓ hiÖn b¾ng nÐt liÒn, c¹nh ë líp d-íi thÓ hiÖn

b»ng nÐt ®øt

- Khi ®Êu d©y t¹o cùc cÇn chó ý ®Êu c¹nh tªn víi c¹nh trªn , c¹nh d-íi víi c¹nh

d-íi, ®Õm theo sè r·nh ®Êu d©y

4- VÝ dô ¸p dông

TÝnh to¸n vÏ s¬ ®å tr¶i bé d©y stato ®éng c¬ K§B 3 pha xÕp kÐp b-íc ®ñ víi

sè

r·nh z = 24, 2p = 4

Gi¶i

* TÝnh to¸n c¸c th«ng sè:

- TÝnh q:

z

q =

= 2

2 pm

- TÝnh y:

- TÝnh y_®:

z

y= τ =

= 6

2p

y_®= 3q + 1 = 7

- Kho¶ng c¸ch (A – B - C) = 2q +1 = 5

*NhËn xÐt: mçi pha cã 4 bin d©y, tæng sè bé d©y cã 12 nhãm vµ cã 24 bin d©y

lång trong 24 r·nh ®Æt d©y

+ VÏ s¬ ®å tr¶i

V-3-D©y quÊn ®éng c¬ nhiÒu cÊp tèc ®é

V.3.1 Kh¸i qu¸t chung.

1.Kh¸i niÖm:

Trong ®éng c¬ ®iÖn xoay chiÒu, ng-êi ta kh«ng dïng cuén sè ®Ó ®iÒu khiÓn tèc

®é nh- ®éng c¬ ®iÖn mét chiÒu mµ dïng ph-¬ng ph¸p thay ®æi sè ®«i cùc ®éng

c¬ ®Ó ®¹t ®-îc nh÷ng tèc ®é cã cÊp cÇn thiÕt. Muèn vËy ng-êi ta ph¶i ®Êu ®¶o

c¸c phÇn tö cña cuén d©y stato ®Ó ®-îc mét vµi sè ®«i cùc do ®ã ®-îc mét vµi

cÊp tèc ®é. Cuén d©y nh- thÕ lµ cuén d©y ®¶o sè cùc hay cßn gäi lµ cuén d©y

nhiÒu cÊp tèc ®é.

VËy ®éng c¬ nhiÒu cÊp tèc ®é lµ lo¹i ®éng c¬ lµm nhiÖm vô biÕn ®æi tèc ®é

®éng c¬ tõ tèc ®é thÊp thÊp lªn tèc ®é cao vµ ng-îc l¹i ®-îc thùc hiÖn b»ng c¸ch

thay ®æi tèc ®é ®g c¬.

Th«ng th-êng ng-êi ta chÕ t¹o cuén d©y ®¶o sè cùc theo tû sè 2:1, sè ®Çu d©y

dÉn ra chØ cµn 6 ®Çu (tøc lµ khi ®¶o d©y sÏ cã 2 sè cùc gÊp ®«i nhau).

VÝ dô: Nh- lo¹i 4/2 cùc, 8/4 cùc, 12/6 cùc

60f

V× tèc ®é ®éng c¬ ®-îc x¸c ®Þnh bëi c«ng thøc: n =

p

n

Do vËy quan hÖ vÒ tèc ®é lµ:

2n

B

2p

A

C

Quan hÖ vÒ sè ®«i cùc lµ:

B

A

X

C

Z

p

2. C¸ch thay ®æi tèc ®é ®éng c¬

Thùc hiÖn viÖc chuyÓn ®æi tèc ®é ®éng c¬

b»ng c¸ch thay ®æi tæ d©y theo 2 d¹ng c¬ b¶n

sau: Y/YY, / Y

Ta chia cuén d©y AX, BY, CZ ra lµm 6 cuén

d©y gièng hÖt nhau lµ AA₁, A₁X, BB₁, B₁Y, CC₁, C₁Z.

A₁, B₁, C₁®-îc lÊy ra tõ c¸c ®iÓm gi÷a cña

c¸c pha nh- h×nh vÏ.

Y

Theo quy luËt chuyÓn ®æi tèc ®é ®éng c¬ kÕt

cÊu cña hép ®Êu d©y cña ®éng c¬ ph¶i cã c¸c

cäc ®Êu d©y t-¬ng øng.

