Giáo trình Hóa phân tích - Bài 4: Đại cương về phương pháp phân tích thể tích (Phương pháp chuẩn độ)

Baøi 4

ÑAÏI CÖÔNG VEÀ PP PHAÂN TÍCH THEÅ TÍCH

(PHÖÔNG PHAÙP CHUAÅN ÑOÄ)

I. NGUYEÂN TAÉC - MOÄT SOÁ KHAÙI NIEÄM

Phaân tích theå tích laø PP ñònh löôïng caáu töû X döïa treân pheùp ño theå tích.

Khi thöïc hieän phaûn öùng giöõa dung dòch chuaån C vaø caáu töû Xø, C thöôøng ñöôïc

chöùa trong buret vaø ñöôïc nhoû töø töø vaøo dung dòch chöùa chaát caàn xaùc ñònh X (X thöôøng

ñöôïc laáy chính xaùc V_X(ml) baèng pipet vaø chöùa trong erlen). Quaù trình treân ñöôïc goïi laø

söï ñònh phaân hay pheùp chuaån ñoä.

Söï chuaån ñoä seõ chaám döùt khi coù tín hieäu cho

bieát phaûn öùng ñaõ keát thuùc. Töø theå tích thuoác thöû

0

V_C(ml) ghi nhaän ñöôïc seõ giuùp xaùc ñònh noàng ñoä cuûa

caáu töû X trong dung dòch ñem chuaån ñoä döïa vaøo ñònh

luaät taùc duïng ñöông löôïng.

1

0

2

0

3

0

Burette

(C)

Phaûn öùng C + X → A + B goïi laø phaûn öùng chuaån

4

0

ñoä.

5

0

Thôøi ñieåm C taùc duïng vöøa heát vôùi X goïi laø ñieåm

töông ñöông (V_C→ V_tñ)

Erlen

(X)

ꢀ

Ñeå xaùc ñònh ñieåm töông ñöông, ngöôøi ta theâm vaøo dung dòch chuaån ñoä moät löôïng

nhoû chaát chæ thò. Chaát chæ thò coù khaû naêng cung caáp daáu hieäu ñaëc tröng cho bieát phaûn

öùng ñaõ keát thuùc: dung dòch ñoåi maøu, xuaát hieän tuûa... Thôøi ñieåm ngöøng chuaån ñoä theo

caùc daáu hieäu ñaëc tröng keå treân ñöôïc goïi laø ñieåm cuoái (V_C→ V_f).

Trong thöïc teá, ñieåm cuoái coù theå ñuùng hoaëc khoâng ñuùng vôùi ñieåm töông ñöông:

V_f= V_tñ: pheùp chuaån ñoä khoâng bò sai soá chæ thò

V_f< V_tñ: pheùp chuaån ñoä bò sai thieáu

V_f> V_tñ: pheùp chuaån ñoä bò sai thöøa

Trong phöông phaùp phaân tích theå tích, coøn coù theå xaùc ñònh ñieåm töông ñöông

thoâng qua pheùp ño moät soá ñaïi löôïng hoùa lyù nhö ñieän theá, ñoä daãn ñieän, maät ñoä doøng

ñieän… Caùc phöông phaùp naøy ñöôïc xeáp vaøo nhoùm phöông phaùp phaân tích duïng cuï.

Tuøy ñieàu kieän chuaån ñoä, dung dòch X cuõng coù theå ñöôïc chöùa trong buret vaø

thuoác thöû C ñöôïc chöùa trong erlen.

26

II. ÑÖÔØNG CHUAÅN ÑOÄ

1. Ñònh nghóa

Ñöôøng chuaån ñoä laø ñöôøng bieåu dieãn söï bieán ñoåi noàng ñoä hay logarit cuûa noàng ñoä

moät caáu töû naøo ñoù trong dung dòch phaân tích theo löôïng thuoác thöû theâm vaøo.

