Tài liệu Hướng dẫn sử dụng phần mềm CircuitMaker để vẽ mạch, chạy mô phỏng mạch số, tương tự và thao tác vẽ mạch in

H-íng dÉn sö dông phÇn mÒm CircuitMaker

®Ó vÏ m¹ch , ch¹y m« pháng m¹ch sè, t-¬ng tù vµ

thao t¸c vÏ m¹ch in

PhÇn I : vÏ vµ m« pháng m¹ch ®iÖn

I. KiÕn thøc c¬ b¶n vÒ CircuitMaker.

CircuitMaker lµ phÇn mÒn m« pháng m¹ch ®iÖn tö ch¹y trªn m¸y tÝnh. PhÇn mÒm

nµy cho phÐp m« pháng m¹ch ®iÖn t-¬ng tù vµ m¹ch sè, ®ång thêi nã hç trî viÖc tra

cøu c¸c lo¹i IC sè ®Ó biÕt ®-îc cÊu tróc cña lo¹i IC ®ã còng nh- s¬ ®å ch©n cña IC ®ã.

§©y lµ mét phÇn mÒm m« pháng ®iÖn to¸n øng dông víi nh÷ng tÝnh n¨ng rÊt m¹nh

vµ dÔ sö dông ,víi c¸c c«ng cô hç trî thuËn tiÖn lªn rÊt dÔ dµng cho ng-êi sö dông

trong qu¸ tr×nh sö dông phÇn mÒm.

Ngoµi ra phÇn mÒm nµy cßn hç trî thªm phÇn vÏ m¹ch in, b¹n cã thÓ vÏ tõ s¬ ®å

nguyªn lý trong Circuit sau ®ã chuyÓn tù ®éng sang m¹ch in hoÆc vÏ theo c¸c c¸ch

th«ng th-êng kh¸c.

1. Mµn h×nh lµm viÖc cña CircuitMaker.

Khëi ®éng vµ ®ãng ch-¬ng tr×nh.

- Khëi ®éng ch-¬ng tr×nh : Sau khi ®· cµi ®Æt xong phÇn mÒm Circuit- Maker

2000 , ®Ó khëi ®éng ch-¬ng tr×nh b¹n lµm nh- sau :

Nh¸y chuét tr¸i ( left click) vµo Start chän Programs  chän CircuitMaker 2000

 Chän CircuitMaker (h×nh 1.1).

H×nh 1.1

1

Sau khi khëi ®éng xong ch-¬ng tr×nh mµn h×nh hiÓn thÞ nh- sau:

H×nh 1.2

Trªn cïng lµ biÓu t-îng vµ tªn ch-¬ng tr×nh tiÕp ®ã lµ thanh Toolbar víi c¸c môc

File , Edit ,View...... bªn d-íi thanh toolbar lµ c¸c thanh c«ng cô cña ch-¬ng tr×nh

nh- biÓu t-îng më bµi míi , më bµi ®· cã, ghi l¹i ...bªn tr¸i hiÓn thÞ cöa sæ th- viÖn

linh kiÖn (h×nh 1..2).

- §ãng ch-¬ng tr×nh: §Ó ®ãng ch-¬ng tr×nh b¹n chØ cÇn nh¸y chuét tr¸i vµo biÓu

t-îng Close ë gãc trªn bªn ph¶i mµn h×nh lµm viÖc.

NÕu ta ch-a thùc hiÖn c«ng viÖc th× ch-¬ng tr×nh cho ®ãng l¹i lu«n , nÕu ®· thùc hiÖn

c«ng viÖc th× ch-¬ng tr×nh sÏ hái b¹n cã ghi l¹i kh«ng ; nÕu muèn ghi l¹i b¹n chän

Yes, nÕu kh«ng muèn ghi b¹n chän No, nÕu muèn huû bá lÖnh b¹n chän Cancel (h×nh

1.3).

Close

h×nh 1.3

2

2. Tr×nh ®¬n cña CircuitMaker.

a. Tr×nh ®¬n File

Tr×nh ®¬n File chøa nh÷ng lÖnh cho phÐp më, l-u tr÷ m¹ch ®iÖn, tho¸t khái ch-¬ng

tr×nh ...

NEW

Chän lÖnh “New” ®Ó b¾t ®Çu mét vïng lµm viÖc míi.

Open...

Chän lÖnh “ Open...” ®Ó bá m¹ch ®iÖn hiÖn hµnh vµ

n¹p m¹ch míi vµo vïng lµm viÖc. NÕu mét m¹ch

®iÖn kh«ng ®-îc l-u tr÷ hiÖn h÷u trong vïng lµm

viÖc th× khi chän lÖnh nµy ch-¬ng tr×nh sÏ hái ng-êi

dïng cã l-u l¹i m¹ch ®iÖn hay kh«ng. Mét hép tho¹i

cho phÐp chän File hiÖn ra b¹n t×m ®-êng dÉn ®Õn

n¬i chøa file sau ®ã chän file cÇn më (h×nh 1.5).

H×nh 1.4

H×nh 1.5

§u«i më réng File ®-îc sö dông theo mÆc ®Þnh lµ .CKT .C¸c file víi c¸c phiªn b¶n

tr-íc cña CircuitMaker cã ®u«i më réng lµ .CIR . §Ó më nh÷ng File nµy chän

File.CIR trong hép tho¹i File of type.

Reopen

Khi chän lÖnh nµy th× ch-¬ng tr×nh cho ta chän mét sè bµi míi më gÇn nhÊt. LÖnh

nµy cho phÐp b¹n chän nh÷ng bµi mµ b¹n võa lµm nÕu nh- b¹n kh«ng nhí ®-êng dÉn

cña bµi ®ã.

3

Merge...

LÖnh “Merge... ” cho phÐp b¹n chän thªm mét m¹ch ®iÖn ®-îc l-u trªn ®Üa vµo

vïng lµm viÖc .øng dông cña lÖnh nµy lµ cho phÐp kÕt hîp nhiÒu m¹ch ®iÖn l¹i víi

nhau ®Ó l-u tr÷ hay ®Ó m« pháng tæng hîp.