VÝ dô 1 :

§éng c¬ chuyÓn ®æi tèc ®é ®éng c¬ tõ 

sang  hîp ®Çu d©y cã 6 ®Çu ra

- Khi ®éng c¬ lµm viÖc ë chÕ ®é  ta ®-a

vµo ®iÖnvµo 3 cäc A, B, C

A

B

C

- Khi ®éng c¬ lµm viÖc ë chÕ ®é  ta

®-a ®iÖn vµo 3 cäc A₁, B₁, C₁

VÝ dô 2 :

B₁

A₁

C₁

§éng c¬ 2 cÊp tèc ®é / YY cã tû lÖ sè ®«i cùc 8/4 cùc.

VËy khi ®Êu  ta cã 2p=8 n=750 vßng/phót

Khi ®Êu YY ta cã 2p=4  n= 1460 vßng/phót

B

A

C

B₁

B

A₁

C

C₁

A

Z

A

B

C

C₁

A₁

X

Z

B₁

Y

C

X

B

H – a

H - b

C¸ch ®Êu ®éng c¬ 3 pha (h×nh  ) s¸u tæ b«i thµnh h×nh  (H-a) vµ c¸ch ®Êu YY

(H-b)

3. C¸c yªu cÇu c¬ b¶n cña ®éng c¬ tèc ®é.

(XÐt xem ®éng c¬ nµo cã thÎ chuyÓn ®æi nhiÒu tèc ®é)

Nh÷ng ®éng c¬ cã 4 yªu cÇu sau th× cã thÓ thùc hiÖn chuyÓn ®æi tèc ®é ®-îc.

V× yªu cÇu chØ lµ 1 cuén d©y nh-ng l¹i yªu cÇu tèc ®é lµ 2/1. Do vËy chØ cã thÓ

chuyÓn ®æi chiÒu dßng ®iÖn trong c¸c cuén d©y.

a. Sè tæ bèi d©y trong mét pha ph¶i lµ sè ch½n, nÕu lµ sè ch½n th× míi cã thÓ

chia thµnh hai phÇn b»ng nhau. ChuyÓn ®æi tõ song song sang nèi tiÕp hoÆc

ng-îc l¹i.

b. q lµ sè r·nh pha d-íi 1 cùc ph¶i tÝnh theo bé d©y tèc ®é cao tøc lµ tÝnh theo

sè cùc Ýt.

c. B-íc quÊn d©y cã 2 lo¹i : lo¹i cùc Ýt 2p₁vµ lo¹i cùc nhiÒu 2p₂.

2p₂=2.2p₁

d. y ®-îc tÝnh theo sè cùc Ýt 2p₁nh-ng kh«ng lÊy ®ñ mµ ph¶i lÊy ng¾n ®i 1/2



hay 2/3 . §Ó khi ®æi thµnh cùc nhiÒu th× trë thµnh b-íc ®ñ  hoÆc lµ b-íc h¬i



dµi 4/3 .



NÕu tÝnh y theo cùc nhiÒu 2p₂th× lÊy b-íc ®ñ hoÆc b-íc h¬i dµi 4/3 kh«ng

lÊy ®-îc b-íc ng¾n ®èi víi cùc nhiÒu.

V.3.2. VÝ dô

 TÝnh to¸n vÏ s¬ ®å tr¶i bé d©y 2 cÊp tèc ®é theo tæ ®Êu d©y / YY cã : (d©y

quÊn kiÓu xÕp kÐp)

Z=24, 2p=8/4, m=3, cuén d©y cã 6 ®Çu ra.

- §éng c¬ lµm viÖc  t-¬ng øng víi tèc ®é thÊp n_t=750 v/phót

- §éng c¬ lµm viÖc YY øng víi tèc ®é cao n_c= 1500v/phót.