2. Caùch bieåu dieãn ñöôøng chuaån ñoä

Trong soá caùc loaïi ñöôøng chuaån ñoä, ñöôøng chuaån ñoä ñöôïc söû duïng phoå bieán nhaát

laø ñöôøng bieåu dieãn söï bieán thieân cuûa log[X], log[C], pX = - log[X] hay pC = - log [C]

theo löôïng thuoác thöû (V_C, ml) theâm vaøo.

Ñaëc ñieåm cuûa ñöôøng chuaån ñoä loaïi naøy laø coù moät phaàn ñöôøng bieåu dieãn coù söï

thay ñoåi giaù trò cuûa truïc tung raát lôùn khi theâm vaøo moät löôïng nhoû chaát chuaån, goïi laø

böôùc nhaûy. Böôùc nhaûy seõ caøng daøi khi phaûn öùng chuaån ñoä coù haèng soá caân baèng caøng

lôùn.

Ñieåm töông ñöông cuûa quaù trình chuaån ñoä naèm trong vuøng böôùc nhaûy, gaàn

truøng vôùi ñieåm uoán cuûa ñöôøng chuaån ñoä. Muoán tìm theå tích cuûa thuoác thöû C taïi ñieåm

töông ñöông, gioùng töø ñieåm uoán xuoáng truïc hoaønh vaø ghi nhaän giaù trò caàn tìm. Khi söû

duïng chaát chæ thò laø chæ thöïc hieän moät phaàn cuûa ñöôøng chuaån ñoä (ñieåm cuoái chính laø

ñieåm chuyeån maøu cuûa chæ thò). Ñeå coù sai soá chuaån ñoä khoâng ñaùng keå, phaûi choïn chaát

chæ thò coù söï thay ñoåi maøu naèm trong vuøng böôùc nhaûy .

Döôùi ñaây laø ñöôøng chuaån ñoä bieåu dieãn söï thay ñoåi cuûa log C vaø log X theo

löôïng thuoác thöû söû duïng .

V_C, ml

Vôùi phaûn öùng chuaån ñoä acid – baz, truïc tung thöôøng coù ñôn vò laø trò soá pH. Ngoaøi

ra, do giöõa noàng ñoä X hay pX cuûa caáu töû vôùi theá E cuûa dung dòch coù moái lieân heä nhaát

ñònh, ñöôøng chuaån ñoä cuõng coù theå laø ñöôøng bieåu dieãn söï bieán thieân cuûa E theo löôïng

thuoác thöû theâm vaøo. Caùc ñöôøng chuaån ñoä cuûa heä oxy hoùa khöû thöôøng ñöôïc bieåu dieãn

theo caùch naøy.

27

3. Coâng duïng vaø caùch thaønh laäp ñöôøng chuaån ñoä

Trong phöông phaùp phaân tích theå tích, caùc ñöôøng chuaån ñoä coù vai troø raát lôùn vì

chuùng cho pheùp theo doõi söï bieán ñoåi caùc chæ tieâu lyù hoùa, giuùp nghieân cöùu aûnh höôûng

cuûa caùc yeáu toá khaùc nhau vaø giuùp xaùc ñònh ñieåm töông ñöông cuûa quaù trình chuaån ñoä

ñeå löïa choïn chaát chæ thò thích hôïp Ñaây cuõng laø coâng cuï giuùp xaùc ñònh möùc ñoä chính

xaùc cuûa quaù trình chuaån ñoä ñeå so saùnh ñaùnh giaù caùc PP chuaån ñoä khaùc nhau …

Ñöôøng chuaån ñoä coù theå nhaän ñöôïc baèng caùch tính theo trò soá lyù thuyeát cuûa C vaø

V (ñöôøng chuaån ñoä lyù thuyeát) hoaëc veõ töø trò soá ño thöïc nghieäm treân maùy trong quaù

trình chuaån ñoä (ñöôøng chuaån ñoä thöïc nghieäm). Ví duï khi chuaån ñoä acid – baz, duøng

maùy ño theo doõi söï bieán thieân pH cuûa dung dòch trong quaù trình chuaån ñoä vaø veõ ñöôøng

pH = f(V_C), ta seõ nhaän ñöôïc ñöôøng chuaån ñoä thöïc nghieäm.

