Phân tích hoạt động cho vay đối với khách hàng cá nhân tại ngân hàng Thương mại Cổ phần quốc tế Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI KHÁCH

HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ

VIỆT NAM – CHI NHÁNH QUẬN I

Ngành:

QUẢN TRỊ KINH DOANH

Chuyên ngành: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

Giảng viên hướng dẫn : PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

Sinh viên thực hiện :Nguyễn Ngọc Hậu

MSSV: 1054011044 Lớp: 10DQTC02

TP. Hồ Chí Minh, 2014

[ i ]

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan những nội dung trong bài luận văn tốt nghiệp của mình là do

tự bản thân nghiên cứu, được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết, nghiên cứu

khảo sát tình hình thực tiễn và dưới sự hướng dẫn của Thầy Nguyễn Phú Tụ. Các số

liệu có nguồn gốc rõ ràng, tuân thủ đúng các nguyên tắc và kết quả trình bày trong bài

luận văn được thu thập là trung thực.

Tp.Hồ Chí Minh, ngày…tháng…năm…

Sinh viên thực hiện

Phân tích hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ ii ]

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian học tập tại Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí

Minh, em đã được quý Thầy Cô trong trường tận tình hướng dẫn, truyền đạt kiến thức,

kỹ năng chuyên môn và kinh nghiệm sống quý báu.

Trước tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sự tri ân sâu sắc đối với tất cả các

Thầy Cô Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, cảm ơn các Thầy Cô

thuộc khoa Quản trị kinh doanh đã cùng với tri thức và tâm huyết của mình để truyền

đạt vốn kiến thức cho chúng em trong suốt thời gian học tập tại trường.

Em xin gửi lời cảm ơn đến Thầy Nguyễn Phú Tụ đã tận tình hướng dẫn và giúp em

hoàn thành tốt bài báo cáo của mình.

Đồng thời, em xin gửi lời cám ơn đến Ban lãnh đạo và tất cả các nhân viên trong

ngân hàng VIB-Quận I nói chung và Chị Nguyễn Thị Trúc Chi, Anh Vũ Duy Phong,

Chị Đinh Lê Thị Minh Trang..nói riêng đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và tạo điều

kiện cho em tiếp xúc với thực tế cũng như cung cấp các số liệu và tài liệu về hoạt

động cho vay đối với khách hàng cá nhân để em hiểu thêm hơn nữa những lý thuyết

mà em đã học ở trường và hoàn thành bài báo cáo một cách tốt nhất.

Cuối cùng, em xin gửi lời kính chúc đến Qúy Thầy Cô thật nhiều sức khỏe để tiếp

tục truyền đạt kiến thức cho thế hệ sau. Chúc các anh chị đang công tác tại Ngân hàng

TMCP Quốc tế Việt Nam- Chi nhánh Quận I thật nhiều sức khỏe, ngày càng gặp

nhiều thành công trong công việc.

Em xin chân thành cám ơn!

TP.Hồ Chí Minh, ngày….tháng…năm

Sinh viên thực hiện

Phân tích hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ iii ]

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƢỚNG DẪN



...........................................................................................................................................

Ngày….tháng…..năm….

Phân tích hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ iv ]

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU ...............................................................................................................1

1.

2.

3.

4.

5.

Tính cấp thiết của đề tài.....................................................................................1

Mục tiêu nghiên cứu...........................................................................................2

Đối tượng nghiên cứu ........................................................................................2

Phương pháp nghiên cứu....................................................................................2

Nội dung nghiên cứu..........................................................................................3

CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ

NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI ..............................................................4

1.1 Khái niệm ngân hàng thƣơng mại..................................................................4

1.2 Hoạt động cho vay của ngân hàng thƣơng mại.............................................4

1.2.1Khái niệm hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại..............................4

1.2.2Đặc điểm hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại ...............................5

1.3 Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thƣơng mại .........5

1.3.1Khái niệm hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của NHTM .....................5

1.3.2Đặc điểm hoạt động cho vay khách hàng cá nhân .........................................5

1.3.3Phân loại cho vay đối với khách hàng cá nhân ...............................................6

1.3.4Nguyên tắc cấp tín dụng..................................................................................8

1.3.5Vai trò của hoạt động cho vay cá nhân ...........................................................9

1.4 Các chỉ số và chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay cá nhân........10

1.4.1Các chỉ số đánh giá hoạt động cho vay cá nhân............................................10

1.4.1.1 Doanh số cho vay cá nhân ....................................................................10

1.4.1.2 Doanh số thu nợ cá nhân.......................................................................10

1.4.1.3 Dư nợ cá nhân.......................................................................................10

1.4.1.4 Nợ xấu...................................................................................................10

1.4.2Các chỉ tiêu đánh giá hoạt động cho vay cá nhân .........................................11

1.4.2.1 Tổng dư nợ trên vốn huy động .............................................................11

1.4.2.2 Tỷ lệ nợ xấu . ........................................................................................11

1.4.2.3 Hệ số thu nợ .........................................................................................12

1.4.2.4 Vòng quay vốn tín dụng .......................................................................12

Phân tích hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ v ]

CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CÁ NHÂN TẠI NGÂN

HÀNG TMCP QUỐC TẾ CHI NHÁNH QUẬN I ..................................................13

2.1 Giới thiệu về Ngân hàng Quốc tế- Chi nhánh Quận 1................................13

2.1.1Quá trình hình thành VIB-Quận I .................................................................13

2.1.2Lĩnh vực hoạt động chính của VIB-Quận I...................................................13

2.1.3Sơ đồ bộ máy tổ chức quản lý của VIB-Quận I............................................14

2.1.4Chức năng, nhiệm vụ của từng phòng...........................................................14

2.2 Tình hình hoạt động kinh doanh tại ngân hàng VIB-Quận I....................15

2.2.1Tình hình huy động vốn tại ngân hàng VIB-Quận I giai đoạn 2011-2013.......

.......................................................................................................................15

2.2.2Kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng VIB-Quận I giai đoạn 2011-

2013 .......................................................................................................................19

2.3 Thực trạng của hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng Quốc tế Chi

nhánh Quận I...........................................................................................................21

2.3.1Một số quy định về cho vay đối với khách hàng cá nhân của VIB...............21

2.3.1.1 Nguyên tắc vay vốn ..............................................................................21

2.3.1.2 Lãi suất cho vay....................................................................................21

2.3.1.3 Những cá nhân không được cho vay tại Ngân hàng VIB.....................22

2.3.2Các sản phẩm cho vay cá nhân tại VIB- Quận I ...........................................23

2.3.2.1 Nhóm sản phẩm bất động sản...............................................................23

2.3.2.2 Nhóm sản phẩm xe ô tô ........................................................................24

2.3.2.3 Sản phẩm cá nhân kinh doanh ..............................................................24

2.3.2.4 Sản phẩm giáo dục đào tạo – Cho vay du học......................................25

2.3.2.5 Sản phẩm tín chấp tiêu dùng.................................................................25

2.3.2.6 Sản phẩm thấu chi tài khoản.................................................................26

2.3.3Quy trình cho vay đối với khách hàng cá nhân tại VIB-Quận I ...................26

2.3.3.1 Quy trình marketing/ tiếp thị khách hàng.............................................27

2.3.3.2 Quy trình thẩm định, phê duyệt cho vay..............................................27

2.3.3.3 Quy trình hoàn thiện thủ tục và giải ngân.............................................30

2.3.3.4 Quy trình kiểm tra, giám sát các khoản vay .........................................30

2.3.3.5 Quy trình thu hồi nợ vay.......................................................................31

Phân tích hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ vi ]

2.3.4Các chỉ số và chỉ tiêu đánh giá hoạt động cho vay cá nhân tại VIB-Quận I.....

.......................................................................................................................31

2.3.4.1 Phân tích các chỉ số đánh giá hoạt động cho vay cá nhân....................31

2.3.4.2 Phân tích các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay cá nhân tại

VIB-Quận I.........................................................................................................48

CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG HOẠT

ĐỘNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG VIB-QUẬN I............................................52

3.1 Phƣơng hƣớng phát triển của Ngân hàng VIB-Quận I..............................52

3.1.1Mục tiêu chung..............................................................................................52

3.1.2 Kế hoạch cụ thể choVIB Chi nhánh Quận I .................................................52

3.2 Giải pháp và Kiến nghị nâng cao hoạt động cho vay đối với KHCN tại

VIB-Quận I ..............................................................................................................53

3.2.1Đánh giá những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức của Ngân hàng

VIB-Quận I ............................................................................................................53

3.2.2Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tại Chi nhánh VIB Quận I ..

.......................................................................................................................55

3.2.2.1 Thực hiện chuyên môn hóa quy trình cho vay KHCN ........................55

3.2.2.2 Đa dạng hóa các sản phẩm cho vay KHCN..........................................56

3.2.2.3 Cơ cấu lại danh mục sản phẩm cho vay một cách hợp lý.....................58

3.2.2.4 Tăng cường công tác tuyên truyền, quảng cáo đến với khách hàng cá

nhân ...............................................................................................................59

3.2.3Kiến nghị.......................................................................................................60

KẾT LUẬN .................................................................................................................62

TÀI LIỆU THAM KHẢO..........................................................................................63

Phân tích hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ vii ]

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BĐS

Bất động sản

Đơn vị tính

ĐVT

KHCN

KHDN

NHNN

NHTM

QLKH

SXKD

Khách hàng cá nhân

Khách hàng doanh nghiệp

Ngân hàng Nhà nước

Ngân hàng thương mại

Cán bộ Quản lý khách hàng

Sản xuất kinh doanh

TCTD

Tổ chức tín dụng

Tài sản bảo đảm

TSBĐ

Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc

tế Việt Nam Chi nhánh Quận I

VIB-Quận I

Phân tích hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ viii ]

