Bài giảng Hóa vô cơ - Các nguyên tố phân nhóm VIIB
CAÙC NGUYEÂN TOÁ
PHAÂN NHOÙM VIIB
5/1/2022
NHAÄN XEÙT CHUNG
Goïi laø PN Mangan, goàm coù Mn, Tc (tecneci), Re
(reni).
Nguyeân toá Caáu hình e Soá Ox SPT ñaëc tröng
Mn
Tc
Re
3d54s2
4d55s2
5d56s2
2,4,7
6,4
4,6,7,8,9
4,6,7,8,9
7
7
ÔÛ traïng thaùi Ox döông thaáp, chuùng coù tính
chaát gioáng caùc kim loaïi Fe, Cr. Coøn traïng thaùi Ox
döông cao laïi gioáng Cl.
5/1/2022
Theo chieàu taêng soá Ox:
Taêng khaû naêng taïo phöùc anion.
Giaûm khaû naêng taïo phöùc cation.
VD
[Mn(H2O)6]+2 khoâng coù [Mn(OH)6]-4
[MnO4]-1
khoâng coù [Mn(H2O)6]+7
Do hieän töôïng co f maø Tc vaø Re coù tính chaát gioáng
nhau, trong ñoù Tc laø nguyeân toá nhaân taïo ít ñöôïc
bieát ñeán.
5/1/2022
ĐƠN CHAÁT
Nguyeân toá
D (g/cm3)
r (Ao)
Mn
Tc
Re
7.44
11.49
1.36
7.28
2200
4600
-
21.04
1.30
7.44
1.37
7.88
I1 (eV) (co f)
to (0C)
1245
2080
3x10-2
3180
5600
9x10-9
nc
to (0C)
s
HÑ (% ng töû)
5/1/2022
Do trong caùc tinh theå kim loaïi coù söï tham gia taïo
lieân keát cuûa caùc e d neân taêng ñoä lk CHT.
(tnc cuûa Re cao thöù 2 sau W)
Laø caùc kim loaïi hoaït ñoäng, hoaït tính giaûm töø Mn
– Re.
VD: Vôùi Mn
+ Daïng khoái beàn vì coù maøng Oxyt baûo veä.
+ Daïng boät deã bò Ox (vôùi Oxy, S, P, N2…), maõnh
lieät vôùi halogen taïo MnX2 (khoâng caàn to).
Re, Tc: Phaûi ñoát noùng môùi taùc duïng vôùi O2, S,
halogen. Khoâng taùc duïng tröïc tieáp vôùi N2.
Re + O2 (> 4000C) → Re2O7
5/1/2022
Mn phaûn öùng vôùi H2O noùng (do Mn ñöùng giöõa Mg
vaø Zn).
Mn + H2O (1000C)→ Mn(OH)2 + H2
Taùc duïng vôùi acid taïo H2:
Mn + HCl → MnCl2 +H2
Tc, Re yeáu hôn Cu neân khoâng ñaåy H2, chæ taùc
duïng vôùi HNO3:
Tc(Re) + HNO3 → HXO4 +NO + H2O
Do aùi löïc vôùi O vaø S lôùn hôn Fe neân trong coâng
nghieäp luyeän kim duøng Mn khöû FeO vaø FeS.
Mn + FeO/FeS → MnO/MnS + Fe
5/1/2022
Ñieàu cheá
Mn coù trong quaëng pyroluzit MnO2.
MnO2 → Mn3O4 + O2 (t0)
Mn3O4 + Al → Mn+ Al2O3 (nhieät nhoâm)
Re thöôøng keøm trong quaëng Molipden, hoaëc trong
quaëng jezcozanit CuReS4. Coù theå ñieàu cheá baèng caùch
duøng H2 khöû muoái cuûa acid renic.
NH4ReO4 + H2 → Re + N2+ H2O (t0)
Tc laø chaát nhaân taïo ñöôïc dieàu cheá trong loø haït nhaân.
ÖÙng duïng
Mn ñieàu cheá theùp cöùng, chòu neùn, chòu moøn.
Re phuû daây toùc boùng ñeøn (W) taêng tính beàn.
Tc: duøng trong loø haït nhaân.
