Giáo trình Thực hành mạch máy 1

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

Häc tr×nh I: th¸o l¾p vµ söa ch÷a

c¸c khÝ cô ®iÖn h¹ thÕ

Bµi sè 01: Th¸o l¾p vµ kiÓm tra, söa ch÷a

c¸c khÝ cô ®iÖn h¹ thÕ

I.Môc tiªu häc tËp

-BiÕt cÊu t¹o vµ tr×nh tù th¸o l¾p mét sè khÝ cô h¹ thÕ dïng trong trang bÞ

m¹ch m¸y c«ng nghiÖp.

- Thµnh th¹o thao ®éng t¸c th¸o l¾p ,kiÓm tra ,söa ch÷a c¸c khÝ cô ®iÖn h¹ thÕ.

-RÌn luyÖn tÝnh cÈn thËn vµ ®øc kiªn tr× cña ng-êi thî

-§¶m b¶o tuyÖt ®èi an toµn cho ng-êi vµ thiÕt bÞ khi th¸o l¾p kiÓm tra söa

ch÷a c¸c lo¹i khÝ cô ®iÖn

- VËn dông kiÕn thøc kü n¨ng vµo trong l¾p r¸p ,kiÓm tra ,söa ch÷a m¹ch m¸y.

II.Néi dung

1. ChuÈn bÞ :

- Dông cô : §HVN, t«vÝt , k×m , kÐo ….

- ThiÕt bÞ : CTT, RN, Rth,Rtg, NB, CD,ATM, K§T, CTX….

- VÆt t- : D©y ®Êu,giÊy nh¸p ….

2 . Th¸o l¾p mét sè khÝ cô h¹ thÕ

a. C«ng t¾c t¬

CTT lµ lo¹i KC§ dïng ®Ó thùc hiÖn ®ãng c¾t c¸c thiÕt bÞ tõ xa b»ng nót bÊm

cho c¸c m¹ch ®iÖn lùc cã phô t¶i ®iÖn ¸p tíi 500V, dßng tíi 600A vµ ®-îc

chia lµm 2 läai:

+ §ãng c¾t c¸c CTT cã tiÕp ®iÓm: ®-îc thùc hiÖn b»ng nam ch©m ®iÖn

thuû lùc hay khÝ nÐn nh-ng th«ng dông nhÊt lµ ®ãng c¾t b»ng nam ch©m ®iÖn.

+ §ãng c¾t c¸c CTT kh«ng tiÕp ®iÓm: th× ®-îc thùc hiÖn b»ng c¸ch

®ãng më c¸c van b¸n dÉn (SCR, Triac...)

1

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

¦u ®iÓm:

CTT ®ãng c¾t cã tiÕp ®iÓm

CTT ®ãng c¾t kh«ng tiÕp ®iÓm

- TÇn sè thao t¸c ®ãng c¾t cã thÓ ®¹t - TÇn sè thao t¸c cã thÓ ng¾n h¬n,

tíi 1500 lÇn/giê

thêi gian thùc hiÖn ®ãng c¾t nhá, cã

®é bÒn h¬n, kh«ng g©y ra hå quang

®iÖn trong qu¸ tr×nh ®ãng c¾t vµ ®Æc

biÖt lµ kh«ng cã tiÕng ån.

+ CÊu t¹o :

C«ng t¾c t¬ cã cÊu t¹o gåm:

- Mét cuén hót ®iÖn tõ

- HÖ thèng tiÕp ®iÓm ®i kÌm. HÖ thèng tiÕp ®iÓm ®Ó ®ãng c¾t qu¸ tr×nh

cÊp ®iÖn, phãng ®iÖn vµ c¸c qu¸ tr×nh cÊp ®iÖn kh¸c.

