Giáo trình Hệ cơ sở tri thức - Giới thiệu môn học

IT4361

HỆ CƠ SỞ TRI

1. Tên học phần:

2. Mã số:

HỆ CƠ SỞ TRI THỨC

IT4361

3. Khối lượng: 2(2-1-0-4)

a. Lý thuyết:

30 giờ

15 giờ

0

b. Bài tập/BTL:

c. Thí nghiệm:

4. Đối tượng tham dự: Sinh viên ꢀꢁi hꢂc các ngành công nghꢃ thông tin, hꢃ thꢄng thông

tin, khoa hꢂc máy tính, … tꢅ hꢂc kꢆ 5

5. Điều kiện học phần:

d. Học phần tiên quyết:

e. Học phần học trước:

f. Học phần song hành:

IT4040

6. Mục tiêu học phần:

Hꢂc phꢇn nhꢈm cung cꢉp sinh viên nhꢊng kꢋ thuꢌt cꢍ bꢎn nhꢈm xây dꢏng các bꢐ sinh hꢃ

cꢍ sꢑ tri thꢒc (công cꢓ tꢁo lꢌp hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc, hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc vꢔ, hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc

rꢕng), trên cꢍ sꢑ ꢀó cài ꢀꢖt các hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc ꢒng dꢓng cꢓ thꢗ. Hꢂc phꢇn còn yêu cꢇu

sinh viên thꢏc hiꢃn, thꢗ nghiꢃm các hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc ꢒng dꢓng sꢘ dꢓng môi trưꢙng/ngôn

ngꢊ lꢌp trình cꢓ thꢗ. Hꢂc phꢇn giúp sinh viên nꢚm ꢀưꢛc các khái niꢃm cꢍ bꢎn vꢜ hꢃ cꢍ sꢑ

tri thꢒc, biꢝt cách phân tích, thiꢝt kꢝ và xây dꢏng các hꢃ chuyên gia/hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc ꢒng

dꢓng.

7. Nội dung vắn tắt học phần:

Nꢐi dung hꢂc phꢇn bao gꢞm các phꢇn cꢍ bꢎn sau: ꢟꢁi cưꢍng vꢜ hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc (Cꢉu

trúc mꢐt hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc, Quá trình tꢁo lꢌp hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc, Sꢏ khác biꢃt giꢊa hꢃ cꢍ sꢑ

tri thꢒc và các hꢃ tin hꢂc truyꢜn thꢄng, Các lꢠp bài toán thꢏc tꢝ, Phꢁm vi áp dꢓng HCG);

Thu thꢌp tri thꢒc; Quꢎn trꢡ tri thꢒc; Mô tꢍ suy diꢢn; Giao diꢃn hꢃ thꢄng; Mô ꢀun giꢎi

thích; Các bưꢠc xây dꢏng hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc ꢒng dꢓng;

8. Tài liệu học tập & tham khảo:

Sách, giáo trình chính

Nguyꢢn Thanh Thꢣy, “Kꢋ nghꢃ xꢘ lý tri thꢒc và hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc”, ꢟHBKHN

Bài giꢎng

Nguyꢢn Thanh Thꢣy, “Hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc: Kꢋ thuꢌt và ꢒng dꢓng”, ꢟHBKHN

Phꢇn mꢜm: Ngôn ngꢊ lꢌp trình PROLOG hoꢖc các ngôn ngꢊ lꢌp trình thông dꢓng

khác

Sách tham khꢎo: Xem phꢇn tài liꢃu tham khꢎo

9. Phương pháp học tập và nhiệm vụ của sinh viên:

Hệ cơ sở tri thức hay còn gọi là Hệ chuyên gia là một dạng hệ thống thông tin giải quyết

các bài toán tư vấn, dựa trên tri thức, nên một trong những đặc thù quan trọng là phải

xác định được nguồn tri thức, chuyên gia con người trong lĩnh vực chuyên môn và kỹ sư

xử lý tri thức. Sinh viên có thể đóng vai trò 1 hay cả 2 vai trò này trong bài tập lớn.

Sinh viên phải nắm được những kỹ thuật cơ bản xây dựng hệ cơ sở tri thức, cài đặt các

hệ cơ sở tri thức ứng dụng cụ thể trong một lĩnh vực chuyên môn cụ thể.

