Bài giảng Cấu trúc dữ liệu và thuật toán - Chương 3: Các cấu trúc dữ liệu cơ bản - Nguyễn Đức Nghĩa
Chương 3
CÁC CẤU TRÚC DỮ LIỆU CƠ BẢN
(Basic Data Structures)
CTDL&TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Nội dung
3.1. Các khái niệm
3.2. Mảng
3.3. Danh sá ch
3.4. Ngăn xếp
3.5. Hàng đợi
Chap02-2
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Chương 3. Các cấu trúc dữ liệu cơ bản
3.1. Các khái niệm
3.2. Mảng
3.3. Danh sách
3.4. Ngăn xếp
3.5. Hàng đợi
Chap02-3
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Kiểu dữ liệu (Data types)
• Kiểu dữ liệu (data type) được đặc trưng bởi:
。tập các giá trị (a set of values)
。cách biểu diễn dữ liệu (data representation) được sử
dụng chung cho tất cả các giá trị này và
。tập các phép toán (set of operations) có thể thực hiện
trên tất cả các giá trị
4
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Các kiểu dữ liệu dựng sẵn
(Built-in data types)
• Trong các ngôn ngữ lập trình thường có một số kiểu
dữ liệu nguyên thuỷ đã được xây dựng sẵn. Ví dụ
。Kiểu số nguyên (Integer numeric types)
• byte, char, short, int, long
。Kiểu số thực dấu phảy động (floating point numeric types)
• float, double
。Các kiểu nguyên thuỷ khác (Other primitive types)
• boolean
。Kiểu mảng (Array type)
• mảng các phần tử cùng kiểu
BGA
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Dữ liệu đối với kiểu nguyên thuỷ
Trong ngôn ngữ lập trình C
Type Bits Minimum value
Maximum value
127
byte
short
char
int
8
-128
16
16
32
-32768
32767
0
65535
-2147483648 = -231
2147483647 = 231-1
long
float
64 -9223372036854775808 9223372036854775807
3.40 1038
1.40 1045
32
1.80 10308
324
4.94 10
double 64
Có thể có kiểu boolean với hai giá trị true hoặc false
6
Phép toán đối với kiểu dữ liệu nguyên thuỷ
• Đối với kiểu: byte, char, short, int, long
。+, -, *, /, %, đổi thành xâu, ...
• Đối với kiểu: float, double
。+, -, *, /, round, ceil, floor, ...
• Đối với kiểu: boolean
。kiểm giá trị true, hay kiểm giá trị false
• Nhận thấy rằng: Các ngôn ngữ lập trình khác nhau
có thể sử dụng mô tả kiểu dữ liệu khác nhau.
Chẳng hạn, PASCAL và C có những mô tả các dữ
liệu số khác nhau.
BGA
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Kiểu dữ liệu trừu tường
(Abstract Data Types)
• Kiểu dữ liệu trừu tượng (Abstract Data Type -ADT) bao
gồm:
。tập các giá trị (set of values) và
。tập các phép toán (set of operations) có thể thực hiện với tất cả
các giá trị này
• Phần nào của kiểu dữ liệu (Data Type) đã bị bỏ qua trong
ADT ?
。cách biểu diễn dữ liệu (data representation) được sử dụng
chung cho tất cả các giá trị này
• Việc làm này có ý nghĩa làm trừu tượng hoá khái niệm kiểu
dữ liệu. ADT không còn phụ thuộc vào cài đặt, không phụ
thuộc ngôn ngữ lập trình.
8
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Kiểu dữ liệu trừu tượng
(Abstract Data Type - ADT)
• Ví dụ:
ADT
Đối tượng
Phép toán
(Object)
(Operations)
Danh sách (List)
Đồ thị (Graphs)
Integer
các nút
chèn, xoá, tìm,...
duyệt, đường đi, ...
+, -, *, v.v...
đỉnh, cạnh
-∞...,-1, 0, 1,... +∞
-∞, ...., +∞
các phần tử
Real
+, -, *, v.v...
Ngăn xếp
pop, push,
isEmpty,...
Hàng đợi
Các phần tử
enqueue,
dequeue,...
Cây nhị phân
các nút
traversal, find,...