HÖ thèng tiÕp ®iÓm cña Contactor:

+ Ký hiÖu :

- Cuén d©y :

KD

- TiÕp ®iÓm :

Th-êng më

Th-êng ®ãng

TiÕp ®iÓm th-êng më ph©n lµm hai lo¹i

TiÕp ®iÓm chÝnh: chÞu ®-îc dßng ®Þnh møc cao: 10A, 20A, 30A,

cung cÊp ®iÖn trùc tiÕp cho §C (phôc vô cho m¹ch ®éng lùc)

TiÕp ®iÓm phô (phôc vô cho m¹ch ®iÒu khiÓn)

2

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

TiÕp ®iÓm th-êng ®ãng chØ cã ë m¹ch ®iÒu khiÓn

+ C¸c th«ng sè kü thuËt :

§iÖn ¸p ®i qua c¸c tiÕp ®iÓm chÝnh ®èi víi c«ng t¾c t¬ mét chiÒu ®iÖn

¸p cho lµ 110, 220, 440V. §èi víi c«ng t¾c t¬ xoay chiÒu ®iÖn ¸p cho qua lµ

127, 220, 380, 500V.

Cuén d©y sÏ lµm viÖc b×nh th-êng khi ®iÖn ¸p cÊp cho cuén d©y tõ 80

®Õn 105% ®iÖn ¸p ®Þnh møc

Dßng ®iÖn ®Þnh møc :10,20,25,40,60,75,100,150,250,300,600A

+ KiÓm tra (®Ó thang ®o x10):

- Dïng §HVN ®o ®iÖn trë cuén d©y CTT (cì vµi tr¨m ).

- Ta quan s¸t xem tiÕp ®iÓm nµo th-êng ®ãng, tiÕp ®iÓm nµo th-êng më.

Dïng §HVN vµ ®o:

Khi ®o tiÕp ®iÓm th-êng ®ãng th× K§H sÏ lªn 1 gi¸ trÞ nµo ®ã

Khi ®o tiÕp ®iÓm th-êng më th× K§H kh«ng lªn

Sau ®ã t¸c ®éng gi¶ b»ng c¸ch Ên nót n»m gi÷a contactor: ®o tiÕp xóc tiÕp

®iÓm m¹ch §L vµ m¹ch §K

+Tr×nh tù th¸o l¾p c«ng t¾c t¬:

-Th¸o c«ng t¾c t¬:

Th¸o n¾p c«ng t¾c t¬ :th¸o c¸c bu l«ng ®ai èc trªn n¾p c«ng t¾c t¬

Th¸o c¸c bé ®Öm cña cuén hót c«ng t¾c t¬

Th¸o c¸c bé tiÕp ®iÓm chÝnh

Th¸o lâi thÐp cuén hót ®iÖn tõ

Th¸o c¸c linh kiÖn phô

-L¾p c«ng t¾c t¬:

L¾p nhÝp ®ì lâi thÐp

L¾p lâi s¾t

L¾p cuén hót ®iÖn tõ

L¾p c¸c bé tiÕp ®iÓm chÝnh

L¾p c¸c bé ®ì tiÕp ®iÓm

L¾p n¾p c«ng t¾c t¬

3

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

+Mét sè h- háng vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc :

HiÖn t-îng

Nguyªn nh©n

C¸ch kh¾c phôc

1. C¸c tiÕp ®iÓm kh«ng tiÕp xóc - do sù t¸c ®éng nhiÒu - nÕu tiÕp ®iÓm bÞ

lÇn g©y ra c¸c m¸ tiÕp cong vªnh dïng

®iÓm cong vªnh hoÆc k×m má dÑt uèn l¹i

do sù ¨n mßn ®iÖn hãa sao cho c¸c m¸

tiÕp ®iÓm tiÕp xóc

tèt, nÕu c¸c m¸

tiÕp ®iÓm bÞ són

hoÆc «xy hãa lÊy

giÊy r¸p ®¸nh s¹ch

®Ó tiÕp ®iÓm tiÕp

xóc tèt (thö l¹i

b»ng ®ång hå)

2. Cuén d©y kh«ng cã ®iÖn khi - do hai ®Çu cuén d©y - lÊy giÊy r¸p ®¸nh

cÊp nguån

tiÕp xóc kh«ng tèt hoÆc s¹ch nh÷ng ®iÓm

cuén d©y bÞ ®øt

tiÕp xóc vµ t×m

c¸ch kh¾c phôc

hoÆc quÊn l¹i cuén

d©y ®iÖn tõ

3. Khi c«ng t¾c t¬ ®-îc cÊp ®iÖn - do lß xo , miÕng ®Öm - L¾p ®óng vÞ trÝ

g©y tiÕng ån lín

l¾p ch-a ®óng vÞ trÝ dÉn cña contactor

®Õn hai nöa lâi s¾t

kh«ng hót víi nhau

Chó ý: Khi cÊp nguån cho c¸c Contactor th× ph¶i cÊp b»ng ®óng nguån

cña cuén hót.