Nhiệm vụ của sinh viên:

Dꢏ lꢠp: ꢀꢇy ꢀꢣ theo quy chꢝ

Bài tꢌp lꢠn: hoàn thành bài tꢌp lꢠn cꢣa hꢂc phꢇn

10. Đánh giá kết quả: <Ký hiꢃu và trꢂng sꢄ và hình thꢒc ꢀánh giá ꢀiꢗm quá trình, ꢀiꢗm

thi cuꢄi kꢆ>

• ꢟiꢗm quá trình: trꢂng sꢄ 0.3

-

Bài tập lớn làm đầy đủ

-

Kiểm tra giữa kỳ

• Thi cuꢄi kꢆ (tꢏ luꢌn): trꢂng sꢄ 0.7

11. Nội dung và kế hoạch học tập cụ thể

Tuần Nội dung

Bài giảng BTL

Nhập môn

1.1. Trí tuꢃ nhân tꢁo và hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc

1.2. Ý nghꢤa thꢏc tiꢢn cꢣa viꢃc xây dꢏng các hꢃ cꢍ sꢑ

tri thꢒc

1

Không

1.3. Cꢉu trúc mꢐt hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc

1.4. Quá trình tꢁo lꢌp hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc

1.5. Sꢏ khác biꢃt giꢊa hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc và các hꢃ tin

2

3

hꢂc truyꢜn thꢄng

Không

1.6 Các lꢠp bài toán thꢏc tꢝ.

Hệ cơ sở tri thức MYCIN

2.1. Làm viꢃc cꢣa hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc MYCIN

2.2. Khꢎ nꢥng cꢣa hꢃ MYCIN

2.3. Cꢉu trúc cꢣa hꢃ MYCIN

Lꢏa

chꢂn

hꢃ

chuyên gia tư vꢉn

sꢧ ꢀưꢛc thꢏc hiꢃn

trong BTL

2.4. Tꢦ chꢒc lưu trꢊ dꢊ liꢃu trong hꢃ MYCIN

2.5. Suy diꢢn vꢠi tri thꢒc bꢉt ꢀꢡnh

2.6. Phiên làm viꢃc cꢣa hꢃ MYCIN

2.7. Các kꢋ thuꢌt xꢘ lý tri thꢒc trong MYCIN

2.8. Hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc MYCIN và công cꢓ tꢁo lꢌp hꢃ

thꢄng chuyên gia MYCIN

Lꢏa

chꢂn

hꢃ

CSTT/chuyên gia

tư vꢉn sꢧ ꢀưꢛc

thꢏc hiꢃn trong

BTL

4

Xác ꢀꢡnh bài toán

tư vꢉn và nguꢞn tri

thꢒc phꢓc vꢓ xây

dꢏng hꢃ CSTT/CG

trong BTL

Tạo lập hệ có sở tri thức

3.1. Mꢑ ꢀꢇu

3.2. Kiꢝn trúc cꢣa công cꢓ tꢁo lꢌp hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc

3.3. Lꢏa chꢂn phưꢍng pháp biꢗu diꢢn tri thꢒc

5

6

Tạo lập hệ có sở tri thức

3.4.1 Quꢎn trꢡ tri thꢒc

Xây dꢏng mô ꢀun

quꢎn trꢡ tri thꢒc

cho hꢃ CSTT/CG

trong BTL

Tạo lập hệ có sở tri thức

3.4.2 Mô tꢍ suy diꢢn

Xây dꢏng mô tꢍ

suy diꢢn trong hꢃ

7

8

CSTT/CG

BTL

cꢣa

Xây dꢏng mô ꢀun

hꢔi ꢀáp trong hꢃ

Tạo lập hệ có sở tri thức

3.4.3 Hꢔi ꢀáp

CSTT/CG

BTL

cꢣa

Xây dꢏng mô ꢀun

giao diꢃn trong hꢃ

Tạo lập hệ có sở tri thức

3.4.4 Giao diꢃn

9

CSTT/CG

BTL

cꢣa

Tạo lập hệ có sở tri thức

10

3.5. Các công cꢓ tꢁo lꢌp hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc

3.6. Ngôn ngꢊ lꢌp trình hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc

Kꢋ thuꢌt thu thꢌp

tri thꢒc chuyên

môn tꢅ chuyên gia

và tài liꢃu chuyên

môn trong hꢃ

Xây dựng hệ cơ sở tri thức ứng dụng

Kꢋ thuꢌt thu thꢌp tri thꢒc chuyên môn tꢅ chuyên gia

và tài liꢃu chuyên môn

11

CSTT/CG

BTL

cꢣa

Tích hꢛp các mô

ꢀun trong hꢃ

Xây dựng hệ cơ sở tri thức ứng dụng

Xây dꢏng hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc cꢨ nhꢔ

12

13

CSTT/CG

BTL

cꢣa

Tích hꢛp các mô

ꢀun trong hꢃ

CSTT/CG phân tán

Xây dựng hệ cơ sở tri thức ứng dụng

Xây dꢏng hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc phân tán

cꢣa BTL

Đánh giá hệ cơ sở tri thức ứng dụng

ꢟánh

CSTT/CG

BTL

giá

hꢃ

cꢣa

-