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Tên bảng

Trang

6

Bảng 1.1Sự khác nhau giữa hoạt động cho vay đối với KHCN và KHDN

Bảng 2.1 Tình hình huy động vốn của ngân hàng VIB- Chi nhánh quận I trong

giai đoạn 2011-2013

16

19

22

Bảng 2.2 Kết quả hoạt động kinh doanh của VIB-Quận I

Bảng 2.3 Lãi suất cho vay đối với khách hàng cá nhân tại VIB-Quận I

Bảng 2.4 Doanh số cho vay cá nhân VIB- Chi nhánh quận I trong giai đoạn

32

37

2011-2013

Bảng 2.5 Doanh số thu nợ cá nhânVIB- Chi nhánh quận I trong giai đoạn 2011-

2013

Bảng 2.6 Dư nợ cho vay cá nhânVIB- Chi nhánh quận I trong giai đoạn 2011-

40

43

46

2013

Bảng 2.7 Dư nợ cá nhân cho vay theo sản phẩm

Bảng 2.8 Tình hình nợ quá hạn và nợ xấu tại Ngân hàng VIB-Chi nhánh Quận I

giai đoạn 2011-2013

Bảng 2.9 Bảng chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng vốn cho vay cá nhân tại

VIB-Quận I

49

Bảng 2.10 Các chỉ tiêu phản ánh chất lượng của hoạt động cho vay cá nhân tại

VIB-Quận I

Phân tích hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ ix ]

DANH SÁCH BIỂU ĐỒ/ SƠ ĐỒ

BIỂU ĐỒ

Tên bảng

Trang

17

Biểu đồ 2.1: Tình hình huy động vốn tại VIB –Quận 1 giai đoạn 2011-2013

Biểu đồ 2.2 Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng VIB-Quận I giai

đoạn 2011-2013

20

33

38

41

Biểu đồ 2.3 Doanh số cho vay cá nhân tại VIB-Quận I giai đoạn 2011-2013

Biểu đồ 2.4 Doanh số thu nợ cá nhân tại VIB-Quận I giai đoạn 2011-2013

Biểu đồ 2.5 Dư nợ cho vay cá nhân tại VIB-Quận I giai đoạn 2011-2013

SƠ ĐỒ

Tên bảng

Trang

14

Sơ đồ 2.1: Tổ chức quản lý của ngân hàng VIB Chi nhánh Quận I

Phân tích hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ 1 ]

LỜI MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm qua, kinh tế thế giới luôn phải đối mặt với nhiều biến

động. Khủng hoảng kinh tế toàn cầu – thời kỳ đen tối nhất của kinh tế thế giới gần

như đã lùi lại đằng sau. Mặc dù không bị ảnh hưởng trực tiếp từ sự sụp đổ của hệ

thống tài chính thế giới nhưng Việt Nam vẫn chịu những hậu quả gián tiếp nặng nề

từ suy thoái kinh tế. Vì vậy, Việt Nam đã phải liên tục đón nhận một loạt cú sốc từ

bên ngoài. Vượt lên trên những khó khăn, thử thách đó, nền kinh tế Việt Nam vẫn

tiếp tục tăng trưởng với tốc độ khá nhanh. Và có thể nói, Ngân Hàng với chức năng

là trung gian tài chính đã là kênh cung cấp vốn, là công cụ đắc lực để đáp ứng nhu

cầu phát triển của đất nước.

Hoat động tín dụng ngân hàng có vai trò cung cấp vốn cho nền kinh tế, hiệu

quả kinh doanh của các chủ thể vay vốn trong nền kinh tế, là tiền đề thúc đẩy sự

tồn tại và phát triển của ngân hàng. Khi nền kinh tế ngày càng phát triển, đời sống

người dân ngày càng tăng cao, nhu cầu vay cá nhân cũng ngày một lớn. Tín dụng

cá nhân là một khái niệm sản phẩm mới được phát triển ở thị trường Việt Nam

nhưng nhanh chóng thu hút được nhiều khách hàng vì có tiềm năng rất lớn để phát

triển. Điểm thuận lợi ở đây là quy mô thị trường lớn với dân số khoảng90 triệu

người, đa số trong đó có độ tuổi trẻ, có thu nhập, phong cách sống hiện đại và nhu

cầu mua sắm lớn. Cùng với mức sống càng nâng cao thì nhu cầu của khách hàng cá

nhân không chỉ bó hẹp trong nhu cầu sinh hoạt thường ngày mà họ còn có nhu cầu

mở rộng kinh doanh nhằm nâng cao mức sống hiện tại. Vì vậy, bên cạnh khách

hàng truyền thống là khách hàng doanh nghiệp, khách hàng cá nhân đang vươn lên

và ngày càng chiếm tỷ trọng cao trong hoạt động cho vay của các ngân hàng, thực

tế cho thấy rằng các khoản vay cá nhân càng ngày càng chiếm tỷ trọng đáng kể

trong tổng doanh số cho vay của ngân hàng. Chính vì thế, các sản phẩm tín dụng

bán lẻ của các ngân hàng được triển khai trong thời gian gần đây đã được khách

hàng rất quan tâm và thu được không ít thành công. Đây chính là cơ sở để các ngân

hàng tự tin đẩy mạnh kinh doanh mảng tín dụng này.

Nắm bắt được nhu cầu thị trường, Ngân hàng Quốc Tế Việt Nam đã ngày

càng chú trọng đến hoạt động cho vay cá nhân để đem lại lợi nhuận cho ngân hàng.