III. CHAÁT CHÆ THÒ TRONG PP PHAÂN TÍCH THEÅ TÍCH

1. Ñònh nghóa

Chaát chæ thò (indicator- thöôøng ñöôïc vieát taét Ind hay In) laø hôïp chaát höõu cô hay

voâ cô coù caáu truùc thay ñoåi theo noàng ñoä moät caáu töû Z naøo ñoù trong dung dòch.

Söï bieán ñoåi caáu truùc noùi treân ñöôïc theå hieän baèng moät daáu hieäu ñaëc tröng,

thöôøng laø söï ñoåi maøu cuûa dung dòch hoaëc söï xuaát hieän hay bieán maát cuûa moät tuûa naøo

ñoù trong dung dòch töông öùng söï chuyeån töø daïng Ind sang daïng IndZ (laø hai daïng khaùc

nhau cuûa chæ thò) hoaëc ngöôïc laïi.

Chaát chæ thò coù theå laø chaát chæ thò thuaän nghòch (thay ñoåi veà phía naøy hay phía

khaùc moät vaøi laàn moät caùch thuaän nghòch theo söï thay ñoåi moät thoâng soá lyù hoùa naøo ñoù

cuûa dung dòch), hay laø chæ thò baát thuaän nghòch (chæ cung caáp ñieåm cuoái chæ theo moät

chieàu nhaát ñònh do söï thay ñoåi baát thuaän nghòch cuûa thaønh phaàn hoùa hoïc vaø caáu taïo

chaát chæ thò).

2. Phaân loaïi chaát chæ thò

Tuøy baûn chaát cuûa Z hoaëc IndZ, ta coù caùc loaïi chaát chæ thò khaùc nhau :

2.1 Chaát chæ thò oxy hoùa – khöû (red -ox)

Laø chaát chæ thò coù cô caáu vaø maøu saéc thay ñoåi theo khaû naêng cho nhaän ñieän töû cuûa

moâi tröôøng (Z laø e⁻), hay theo söï thay ñoåi theá oxy hoùa khöû cuûa heä.

2.2 Chaát chæ thò noàng ñoä ion.

Laø chaát chæ thò coù cô caáu vaø tính chaát thay ñoåi theo noàng ñoä moät ion naøo ñoù trong

dung dòch:

Chaát chæ thò acid – baz (Z laø H⁺/OH^-): ñöôïc duøng trong phöông phaùp trung hoøa vaø ño

maøu ñeå xaùc ñònh pH cuûa moâi tröôøng .

Chaát chæ thò taïo tuûa (Z laø ion Mⁿ⁺vaø IndZ laø keát tuûa): ñöôïc duøng trong phöông phaùp

chuaån ñoä taïo tuûa.

Chaát chæ thò taïo taïo phöùc (Z laø ion Mⁿ⁺vaø IndZ laø phöùc chaát): ñöôïc duøng roäng raõi

trong phöông phaùp chuaån ñoä phöùc chaát.

Ngoaøi ra, coøn coù caùc loaïi chaát chæ thò khaùc, ví duï :

28

2.3 Chaát chæ thò haáp phuï

Thöôøng laø loaïi phaåm nhuoäm höõu cô coù tính acid hay baz yeáu coù khaû naêng haáp

phuï leân beà maët tuûa laøm cho tuûa nhuoäm moät maøu ñaëc tröng. Hieän töôïng naøy xaûy ra khi

noàng ñoä ion naøo ñoù cuûa tuûa ñaït ñeán moät giaù trò nhaát ñònh.