Close

Sö dông lÖnh Close ®Ó ®ãng c¸c cña sæ më .NÕu nh÷ng thay ®æi ®· ®-îc thùc hiÖn ®èi

víi m¹ch ®iÖn hiÖn hµnh th× ng-êi dïng sÏ ®-îc hái “cã muèn l-u tr÷ m¹ch ®iÖn

tr-íc khi ®ãng l¹i kh«ng “. Chän Yes nÕu muèn ghi l¹i chän , No nÕu kh«ng muèn

ghi l¹i, chän Cancel nÕu muèn trë vÒ m¹ch ®iÖn cò.

Save

Chän lÖnh “Save “ ®Ó l-u tr÷ m¹ch ®iÖn hiÖn hµnh trong vïng lµm viÖc vµo ®Üa qua

viÖc sö dông tªn ®-îc tr×nh bµy trong thanh tiªu ®Ò mÆc ®Þnh lµ UNTITLED.CKT.

Mét hép tho¹i chän File sÏ ®-îc hiÓn thÞ cho phÐp l-u tr÷ d-íi mét tªn kh¸c.

Save as

Chän lÖnh “Save As “®Ó l-u tr÷ m¹ch ®iÖn hiÖn hµnh trong vïng lµm viÖc vµo ®Üa víi

mét tªn kh¸c . Lóc nµy ch-¬ng tr×nh sÏ ®-a ra hép tho¹i cho phÐp b¹n nhËp tªn míi

cho File ®ang lµm . øng dông cña lÖnh nµy cho phÐp b¹n ghi ra b¶n kh¸c khi kh«ng

muèn söa lªn b¶n cò.

Revert

Chän lÖnh “Revert “ ®Ó kh«i phôc l¹i m¹ch ®iÖn t¹i thêi ®iÓm tr-íc ®ã tr-íc khi ghi

l¹i. LÖnh nµy t-¬ng ®-¬ng víi lÖnh Undo. Nªu dïng phÝm t¾t b¹n nhÊn tæ hîp phÝm

“Ctrl + Z” .

Ngoµi ra cßn mét sè lÖnh kh¸c nh- Import, Export, Shematice print setup, Exit ...

c¸c lÖnh nµy ®Ó hç trî thªm cho ch-¬ng tr×nh .

b. Tr×nh ®¬n Edit

Nh÷ng lÖnh trong tr×nh ®¬n Edit cung cÊp mét sè c«ng cô cÇn thiÕt ®Ó t¹o dùng vµ

thay ®æi nh÷ng s¬ ®å m¹nh ®iÖn ( H×nh 1.6).

4

Undo Delete

Khi thùc hiÖn lÖnh nµy nhiÒu lÖnh chØnh söa cña

CircuitMaker sÏ ®-îc thùc hiÖn l¹i. Nh÷ng t¸c vô cã

thÓ ®-îc dïng ®Ó chØnh söa l¹i lµ Cut, Paste , Move,

Delete. ChØ nh÷ng chØnh söa gÇn nhÊt míi cã thÓ

thùc hiÖn l¹i vµ nhiÒu lÖnh kh«ng cã kh¶ n¨ng thùc

hiÖn l¹i bao gåm : Run, Single Step, Reset, Define

New Macro, Expand Macro vµ Delete Macro.

Cut

LÖnh “Cut” sÏ chuyÓn danh môc ®-îc chän ®Æt vµo

bé ®Öm vµ d¸n vµo Clipboard hÖ thèng.

Copy

H×nh 1.6

LÖnh “Copy” sÏ xÕp ®Æt tÊt c¶ c¸c danh môc ®-îc chän trong bé ®Öm vµ d¸n vµo

Clipboard hÖ thèng.

Paste

LÖnh “Paste ” sÏ hiÓn thÞ nh÷ng néi dung cña bé ®Öm d¸n trong vïng lµm viÖc vµ

nh÷ng thiÕt bÞ ®-îc hÓn thÞ sÏ theo chuét di trªn mµn h×nh. Con trá ®-îc thay thÕ b»ng

con trá d¸n chØ ra gãc tr¸i trªn cïng cña vïng d¸n .Khi thùc hiÖn thiÕt bÞ ®-îc x¸c

®Þnh t¹i vÞ trÝ mong muèn . NhÊp chuét ®Ó hoµn thµnh viÖc d¸n . §Ó huû bá nhÊn bÊt

k× phÝm nµo hoÆc nhÊp tr¸i chuét.

Move

LÖnh “ Move ” sÏ thùc hiÖn kÐp : LÖnh “ Cut “ vµ lÖnh “ Paste “ . LÖnh nµy cung cÊp

cho ng-êi thiÕt kÕ mét ph-¬ng ph¸p nhanh ®Ó di chuyÓn toµn bé m¹ch hoÆc mét phÇn

m¹ch tõ vïng lùa chän vÒ vÞ trÝ mong muèn.

Delete

LÖnh “ Delete ” sÏ thùc hiÖn xo¸ ®èi t-îng ®-îc chän sau khi ta nh¸y chuét.

Select All

5

Khi thùc hiÖn lÖnh nµy m¸y sÏ chän toµn bé c¸c m¹ch ®· vÏ trong m«i tr-êng lµm

viÖc. Lóc nµy toµn bé m¹ch ®-îc chän sÏ chuyÓn thµnh mµu ®á.

Rotate

Khi thùc hiÖn lÖnh nµy m¸y sÏ cho phÐp xoay ®èi t-îng ®-îc chän .Mçi lÇn xoay

m¸y sÏ thùc hiÖn xoay 90 ®é.

Mirror

Khi thùc hiÖn lÖnh nµy m¸y sÏ cho phÐp lÊy ®èi xøng ®èi t-îng ®-îc chän .