Để biết được hoạt động cho vay cá nhân đang được thực hiện như thế nào tại

NHTM, còn có những hạn chế ra sao, em đã chọn đề tài “Phân tích hoạt động cho

vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Quốc Tế- Chi

nhánh Quận I” làm đề tài khóa luận.

Phân tích hoạt động cho vay KHCN tại VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ 2 ]

2. Mục tiêu nghiên cứu

Phân tích tình hình hoạt động cho vay cá nhân tại Ngân hàng VIB-Quận

I nhằm phản ánh thực trạng và đưa ra giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động

cho vay cá nhân, đề tài hướng đến mục tiêu cụ thể như:

- Phân tích doanh số cho vay, doanh số thu nợ, dư nợ cá nhân nhằm xem xét tình

hình về tốc độ tăng trưởng và cơ cấu dư nợ cá nhân để đánh giá được vai trò,

đóng góp tín dụng cá nhân trong cơ cấu tín dụng chung.

- Phân tích tỷ lệ nợ xấu, hệ số thu nợ nhằm đánh giá công tác quản lý, kiểm soát

nợ quá hạn tại Ngân hàng VIB-Quận I, đồng thời phản ánh chất lượng hoạt

động cho vay thông qua so sánh số liệu nợ quá hạn qua các năm.

3. Đối tƣợng nghiên cứu

Hoạt động huy động vốn, kết quả hoạt động kinh doanh, hoạt động cho

vay cá nhân của Ngân hàng VIB-Quận I qua 3 năm 2011,2012,2013. Từ việc

xem xét những đối tượng nghiên cứu mà đề tài đi vào phân tích thực trạng và

đánh giá chất lượng hoạt động cho vay cá nhân của Chi nhánh.

4. Phƣơng pháp nghiên cứu

-

Phương pháp thống kê, mô tả: thu thập số liệutừ phòng tín dụng khách hàng cá

nhân về doanh số cho vay, doanh số thu nợ, dư nợ cho vay, nợ xấu, qua 3 năm (2011

- 2013),tóm tắt, trình bày, tính toán các đặc trưng khác nhau để phản ánh một cách

tổng quát đối tượng nghiên cứu.Trong bài báo cáo này, tác giả sử dụng các phương

pháp:

 Bảng thống kê: trình bày và phân tích dữ liệu.

 Đồ thị: mô tả dữ liệu hoặc giúp so sánh dữ liệu, trình bày và phân tích dữ

liệu.

 So sánh dữ liệu bằng số tuyệt đối và bằng số tương đối: so sánh số liệu

năm tính với số liệu năm trước, so sánh quy mô bộ phận với tổng thể, tốc

độ tăng trưởng của các chỉ tiêu xem có biến động không và tìm ra nguyên

nhân biến động của các chỉ tiêu kinh tế, từ đó đề ra biện pháp khắc phục.

-

Phương pháp lịch sử: tác giả sử dụng số liệu đã có từ báo cáo kết quả hoạt

động kinh doanh của Chi nhánh, báo cáo của Phòng tín dụng khách hàng cá nhân

của ngân hàng Quốc tế chi nhánh Quận I trong 3 năm 2011,2012,2013 để thực hiện

phân tích tình hình hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại ngân hàng.

-

Phương pháp lôgic: tác giả tiến hành nghiên cứu các sự kiện trong hình thức

tổng quát, nhằm vạch ra bản chất, quy luật, khuynh hướng chung trong hoạt động

cho vay đối với khách hàng cá nhân của ngân hàng.

Phân tích hoạt động cho vay KHCN tại VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ 3 ]

5. Nội dung nghiên cứu

Kết cấu đề tài ngoài phần mở đầu và kết luận, gồm có ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về hoạt động cho vay đối với khách hàng cá

nhân

Chương 2: Thực trạng hoat động cho vay cá nhân tại ngân hàng TMCP Quốc tế

Chi nhánh Quận I

Chương 3: Giải pháp và kiến nghị nâng cao chất lượng hoạt động cá nhân tại

ngân hàng VIB-Quận I

Phân tích hoạt động cho vay KHCN tại VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ 4 ]

CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHO VAY

KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI

1.1 Khái niệm ngân hàng thƣơng mại

Ngân hàng thương mại là tổ chức tín dụng giao dịch trực tiếp với các doanh

nghiệp, tổ chức kinh tế và cá nhân, bằng cách nhận tiền gửi, tiền tiết kiệm rồi sử

dụng số vốn đó để cho vay, chiết khấu, cung cấp các dịch vụ thanh toán và cung

ứng các dịch vụ khác.

Theo luật các Tổ chức tín dụng năm 2010: “Ngân hàng thương mại là loại hình

ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh

doanh khác theo quy định nhằm mục tiêu lợi nhuận”.

Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một

số nghiệp vụ sau đây:

- Nhận tiền gửi: là hoạt động nhận tiền của tổ chức, cá nhân dưới hình thức

tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ

tiền gửi và các hình thức nhận tiền khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy dủ tiền

gốc và lãi cho người gửi tiền theo đúng thỏa thuận.

- Cấp tín dụng: là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền

hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng

nghiệp vụ cho vay. chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân

hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.

- Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản: là việc cung ứng phương tiện

thanh toán, thực hiện dịch vụ thanh toán séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy

nhiệm thu, thẻ ngân hàng, thư tín dụng và các dịch vụ thanh toán khác cho khách

hàng thông qua tài khoản ngân hàng.

1.2 Hoạt động cho vay của ngân hàng thƣơng mại

1.2.1 Khái niệm hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại

Theo Mục 2- Điều 3- Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN về qui chế cho

vay của Tổ chức tín dụng với khách hàng xác định: “Cho vay là một hình thức cấp

tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng

vào mục đích và thời hạn nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc

và lãi”.

Phân tích hoạt động cho vay KHCN tại VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ 5 ]

1.2.2 Đặc điểm hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại

Các khoản cho vay là một món nợ đối với cá nhân hay doanh nghiệp đi vay

nhưng lại là một tài sản đối với ngân hàng. So sánh với các tài sản khác, khoản mục

cho vay có tính thanh khoản kém hơn với thông thường chúng không thể chuyển thành

tiền mặt trước khi các khoản cho vay đó đến hạn thanh toán. Khi một khoản vay

được NHTM cấp cho người vay thì người vay mới là bên chủ động: có thể trả ngân

hàng tiền vay trước hạn, đúng hạn thậm chí có thể xin gia hạn thêm thời gian trả nợ.

Còn các NHTM chỉ được phép quản lý các khoản vay đó tuân theo hợp đồng đã ký,

ngân hàng phải thực hiện theo đúng hợp đồng đã ký trừ khi có những sai phạm

của khách hàng khi thực hiện hợp đồng.

Thời hạn cho vay linh hoạt (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn) đáp ứng mọi nhu

cầu vay vốn của khách hàng. Phạm vi cho vay được mở rộng với mọi ngành, mọi

lĩnh vực.

1.3 Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thƣơng mại

1.3.1 Khái niệm hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của NHTM

Cho vay khách hàng cá nhân là loại hình cho vay của các NHTM tập trung

vào đối tượng khách hàng là những cá nhân, hộ gia đình. Các khoản vay này phục vụ

cho nhu cầu chi tiêu cá nhân như mua sắm các vật dụng cần thiết trong sinh hoạt, sử

dụng cho các mục đích cá nhân hoặc phục vụ cho việc kinh doanh nhỏ lẻ của các hộ

gia đình.

1.3.2 Đặc điểm hoạt động cho vay khách hàng cá nhân

- Hình thức vay: chủ yếu là vay theo món.

- Quy mô và số lượng các khoản vay: thông thường quy mô của mỗi khoản vay

của KHCN thường nhỏ hơn các khoản vay của doanh nghiệp. Tuy vậy, ở các NHTM

số lượng các khoản vay KHCN thường lớn. Ở các NHTM hoạt động theo định hướng

là ngân hàng bán lẻ, số lượng các khoản vay khách hàng cá nhân là rất lớn và do đó

tổng quy mô các khoản vay khách hàng cá nhân thường chiếm tỷ trọng lớn trong

tổng dư nợ của ngân hàng.

- Chi phí cho vay: Do các khoản vay KHCN thường có quy mô nhỏ, số lượng các

khoản vay này thường rất lớn nên các ngân hàng thường phải bỏ ra nhiều chi phí

(cả về nhân lực và công cụ) trong việc phát triển khách hàng, thẩm định, xét duyệt

và quản lý các khoản vay. Do đó, chi phí tính trên mỗi đồng cho vay KHCN

thường lớn hơn các khoản vay Doanh nghiệp.

- Rủi ro: Các khoản cho vay KHCN thường có nhiều rủi ro đối với ngân hàng. Sở dĩ

như vậy là do tình hình tài chính của KHCN thường thay đổi nhanh chóng tuỳ theo

tình trạng công việc và sức khoẻ của họ. Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, các cá

nhân và hộ gia đình thường có trình độ quản lý yếu, thiếu kinh nghiệm, trình độ kỹ

Phân tích hoạt động cho vay KHCN tại VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ 6 ]

thuật và khoa học công nghệ lạc hậu, khả năng cạnh tranh trên thị trường bị hạn

chế. Do đó, ngân hàng sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro khi người vay bị thất

nghiệp, gặp tai nạn, phá sản...

- Lãi suất vay: linh động tùy thuộc từng đối tượng khách hàng và được điều chỉnh

định kỳ theo qui định của ngân hàng.Nhìn chung lãi suất của các khoản vay KHCN

thường cao hơn các khoản vay khác của NHTM. Nguyên nhân là do các chi phí của

cho vay KHCN lớn, các khoản vay KHCN có mức độ rủi ro cao. Ở Việt Nam lãi

suất cho vay KHCN thông thường cao hơn lãi suất cho vay doanh nghiệp.

- Thời hạn trả nợ: linh hoạt, chủ yếu là các khoản vay ngắn và trung hạn, trừ một

số trường hợp vay mua nhà hay mua xe trả góp thì thời hạn có thể kéo dài hơn.