* Tr×nh tù thùc hiÖn:

1. X¸c ®Þnh sè bèi d©y trong 1 tæ bèi:

z

24

q₁=



 2 (tÝnh theo sè cùc Ýt)

2p₁m 4.3

Trong ®ã 2p₁lµ sè cùc Ýt: 2p₁=4 (1500v/phót)

2. X¸c ®Þnh tæ bèi d©y trong 1 pha vµ c¶ m¸y:

V× cuén d©y quÊn theo kiÓu xÕp kÐp nªn :

- Sè tæ bèi trong 1 pha : 2p₁=4

- Sè tæ bèi trong c¶ m¸y : 3.2p₁=12

3. X¸c ®Þnh b-íc quÊn d©y:

Chän b-íc quÊn d©y theo sè ®«i cùc nhiÒu 2p₂vµ lÊy gÇn b»ng b-íc ®ñ:

z

24

y_t

(kho¶ng c¸ch) (vµo 14)

 3

  2p₂



2p₂

8

z

24

y_c=.2p₁=



 6 (kho¶ng c¸ch) (17)

2p₁

4

cña c¶ m¸y sÏ ®-îc ®Êu nh- h×nh vÏ. Trong ®ã hai tæ bèi nèi tiÕp theo thø tù:

8C

§Çu cuèi ®Çu (trong – ngoµi)

1

2

1

6

7

4C

3

1

9

4

8C

5

8

1

4C

Ta cã:

Pha A:

Pha B:

Pha C:

1

5

9

7

11

3

10

2

4

8

6

12

5. S¬ ®å tr¶i (h×nh vÏ ):

1 2

3

5

6 7

8

0

1 2

3

5

7 8

9

4

9

4

6

0

1

2

3

4

3

V- 4. nh÷ng h- háng trong ®éng c¬ ®iÖn kh«ng ®ång bé xoay

chiÒu 3 pha

V.4.1. §éng c¬ ®iÖn kh«ng khëi ®éng khi kh«ng t¶i

1. HiÖn t-îng:

§Êu ®éng c¬ ®iÖn kh«ng cã t¶i vµo l-íi ®iÖn th× ®éng c¬ kh«ng quay vµ kh«ng

thÊy biÓu hiÖn cã m« men khëi ®éng.

Tõ nguyªn lý lµm viÖc cña ®éng c¬ ®iÖn K§B 3 pha ta thÊy m« men quay

trong ®éng c¬ kh«ng ®ång bé t¹o nªn do kÕt qu¶ t¸c ®éng t-¬ng hç gi÷a tõ

trong r«to vµ stato kh«ng thÓ t¹o nªn m« men quay. Do vËy ta cã c¸c nguyªn

nh©n sau:

pha khi ®Êu tam gi¸c.

3. C¸ch kiÓm tra ph¸t hiÖn:

a. Khi kh«ng cã dông cô ®o:

- Ta cã thÓ kiÓm tra kh«ng ®iÖn b»ng c¸ch xem xÐt c¸c ®Çu nèi tiÕp xóc, c¸c cÇu

ch×, cÇu dao, khëi ®éng tõ, ®Çu cèt, tiÕp ®iÓm … xem cã bÞ háng, kh«ng tiÕp xóc,

®øt m¹ch.

- KiÓm tra khi cã ®iÖn: khi ®ãng m¹ch ®iÖn thÊy cã tiÕng kªu ®iÖn tõ nh-ng ®éng

c¬ kh«ng ch¹y. LÊy tay quay nhÑ r«to theo chiÒu thuËn, ®éng c¬ tiÕp tôc ch¹y lê

®ê, khi t¸c ®éng cho r«to quay chiÒu ng-îc th× ®éng c¬ quay chËm theo chiÒu

ng-îc.

 Nh- vËy ®éng c¬ ®øt mét pha khi ®Êu sao, hai pha cßn l¹i chØ cã tõ tr-êng ®Ëp

m¹ch, nªn quay theo lùc t¸c ®éng ban ®Çu.

Chó ý: khi kiÓm tra ph¶i thao t¸c nhanh ®Ó tr¸nh sù cè

b. Khi cã dông cô ®o: nh- ampe cÆp, v«n kÕ, «m kÕ …dÔ dµng kiÓm tra ph¸t

hiÖn h¬n vµ ®é chÝnh x¸c cao h¬n.