Ngoµi ra ë tr×nh ®¬n nµy cßn cã mét sè lÖnh kh¸c nh- : Copy to Clipboard , Find and

select ...

c. Tr×nh ®¬n View

Tr×nh ®¬n View chøa c¸c lÖnh cho phÐp b¹n ®iÒu khiÓn nh÷ng tuú chän mµn h×nh qua

nhiÒu cña sæ kh¸c nhau. NhiÒu danh môc trong tr×nh ®¬n lµ tuú chän cña hai lo¹i

On/Off. NÕu mét dÊu ®-îc chän ®-îc hiÓn thÞ bªn c¹nh mét danh môc th× danh môc

®ã ®-îc chän mét c¸ch hiÖn hµnh, nÕu kh«ng cã dÊu ®ã th× danh môc ®ã kh«ng ®-îc

chän trong hiÖn hµnh (H×nh 1.7).

Panel

Khi lùa chän nµy ®-îc chän th× mét cöa sæ hiÖn ra

bªn

tr¸i cña ch-¬ng tr×nh .Cöa sæ nµy cho phÐp b¹n chän

linh

kiÖn tõ th- viÖn .

Toolbar

Toolbar chÝnh lµ thanh c«ng cô cña ch-¬ng tr×nh .

H×nh 1.7

Trªn thanh nµy cho phÐp b¹n chän c¸c chøc n¨ng cña ch-¬ng tr×nh nh- më bµi míi ,

ghi l¹i, m« pháng ch-¬ng tr×nh, chän d¹ng sãng.

Status

Thanh c«ng cô nµy cho ta biÕt tr¹ng th¸i cña ch-¬ng tr×nh.

Collapse Device Tree

6

Cho phÐp b¹n ®-a c©y th- môc cña th- viÖn linh kiÖn trë vÒ tr¹ng th¸i th- môc gèc

sau c¸c lùa chän khi b¹n lÊy linh kiÖn.

Schematic

Lùa chän nµy cïng víi ba lùa chän sau nã d¹ng buttion t¹i mét têi ®iÓm chØ cã mét

lùa chän ®-îc chän . Lùa chän Schematic lµ lùa chän cho toµn mµn h×nh ë tr¹ng th¸i

vÏ m¹ch .

Waveforms

Lùa chän Waveforms lµ lùa chän cho toµn mµn h×nh ë tr¹ng th¸i thÓ hiÖn d¹ng sãng

cña ch-¬ng tr×nh .

Split Horizontal

Lùa chän Split Horizontal lµ lùa chän cho mµn h×nh ë tr¹ng th¸i thÓ hiÖn d¹ng sãng

cña ch-¬ng tr×nh theo chiÒu ngang mét phÇn lµ nguyªn lý vµ mét phÇn lµ d¹ng sãng.

Split Vertical

Lùa chän Split Vertical lµ lùa chän cho mµn h×nh ë tr¹ng th¸i thÓ hiÖn d¹ng sãng cña

ch-¬ng tr×nh theo chiÒu däc mét phÇn lµ nguyªn lý vµ mét phÇn lµ d¹ng sãng .

Display Scale

Lùa chän nµy cho phÐp thay ®æi kÝch cì cña m¹ch nguyªn lý.

Normal Size/Position

Lùa chän nµy cho phÐp thay ®æi kÝch cì cña m¹ch nguyªn lý (trë vÒ tr¹ng th¸i b×nh

th-êng vÒ kÝch cì).

Refresh Screen

§©y lµ t¸c vô cho phÐp lµm t-¬i mµn h×nh.

d. Tr×nh ®¬n Options

Tr×nh ®¬n Options chøa c¸c lÖnh cho phÐp b¹n ®iÒu khiÓn nh÷ng tuú chän mµn h×nh

hiÓn thÞ kh¸c nhau ,c¸c tuú chän chØnh söa vµ m« pháng (H×nh 1.8).

7

Schematice

Khi b¹n lùa chän nh·n nµy ch-¬ng tr×nh sÏ ®-a ra

hép tho¹i (H×nh 1.9) cho phÐp b¹n thiÕt lËp chÕ ®é

cho ch-¬ng tr×nh. Trong hép tho¹i nµy cã ba nh·n

cho phÐp b¹n lùa tÝnh n¨ng cña ch-¬ng tr×nh .

H×nh 1.8

H×nh 1.9

- Nh·n General cho phÐp b¹n chän c¸c chøc n¨ng sau: ë khung Option b¹n cã thÓ

chän chÕ ®é tù ®éng chuyÓn con trá sang chÕ ®é vÏ m¹ch ( Arrow/Wire), tù ®éng lµm

t-¬i mµn h×nh (Auto Refresh), tù ®éng n¹p l¹i trong qu¸ tr×nh lÊy linh kiÖn ..., ngoµi

ra cã thÓ cho hiÖn c¸c th«ng sè cña m¹ch ®iÖn nh- hiÖn thø tù ch©n, hiÖn tªn bus d÷

liÖu.

B¹n chän Text Font ®Ó thay ®æi ph«ng ch÷ cho ch-¬ng tr×nh khi b¹n cÇn ®¸nh ch÷.

Còng trong nh·n nµy b¹n còng lùa chän ®-îc l-íi b»ng c¸ch chiän Vistble trong Grid

vµ thay ®æi ®é réng l-íi trong « Size.

- Nh·n Title block cho phÐp b¹n chän kiÓu d¹ng cho khèi, tªn khèi.

- Nh·n Clolors cho phÐp chän mµu cña l-íi, cña v¨n b¶n, mµu cña led, mµu cña

®-êng m¹ch, mµu cña cæng ...( H×nh 1.10).

8

H×nh 1.10

Cursor Tools

Lùa chän nµy cho phÐp b¹n chän chÕ ®é cña con trá lµ chÕ ®é con trá, d¹ng c«ng cô

vÏ, d¹ng text, d¹ng c«ng cô xo¸, d¹ng ®iÓm thö.

Device Display Data

Lµ lùa chän cho phÐp hiÓn thÞ d÷ liÖu khi ë chÕ ®é vÏ m¹ch.

Khi lùa chän nµy ®-îc chän m¸y sÏ ®-a ra hép tho¹i cho phÐp b¹n lùa chän chÕ ®é

hiÓn thÞ cña tõng linh kiÖn.( H×nh 1.11).