Tri thꢒc thu thꢌp ꢀưꢛc

14

15

-

Chꢉt lưꢛng tư vꢉn

Mꢐt sꢄ vꢉn ꢀꢜ phát triꢗn

Nội dung bài tập lớn

Xây dꢏng hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc, hꢃ chuyên gia ꢒng dꢓng giꢎi quyꢝt bài toán tư vꢉn

trong mꢐt lꢤnh vꢏc cꢓ thꢗ.

12. Tài liệu tham khảo

1. Stuart Russell, Peter Norvig, “Artificial Intelligence: A modern approach”, Pearson

Education, 2007

2. Donald Waterman. A guide to Expert System Addision - Wesley Publishing company,

1987.

3. Bruce G.Buchanan, Edward h. Shortliffe. Rule - based ES: The MTCIN experirments

of the Standford heuristic programming project, Addision - Wesley Publishing

company, 1988.

4. Robert I. Levine, Diane E. Drang, Biarry Edelson. A compehensive guide to AI & ES,

Mc. Graw - Hill book company, 1999

5. Michel Gondran. An introduction to ES, McGraw Hill Book Com.,1984

6. S. Weiss, C. Kulikowski. A practical guide to desining ES, Rowman & Allanhed

Publishers, 1988

7. I. Bratko. PROLOG programming for AI, Addision - Wesley Publishing company,

1986

8. A. Kabbaj. IA en LISP et PROLOG, Masson. 1991

9. A. Walker, M. Mc Cord, J. Sowa, W. Wilson. Knowledge Systems and Prolog,

Addison-Wesley Publishing company, 1987

10. Jean - Louis Ermine. Systèmes Experrs: Technique et Documentation, Lavoisier,

1989

11. W. Black. Systèmes intelligents basés sur connaissance, Maisson, 1985.

12. Nguyꢢn Thanh Thꢣy, “Kꢋ nghꢃ xꢘ lý tri thꢒc và hꢃ cꢍ sꢑ tri thꢒc”, ꢟHBKHN

Lecturer Hai V. Pham, Email : [email protected] / [email protected]ei.ac.jp

Other Teaching Ressources

Major Publications

REFEREED JOURNAL PUBLICATIONS

[1] Hai V. Pham, Thang C., Cooper E. W. and Kamei K., Hybrid Kansei-SOM Model

using Risk Management and Company Assessment for Stock Trading, Information

Sciences, Elsevier. (Accepted, paper in presses), to appear in 2012). SCI index - Impact

factor: 3.29

[2] Hai V. Pham, Thang C., and Kamei K., Hybrid Artificial Intelligent Model using

Collaborative Decision Making for Evaluation of Food Biotechnology, Journal of

Science and Technology, Vol.49, No.1, pp.153-160, August, 2011.

[3] Hai V. Pham, Thang C., Nakaoka I., Kushida J., Cooper E. W. and Kamei K., A

Group Decision Support System Using Hybrid Kansei-SOM Model for Stock Market

Investment Strategies and Its Application, International Journal of Innovative

Computing, Information and Control, Vol.7, No.7(A), pp. 3659-3678, July 2011. (SCI

index - Impact factor: 2.9).

[4] Hai V. Pham, Thang C., Nakaoka I., Cooper E. W. and Kamei K., A Proposal of

Hybrid Kansei-SOM Model for Stock Market Investment, International Journal of

Innovative Computing, Information and Control, Vol.7, No.5(B), pp.2863-2880, May

2011. (SCI index - Impact factor: 2.9)

[5] Hai V. Pham, Thang C., Nakaoka I., Kushida J., Cooper E. W. and Kamei K., Web-

based Decision Support System using Hybrid SOM-AHP Model for Stock Market

Investment, Journal of Japanese Symposium on Analytic Hierarchy Process, Vol.1, No.2,

pp.1-17, May 2010.