4

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

b.R¬ le nhiÖt: Dïng ®Ó b¶o vÖ c¸c m¹ch ®iÖn qu¸ t¶i, nã th-êng ®i

kÌm víi Contactor ®Ó lµm nhiÖm vô cña khëi ®éng tõ, ®-îc dïng ë ®iÖn

¸p tíi 500V xoay chiÒu vµ 440V mét chiÒu, vµ dßng ®iÖn ®Þnh møc tíi

150A. R¬le nhiÖt kh«ng t¸c dông theo trÞ sè dßng ®iÖn v× nã vã qu¸n tÝnh

nhiÖt lín, ph¶i cã thêi gian ph¸t nãng. Thêi gian lµm viÖc cña RN tõ vµi

gi©y ®Õn vµi phót, v× vËy nã kh«ng ®-îc dïng ®Ó b¶o vÖ ng¾n m¹ch.

Nguyªn lý (c¸ch t¸c ®éng): Khi dßng ®iÖn ch¹y qua thanh ®èt qu¸ lín

th× b¶n th©n nã sÏ gi·n në lµm më tiÕp ®iÓm RN ë m¹ch ®iÒu khiÓn  m¹ch

®iÒu khiÓn mÊt ®iÖn vµ c¸c tiÕp ®iÓm chÝnh cña Contactor (KD) më ra  §C

mÊt ®iÖn vµ dõng l¹i.

+ C¸ch th¸o l¾p r¬ le nhiÖt :

- Th¸o n¾p bªn ra tr-íc

- Th¸o c¸c bé tiÕp ®iÓm vµ thanh kim lo¹i

- Th¸o c¸c phô kiÖn

- Khi l¾p vµo tu©n theo nguyªn t¾c c¸i g× th¸o ra tr-íc th× l¾p sau ,th¸o

ra sau th× l¾p vµo tr-íc .

+ Ký hiÖu :

M¹ch ®éng

M¹ch ®iÒu

khiÓn

RN

lùc

+ KiÓm tra : Dïng §HVN ®o tiÕp xóc c¸c tiÕp ®iÓm m¹ch ®éng lùc vµ m¹ch

®iÒu khiÓn (R = 0)

+Mét sè h- háng vµ c¸c biÖn ph¸p kh¾c phôc:

HiÖn t-îng

Nguyªn nh©n

C¸ch kh¾c

phôc

1. Khi cã hiÖn t-îng qu¸ t¶i role t¸c - do l¸ kim lo¹i gi·n në kh«ng - Thay thÕ

®éng nh-ng sau ®ã kh«ng håi phôc ®Òu hoÆc do thêi gian sö dông

l¹i ®-îc

role qu¸ l©u nªn lµm cho l¸

kim lo¹i bÞ l·o hãa

2. R¬le kh«ng t¸c ®éng khi cã sù cè

lµ do l¸ kim lo¹i gi·n në Ýt hoÆc hÇu

nh- kh«ng d·n në

3.

R¬le t¸c ®éng sím khi ch-a - do hÖ sè d·n në cña thanh - chØnh ®Þnh l¹i

cã sù cè

kim lo¹i kh«ng chÝnh x¸c

5

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

c.C¸c lo¹i khÝ cô kh¸c

* -Nót bÊm: cßn gäi lµ nót ®iÒu khiÓn, lµ mét lo¹i KC§ dïng ®Ó ®ãng

ng¾t tõ xa c¸c thiÕt bÞ ®iÖn tõ kh¸c. Nót Ên ®-îc dïng th«ng dông ®Ó khëi

®éng ®¶o chiÒu vµ dõng. Nót Ên th-êng ®-îc ®Æt ë tñ ®iÒu khiÓn.

+Ký hiÖu

D

M

D

M

H3

H2

H1

H1 : Nót dõng (hë khi bÞ Ên) ;

Nót bÊm ®¬n

H2 : Nót më (®ãng kÝn khi bÞ Ên) ;

H3 : Nót bÊm kÐp (1 nh¶ 1 ®ãng)

+ KiÓn tra : Dïng §HVN ®o vµ t¸c ®éng gi¶.