Library Location

Khi b¹n nh¸y chuét vµo lùa chän nµy

H×nh 1.11

th× ch-¬ng tr×nh sÏ ®-a ra hép tho¹i

cho b¹n biÕt ®-êng dÉn th- viÖn linh

kiÖn cña ch-¬ng tr×nh.

e. Tr×nh ®¬n Macros ( H×nh 1.12).

ViÖc khai th¸c vµ sö dông c¸c lÖnh trong tr×nh ®¬n Macros gióp b¹n cã thÓ më réng

chøc n¨ng cña ch-¬ng tr×nh CircuitMaker ®Ó ®¸p øng nhu cÇu thiÕt kÕ chÝnh x¸c cho

c«ng viÖc. ë nh·n ch-¬ng tr×nh nµy b¹n cã thÓ t¹o ra ®-îc c¸c linh kiÖn theo mong

muèn còng nh- thiÕt lËp ®-îc mét sè chøc n¨ng cho linh kiÖn võa t¹o ra.

9

New Macro

Cho b¹n t¹o mét macro míi , khi lùa chän nµy

®-îc chän th× ch-¬ng tr×nh sÏ cho b¹n c¸c c«ng cô

gióp cho b¹n vÏ c¸c linh kiÖn nh- vÏ ®-êng trßn ,

®-êng th¼ng, elip, c¸c d¹ng ch©n linh kiÖn... sau

khi t¹o xong b¹n cã thÓ ghi l¹i macro võa chän

b»ng c¸ch chän Save Macro.

H×nh 1.12

Ngoµi ra ë nh·n nµy cßn cho phÐp b¹n thao t¸c

nhiÒu øng dông kh¸c nh-: sao chÐp Macro, Ghi l¹i

Macro vµo th- viÖn ASCII ...

f. Tr×nh ®¬n Simulation ( H×nh 1.13).

Sö dông tr×nh ®¬n nµy b¹n cã thÓ chän chÕ ®é m« pháng cho ch-¬ng tr×nh, cµi ®Æt

chøc n¨ng, kiÓm tra lçi ...

Analog Mode

Chøc n¨ng nµy ®Ó chuyÓn chÕ ®é m« pháng cña

ch-¬ng tr×nh vÒ chÕ ®é m« pháng t-¬ng tù .

Chøc n¨ng nµy lµ mÆc ®Þnh khi khëi ®éng

ch-¬ng tr×nh míi.

Digilal Mode

Chøc n¨ng nµy ®Ó chuyÓn chÕ ®é m« pháng cña

H×nh 1.13

ch-¬ng

tr×nh vÒ chÕ ®é m« pháng sè.

Analyses Setup

Chøc n¨ng nµy cho b¹n thÕt lËp th«ng sè cho chÕ ®é m« pháng Analog.

Check Pin Conections

Chøc n¨ng nµy cho b¹n kiÓm tra sù kÕt nèi cña m¹ch ®iÖn ®· ®-îc kÕt nèi ch-a, nÕu

cã lçi kÕt nèi th× ch-¬ng tr×nh sÏ ®-a ra th«ng b¸o lçi ®Ó b¹n nhËn biÕt nh- h×nh bªn:

Reset

§Ó khëi ®éng l¹i ch-¬ng tr×nh b¹n chän chÕ ®é nµy.

Môc ®Ých cña lùa chän nµy cho

phÐp chÕ ®é m« pháng cña ch-¬ng tr×nh trë vÒ ban

®Çu.

10

Step

Lùa chän Step ®Ó chän chÕ ®é m« pháng tõng b-íc cho ch-¬ng tr×nh.

Run

Lùa chän Run ®Ó ch¹y ch-¬ng tr×nh.

Trace

Lùa chän nµy chØ cã ë chÕ ®é m« pháng sè, khi ®-îc lùa chän b¹n sÏ biÕt ®-îc møc

logic cña c¸c ®-êng m¹ch . Khi ë møc cao ®-êng m¹ch sÏ cã mµu ®á, ë møc thÊp lµ

mµu xanh, kh«ng x¸c ®Þnh lµ mµu xanh l¸ c©y.

g. Tr×nh ®¬n Help ( H×nh 1.14).

Tr×nh ®¬n nµy ®-a ra c¸c h-íng dÉn c¨n b¶n ®Ó sö

dông ch-¬ng tr×nh, vÒ phiªn b¶n cña ch-¬ng tr×nh,

vÒ th«ng sè cña m¹ch ®iÖn hiÖn hµnh nh- tæng sè

®-êng m¹ch , sè ®iÓm cÇn chó ý, sè thiÕt bÞ ®-îc

sö dông trong m¹ch ...

3. C¸c c«ng cô hç trî cña CircuitMacker.

H×nh 1.14

Trªn thanh c«ng cô nµy hç trî c¸c thao t¸c nhanh khi thùc hiÖn thao t¸c ch-¬ng tr×nh.

Nã gåm cã c¸c chøc n¨ng nh- : Më bµi míi, më bµi ®· cã, ghi l¹i ch-¬ng tr×nh, in

m¹ch , con trá

ch-¬ng tr×nh, c«ng cô

vÏ m¹ch, xo¸ m¹ch, ch¹y ch-¬ng tr×nh, chän d¹ng hiÓn thÞ cña sãng.

C«ng cô

cho phÐp b¹n lùa chän hiÓn thÞ hay kh«ng hiÓn thÞ th- viÖn

linh kiÖn cña ch-¬ng tr×nh.

C«ng cô

cho phÐp b¹n më mét bµi míi.

C«ng cô

cho phÐp b¹n më mét bµi ®· ghi trªn ®Üa.

cho phÐp b¹n ghi l¹i ch-¬ng tr×nh ®ang thùc hiÖn.

cho phÐp b¹n in m¹ch ®iÖn hiÖn hµnh theo c¸c tuú chän

cho phÐp b¹n di chuyÓn linh kiÖn.

.

C«ng cô

cho phÐp b¹n kÕt nèi ch©n linh kiÖn víi nhau.

cho phÐp b¹n so¹n th¶o mét v¨n b¶n trªn s¬ ®å nguyªn lý.

cho phÐp b¹n xãa linh kiÖn hay ®-êng m¹ch trªn s¬ ®å.