5/1/2022
CAÙC HÔÏP CHAÁT
HÔÏP CHAÁT Mn (+2)
Soá PT ñaëc tröng 6 (baùt dieän).
Ña soá deã tan trong nöôùc taïo phöùc aquo maøu hoàng.
MnCl2 + H2O → [Mn(H2O)6]+2 + 2Cl-
Khi keát tinh töø dung dòch nöôùc thu tinh theå hydrat
cuõng coù maøu töông töï, SPT 6.
VD: MnCl2.4H2O, MnSO4.4H2O, Mn(NO3)2.6H2O
5/1/2022
Oxide- Hydroxide cuûa Mn (+2)
Tính base troäi hôn acid.
Mn(OH)2 + 2H3O+ +2H2O → [Mn(H2O)6]+2
MnO + 2H3O+ +4H2O → [Mn(H2O)6]+2
Mn(OH)2 + 4NaOH (to) → [Mn(OH)6]-4 + 4Na+
Do phöùc anion hydroxo manganat bò phaân huûy hoaøn toaøn
trong H2O neân thöïc teá coi nhö khoâng phaûn öùng.
-2
Trong kieàm noùng chaûy, Mn(+2) bò Ox thaønh MnO4 :
Mn2+ + K2S2O8/KClO3 + KOH → K2SO4 + K2MnO4 + H2O
5/1/2022
Caùc hôïp chaát Mn(+2) theå hieän tính khöû:
Mn(OH)2 + O2 +H2O → Mn(OH)4
Traéng hoàng
Naâu
+ Trong OH-:
MnSO4 + KClO3 + NaOH (to) → KCl + Na2MnO4 + Na2SO4
+ H2O
+ Trong H+:
MnSO4 + PbO2 + HNO3 → HMnO4 + Pb(NO3)2 +PbSO4 +
H2O
Caùc phöùc Mn(+2) khoâng ñaëc tröng, deã bò phaân huûy trong
nöôùc.
[Mn(NH3)6]Cl2 + H2O → Mn(OH)2 + NH4Cl + NH3
5/1/2022
CAÙC HÔÏP CHAÁT Mn (+4)
Mn(+4) beàn ôû daïng oxide vaø hydroxide (ngöôïc vôùi
Mn(+2)), daïng muoái keùm beàn, deã bò phaân huûy.
VD:Mn(OH)4 + H2SO4 (ññ, to) → MnSO4+O2+ H2O
MnO2 + HCl(ññ) (to) → MnCl2+Cl2 + H2O
Caùc muoái Mn(+4) töông ñoái beàn chæ coù MnF4,
Mn(SO4)2, nhöng trong nöôùc cuõng bò thuûy phaân:
Mn(SO4)2 + H2O → Mn(OH)4+H2SO4
Mn(OH)4 → MnO2+H2O
5/1/2022
Oxide vaø hydroxide cuûa Mn(+4) coù tính löôõng tính nhöng
ñeàu yeáu.
VD: MnO2 + HCl(ññ) (to) → MnCl2+Cl2 + H2O
MnO2 + KOH(ññ) (to) → K2MnO3 + H2O
Do hôïp chaát Mn(+4) coù tính Ox maïnh neân khoâng beàn:
MnO2 + H2SO4 (ññ, to) → MnSO4+O2+ H2O
Mn(+4) laø möùc Ox trung gian, neân seõ theå hieän tính khöû
vôùi chaát Ox maïnh hôn:
MnO2 + KClO3 + KOH → KCl + K2MnO4 + H2O (nc)
Vôùi Tc vaø Re cuõng coù XO2, XHal4, M2XO3,
M2[XHal6]…nhöng khoâng beàn.
Caùc hôïp chaát Tc(+4) beàn hôn Re(+4).
5/1/2022
CAÙC HÔÏP CHAÁT X (+6)
-2
Thöôøng gaëp vaø beàn: MnO4 , Tc/ReCl6, Tc/ReO3
Muoái:
Muoái Mn(+6) coù maøu luïc saãm, thu ñöôïc khi naáu
MnO2 noùng chaûy vôùi kieàm, coù maët chaát Ox.
MnO2 + KClO3 + KOH → KCl + K2MnO4 + H2O (nc)
Muoái Mn(+6) keùm beàn, chæ toàn taïi trong kieàm
maïnh, trong acid (hay H2O) bò phaân huûy.