Chó ý: C¸c nót Ên chØ t¸c ®éng khi bÞ Ên, khi bu«ng tay ra khái nót

bÊm th× nã trë l¹i tr¹ng th¸i ban ®Çu.

*R¬le thêi gian: (Timer)

C«ng dông:

o Nh»m t¹o ra kho¶ng thêi gian trÔ cÇn thiÕt khi truyÒn tÝn hiÖu tõ 1

R¬le hoÆc thiÕt bÞ ®Õn 11 R¬le hoÆc thiÕt bÞ kh¸c.

o Dïng ®Ó giíi h¹n thêi gian qu¸ t¶i cña thiÕtbÞ, tù ®éng më m¸y

§C§ qua nhiÒu cÊp ®iÖn trë phô, khèng chÕ thêi gian h·m cu¶e c¸c

m¹ch ®iÒu khiÓn, b¶o vÖ c¸c lo¹i m¸y diÖn, thiÕt bÞ ®iÖn.

CÊu t¹o: gåm cuén d©y vµ hÖ thèng c¸c tiÕp ®iÓm (c¬ cÊu chÊp hµnh)

HÖ thèng c¸c tiÕp ®iÓm:

Th-êng më: (ë tr¹ng th¸i kh«ng ®iÖn th× tiÕp ®iÓm më)

Th-êng ®ãng: (ë tr¹ng th¸i kh«ng ®iÖn th× tiÕp ®iÓm ®ãng)

Th-êng më ®ãng chËm: (ë tr¹ng th¸i kh«ng ®iÖn th× tiÕp ®iÓm më ra,

nh-ng khi cã ®iÖn th× sau kho¶ng thêi gian chØnh ®Þnh th× tiÕp ®iÓm ®ãng

chËm l¹i)

Th-êng ®ãng më chËm:

Th-êng ®ãng ®ãng chËm:

Th-êng më më chËm:

6

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

Ký hiÖu vµ s¬ ®å ch©n:

4

5

3

6

7

2

8

1

- DC +

AC

POWER

H2

6

5

4

3

Giíi thiÖu r¬le thêi gian CKC

- H1 : Th©n cña r¬le

- H2 : §Õ cña r¬le

- 2-7: Cuén d©y

- 5-8 : Th-êng ®ãng më chËm

- 6-8 : Th-êng më ®ãng chËm

- 1-4: Th-êng ®ãng

7

8

1

2

- 1-3: Th-êng më

H2

KiÓm tra Timer:

B-íc 1: §Æt thêi gian cÇn thiÕt ®Ó cã thÓ thùc hiÖn qu¸ tr×nh ®o. Cã 3 vÞ

trÝ: 10hrs; hrs; minute  ®iÒu chØnh th«, ta chän 1 trong 3 vÞ trÝ trªn, ta

th-êng chän minute, sau ®ã chØnh tinh (nót xoay cña Timer).

7

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

B-íc 2: CÊp nguån cho Timer: ch©n 2-7 (nguån 220V), (cßn ch©n 4-7

lµ nguån 110V  kh«ng ®-îc ®o) ®o kiÓm tra th«ng m¹ch cña c¸c tiÕp ®iÓm

vµ ®îi cho tíi khi Timer nh¶y tõ vÞ trÝ ON lªn UP th× khi ®ã míi kÕt luËn ®-îc

vÞ trÝ tiÕp ®iÓm ®ang ®o lµ tiÕp ®iÓm g×?

Chó ý: Tr-íc khi ®o th× ph¶i kiÓm tra c¸c ch©n tr-íc xem cã th«ng

m¹ch kh«ng? Sau ®ã míi cÊp nguån vµo ch©n 2-7

*- R¬le trung gian

2

4

8

13 14

4

1

5

3

7

9

10 11 12

6

H1

10

11

12

9

5

1

6

2

7

3

8

14

13

H2

+Giíi thiÖu R¬le trung gian OmRon

- H1 : Th©n r¬ le

- H2 : §Õ r¬ le

- 13-14 : Cuén d©y ( U= 220V )

- 1-9; 2-10; 3-11; 4-12 : TiÕp ®iÓm th-êng ®ãng

- 5-9; 6-10; 7-11; 8-12 : TiÕp ®iÓm th-êng më

+ KiÓm tra : - Dïng §HVN ®o cuén d©y : 13-14

- §o c¸c tiÕp tiÓm ë tr¹ng th¸i cã ®iÖn vµ kh«ng ®iÖn .