11

C«ng cô

cho phÐp b¹n kiÓm tra møc logic t¹i vÞ trÝ m¹ch cÇn kiÓm tra.

cho biÕt c¸c th«ng sè cña linh kiÖn ®· ®-îc lÊy ra .

C«ng cô

cho phÐp b¹n phãng to m¹ch nguyªn lý.

cho phÐp b¹n reset m¹ch trë vÒ tr¹ng th¸i ban ®Çu.

cho phÐp hiÓn thÞ møc logic cña c¸c ®-êng m¹ch.

cho phÐp b¹n chän m« pháng ch-¬ng tr×nh ë chÕ ®é sè.

C«ng cô

cho phÐp b¹n chän m« pháng Analog.

c¸c chÕ ®é hiÓn thÞ d¹ng sãng.

C«ng cô

cho phÐp b¹n ®-a m¹ch nguyªn lý trë vÒ toµn mµn h×nh.

4. VÏ m¹ch trong CircuitMacker.

a. C¸ch lÊy linh kiÖn

- LÊy linh kiÖn tõ Browse cña Pane (H×nh 1.15).

Tõ mµn h×nh lµm viÖc cña CircuitMacker phÝa bªn tr¸i

mµn h×nh chÝnh lµ c©y th- môc ®Ó lÊy linh kiÖn cña

ch-¬ng tr×nh. C©y th- môc nµy gåm cã hai nh·n , nh·n

Borowse lµ nh·n dïng ®Ó lÊy linh kiÖn. Trong nh·n nµy

b¹n cã thÓ lÊy linh kiÖn b»ng c¸ch nh¸y chuét vµo dÊu

céng ë ®Çu dßng theo hä linh kiÖn mµ m×nh cÇn lÊy. Khi

®Õn lùa chän tªn linh kiÖn th× linh kiÖn ®ã sÏ cã h×nh

hiÖn ra ë « tr¾ng trªn cïng. NÕu b¹n biÕt râ tªn cña linh

kiÖn th× b¹n chØ cÇn vµo nh·n Search vµ ®¸nh tªn vµo

môc Name/Description sau ®ã nhÊn Enter .NÕu muèn lÊy

linh kiÖn ®ã ra b¹n nh¸y vµo nót Place.

VÝ dô : §Ó lÊy Led b¹n vµo Diplays vµo Diode

vµoLed sau ®ã nhÊn Place ®Ó lÊy ra

hoÆc b¹n vµo Search vµ gâ vµo ch÷ Led

sau ®ã ®-a ra c¸c lo¹i led b¹n chän Led 0 sau ®ã nhÊn vµo

nót Place.

12

- LÊy linh kiÖn b»ng phÝm t¾t trªn bµn phÝm:

ViÖc lÊy linh kiÖn tõ bµn phÝm cho phÐp ng-êi sö dông

thao t¸c nhanh trong qu¸ tr×nh vÏ m¹ch.

Quy luËt lÊy linh kiÖn dùa trªn tªn tiÕng anh cña linh kiÖn

cÇn lÊy.

H×nh 1.15

Gi¶ sö lÊy Transitor th× b¹n nhÊn phÝm Q , lÊy ®iÖn trë b¹n

nhÊn R., tô ®iÖn nhÊn C, ...

Khi b¹n cÇn lÊy linh kiÖn kh¸c lo¹i b¹n mµ cïng hä b¹n gi÷ Shift vµ nhÊn phÝm t¾t

chøa linh kiÖn t-¬ng øng.

Sau ®©y lµ mét sè phÝm t¾t lÊy linh kiÖn:

PhÝm sè:

0 : Gnd

1 : +5V

2 ®Õn 8 lµ c¸c cæng Logic.

9 : Lµ Logic display.

PhÝm ch÷:

Q: Transitor NPN , Shift + Q : Transitor PNP

C: Tô kh«ng ph©n cùc , Shift + C : Tô ho¸

R : §iÖn trë , Shift + R: BiÕn trë

D: Diode , Shift + D : Diode Zener

P: LÊy xung ®ång hå.........

b. VÏ m¹ch nguyªn lý

B¹n vµo biÓu t-îng dÊu céng ®Ó vÏ m¹ch trªn thanh c«ng cô hoÆc nh¸y chuét ph¶i ë

ngoµi mµn h×nh sau ®ã chän Wire. Lóc nµy con trá trë thµnh biÓu t-îng dÊu céng ®Ó

vÏ m¹ch b¹n cã thÓ lµm theo hai c¸ch :

+ C¸ch 1: B¹n ®-a con trá ®Õn vÞ ch©n linh kiÖn cÇn kÕt nèi khi t¹i vÞ trÝ ®ã cã h×nh

ch÷ nhËt mµu ®á hiÖn lªn th× ch©n linh kiÖn ®ã ®· ®-îc lùa chän .

B¹n nh¸y vµ d÷ chuét tr¸i sau ®ã di chuét tíi ch©n linh

kiÖn cÇn nèi, khi t¹i ch©n cÇn nèi nµy cã hiÖn « h×nh ch÷

nhËt th× b¹n nh¶ chuét ra lóc ®ã hai ch©n linh kiÖn ®ã ®·

®-îc nèi víi nhau.Theo c¸ch nµy cho phÐp b¹n nèi

nh÷ng ®-êng m¹ch ë kho¶ng c¸ch gÇn mét c¸ch nhanh

chãng. Nh-ng nÕu nh- kho¶ng c¸ch linh kiÖn lµ qu¸ gÇn th× ®-êng m¹ch sÏ ®i kh«ng

theo ý muèn do ®ã mµ b¹n lªn lùa chän c¸ch 2.

13

+ C¸ch 2: B¹n ®-a con trá ®Õn vÞ ch©n linh kiÖn cÇn kÕt nèi khi t¹i vÞ trÝ ®ã cã h×nh

ch÷ nhËt mµu ®á hiÖn lªn th× ch©n linh kiÖn ®ã ®· ®-îc lùa chän .