Chap02-9
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Kiểu dữ liệu trừu tượng
(Abstract Data Type - ADT)
• Điều dễ hiểu là các kiểu dữ liệu nguyên thuỷ mà các ngôn
ngữ lập trình cài đặt sẵn cũng được coi là thuộc vào kiểu dữ
liệu trừu tượng. Trên thực tế chúng là cài đặt của kiểu dữ
liệu trừu tượng trên ngôn ngữ lập trình cụ thể.
• Định nghĩa. Ta gọi việc cài đặt (implementation) một
ADT là việc diễn tả bởi các câu lệnh của một ngôn ngữ lập
trình để mô tả các biến trong ADT và các thủ tục trong
ngôn ngữ lập trình để thực hiện các phép toán của ADT,
hoặc trong các ngôn ngữ hướng đối tượng, là các lớp
(class) bao gồm cả dữ liệu (data) và các phương thức xử lý
(methods).
Chap02-10
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Kiểu dữ liệu - Kiểu dữ liệu trừu tượng và Cấu trúc dữ liệu
(Data Types, Data Structures and Abstract Data Types)
• Có thể nói những thuật ngữ: kiểu dữ liệu, kiểu dữ liệu trừu
tượng và cấu trúc dữ liệu nghe rất giống nhau, nhưng thực
ra chúng có ý nghĩa khác nhau.
。Trong ngôn ngữ lập trình, kiểu dữ liệu của biến là tập các giá
trị mà biến này có thể nhận. Ví dụ, biến kiểu boolean chỉ có
thể nhận giá trị đúng hoặc sai. Các kiểu dữ liệu cơ bản có thể
thay đổi từ ngôn ngữ lập trình này sang NNLT khác. Ta có
thể tạo những kiểu dữ liệu phức hợp từ những kiểu dữ liệu cơ
bản. Cách tạo cũng phụ thuộc vào ngôn ngữ lập trình.
。Kiểu dữ liệu trừu tượng là mô hình toán học cùng với những
phép toán xác định trên mô hình này. Nó là không phụ thuộc
vào ngôn ngữ lập trình.
。Để biểu diễn mô hình toán học trong ADT ta sử dụng cấu
trúc dữ liệu.
Chap02-11
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Cấu trúc dữ liệu
(Data Structures)
• Cấu trúc dữ liệu (Data Structures) là một họ các biến, có
thể có kiểu dữ liệu khác nhau, được liên kết lại theo một
cách thức nào đó.
• Việc cài đặt ADT đòi hỏi lựa chọn cấu trúc dữ liệu để biểu
diễn ADT.
• Ta sẽ xét xem việc làm đó được tiến hành như thế nào?
• Ô (cell) là đơn vị cơ sở cấu thành cấu trúc dữ liệu. Có thể
hình dung ô như là cái hộp đựng giá trị phát sinh từ một
kiểu dữ liệu cơ bản hay phức hợp.
• Cấu trúc dữ liệu được tạo nhờ đặt tên cho một nhóm các ô
và đặt giá trị cho một số ô để mô tả sự liên kết giữa các ô.
• Ta xét một số cách tạo nhóm.
Chap02-12
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Cấu trúc dữ liệu
(Data Structures)
• Một trong những cách tạo nhóm đơn giản nhất trong các
ngôn ngữ lập trình đó là mảng (array). Mảng là một dãy
các ô có cùng kiểu xác định nào đó.
• Ví dụ: Khai báo trong PASCAL (C) sau đây
PASCAL
C
name: array[1..10] of integer;
int name[10]
khai báo biến name gồm 10 phần tử kiểu cơ sở nguyên
(integer).
• Có thể truy xuất đến phần tử của mảng nhờ chỉ ra tên mảng
cùng với chỉ số của nó.
• Ta sẽ xét kỹ hơn kiểu mảng trong mục tiếp theo.
Chap02-13
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Cấu trúc dữ liệu
(Data Structures)
• Một phương pháp chung nữa hay dùng để nhóm các ô là cấu trúc bản
ghi (record structure).
• Bản ghi (record) là ô được tạo bởi một họ các ô (gọi là các trường) có
thể có kiểu rất khác nhau.