Bảng 1.1 Sự khác nhau giữa hoạt động cho vay đối với KHCN và KHDN

Cho vay KHDN

Cho vay KHCN

Cá nhân

Đối tượng cho

Doanh nghiệp

vay

Sản phẩm cho Hướng tới phục vụ hoạt động sản Hướng tới tiêu dùng hay tích lũy

vay

xuất kinh doanh là chủ yếu

điểm là chủ yếu

Nhỏ lẻ, không

thường

Tính chất

khoản vay

Tính ổn định cao

xuyên,không ổn định, hình thành

từ nhu cầu tức thời

Quy mô khoản

vay

Lớn

Vừa và nhỏ

Nhiều

Số lượng khoản

vay

Ít

Cao nhưng với khoản vay KHCN

chiếm số lượng nhiều hơn nên

chi phí mỗi đồng cho vay KHCN

cao hơn so với KHDN

Chi phí cho vay

Cao

Rủi ro

Cao

Linh động, được điều chỉnh định

Lãi suất cho

Linh động, được điều chỉnh định kỳ theo quy định của ngân hàng.

vay

kỳ theo quy định của ngân hàng

Thường cao hơn lãi suất cho vay

doanh nghiệp.

Linh hoạt tùy vào mục đích cho Linh hoạt, chủ yếu là các khoản

Thời hạn trả nợ

vay

vay ngắn và trung hạn.

(Nguồn: Tổng hợp từ tác giả)

Phân tích hoạt động cho vay KHCN tại VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ 7 ]

1.3.3 Phân loại cho vay đối với khách hàng cá nhân

Cùng với xu thế phát triển và cạnh tranh, các ngân hàng đều nghiên cứu

đưa ra nhiều hình thức cho vay đối với khách hàng cá nhân nhằm đáp ứng nhu cầu

của khách hàng. Từ đó đa dạng hóa danh mục đầu tư, thu hút khách hàng, tăng

trưởng lợi nhuận phân tán rủi ro và đứng vững cạnh tranh. Về cơ bản, các tiêu chí

để phân loại cho vay KHCN cũng giống các tiêu chí để phân loại tín dụng chung.

Có thể phân loại theo một số tiêu chí sau:

 Căn cứ vào thời hạn tín dụng

- Cho vay ngắn hạn: là loại cho vay có thời hạn dưới 1 năm. Hoạt động cho vay

cá nhân chủ yếu là cho vay ngắn hạn vì nó phục vụ nhu cầu tiêu dùng cần thiết cho

cá nhân và hộ gia đình. Rủi ro cho ngân hàng là khá nhỏ khi vay ngắn hạn, vì trong

thời hạn ngắn ít có biến động xảy ra và nếu có ngân hàng cũng có thể dự tính

được.

- Cho vay trung hạn: loại cho vay có thời hạn từ 1 năm đến 5 năm, thường

phục vụ cho nhu cầu vốn có thời hạn tương đối dài như mua ô-tô, xây dựng nhà ở.

- Cho vay dài hạn: loại cho vay có thời hạn trên 5 năm và thời hạn tối đa có

thể lên đến 20-30 năm, dùng để đáp ứng các nhu cầu dài hạn: xây dựng nhà ở, mua

sắm đất đai. Nhìn chung cho vay dài hạn tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn.

 Căn cứ vào mục đích tín dụng

- Cho vay bất động sản: là sản phẩm tín dụng dành cho KHCN nhằm đáp ứng

nhu cầu mua nhà, hợp thức hóa nhà đất, xây dựng sữa chữa của khách hàng khi

khách hàng gặp khó khăn về mặt tài chính.

- Cho vay tiêu dùng: là loại cho vay nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu và mua

sắm tiện nghi sinh hoạt gia đình nhằm nâng cao đời sống dân cư. Khách hàng vay

là những người có thu nhập không cao nhưng ổn định, chủ yếu là công nhân viên

chức hưởng lương và có việc làm ổn định. Số lượng khách hàng vay thường rất

đông.

- Cho vay sản xuất kinh doanh: là loại cho vay nhằm bổ sung vốn thiếu hụt

trong hoạt động sản xuất kinh doanh của cá nhân hay các hộ gia đình. Số lượng

khách hàng có nhu cầu vay khá lớn, nhưng do doanh số cho vay không cao lắm do

trình độ và thời gian của khách hàng thường hạn chế nên nhiều khi khách hàng

ngại tiếp xúc với ngân hàng.

 Căn cứ mức độ tín nhiệm đối với khách hàng:

- Cho vay không đảm bảo: là loại cho vay không có tài sản thế chấp, cầm cố

hoặc sự bảo lănh của người thứ ba, việc cho vay chỉ dựa vào uy tín của bản thân

khách hàng vay. Hình thức này chủ yếu được áp dụng đối với khách hàng có việc

làm và thu nhập ổn định, phù hợp với các món vay có giá trị không lớn, thời hạn

vay thường ngắn hạn.