2.4 Chaát chæ thò ñöôïc taïo thaønh trong quaù trình chuaån ñoä

Trong quaù trình chuaån ñoä, ñieåm cuoái coøn coù theå ñöôïc xaùc ñònh nhôø vaøo caùc daáu

hieäu xuaát hieän do baûn thaân cuûa taùc chaát hoaëc saûn phaåm, ví duï:

–

- Chuaån ñoä caùc chaát khöû (khoâng maøu) baèng MnO₄, khi dö MnO₄dung dòch caàn

chuaån ñoä seõ coù maøu hoàng nhaït.

–

- Chuaån ñoä caùc chaát khöû (khoâng maøu) baèng BrO₃^–, khi dö BrO₃dung dòch caàn

chuaån ñoä seõ coù maøu vaøng naâu.

- Chuaån ñoä caùc chaát khöû (khoâng maøu) baèng Ce⁴⁺, khi dö Ce⁴⁺dung dòch caàn chuaån

ñoä seõ coù maøu vaøng.

Ngoaøi ra, coøn coù chaát chæ thò phoùng xaï, chaát chæ thò phaùt quang, chaát chæ thò huyønh

quang,…

3. Ñieàu kieän choïn löïa chaát chæ thò

Chæ thò ñöôïc choïn löïa phaûi hoäi ñuû caùc ñieàu kieän sau ñaây:

- Beàn vaø nhaïy trong moâi tröôøng söû duïng.

- Phuø hôïp vôùi baûn chaát cuûa caùc caáu töû tham gia phaûn öùng chuaån ñoä.

- Giuùp xaùc ñònh ñieåm cuoái vôùi ñoä chính xaùc cao :

- Hai daïng IndZ vaø Ind phaûi coù tính chaát khaùc nhau roõ reät

- Phaûn öùng chuyeån töø daïng Ind sang daïng IndZ hoaëc ngöôïc laïi phaûi ñaït ñöôïc

nhanh ñeå söï chuyeån maøu cuûa dung dòch xaûy ra nhanh.

- Söï chuyeån maøu cuûa chæ thò caøng gaàn vôùi ñieåm töông ñöông thì sai soá cuûa quaù

trình xaùc ñònh seõ caøng nhoû.

4. Cô cheá chæ thò

4.1 Chæ thò thuaän nghòch

Laø caùc chæ thò coù söï bieán ñoåi thuaän nghòch giöõa 2 daïng Ind vaø IndZ :

β_i

Ind + Z

IndZ

k_i

Thaät ra vôùi caùc chæ thò thuaän nghòch, trong dung dòch luùc naøo cuõng ñeàu toàn taïi

song song caû 2 daïng Ind, IndZ. Khi noùi tính chaát cuûa dung dòch ñöôïc quyeát ñònh bôûi Ind,

neân hieåu raèng ñoù laø do tæ soá cuûa [Ind ]/[IndZ] laø khaù lôùn. Khi dung dòch chuyeån maøu

sang daïng IndZ coù nghóa laø caân baèng ñaõ dòch chuyeån theo chieàu laøm cho tæ soá cuûa

[Ind]/ [IndZ] trôû neân khaù nhoû. Noùi caùch khaùc, dung dòch seõ chuyeån töø maøu naøy sang

maøu kia khi [Ind]/[IndZ] chuyeån töø moät tæ soá naøy sang moät tæ soá khaùc.

Moãi chaát chæ thò thuaän nghòch seõ coù moät khoaûng chuyeån maøu töông öùng vôùi hai

tæ soá [Ind]/[IndZ] nhoû vaø lôùn noùi treân.