• Các bản ghi lại thường được nhóm lại thành mảng; kiểu được xác định
bởi việc nhóm các trường của bản ghi trở thành kiểu của phần tử của
mảng.
• Ví dụ: Trong PASCAL/C mô tả
PASCAL
C
var
struct record {
reclist: array[1..100] of record
float data;
int next; } reclist[100];
data: real;
next: integer;
end;
khai báo reclist là mảng 100 phần tử, mỗi ô là một bản ghi gồm 2
trường: data và next.
Chap02-14
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Cấu trúc dữ liệu
(Data Structures)
• Phương pháp thứ ba để nhóm các ô là file. File, cũng giống
như mảng một chiều, là một dãy các giá trị cùng kiểu nào
đó.
• Tuy nhiên, các phần tử trong file chỉ có thể truy xuất được
một cách tuần tự, theo thứ tự mà chúng xuất hiện trong file.
• Trái lại, mảng và bản ghi là các cấu trúc trực truy
("random-access"), nghĩa là thời gian để truy xuất đến các
thành phần của mảng (hay bản ghi) là không phụ thuộc vào
chỉ số mảng (hay trường được lựa chọn).
• Bên cạnh đó cần nhấn mạnh một ưu điểm của kiểu file là số
phần tử của nó là không bị giới hạn!
Chap02-15
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Cấu trúc dữ liệu
(Data Structures)
• Khi lựa chọn cấu trúc dữ liệu cài đặt ADT một vấn đề cần
được quan tâm là thời gian thực hiện các phép toán đối với
ADT sẽ như thế nào. Bởi vì, các cách cài đặt khác nhau có
thể dẫn đến thời gian thực hiện phép toán khác nhau.
• Ví dụ: Xét cài đặt ADT từ điển (Dictionary ADT)
• ADT từ điển bao gồm:
。Cần lưu trữ tập các cặp <key, value> , để tìm kiếm value theo
key. Mỗi key có không quá một value.
。Các phép toán cơ bản:
• insert(k,v) : chèn cặp (k,v) vào từ điển
• find(k): Nếu (k,v) có trong từ điển thì trả lại v, trái lại trả về 0;
• remove(k) : Xoá bỏ cặp (k,v) trong từ điển
Chap02-16
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Cấu trúc dữ liệu
(Data Structures)
• Xét ba phương pháp cài đặt từ điển:
。Danh sách móc nối (Linked list);
。Mảng sắp xếp (Sorted array);
。Cây tìm kiếm (Search tree).
• Bảng dưới đây cho đánh giá thời gian của việc thực hiện
các phép toán:
Cài đặt
Insert
O(n)
Find
Remove
O(n)
Linked List
Sorted Array
Search Tree
O(n)
O(n)
O(log n)
O(log n)
O(n)
O(log n)
O(log n)
Chap02-17
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Con trỏ
(Pointer)
• Một trong những ưu thế của phương pháp nhóm các ô trong các NNLT
là ta có thể biểu diễn mối quan hệ giữa các ô nhờ sử dụng con trỏ.
• Định nghĩa. Con trỏ (pointer) là ô mà giá trị của nó chỉ ra một ô khác.
• Khi vẽ các cấu trúc dữ liệu, để thể hiện ô A là con trỏ đến ô B, ta sẽ sử
dụng mũi tên hướng từ A đến B.
B
A
• Ví dụ: Để tạo biến con trỏ ptr để trỏ đến ô có kiểu cho trước, chẳng
hạn celltype, ta có thể khai báo:
Trong PASCAL
Trong C
var
celltype *ptr
ptr: ^celltype;
Chap02-18
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Phân loại các cấu trúc dữ liệu
• Trong nhiều tài liệu về CTDL thường sử dụng
phân loại cấu trúc dữ liệu sau đây:
。Cấu trúc dữ liệu cơ sở (Base data structures).
Ví dụ: trong Pascal: integer, char, real, boolean, ...;
trong C: int, char, float, double,...
。Cấu trúc dữ liệu tuyến tính (Linear data structures).
Ví dụ: Mảng (Array), Danh sách liên kết (Linked list),
Ngăn xếp (Stack), Hàng đợi (Queue),
。Cấu trúc dữ liệu phi tuyến (Nonlinear data structures).