- Cho vay có đảm bảo: là loại cho vay dựa trên cơ sở các đảm bảo: thế chấp,

cầm cố hoặc sự bảo lănh của người thứ ba. Hình thức này dùng đối với khách hàng

Phân tích hoạt động cho vay KHCN tại VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ 8 ]

chưa có uy tín hay khách hàng lần đầu tiên giao dịch với ngân hàng. Tài sản đảm bảo

là căn cứ pháp lí để ngân hàng có thêm nguồn thu dự phòng khi nguồn tài chính của

khách hàng thiếu hụt, tạo áp lực buộc khách hàng phải trả nợ, giảm thiểu rủi ro cho

ngân hàng. Hầu hết, các khoản cấp cho vay cá nhân là cho vay có đảm bảo.

 Căn cứ vào phương thức hoàn trả nợ vay

- Cho vay trả một lần khi đáo hạn: là hình thức tài trợ mà theo đó số tiền vay

của khách hàng sẽ được thanh toán một lần khi hợp đồng tín dụng đến hạn.

- Cho vay trả góp: là hình thức cho vay mà theo đó ngân hàng cho phép khách

hàng trả gốc làm nhiều lần trong thời hạn tín dụng đã thoả thuận. Ngân hàng thường

cho vay trả góp đối với người tiêu dùng thông qua hạn mức nhất định. Đây là loại

hình cho vay có rủi ro cao do khách hàng thường thế chấp bằng hàng hoá mua trả

góp, vì vậy nên lãi suất cho vay trả góp thường là lãi suất cao nhất trong khung lãi

suất cho vay của ngân hàng.

- Cho vay trả nợ nhiều lần nhưng không có kỳ hạn nợ cụ thể mà tùy thuộc vào

khả năng tài chính của khách hàng.

 Căn cứ theo phương thức cho vay

- Cho vay thấu chi: là nghiệp vụ cho vay qua đó ngân hàng cho phép người

vay được chi vượt trên số dư tiền gửi thanh toán của mình đến một giới hạn nhất

định và trong khoảng thời gian xác định. Giới hạn này được gọi là hạn mức thấu

chi.

-

Cho vay theo hạn mức: là hình thức cho vay mà theo đó ngân hàng thoả

thuận cấp cho khách hàng hạn mức tín dụng. Hạn mức tín dụng có thể tính cho cả

kỳ hoặc cuối kỳ. Đó là số dư tối đa tại thời điểm tính. Đây là hình thức cho vay

thuận tiện cho những khách hàng vay mượn thường xuyên, vốn vay tham gia

thường xuyên vào quá trình sản xuất kinh doanh.

- Cho vay theo món vay: là phương thức cho vay dựa trên nhu cầu vốn của

từng phương án sản xuất kinh doanh của khách hàng, trong đó xác định rõ mục đích

sử dụng vốn vay, thời hạn cho vay, nguồn trả nợ…

1.3.4 Nguyên tắc cấp tín dụng

Cho vay là hình thức cấp tín dụng nên nguyên tắc cho vay cũng giống

như nguyên tắc cấp tín dụng. Đó là:

- Sử dụng vốn tín dụng đúng mục đích đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng.

 Vốn sử dụng phải đúng mục đích là nguyên tắc cơ bản hàng đầu của NHTM

trong kỹ thuật cấp tín dụng nói chung và cho vay nói riêng. Mục đích vay vốn phải

được quy định cụ thể trong hợp đồng tín dụng, là điều kiện cần thiết đảm bảo hiệu

quả sử dụng vốn tín dụng và khả năng thu hồi nợ sau này. Do vậy trước khi cấp tín

dụng thì NHTM cần thẩm định mục đích sử dụng vốn của khách hàng. Sau khi cấp

tín dụng, NHTM cần kiểm tra khách hàng sử dụng vốn đúng mục đích hay chưa.

Phân tích hoạt động cho vay KHCN tại VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ 9 ]

 Việc sử dụng vốn tín dụng đúng mục đích của khách hàng là góp phần nâng

cao hiệu quả sử dụng vốn, đảm bảo khả năng hoàn trả nợ cho ngân hàng, đồng thời

nâng cao uy tín của khách hàng đối với ngân hàng.

- Hoàn trả nợ gốc và tiền lãi đúng thời hạn đả thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng

 Hoàn trả nợ gốc và tiền lãi là một nguyên tắc mang tính tất yếu khách quan,

không thể thiếu trong hoạt động cấp tín dụng. Vì nguồn vốn chủ yếu là nguồn vốn

huy động từ các khoản tiền tạm thời nhàn rỗi của chủ thể trong nền kinh tế trong

một thời gian nhất định.

 Để đảm bảo được nguyên tắc này, NHTM cần xác định thời hạn cấp tín dụng

hợp lý và nguồn hình thành khả năng trả nợ của khách hàng nhằm tạo điều kiện

thuận lợi cho ngân hàng thu hồi nợ tốt hơn.

1.3.5 Vai trò của hoạt động cho vay cá nhân

 Đối với ngân hàng

Tăng cường mối quan hệ với các khách hàng, từ đó ngân hàng có thể mở

rộng các hoạt động dịch vụ khác với khách hàng cá nhân như tăng khả năng huy

động tiền gửi, dịch vụ thanh toán, tư vấn... Đây là kênh marketing hiệu quả đối với

ngân hàng tăng khả năng cạnh tranh giành thị phần trên thị trường tài chính.