K2MnO4 + H2O/H+ KMnO4 + MnO2 + KOH
5/1/2022
-2
-2
Caùc hôïp chaát TcO4 , ReO4 caøng keùm beàn, chæ toàn taïi
trong dung dòch kieàm dö.
-2
-
XO4 + H2O/H+ XO4 + XO2 + OH-
Trong moâi tröôøng kieàm caùc daïng XF6, XHal6, XO3 ñeàu bò
dò phaân taïo X(+7) vaø X(+4).
-
XCl6 + KOH XO4 + XO2 + KCl + H2O
Hôïp chaát Mn(+6) laø chaát Ox maïnh, saûn phaåm phuï thuoäc
vaøo moâi tröôøng.
+ H2O, OH- : Mn(+4).
+H+: Mn(+2).
Neáu gaëp chaát Ox maïnh, noù theå hieän tính khöû:
K2MnO4 + Cl2 → KMnO4 + KCl
5/1/2022
Tc(+6), Re(+6) laïi coù tính khöû maïnh.
K2XO4 + O2 (kk) + H2O → KXO4 + KOH
Caùc hôïp chaát naøy theå hieän tính acid.
ReF6 + KF → K2[ReF8]
XO3 + KOH → KXO4 + KXO3 + H2O
5/1/2022
CAÙC HÔÏP CHAÁT X (+7)
X2O7:
Caùc hôïp chaát X(+7) coù ñoä beàn taêng daàn töø Mn
ñeán Re, theå hieän qua H0 vaø G0 .
289
298
Daïng
Mn2O7
Tc2O7
-1115
-938
X2O7
-1272
-1098
H0 (kJ/mol) -743
289
H0 (kJ/mol) -544
289
Mn2O7 (loûng, luïc saãm) deã bò phaân huûy noå:
Mn2O7 → MnO2 + O2
5/1/2022
Tc2O7, Re2O7 laø caùc tinh theå maøu vaøng khoâng bò
phaân huûy khi ñoát noùng chaûy. Do ñoù coù theå ñieàu
cheá tröïc tieáp khi ñoát noùng chaûy kim loaïi trong
oxy.
VD:
X + O2 (to) → X2O7 ( traïng thaùi nc)
Coøn Mn2O7 thu ñöôïc khi duøng H2SO4 ññ laáy nöôùc
cuûa muoái Mn(+7).
KMnO4 + H2SO4 ññ → Mn2O7 + K2SO4 + H2O
5/1/2022
HXO4:
HMnO4 khoâng taùch ñöôïc ôû daïng töï do, chæ toàn taïi
trong dung dòch (noàng ñoä 20%).
HTcO4 : Tinh theå ñoû.
HReO4 : Chöa taùch ñöôïc daïng töï do.
MXO4:
Cuõng coù ñoä beàn taêng daàn töø Mn – Tc – Re.
VD:
KMnO4 (200oC) → K2MnO4 + MnO2 + O2
KTcO4, KReO4 thì 10000C vaãn khoâng phaân huûy.
5/1/2022
Tính acid:
Caùc hôïp chaát X(+7) ñeàu coù tính acid, giaûm daàn töø
Mn – Tc – Re. Ñeàu laø acid maïnh (HMnO4 HCl)
Tính Oxy hoùa:
Ñeàu laø nhöõng hôïp chaát Ox maïnh, saûn phaåm tuøy
thuoäc vaøo moâi tröôøng Ox.
-
H+: MnO4 +8H+ +5e → Mn+2 + H2O, 0= 1.51V.
-
H2O: MnO4 +2H2O+3e→MnO2 + 4OH- +, 0= 1.23V.
-
-2
Kieàm maïnh: MnO4 +1e→MnO4 , 0= 0.56V.
Mn2O7 töï boác chaùy khi tieáp xuùc ether, coàn…
-
-2
Keát luaän: Muoái MnO4 beàn hôn MnO4 (cuøng coù caáu
truùc phöùc töù dieän).
5/1/2022
Bạn đang xem tài liệu "Bài giảng Hóa vô cơ - Các nguyên tố phân nhóm VIIB", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
bai_giang_hoa_vo_co_cac_nguyen_to_phan_nhom_viib.ppt