B¹n nh¸y chuét tr¸i cho ®Õn khi ®-êng m¹ch hiÖn ra

b¹n di chuét ®Õn vÞ trÝ ch©n linh kiÖn cÇn kÕt nèi nÕu

muèn chuyÓn h-íng cña ®-êng m¹ch b¹n chØ viÖc nh¸y

chuét ph¶i , khi ®· di chuét ®Õn ch©n linh kiÖn thø hai

b¹n nh¸y chuét tr¸i mét lÇn n÷a ®Ó kÕt thóc lÖnh vÏ lóc

®ã hai linh kiÖn ®ã sÏ ®-îc kÕt nèi víi nhau.

c. Tr×nh bµy m¹ch nguyªn lý.

- Tr×nh bµy v¨n b¶n trong m¹ch nguyªn lý.

Khi ta vÏ mét m¹ch nguyªn lý mµ trªn ®ã ta cÇn ghi c¸c chó thÝch ®Ó cho ng-êi ®äc

cã thÓ hiÓu ®-îc nh- : Tªn m¹ch ®iÖn , thÓ hiÖn ngâ vµo ngâ ra, c¸c chó thÝch ... hoÆc

b¹n cã thÓ so¹n mét v¨n b¶n trªn m¹ch nguyªn lý nµy .Ch-¬ng tr×nh nµy cho phÐp

b¹n ®¸nh c¶ tiÕng ViÖt víi sù hç trî cña c¸c ph«ng tiÕng viÖt nh- ABC ,VietKey...

§Ó t¹o mét v¨n b¶n (Text) b¹n lµm theo c¸c b-íc sau:

B¹n nh¸y vµo biÓu t-îng ch÷ A trªn thanh c«ng cô sau ®ã ®-a con trá tíi vÞ trÝ cÇn

®Æt v¨n b¶n hay chó thÝch .NÕu b¹n ®¸nh tiÕng Anh th× b¹n lªn t¾t ph«ng tiÕng ViÖt

tr-íc khi ®¸nh. NÕu b¹n ®¸nh tiÕng ViÖt th× b¹n bËt ph«ng tiÕng ViÖt lªn sau ®ã ®¸nh

b×nh th-êng ,lóc ®ã ch÷ cña chóng ta sÏ bÞ sai ph«ng nh- h×nh bªn.

Khi ®ã b¹n b¹n ®æi ph«ng b»ng c¸ch nh¸y chuét ph¶i vµo v¨n b¶n võa t¹o ra vµ chän

ph«ng khi ®ã mµn h×nh hiÖn ra nh-

h×nh bªn. Trong « Font b¹n chän

.Vntime trong « Size cho phÐp b¹n

chän cì ch÷. Sau khi chän xong b¹n

nhÊn Enter. Lóc nµy ta sÏ ®-îc mét

v¨n b¶n b»ng tiÕng ViÖt nh- sau:

- Chän thuéc tÝnh Device Properties

cho linh kiÖn

Thuéc tÝnh nµy cho phÐp b¹n thiÕt

lËp th«ng sè c¬ b¶n cho linh kiÖn nh-

tªn linh kiÖn , cho hiÖn sè ch©n vµ

thø tù ch©n cña linh kiÖn ... Ngoµi ra nã cßn cho phÐp b¹n chän Model cña lo¹i IC ®ã.

14

§Ó thiÕt lËp th«ng sè nµy b¹n lµm nh-

sau:

Nh¸y ®óp chuét tr¸i vµo linh kiÖn cÇn

thiÕt lËp khi ®ã ch-¬ng tr×nh ®-a ra

mét cöa sæ cho b¹n chän Model, cho

biÕt chøc n¨ng , sè ch©n, ch©n nguån

cña lo¹i IC ®ã

VÝ dô ë h×nh bªn ta chän IC 74LS164.

Model lµ LS , IC nµy cã chøc n¨ng ghi dÞch 8 bit , lo¹i 2hµng ch©n, ch©n 14 lµ Vcc,

ch©n 7 Gnd...

Hép tho¹i Properties trong cöa sæ nµy cßn

cho phÐp b¹n chän hiÓn thÞ ch©n linh kiÖn .

Khi b¹n chän hép tho¹i nµy ch-¬ng tr×nh

nµy ®-a ra hép tho¹i nh- h×nh bªn, ë h×nh

bªn nµy cho phÐp b¹n chän hiÓn thÞ hay

kh«ng hiÓn tªn linh kiÖn. §Ó hiÖn sè ch©n

b¹n chän Pins..., sau ®ã ®¸nh dÊu vµo «

Show Degisnations sau ®ã chän OK .

II. M« pháng ch-¬ng tr×nh trªn

CircuitMacker.

1. M« pháng m¹ch Analog.

ChÕ ®é m« pháng t-¬ng tù (Analog) cña CircuitMacker ®-îc dùa theo SPICE ,viÕt

t¾t cña tõ “ Simulation Program With Integrated Circuit Emphasic ” §Ó cã thÓ m«

pháng ®-îc chÕ ®é t-¬ng tù ng-êi sö dông ph¶i cã th«ng tin Spice cho mçi thiÕt bÞ

trong m¹ch. Nh÷ng thiÕt bÞ ®ã ®-îc liÖt kª trong ch-¬ng Device Library cã chøa d÷

liÖu Spice ®i cïng víi chóng . Mét sè bµi tËp cã trong vÝ dô cã s½n khi cµi ch-¬ng

tr×nh b¹n ch¹y tö th× ch¹y nh-ng khi b¹n vÏ mét m¹ch gièng nh- thÕ th× l¹i kh«ng

ch¹y, ®iÒu ®ã khiÕn nhiÒu b¹n th¾c m¾c nh-ng lý do ®¬n gi¶n lµ do b¹n ch-a chän

®óng chÕ ®é trong ch-¬ng tr×nh m« pháng.

Th«ng tin Spice cã thÓ bæ sung trong vïng d÷ liÖu Spice qua hép tho¹i Edit Device

Data . Hép kiÓm tra Analog trong hép tho¹i Edit Device Data chØ ra thiÕt bÞ m« pháng

spicecã thÓ ®-îc m« pháng trong chÕ ®é t-¬ng tù. NÕu thiÕt bÞ ®ã kh«ng ®-îc chän

th× cã mét hép tho¹i hiÖn ra th«ng b¸o cho ng-êi dïng thiÕt bÞ ®ã kh«ng ®-îc ®Ó ý

®Õn, ch-¬ng tr×nh CircuitMacker xem nh- chç nµo cã thiÕt bÞ ®ã lµ hë m¹ch.