Tạo điều kiện đa dạng hóa hoạt động kinh doanh, nhờ đó nâng cao lợi nhuận

và phân tán rủi ro ngân hàng. Các khoản vay cá nhân tuy có quy mô nhỏ nhưng số

lượng lại khá lớn, do vậy tổng quy mô tài trợ cũng rất lớn. Đồng thời lãi suất áp

dụng đối với khách hàng cá nhân thường cao hơn so với khách hàng doanh nghiệp

để bù đắp chi phí cho vay nên các khoản vay cá nhân đóng góp một phần lợi nhuận

không nhỏ trong tổng lợi nhuận của ngân hàng

Đặc biệt đối với các ngân hàng nhỏ hoặc ngân hàng mới thành lập, việc cạnh

tranh với các ngân hàng lớn, lâu đời trong việc giành các khách hàng doanh nghiệp

lớn (thường là các khách hàng có nhu cầu vốn lớn để phục vụ sản xuất kinh doanh)

là rất khó khăn, hoặc khi đã có khách hàng nhưng quy mô vốn của ngân hàng

không đủ đáp ứng để cho vay. Vì vậy, mảng cho vay cá nhân là mảng kinh doanh

đầy tiềm năng đối với ngân hàng.

 Đối với khách hàng

Cho vay cá nhân đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn của khách hàng, đặc biệt đối

với các khoản vay cho nhu cầu chi tiêu có tính chất cấp bách, nhờ đó khách hàng

có thể được sử dụng các tiện ích trước khi tích lũy đủ số tiền cần thiết. Trong điều

kiện nền kinh tế ngày càng phát triển nhu hiện nay thì nhu cầu tiêu dùng và mua

sắm của các cá nhân là vô cùng lớn. Tuy nhiên họ cần tích lũy để chi trả cho những

nhu cầu đó. Vì vậy hoạt động cho vay KHCN có thể giúp khách hàng thỏa mãn

nhu cầu của mình, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

Trong những trường hợp cần thì lãi suất ngân hàng hợp lý hơn nhiều so với

lãi suất vay “nóng” bên ngoài thị trường. Thời hạn cho vay và phương thức trả nợ

Phân tích hoạt động cho vay KHCN tại VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

[ 10 ]

linh hoạt căn cứ vào khả năng trả nợ của khách hàng trong khi điều kiện và thủ tục

để có được khoản vay không quá phức tạp.

 Đối với nền kinh tế

Hoạt động cho vay đối với KHCN góp phần luân chuyển, tăng lưu thông

hàng hóa, kích cầu, nhờ đó tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế phát triển, cải thiện đời

sống dân cư, góp phần thực hiện xoa đói giảm nghèo... Xét trên góc độ kinh tế võ

mô: dịch vụ ngân hàng bán lẻ đẩy nhanh quá trình lưu chuyển tiền tệ, tận dụng

tiềm năng lớn trong dân cư để phát triển kinh tế, cải thiện đời sống người dân, hạn

chế dùng tiền mặt và tiết kiệm thời gian tiền bạc cho xã hội.

1.4 Các chỉ số và chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay cá nhân

1.4.1 Các chỉ số đánh giá hoạt động cho vay cá nhân

1.4.1.1Doanh số cho vay cá nhân

Doanh số cho vay là chỉ tiêu phản ánh tất cả các khoản vay mà Ngân

hàng cho khách hàng vay không nói đến việc món vay đó thu được hay chưa trong

một thời gian nhất định. Doanh số cho vay thường được xác định theo thời gian là

tháng, quý, năm.

1.4.1.2Doanh số thu nợ cá nhân

Doanh số thu nợ: là chỉ tiêu phản ánh tất cả các khoản tín dụng mà ngân

hàng thu về được khi đáo hạn vào một thời điểm nhất định nào đó.

1.4.1.3Dư nợ cá nhân

Dư nợ cá nhân là chỉ tiêu phản ánh số nợ mà ngân hàng đă cho vay và chưa

thu được vào một thời điểm nhất định. Để xác định được dư nợ, ngân hàng sẽ so

sánh giữa hai chỉ tiêu doanh số cho vay và doanh số thu nợ.

Dư nợ cuối năm = Dư nợ đầu năm + Doanh số cho vay - Doanh số thu nợ

1.4.1.4Nợ xấu

Nợ xấu là chỉ số phản ánh các khoản nợ khi đến hạn khách hàng không

trả được nợ cho ngân hàng mà không có một nguyên nhân chính đáng. Ngân hàng

sẽ chuyển từ tài khoản quản lí khác gọi là nợ xấu. Nợ xấu sẽ phản ánh chất lượng

nghiệp vụ tín dụng của ngân hàng

Theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN để đảm bảo quản lý chặt chẽ, các

khoản nợ được chia thành 5 nhóm sau:

- Nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn) bao gồm:

 Các khoản nợ trong hạn;

Phân tích hoạt động cho vay KHCN tại VIB

GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Tụ

Phân tích hoạt động cho vay đối với khách hàng cá nhân tại ngân hàng Thương mại Cổ phần quốc tế Việt Nam – chi nhánh quận I