Ví duï, chaát thò acid – baz thuaän nghòch (coù haèng soá phaân li chæ thò k_i) seõ coù moät

khoaûng chuyeån maøu ñöôïc quyeát ñònh döaï vaøo tyû soá [Ind]/[HInd] (vaø giaù trò cuûa tæ soá

naøy phuï thuoäc chuû yeáu vaøo pH cuûa moâi tröôøng). Daïng troäi cuûa chæ thò trong dung dòch

29

laø Ind (daïng baz) khi tyû soá [Ind]/[HInd] =10 vaø ngöôïc laïi , daïng troäi laø HInd (daïng acid)

khi tyû soá [In]/[HInd] =1/10. Khi ñoù khoaûng chuyeån maøu cuûa dung dòch seõ laø :

ꢁpH_ch/m= pk_i± 1

Chuaån ñoä vôùi pH taêng daàn: pH_f=pk_i+1

pT

pH

Khoang chuyeån mau

pH_f=pk_i-1:Chuaån ñoä vôùi pH giaûm daàn

Giaù trò döøng chuaån ñoä laø 1 trong 2 giaù trò ñaàu muùt cuûa khoaûng chuyeån maøu. Tuy nhieân

trong thöïc teá, ngöôøi ta coøn coù theå döøng chuaån ñoä ôû moät ñieåm coù giaù trò pH naèm beân

trong khoûang chuyeån maøu maø taïi giaù trò pH ñoù, maøu bieán ñoåi roõ reät nhaát. Giaù trò ñoù

ñöôïc kyù hieäu laø pT vaø ñöôïc goïi laø chæ soá chuaån ñoä cuûa chaát chæ thò. pT ñöôïc xaùc ñònh

baèng thöïc nghieäm vaø thöôøng xaáp xæ pk_icuûa chaát chæ thò (naèm chính giöõa khoaûng

chuyeån maøu). Tuy nhieân, do maét coù theå nhaïy vôùi maøu naøy maø khoâng nhaïy vôùi maøu

khaùc neân giaù trò pT coù theå leäch veà moät phía.

4.2 Chæ thò baát thuaän nghòch

Chæ thò baát thuaän nghòch laø nhöõng chaát chæ thò chæ giuùp xaùc ñònh ñöôïc ñieåm cuoái

cuûa quaù trình chuaån ñoä moät laàn do söï bieán ñoåi baát thuaän nghòch cuûa haønh phaàn hoùa hoïc

vaø caáu taïo cuûa chaát chæ thò. Thuoäc loaïi naøy goàm coù :

- Moät soá chaát chæ thò oxy hoùa khöû bò phaân huûy hoùa hoïc trong quaù trình oxy hoùa – khöû:

metyl da cam, metyl ñoû, congo ñoû…

- Caùc chaát chæ thò taïo tuûa vꢂi caân baèng chæ thò :

Ind + Mⁿ⁺

MInd ⁿ⁺

↓

T _MInd= [Ind] [Mⁿ⁺]

Thôøi ñieåm döøng chuaån ñoä coù pMⁿ⁺= lgT _MInd+ lg [Ind]_f, nghóa laø ñieåm cuoái seõ

f

ñöôïc quyeát ñònh noàng ñoä töï do cuûa chaát chæ thò trong dung dòch. Do T_MIndthöôøng khaù

beù, chaát chæ thò taïo tuûa thöôøng giuùp xaùc ñònh ñieåm cuoái döïa vaøo söï xuaát hieän cuûa tuûa

hôn laø söï bieán maát cuûa tuûa.

IV. CAÙC CAÙCH CHUAÅN ÑOÄ THOÂNG DUÏNG

1. Chuaån ñoä tröïc tieáp

Thuoác thöû C ñöôïc cho daàn vaøo dung dòch chöùa caáu töû X ñeán ñieåm cuoái chuaån ñoä

:

X

C

C + X → A + B

Soá ñöông löôïng cuûa C ≈ Soá ñöông löôïng cuûa X

30

2. Chuaån ñoä ngöôïc

Cho löôïng thöøa thuoác thöû C vaøo dung dòch chöùa caáu töû X. Ñònh löôïng thöøa C

baèng dung dòch chuaån C₁ñeán ñieåm cuoái chuaån ñoä :

X

C + X → A + B

C

C₁

C + C₁→ D + E

Soá ñöông löôïng (SÑL) cuûa X ≈

SÑL cuûa C - SÑL cuûa C₁

Duøng phöông phaùp chuaån ñoä ngöôïc khi :

- Khoâng coù chaát chæ thò thích hôïp cho phaûn öùng giöõa C vaø X.