Ví dụ: Cây (trees), đồ thị (graphs), bảng băm (hash
tables),...
Chap03-19
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Chương 3. Các cấu trúc dữ liệu cơ bản
3.1. Các khái niệm
3.2. Mảng
3.3. Danh sách
3.4. Ngăn xếp
3.5. Hàng đợi
Chap02-20
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
3.2. Mảng
3.2.1. Kiểu dữ liệu trừu tượng mảng
3.2.2. Phân bổ bộ nhớ cho mảng
3.2.3. Các thao tác với mảng
Chap03-21
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Kiểu dữ liệu trừu tượng mảng
(ADT Array )
• Mảng được định nghĩa như kiểu dữ liệu trừu tượng như sau:
• Đối tượng (object): tập các cặp <index, value> trong đó với
mỗi giá trị của index có một giá trị từ tập item. Index là tập có
thứ tự một chiều hay nhiều chiều, chẳng hạn, {0, … , n-1} đối
với một chiều, {(0,0), (0,1), (0,2), (1,0), (1,1), (1,2), (2,0),
(2,1), (2,2)} đối với 2 chiều, v.v.
• Các hàm (Functions):
Với mọi A Array, i index, x item, j, size integer
Khởi tạo mảng:
Array Create(j, list) ::= trả lại mảng j chiều, trong đó list là
bộ j thành phần với thành phần thứ i là kích thước của chiều
thứ i. Item không được định nghĩa.
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Kiểu dữ liệu trừu tượng mảng (ADT Array )
• Truy xuất phần tử: Item Retrieve(A, i)
if (i index) return item tương ứng với giá trị chỉ số i trong mảng A
else return error
• Cất giữ phần tử: Array Store(A, i, x)
if (i in index) return mảng giống hệt mảng A ngoại trừ
cặp mới <i, x> được chèn vào
else return error
• Ta xét việc cài đặt mảng trong các ngôn ngữ lập trình. Ta
hạn chế ở việc xét mảng một chiều và hai chiều
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Cấu trúc dữ liệu mảng
(Array data structures)
• Mảng (array) là dãy các thành phần được đánh chỉ số.
。Thông thường mảng chiếm giữ một dãy từ máy liên tiếp
trong bộ nhớ (cách lưu trữ này được gọi là lưu trữ kế tiếp)
。Độ dài của mảng được xác định khi khởi tạo và không thể
thay đổi.
。Mỗi thành phần của mảng có một chỉ số cố định duy nhất
• Chỉ số nhận giá trị trong khoảng từ một cận dưới đến một
cận trên nào đó
。Mỗi thành phần của mảng được truy xuất nhờ sử dụng chỉ số
của nó
• Phép toán này được thực hiện một cách hiệu quả: với thời
gian (1)
Chap02-24
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Mảng trong các ngôn ngữ lập trình
• Các chỉ số có thể là số nguyên (C, Java) hoặc là các
giá trị kiểu rời rạc (Pascal, Ada)
• Cận dưới là 0 (C, Java), 1 (Fortran), hoặc tuỳ chọn
bởi người lập trình (Pascal, Ada)
• Trong hầu hết các ngôn ngữ, mảng là thuần nhất
(nghĩa là tất cả các phần tử của mảng có cùng một
kiểu); trong một số ngôn ngữ (như Lisp, Prolog) các
thành phần có thể là không thuần nhất (có các kiểu
khác nhau)
25
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Mảng trong các ngôn ngữ lập trình
• Chú ý: Có ngôn ngữ (như PASCAL) thực hiện kiểm tra lỗi
vượt mảng (truy xuất đến thành phần với chỉ số không
trong phạm vi từ cận dưới đến cận trên) và chấm dứt thực
hiện chương trình nếu xảy ra lỗi này. Nhưng nhiều ngôn
ngữ khác (C, C++, JAVA) lại không thực hiện điều này.
Trong trường hợp xảy ra lỗi vượt mảng, chương trình có
thể tiếp tục chạy, cũng có thể bị dừng, tuỳ thuộc vào thao
tác truy xuất trong tình huống cụ thể. Nếu chương trình
không dừng thì sẽ rất khó phát hiện lỗi!