15

ChÕ ®é m« pháng t-¬ng tù ®-îc chän khi biÓu t-îng nót Run trªn thanh c«ng cô cã

biÓu t-îng h×nh sin. Nh÷ng phÐp m« pháng t-¬ng tù ®-îc x¸c lËp trong hép tho¹i

Analyses Setup. Theo mÆc ®Þnh bÊt k× khi nµo b¹n chän New tõ tr×nh ®¬n th× ch-¬ng

tr×nh ®Òu vµo chÕ ®é m« pháng t-¬ng tù.

Mét m¹ch ®iÖn khi ®· t¹o ra h·y ch¹y chÕ ®é m« pháng b»ng c¸ch nh¸y vµo nót

Run trªn thanh c«ng cô, mét nöa cöa sæ m« pháng Spice t-¬ng t¸c sÏ hiÓn thÞ. Trong

suèt quy tr×nh thu thËp d÷ liÖu Spice chØ ra tiÕn tr×nh cña chÕ ®é m« pháng . Khi quy

tr×nh thu thËp d÷ liÖu cña Spice ®· hoµn tÊt ,mét cña sæ ®å thÞ sÏ ®-îc hiÓn thÞ cho

mçi phÐp ph©n tÝch ®-îc chän.

- Ch¹y chÕ ®é m« pháng : chän c«ng cô Probe trong thanh c«ng cô . Sö dông nót

chuét tr¸i nhÊp lªn d©y dÉn ®-îc nèi víi ®iÓm cÇn ®o .NhÊp vµo nót Analyses Setup

trªn thanh c«ng cô ,

trong hép tho¹i

Wave Display chän

Show run time test

points vµ ®¸nh dÊu

vµo hai « Analog set

Defaults

for

Transient and OP

analyses,

Schematice

values.

Show

OP

Sau ®ã b¹n nh¸y vµo

nót Run trªn thanh

c«ng cô hoÆc Run Analyses .

NÕu b¹n muèn thay ®æi th«ng sè cho chÕ ®é m«

pháng th× b¹n bá dÊu tÝch “ Always set

defaults...”, khi ®ã dÊu tÝch ë hép tho¹i Transient

sÏ næi lªn cho phÐp b¹n thiÕt lËp th«ng sè ë trong

nã.

§Ó chØnh biªn ®é vµ tÇn sè b¹n chän Scaling

trong « Wave ,hoÆc chän FixtX, FixtY hay chän

Auto Y.

16

- VÝ dô: VÏ vµ m« pháng m¹ch t¹o xung vu«ng dïng IC555.

B¹n lµm theo c¸c b-íc sau:

+12V

B-íc 1: Khëi ®éng ch-¬ng tr×nh CircuitMacker

RA

1k

R1

(nh- ®· h-íng dÉn ë phÇn trªn).

2k

555

Gnd Vcc

1

2

3

4

8

7

A

Trg Dis

B-íc 2: LÊy linh kiÖn:

6

Out Thr

5

Rst Ctl

RB

1k

- LÊy IC 555 : B¹n vµo Search vµ gâ 555 vµo «

.IC

RL

10k

Name/Description sau ®ã nhÊn Enter sau ®ã b¹n

C1

.01uF

CT

.1uF

chän dßng thø 2 chän 555/556 timer.

- LÊy ®iÖn trë: B¹n nhÊn phÝm R trªn bµn phÝm, sè

l-îng ®iÖn trë cÇn lÊy lµ 4 th× b¹n cã thÓ lÊy mét

®iÖn trë sau ®ã Copy ra hoÆc lÊy lµm 4 lÇn .

lÊy tô ho¸.

- LÊy nguån : LÊy Vcc b¹n chän phÝm 1 LÊy Mass b¹n chän phÝm sè 0.

- LÊy ®iÓm thö –IC : b¹n nhÊn Shift T trªn bµn phÝm.

Khi ®ã ta ®-îc mét m¹ch ®iÖn nh- h×nh vÏ : Lóc nµy c¸c linh kiÖn cã trÞ sè kh«ng

theo ý muèn ta ph¶i thay ®æi gi¸ trÞ nµy b»ng c¸ch nh- sau:

+ Thay ®æi gi¸ trÞ cña ®iÖn trë : Nh¸y ®óp vµo ®iÖn trë cÇn thay ®æi trÞ sè khi ®ã

ch-¬ng tr×nh ®-a ra hép tho¹i cho phÐp b¹n ®¸nh tªn trong « Designation vµ gi¸ trÞ

trong « Label-Value sau ®ã nhÊn OK.

V1

5V

+ Thay ®æi gi¸ trÞ cña tô ®iÖn : B¹n lµm t-¬ng tù

+V

R2 R1

1k 1k

U1

555

thay ®æi gi¸ trÞ cña tô ®iÖn.

Gnd Vcc

Trg Dis

Out Thr

Rst Ctl

+ Thay ®æi gi¸ trÞ cña nguån cÊp : B¹n nh¸y ®óp

vµo Vcc sau ®ã thay ®æi gi¸ trÞ nguån cÊp trong «

Label-Value thµnh 12V sau ®ã nhÊn OK.

Bø¬c 3: VÏ m¹ch ®iÖn

R4 R3

1k 1k

C1

1uF

C2

1uF

- Tr-íc khi vÏ m¹ch ®iÖn b¹n x¾p xÕp linh kiÖn sau

cho ®-êng m¹ch ®i lµ hîp lý nhÊt. §Ó di chuyÓn

linh kiÖn b¹n chän Arrow Tool trªn thanh c«ng cô sau ®ã nhÊp vµo linh kiÖn cÇn di

chuyÓn.