[6] Hai V. Pham, Vatcharaporn E., A Web-Based Decision Support System for the

Evaluation and Strategic Planning using ISO 9000 Factors in Higher Education, Journal

of Sciences: Mathematics, Vol. 24, No.4, pp.189-200, September 2008.

REFEREED INTERNATIONAL CONFERENCE / WORKSHOP PUBLICATIONS

[1 ] Hai V. Pham, Kamei K., Hybrid Intelligent Decision Support System Model for

Simulation of Disaster and Weather Forecasting, to appear in Proc. of the 3rd Annual

Asian Simulation Technology Conference, (accepted) February 2012, Kyoto, Japan

[2 ] Hai V. Pham, Kamei K., A novel approach using Hybrid Artificial Neural Networks

for prediction of TBM performance and disaster risk in complex geological environments,

to appear in Proc. of the 3rd Annual Asian Simulation Technology Conference, (accepted)

February 2012, Kyoto, Japan

[3 ] Hai V. Pham, Fujita Yuji and Kamei Katsurari, Neural Networks Integrated with

Fuzzy Reasoning Evaluation Model for TBM Performance Prediction in Uncertain

Underground Conditions, Proceedings of the 2012 International Conference on

Embedded Systems and Intelligent Technology (ICESIT 2012), pp. 77-82, January 2012,

Nara, Japan.

[4] Hai V. Pham, Fujita Y. and Kamei K., Hybrid Artificial Neural Networks for TBM

Utilization and Performance Prediction in Complex Underground Conditions,

Proceedings of the 2011 IEEE International Symposium on System Integration, IEEE,

pp.1149-1154, December 2011, Kyoto, Japan.

[5] Hai V. Pham, Cooper W. Eric, and Kamei K., Stochastic Investment Trading Model

for Selection of Companies Under Uncertainty in Stock Markets, Proceedings of 43rd

ISCIE International Symposium on Stochastic Systems Theory and Its Applications,

ISCIE, pp.118-119, October 2011, Shiga, Japan,

[6] Hai V. Pham, Cooper W. Eric, Thang C., Khang D. Tran, and Kamei K., A New

Approach using Dynamic Group Decision Making for Selection of multiple Alternatives

under Risk and Uncertainty, Proceedings of The third of International conference on

Knowledge and Systems Engineering, IEEE, pp.176-178, October 2011, Hanoi, Vietnam.

[7] Hai V. Pham, Cooper W. Eric, Thang C., and Kamei K., Fuzzy Reasoning Inference

Model Integrated with Self-Organizing Map for Forecasting Investment Companies

Under Uncertain Conditions, Proceedings of The second of International Symposium on

Nonlinear Theory and its Applications, IEICE, pp.533-536, September 2011, Kobe,

Japan.

[8] Hai V. Pham, Cooper W. Eric, Thang C., Khang D.Tran, and K. Kamei, Human

Reasoning Awareness quantified by Self-Organizing Map using Collaborative Decision

Making for Multiple Investment Models, Proceedings of The Fifth International

Conference on Complex, Intelligent, and Software Intensive Systems (CISIS-2011), IEEE,

pp.101-108, June 2011, Seoul, Korea.

[9] Hai V. Pham, Thang C., Khang D.Tran, and Kamei K., Kansei Evaluation using

Expert Sensibilities and Emotions for Collaborative Decision Making in Uncertain

Environments, Proceedings of the 4th International Workshop on Cybernetics, pp.102-

106, March 2011, Tsukuba, Japan.

[10] Hai V. Pham, Thang C., and Kamei K., Hybrid Artificial Intelligent Model using

Collaborative Decision Making for Evaluation of Food Biotechnology, Proceedings of

the 3rd Regional Conference in Biotechnology, pp.62-68, March, 2011, Hanoi, Vietnam.

(Selected and invited as a high quality paper for publication in the Journal of Science and

Technology).

[11] Hai V. Pham, Thang C., Nakaoka I., Cooper E. W. and Kamei K., A Proposal of

Hybrid Kansei-SOM Model for Stock Market Investment, Proceedings of the 1st

International Workshop on Aware Computing, pp.638-643, 2009, Aizu, Japan. (Selected

and invited as a high quality paper for publication in the International Journal of

Innovative Computing, Information and Control).