8

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

III – C«ng viÖc luyÖn tËp

1, Th¸o l¾p vµ kiÓm tra söa ch÷a CTT LX, CTT LG , RN, Rth, RTG,NB

, CD,ATM, c«ng t¾c xoay tay g¹t ,cÇu ®Êu.

2 , Th¸o l¾p vµ kiÓm tra söa ch÷a K§T ®¬n ,K§T kÐp.

3 , Kh¶o s¸t ,kiÓm tra söa ch÷a c¸c bo c¾m CTT,K§T,NB,Rth.

9

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

Bµi 2: KiÓm tra x¸c ®Þnh cùc tÝnh

vËn hµnh ®éng c¬ ®iÖn xoay chiÒu ba pha

I.Môc tiªu häc tËp:

-BiÕt ph-¬ng ph¸p kiÓm tra x¸c ®Þnh cùc tÝnh c¸c ®Çu d©y ra cña ®éng

c¬ ba pha.

- Thµnh th¹o kiÓm tra, x¸c ®Þnh cùc tÝnh, vËn hµnh ®éng c¬ ®iÖn xoay

chiÒu 3 pha c¸c lo¹i.

-N©ng cao kh¶ n¨ng t- duy cña häc sinh, ¸p dông linh ho¹t tõ lý thuyÕt

vµo thùc tiÔn

-§¶m b¶o tuyÖt ®èi an toµn cho ng-êi vµ thiÕt bÞ .

- VËn dông kiÕn thøc, kü n¨ng vµo thùc tÕ.

II.Néi dung

1. ChuÈn bÞ :

- Dông cô : §HVN, t«vÝt, k×m, kÐo…

- ThiÕt bÞ : §éng c¬ 3 pha Y,Δ,Y/YY,Δ/YY, ®éng c¬ cã 9,12 ®Çu d©y.

- VÆt t- : D©y ®Êu, èng ghen ….

2. S¬ ®å ®Êu d©y §C§ 3 pha

§C 3 pha cã thÓ thay ®æi ®iÖn ¸p lµm viÖc cña cuén d©y, chñ yÕu lµ khëi

®éng Y/ vµ cã 6 ®Êu d©y ra

* Tr-êng hîp ®Êu Y:

* Tr-êng hîp ®Êu :

Chó ý: NÕu §C ghi Y/ -380/220V

§Êu Y ë chÕ ®é ®iÖn ¸p 380V

§Êu  ë chÕ ®é ®iÖn ¸p 220V

10

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

* X¸c ®Þnh cùc tÝnh §C§3 pha

a. C¸ch x¸c ®Þnh cùc tÝnh cuén d©y ®éng c¬ ba pha b»ng nguån mét

chiÒu

B»ng c¸ch ®-a nguån mét chiÒu cã dßng > 1A vµo hai ®Çu cuén d©y

cu¶ mét trong ba cuén d©y ®éng c¬ vµ ®ång thêi dïng ®ång hå V«n kÕ ®o hai

®Çu d©y cña hai cuén cßn l¹i nÕu kim ®ång hå chØ vÒ phÝa ph¶i th× ®Çu que ®á

cã cïng cùc tÝnh víi ®Çu d©y nèi víi cùc d-¬ng cña nguån mét chiÒu, cßn

®Çu nèi víi que ®en cã cïng cùc tÝnh víi cùc ©m cña nguån (nh- h×nh 1)