26
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Khai báo mảng một chiều trong PASCAL/C
PASCAL
C
<tên biến>:
<kiểu thành phần> <tên biến>[size]
array[chỉ _số] of kiểu_thành_phần;
Ví dụ: list: array[0..4] of integer
Ví dụ: int list[5];
Khai báo trên sẽ khai báo biến mảng tên name với 5 phần tử
có kiểu là số nguyên (2 byte).
Địa chỉ của các phần tử trong mảng một chiều
list[0]
list[1]
list[2]
list[3]
list[4]
địa chỉ gốc =
+ sizeof(int)
+ 2*sizeof(int)
+ 3*sizeof(int)
+ 4*size(int)
Chap03-27
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Ví dụ:
• Chương trình trên C sau đây đưa ra địa chỉ của các phần tử
của mảng một chiều trên C:
Kết quả chạy trong DEVC
(sizeof(int)=4)
#include <stdio.h>
#include <conio.h>
int main()
{ int one[] = {0, 1, 2, 3, 4};
int *ptr; int rows=5;
/* in địa chỉ của mảng một chiều nhờ dùng con trỏ */
int i; ptr= one;
Kết quả chạy trong TC:
(sizeof(int)=2)
printf("Address Contents\n");
for (i=0; i < rows; i++)
Address Contents
printf("%8u%5d\n", ptr+i, *(ptr+i));
65516
65518
65520
65522
65524
0
1
2
3
4
printf("\n");
getch();
}
Chap03-28
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Mảng hai chiều
• Khai báo mảng hai chiều trong C:
<element-type> <arrayName> [size 1][size2];
。Ví dụ:
double table[5] [4];
。Truy xuất đến phần tử của mảng: table[2] [4];
• Khai báo mảng hai chiều trong PASCAL:
<arrayName> : array [chỉ_số1][chỉ_số2] of <kiểu_phần_tử>;
。Ví dụ:
table: array[0..4] [0..5] of real;
。Truy xuất đến phần tử của mảng: table[2] [4];
Chap03-29
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Phân bổ bộ nhớ cho mảng hai chiều
• Xét khai báo
int a [4] [3];
• Thông thường có thể coi nó như một bảng.
dòng 0
a[0,0]
a[1,0]
a[2,0]
a[3,0]
a[0,1]
a[1,1]
a[2,1]
a[3,1]
a[0,2]
a[1,2]
a[2,2]
a[3,2]
dòng 1
dòng 2
dòng 3
cột 0
cột 1
cột 2
Chap03-30
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Phân bổ bộ nhớ cho mảng hai chiều
• Trong bộ nhớ (chỉ có một chiều) các hàng của mảng hai chiều
được sắp xếp kế tiếp nhau theo một trong hai cách sau:
。Hết dòng này đến dòng khác: thứ tự sắp xếp này được gọi
là thứ tự ưu tiên dòng - row major order).
• Ví dụ: PASCAL và C sử dụng cách sắp xếp này.
theo chiều tăng dần của địa chỉ bộ nhớ
a[1][0] a[1][1] a[1][2]
a[0][0] a[0][1] a[0][2]
dòng 0
dòng 1
dòng 2
dòng 3
Chap03-31
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Phân bổ bộ nhớ cho mảng hai chiều
• Hết cột này đến cột khác: Thứ tự sắp xếp này gọi là thứ
tự ưu tiên cột (column major order).
。Ví dụ FORTRAN, MATLAB sử dụng cách sắp xếp này.
theo chiều tăng dần của địa chỉ bộ nhớ
a[3][0]
a[0][0] a[1][0]
a[2][0]
cột 0
cột 1
cột 2
Chap03-32
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Phân bổ bộ nhớ cho mảng hai chiều
• Chú ý: Nếu biết địa chỉ của phần tử đầu tiên của mảng, ta dễ
dàng tính được địa chỉ của phần tử tuỳ ý trong mảng.