 Dïng ampe cÆp: ta cÆp ampe cÆp vµo phÝa sau stato hoÆc r«to ruét quÊn. Pha

 Dïng v«n kÕ: ta ®o tõng cÆp cùc trong stato hoÆc r«to. V× vËy c¸ch nµy ph¸t

hiÖn h- háng chËm h¬n tuy nhiªn kü h¬n do cã thÓ ®o biÕt ®-îc pha ®øt vµ ®øt ë

V

1

2 3

1

2

3

VÝ dô 1: Stato ®Êu sao cã ®iÓm trung tÝnh ®Êu ra ngoµi b¶n cùc:

+ Mét m¹ch ®éng c¬ ®iÖn ®øt m¹ch stato mét pha phÝa ngoµi (H- a). §iÖn ¸p ®o

U_{1- 0}= U_{3- 0}= 1/2 U_d

Cßn ®iÖn ¸p gi÷a c¸c cùc 2- 0 b»ng 0

U_{2- 0}= 0

U_{1- 0}= U_{3- 0}= 1/2 U_d

U_{2- 0} 1/2 U_d

VÝ dô 2: Stato ®Êu sao kh«ng cã ®iÓm trung tÝnh ®Êu ra ngoµi b¶n cùc:

+ Trong tr-êng hîp ®øt m¹ch l-íi (mét pha phÝa ngoµi) (H- a) lóc nµy ®iÖn ¸p

gi÷a c¸c cùc ë b¶n ®Çu cèt cña ®éng c¬ x¸c ®Þnh:

U_{1- 3}= U_d

U_{1- 2}= U_{2- 3}= 1/2 U_d

U_{1- 2}= U_{1- 3}= U_{2- 3}= U _dl-íi

 V× vËy tr-êng hîp nµy kh«ng x¸c ®Þnh ®-îc b»ng v«n kÕ

 Dïng mªg«m kÕ: sau khi ng¾t ®éng c¬ ra khái l-íi ®iÖn, ta dïng kim ®o cña

«m kÕ ®o tõng ®o¹n:

3

2

1

2

1

H - a

H - b

- Tr-êng hîp ®øt mét pha ë phÝa l-íi (H- a), ®o sau cÇu dao gi÷a hai cùc 1-3, kim

chØ sè 0 nghÜa lµ liÒn m¹ch kh«ng ®øt. Cßn khi ®o cùc 1-2 vµ 2-3 th× kim v«n kÕ

chØ  tøc lµ ®øt m¹ch ë pha hai.

tøc lµ liÒn m¹ch, con gi÷a c¸c cùc 1-2 vµ 2-3 ta ®-îc trÞ sè lín tøc lµ ®øt m¹ch.

KÕt luËn: ®øt m¹ch pha hai

x¸c ®Þnh:

®øt ®iÖn ¸p ®o ®-îc b»ng c¶ ®iÖn ¸p ®Æt vµo. cßn trªn c¸c cùc cña c¸c tæ bèi

4. C¸ch söa ch÷a:

- Tuú theo vÞ trÝ h- háng t×m ®-î mµ ta cã c¸c c¸ch söa ch÷a kh¸c nhau nh-: thay

… khi h- háng phÝa l-íi ®iÖn vµo.

hµn l¹i chç ®øt vµ kh«i phôc l¹i ®éng c¬.

V- 5 X¸c ®Þnh cùc tÝnh ®éng c¬ K§B 3 pha

1.§Æc ®iÓm

2.X¸c ®Þnh cùc tÝnh

2.1.X¸c ®Þnh b»ng nguån mét chiÒu

2.2.x¸c ®Þnh b»ng nguån xoay chiÒu

V-5.1. x¸c ®Þnh b»ng nguÇn mét chiÒu

B-íc 1: ta dïng ®ång hå v¹n n¨ng

cué bÊt kú lµ a x.Nèi hai ®Çu cuén a x víi ®ång hå v¹n n¨ng .Hai cuén kh¸c ®Êu

vµo nguån mét chiÒu (kho¶ng 12v )

A

12

V

X

B-íc3: KÕt luËn:

tÝnh.

NÕu kim ®éng hå kh«ng chØ thÞ hay chØ dao ®éng quanh vÞ chÝ kh«ng chøng tá

V-5.2. x¸c ®Þnh b»ng nguån xoay chiÒu

nguån xoay chiÒu .Hai ®Çu cña cuén cßn lËi ®-îc m¾c vaß v«n kÕ vµ b¾t ®Çu

quan s¸t

B-íc 3: KÕt luËn :

NÕu kim ®ång hå chØ thÞ mét l-îng ®iÖn Êp kho¶ng 6 ®Ðn 12vth× kh¼ng ®Þnh hai

NÕu kim ®ång hå kh«ng chØ thØ hay chØ dao ®éng quanh vÞ trÝ 0v Th× ta kÕt luËn

A

~

X