- Phaûn öùng giöõa C vaø X ñoøi hoûi phaûi ñöôïc tieán haønh ôû caùc ñieàu kieän ñaëc bieät

(nhieät ñoä cao, thôøi gian tieáp xuùc daøi… )

3. Chuaån ñoä theá

Cho thuoác thöû AC₁vaøo DD chöùa X, taïo phaûn öùng thay C₁baèng X :

AC₁+ X → AX + C₁

Löôïng C₁phoùng thích ñöôïc chuaån ñoä baèng dung dòch chuaån C :

C₁+ C → D + E

X

AC₁

C₁

SÑLcuûa X ≈ SÑLcuûa C₁≈ SÑL cuûa C

C

Duøng caùch chuaån ñoä naøy khi khoâng coù thuoác thöû hoaëc khoâng coù chæ thò cho X.

Löu yù raèng hôïp chaát AX phaûi beàn hôn AC₁.

4. Chuaån ñoä giaùn tieáp

Caáu töû X ñöôïc chuyeån thaønh moät hôïp chaát khaùc coù coâng thöùc phaân töû xaùc ñònh vaø

moät thaønh phaàn naøo ñoù cuûa hôïp chaát coù theå chuaån ñoä baèng moät thuoác thöû vaø moät chæ

thò thích hôïp.

Ví duï, ñeå xaùc ñònh haøm löôïng Na hay K, ngöôøi ta chuaån ñoä giaùn tieáp baèng caùch :

- Chuyeån K vaøo hôïp chaát K₂NaCo(NO₂)₆

- Chuyeån Na vaøo hôïp chaát NaMg(UO₂)(CH₃COO)₉hay NaZn(UO₂)(CH₃COO)₉

Co³⁺, Mg²⁺hay Zn²⁺trong caùc hôïp chaát coù theå ñöôïc chuaån ñoä baèng EDTA ôû

ñieàu kieän thích hôïp.

5. Chuaån ñoä lieân tieáp hay phaân ñoaïn

Caùc caáu töû X₁, X₂, X₃, ... laàn löôït ñöôïc chuaån ñoä baèng moät thuoác thöû C (hay nhieàu

thuoác thöû C₁, C₂,…, C_n) vaø caùc chaát chæ thò thích hôïp trong caùc ñieàu kieän xaùc ñònh sao

cho moãi laàn chuaån ñoä chæ coù moät caáu töû tham gia phaûn öùng.

V. CAÙCH TÍNH KEÁT QUAÛ TRONG PHÖÔNG PHAÙP PHAÂN TÍCH

THEÅ TÍCH

1. Nguyeân taéc chung

31

Nguyeân taéc chung laø döïa vaøo ñònh luaät ñöông löôïng. Vôùi phaûn öùng chuaån ñoä C +

X → A + B, taïi ñieåm töông ñöông soá ñöông löôïng cuûa C= soá ñöông löôïng cuûa X, töùc:

C_C.V_C= C_X.V_X

vôùi C_C, C_X: noàng ñoä ñöông löôïng cuûa thuoác thöû C vaø caáu töû X

V_C, V_X: theå tích (ml) cuûa hai dung dòch C, X

2. Caùc bieåu thöùc tính

2.1 Maãu loûng

Khi maãu ôû daïng dung dòch, caùc tröôøng hôïp phoå bieán nhaát coù theå gaëp nhö sau :