- Sau khi x¾p xÕp linh kiÖn xong b¹n tiÕn hµnh vÏ m¹ch b»ng c¸ch chän Wire Tool

trªn thanh c«ng cô vµ ®-a con trá tíi ®iÓm cÇn nèi nh- ®· h-íng dÉn ë phÇn trªn.

- Sau khi vÏ xong ta ®-îc m¹ch ®iÖn nh- m¹ch nguyªn lý ë trªn b¹n tiÕn hµnh m«

pháng m¹ch theo tr×nh tù sau:

17

Pins.. sau ®ã chän OK

+ Vµo Analyses Setup trªn thanh c«ng cô vµ ®¸nh dÊu vµo c¸c môc nh- ®· h-íng dÉn

ë phÇn trªn.

B-íc 4: Ch¹y m« pháng m¹ch ®iÖn

Sau khi ®· thiÕt lËp xong c¸c th«ng sè cho m¹ch b¹n ch¹y ch-¬ng tr×nh b»ng c¸ch

nhÊn nót Run Analyses Setup sau ®ã bá dÊu tÝch trong « Alway set defaults for... khi

®ã dÊu tÝch trong « Transient hÖn lªn cho phÐp b¹n thiÕt lËp th«ng sè .

§Ó thiÕt lËp th«ng sè b¹n nh¸y

chuét vµo ®ã vµ mét hép tho¹i

hiÖn lªn nh- h×nh bªn:

Trong ®ã :

- Start Time lµ thêi ®iÓm b¾t ®Çu

m« pháng, b¹n lªn chän lµ 0s

- Stop Time lµ thêi ®iÓm kÕt thóc

qu¸ tr×nh m« pháng.

- Step Time lµ thêi gian cña tõng

b-íc m« pháng.

- Max Step lµ thêi gian b-íc m«

pháng lín nhÊt.

Sau khi thiÕt lËp xong b¹n nhÊn

OK ®Ó chÊp thuËn vµ ®Ó m« pháng

b¹n nhÊn vµo nót Run Analyses,

HoÆc nhÊn chuét vµo nut Run trªn

thanh c«ng cô.§Ó quan s¸t d¹ng

sãng b¹n vµo Probe Tool trªn

thanh c«ng cô sau ®ã ®-a ®Õn

®iÓm cÇn ®o.

18

2. M« pháng m¹ch sè.

Mét trong nh÷ng nh- ®Æc ®iÓm quan träng nhÊt cña CircuitMacker lµ kh¶ n¨ng m«

pháng c¸c s¬ ®å m¹ch ®iÖn cña ng-êi sö dông thiÕt kÕ.

M« pháng sè trong CircuitMacker mang tÝnh t-¬ng t¸c hoµn toµn, ®iÒu nµy cã nghÜa

lµ m¹ch ®iÖn sÏ ph¶n øng tøc thêi víi nh÷ng thay ®«i cña tÝn hiÖu vµ ho¹t ®éng cña

m¹ch ®-îc biÓu hiÖn râ xuÊt hiÖn ngay trªn mµn h×nh.VËn hµnh m¹ch cã thÓ quan s¸t

theo nhiÒu c¸ch kh¸c nhau .

a) Ch¹y chÕ ®é m« pháng sè.

Sau khi vÏ mét m¹ch míi nh- vÏ ë m¹ch t-¬ng tù ®Ó cã thÓ m« pháng ®-îc ë d¹ng

sè b¹n ph¶i chuyÓn ch-¬ng tr×nh vÒ d¹ng m« pháng sè bëi v× mÆc ®Þnh cña ch-¬ng

tr×nh lµ khëi ®éng ë chÕ ®é t-¬ng tù. §Ó chuyÓn sang m« pháng sè b¹n lµm nh- sau:

B¹n chän tr×nh ®¬n Simulation chän Digital Mode, khi ®ã ch-¬ng tr×nh ®· chuyÓn vÒ

chÕ ®é m« pháng sè vµ c¸c thanh c«ng cô trong Toolbar ®· chuyÓn vÒ c«ng cô m«

pháng sè.

b) Mét sè vÝ dô m« pháng sè trong CircuitMacker

VÝ dô 1:

Mét nhµ cã 5 c«ng t¾c ®iÖn lµ A,B,C,D,E dïng ®Ó khèng chÕ mét bãng ®Ìn L. H·y

thiÕt kÕ mét m¹ch ®iÖn b»ng c¸c cæng NAND hai ®Çu vµo ®Ó sao cho:

A. TÊt c¶ c¸c c«ng t¾c ®Òu hë bãng ®Ìn L s¸ng.

19

B . TÊt c¶ c¸c c«ng t¾c ®Òu hë chØ cã c«ng t¾c E ®ãng ®Ìn L s¸ng.

C . TÊt c¶ c¸c c«ng t¾c ®Òu ®ãng th× bãng ®Ìn L còng s¸ng.

LËp b¶ng tr¹ng th¸i vµ dïng b×a Karnaugh ta rót gän m¹ch ®iÖn vµ ®-îc hµm nh- sau:

Y = A C D B . A B C D E

- TiÕn hµnh vÏ m¹ch nµy b¹n lµm theo c¸c b-íc nh- sau:

B-íc 1: LÊy linh kiÖn.

- LÊy cæng Nand: Vµo Browse chän Digital by Functionchän Gates Nand chän

IC cã cæng Nand 2 ®Çu vµo cÇn chän nh- h×nh 1.16

- §Ó lÊy ®iÖn trë : ta

chän General  chän

Resistors

chän

Resistor.

HoÆc dïng phÝm t¾t

b¹n chän phÝm R .

- LÊy Led : vµo Search

Gâ Led  sau ®ã

nhÊn .

( Enter ) Nh- h×nh

1.17.

HoÆc Vµo Browse

chän Displays chän

Diode chän LED

- §Ó lÊy SW chän

H×nh 1.16

Browse



chän

Switches

Toggle  chän SPDT

Switche hoÆc vµo

Search  Gâ SPDT.

Switche  sau ®ã

nhÊn  ( Enter ) nh-

h×nh 1.18.

- LÊy nguån +5V vµ

Mass: ta tiÕn hµnh nh-

sau:

H×nh 1.17

20