• Ví dụ: Xét cách phân bổ bộ nhớ cho biến mảng khai báo bởi
int a[4] [3];
theo thứ tự ưu tiên dòng:
theo chiều tăng dần của địa chỉ bộ nhớ
a[1][0] a[1][1] a[1][2] a[2][0] a[2][1] a[2][2] a[3][0] a[3][1] a[3][2]
a[0][0] a[0][1] a[0][2]
dòng 0
dòng 1
dòng 2
dòng 3
Chap03-33
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Phân bổ bộ nhớ cho mảng hai chiều
• Tổng quát: Xét khai báo
• Địa chỉ của các phần tử trong
mảng hai chiều:
int a[m][n]
int a[4][3]
• Giả sử: địa chỉ của phần tử
đầu tiên của mảng (a[0][0]) là
.
• Khi đó địa chỉ của a[i][j] sẽ là
+ (i*n + j)*sizeof(int)
a[0][0]
a[0][1]
a[0][2]
a[1][0]
a[1][1]
a[1][2]
a[2][0]
. . .
có địa chỉ là
+ sizeof(int)
+ 2*sizeof(int)
+ 3*sizeof(int)
+ 4*sizeof(int)
+ 5*sizeof(int)
+ 6*sizeof(int)
Chap03-34
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Các thao tác với mảng
CTDL&TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Chèn phần tử vào mảng
(Inserting an element into an array)
• Giả sử ta muốn chèn 8 vào một mảng được sắp xếp (và đảm bảo
dãy vẫn là được sắp xếp
1 3 3 7 12 14 17 19 22 30
• Ta có thể thực hiện điều này nhờ việc chuyển dịch sang phải một
ô tất cả các phần tử đứng sau vị trí đánh dấu
。Tất nhiên, ta phải loại bỏ 30 khi thực hiện điều này
1 3 3 7 8 12 14 17 19 22
• Việc dịch chuyển tất cả các phần tử là một thao tác chậm
(đòi hỏi thời gian tuyến tính đối với kích thước mảng)
36
Xoá bỏ một phần tử
(Deleting an element from an array)
• Việc xoá bỏ (Deleting) một phần tử được thực hiện tương
tự, ta phải dịch sang trái tất cả các phần tử sau nó
1 3 3 7 8 12 14 17 19 22
1 3 3 7 12 14 17 19 22 ?
• Phép toán xoá là phép toán chậm; việc thực hiện thường xuyên
thao tác này là điều không mong muốn.
• Phép xoá sẽ làm xuất hiện một vị trí tự do ở cuối mảng
。Chúng ta đánh dấu nó là tự do bằng cách nào?
• Ta cần giữ số lượng phần tử được cất giữ trong mảng
37
Chương 3. Các cấu trúc dữ liệu cơ bản
3.1. Các khái niệm
3.2. Mảng
3.3. Danh sách
3.4. Ngăn xếp
3.5. Hàng đợi
Chap02-38
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
3.3. Danh sá ch
3.3.1. Danh sách tuyến tính
3.3.2. Cài đặt danh sách tuyến tính
Biểu diễn dưới dạng mảng
Danh sách móc nối
Danh sách nối đôi
3.3.3. Các ví dụ ứng dụng
3.3.4. Phân tích sử dụng linked list
3.3.5. Một số biến thể của danh sách móc nối
Chap03-39
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Danh sách tuyến tính
• Định nghĩa
。Danh sách tuyến tính (Linear List) dãy gồm 0 hoặc nhiều hơn
các phần tử cùng kiểu cho trước: (a1,a2,…,an), n ≥ 0.
。ai là phần tử của danh sách.
。a1 là phần tử đầu tiên và an là phần tử cuối cùng.
。n là độ dài của danh sách.
。Khi n = 0, ta có danh sách rỗng (empty list).
。Các phần tử được sắp thứ tự tuyến tính theo vị trí của chúng
trong danh sách. Ta nói ai đi trước ai+1, ai+1 đi sau ai và ai ở
vị trí i.
• Ví dụ
。Danh sách các sinh viên được sắp thứ tự theo tên
。Danh sách điểm thi sắp xếp theo thứ tự giảm dần
CTDL & TT – NGUYỄN ĐỨC NGHĨA – Bộ môn KHMT – ĐHBK Hà nội
Tải về để xem bản đầy đủ
130 trang
20940
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Cấu trúc dữ liệu và thuật toán - Chương 3: Các cấu trúc dữ liệu cơ bản - Nguyễn Đức Nghĩa", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_cau_truc_du_lieu_va_thuat_toan_chuong_3_cac_cau_tr.pdf