[12] Hai V. Pham, Thang C., Nakaoka I., Kushida J., Cooper E. W. and Kamei K., Web-

based DSS Using SOM-AHP Model for Stock Market Investment, Proceedings of

International Japan Symposium Analytic Hierarchy Process 2009, pp.1-17, 2009, Tokyo,

Japan. (Selected and invited as a high quality paper for publication in the Journal of

Japanese Symposium on Analytic Hierarchy Process).

[13] Hai V. Pham, An Expert System for Managing in a University in Market

Economics, Proceedings of the 1st International Workshop on Policies for Teachers and

Educational Leaders in the World, pp.402-410, December, 2009, Hanoi, Vietnam.

[14] Hai V. Pham, Thang C., Nakaoka I., Kushida J., Cooper E., Kamei K., A Hybrid

Kansei-Neuron Networks model in Strategic Innovation of Core Competencies,

Proceedings of the Second Asian Joint Workshop on Information Technologies, pp.67-

68, September 2009, Kusatsu, Japan.

[15] Hai V. Pham, Vatcharaporn E., A Web-based Decision Support System for

Evaluation of Educational Management: A case study of University in Vietnam,

Proceedings of International Conference on Computing and Information Technology,

pp.205-210, April 2008, Mahasarakam, Thailand.

DEMO POSTERS & INVITED TALKS

[1] Hai V. Pham, and K. Kamei:" A new Approach using Hybrid Intelligent Decision

Support Systems for Forecasting Alternatives under Uncertainty: A Case Study of Stock

Market Investment". Innovation Fair 2011 – Society of Advancement and Technology at

Ritsumeikan, (December 2011, Shiga, Japan). Poster & Talk. Best Poster Research

Award in Dec. 2011.

[2] Hai V. Pham, and K. Kamei:" Hybrid Kansei-SOM model for Evaluation of

Investment Companies on stock market". Innovation Fair 2010 – Society of Advancement

and Technology at Ritsumeikan, (December 2010, Shiga, Japan). Poster & Talk. Best

Poster Research Award in Dec. 2010.

[3] Hai V. Pham, T. Cao, I. Nakaoka, J. Kushida, E. Cooper, K. Kamei, "A Hybrid

Kansei-Neuron Networks model in Strategic Innovation of Core Competencies".

Proceedings of the Second Asian Joint Workshop on Information Technologies, p67-68.

(September 2009, Shiga, Japan). Poster & Talk.

[4] Hai V. Pham, and K. Kamei:"An Intelligent Decision Support System for Stock

Market Investment", Innovation Fair 2009 – Society of Advancement and Technology at

Ritsumeikan, (December 2009, Shiga, Japan). Poster & Talk. Best Poster Research

Award in Dec. 2009.

DOMESTIC / NATIONAL WORKSHOPS, CONFERENCES, AND SYMPOSIUMS

[1] Hai V. Pham, and K. Kamei, Kansei Evaluation integrated with SOM model for

dynamic evaluation of Bio-food technology, Proc. of the 2nd Conference on Sustainable

Future for Human Security - SUSTAIN 2011, pp.101-106, October, 2011, Kyoto, Japan.

[2] Hai V Pham, "ICT role in Vietnam, National ICT " Proc. of special Issue of Vietnam

National Project applied IT in educational economics, pp.105-125, Feb.2009 , Hanoi,

Vietnam.

[3] Hai V Pham, "The effective application model in E-learning applies in Faculty of

Education, VNU", Proc. of Educational International conference of EDUF, VNU,

pp.107-120, 2005, Hanoi,Vietnam.

[4] Hai V. Pham, TS. Pham, “The effeteness of E-learning for students in higher

education”, Proc. of Conference on Education organized by MOET, Vietnam, pp.200-

210,Sep.2004.

[5] Hai V Pham, "Network application services of VNU". Proc. of VITTI-VNU national

conference, pp89-96 Oct.2002, Hanoi,Vietnam.

[6] Hai V Pham, "Network Introduction, application and administration of VITTI".

Proc. of VITTI-VNU national conference, pp.78-86, Oct.2001, Hanoi- Vietnam.

[7] Hai V Pham, "Fundamentals of Network and network administration of VITTI".

Proc. of VITTI workshop, pp.57-68, May,2000, Hanoi, Vietnam.