- Laáy V_X(ml) maãu, chuaån ñoä baèng V_C(ml) dung dòch chuaån coù noàng ñoä ñöông

löôïng C_C:

C_C.V_C

V_X

C_X

C_C.V_C

1

C_N(X) =

; C_M(X) =

=

×

n

V_X

C_C.V_C

C_C.V_CM _X

C (g/l) = C_N.Ñ_X=

× Ñ_X=

×

V_X

n

- Laáy V (ml) maãu ñaäm ñaëc pha loaõng thaønh V₁(ml) dung dòch loaõng ; duøng V_X

(ml) dung dòch loaõng chuaån ñoä baèng V_C(ml) dung dòch chuaån noàng ñoä C_C:

C_C.V_C

V₁

C_{g/l (ddññ)}

=

×

Ñ_X

V_X

V

Cuõng coù theå tính tröïc tieáp theo soá ñöông löôïng dung dòch chuaån ñoä :

10³

V₁

C_{g/l (ddññ)}

=

C_C.V_C10⁻³×

×

× Ñ_X

V_X

V

2.2 Maãu raén

Khi maãu ôû daïng raén, chuùng ta coù theå gaëp caùc tröôøng hôïp sau ñaây :

- Caân a(g) maãu, hoøa tan vaø chuaån ñoä baèng V_C(ml) dung dòch chuaån C_C:

100

%X = C_C. V_C.10⁻³.

.Ñ_X

a

- Caân a(g) maãu, hoûa tan vaø ñònh möùc thaønh V₁(ml) dung dòch loaõng ; laáy V_X(ml) dung

dòch loaõng ñem chuaån ñoä baèng V_C(ml) dung dòch chuaån noàng ñoä C_C:

V₁

100

%X = C_C. V_C.10⁻³.

⋅

.Ñ_X

V_X

a

Ghi chuù

1. Caùc bieåu thöùc treân ñöôïc aùp duïng ñeå tính keát quaû cho PP chuaån ñoä tröïc tieáp vaø chuaån

ñoä theá. Vôùi caùch chuaån ñoä ngöôïc, bieåu thöùc tính nhö sau:

C_C.V_C− C_C1.V_C1

C_X.V_X= C_C.V_C- C_C1.V_C1

⇒

C_X=

V_X

Ngoaøi ra, coøn coù theå aùp duïng ñònh luaät ñöông löôïng ñeå tính toaùn khi pha loaõng

dung dòch, döïa treân nguyeân taéc soá ñöông löôïng trong 2 dung dòch ñaäm ñaëc vaø loaõng

baèng nhau :

V₁.C₁

C_ññ

C_ññ.V_ññ= C_l.V_l

⇒

V_ññ=

(coù theå aùp duïng cho caû hai dung dòch tính theo noàng ñoä mol)

32

2. Trong moät soá tröôøng hôïp ñaëc bieät, vieäc tính keát quaû coù theå ñöôïc tieán haønh thoâng

qua ñoä chuaån

:

Ñoä chuaån cuûa moät chaát T_X

Bieåu dieãn soá gram hay miligram chaát X trong 1 mililít dung dòch:

m

V

m

V

T (g/ml) =

hay T (mg/mL) =

⋅1000

Ñoä chuaån theo chaát xaùc ñònh T_C/X

Bieåu dieãn soá gram hay miligram chaát X taùc duïng vöøa ñuû vôùi 1 mililít dung dòch

chuaån noàng ñoä C_C.:

C_C

1000

1000 ⋅ T_{C / X}

T_C/X

=

⋅ Ñ_X

⇒

C_C=

Ñ_X

Ví duï : T_C/X= T_{HCl / NaOH}= 0,00401 nghóa laø 0,00401 g NaOH seõ ñöôïc taùc duïng vöøa ñuû

vôùi 1 ml dung dòch HCl 0,1 N.

33