NÕu kim ®ång hå chØ vÒ phÝa tr¸i th× ng-îc l¹i ®Çu que ®á cã cïng cùc

tÝnh víi cùc ©m cßn que ®en cã cïng cùc tÝnh víi cùc d-¬ng cña nguån ®iÖn

(nh- h×nh 2)

b.X¸c ®Þnh cùc tÝnh c¸c ®Çu d©y ®éng c¬ 3 pha b»ng nguån xoay chiÒu

Cho nguån xoay chiÒu cã ®iÖn ¸p U=36 - 50 (V) nh- ë ®©y chóng ta lÊy

=50(V) ®-a vµo 2®Çu d©y cña 1 pha bÊt kú trong 3 cuén d©y cña ®éng c¬, sau

®ã ta chËp 2 ®µu d©y cña 2 pha cßn l¹i råi dung ®ång hå v¹n n¨ng hoÆc ®ång

hå volt mÐt ®Ó ®o ®iÖn ¸p r¬i trªn 2 cuén d©y . NÕu ta ®o ®-îc 1 ®iÖn ¸p rÊt

nhá xÊp xØ b»ng 0 th× tøc lµ ta ®· ®Êu 2 ®Çu d©y cïng cùc tÝnh v× cã thÓ khi

quÊn sè vßng d©y cña mçi bin trong 1 pha lµ kh«ng b»ng nhau, nÕu sè vßng

d©y lµ b»ng nhau th× ta ph¶i ®o ®-îc ®iÖn ¸p b»ng 0 ( h×nh vÏ ......)

U=0

Hai ®Çu d©y nèi cïng cùc tÝnh

11

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

NÕu ®o ®-îc ®iÖn ¸p b»ng 2 ®iÖn ¸p c¶m øng trªn 2 cuén d©y (mçi ®iÖn ¸p

c¶m øng cña mçi cuén d©y kho¶ng 8% U =3V)tøc lµ xÊp xØ b»ng 6(V) th× 2

®Çu nèi vµo lµ 2 ®Çu kh¸c cùc tÝnh (h×nh vÏ .....) .Nh- vËy ta ®· x¸c ®Þnh ®-îc

4 ®Çu d©y trong sè 6 ®Çu cña ®éng c¬ 3 pha . B»ng c¸ch lµm t-¬ng tù ta sÏ x¸c

®Þnh ®-îc 2®Çu cßn l¹i

Hai ®Çu d©y nèi kh¸c cùc tÝnh

III – Céng viÖc luyÖn tËp

1, KiÓm tra ,x¸c ®Þnh cùc tÝnh ,vËn hµnh ®éng c¬ ®iÖn xoay chiÒu 3 pha

Y,Δ.

2 , KiÓm tra ,x¸c ®Þnh cùc tÝnh ,vËn hµnh ®éng c¬ ®iÖn xoay chiÒu 3 pha

Y/YY,Δ/YY, ®éng c¬ r« to d©y quÊn.

3 , KiÓm tra ,x¸c ®Þnh cùc tÝnh ,vËn hµnh ®éng c¬ ®iÖn xoay chiÒu 3 pha

cã 9, 12 ®Çu d©y ra.

12

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

Bµi

3:

KiÓm tra X¸c ®Þnh cùc tÝnh vËn hµnh ®éng c¬ ®iÖn mét

pha

I.Môc tiªu häc tËp :

-N¾m ®-îc c¸ch kiÓm tra, x¸c ®Þnh cùc tÝnh c¸c cuén d©y cña ®éng c¬

mét pha

- Thµnh th¹o kiÓm tra ,x¸c ®Þnh ,vËn hµnh ®éng c¬ ®iÖn xoay chiÒu 1

pha c¸c lo¹i.

- Tæ chøc hîp lý gän gµng ng¨n n¾p n¬i lµm viÖc ,®¶m b¶o tuyÖt ®èi an

toµn cho ng-êi vµ thiÕt bÞ khi thùc tËp

- VËn dông kiÕn thøc ,kü n¨ng vµo thùc tÕ.

II.Néi dung:

1. ChuÈn bÞ :

- Dông cô : §HVN, t«vÝt , k×m , kÐo…

- ThiÕt bÞ : §éng c¬ 1 pha cã 3,4 ,6 ®Çu d©y ra, qu¹t bµn cã 3 sè .

- VÆt t- : D©y ®Êu ,èng ghen ….

2. X¸c ®Þnh cùc tÝnh

2-1.X¸c ®Þnh cùc tÝnh cña c¸c ®Çu d©y cña ®éng c¬ mét pha mét cÊp tèc ®é

Trong ®éng c¬ ®iÖn mét pha ®iÖn trë cuén khëi ®«ngh th-êng lín h¬n

cuén lµm viÖc.

a,- Víi ®éng c¬ cã 3 d©y ra (nhv) dïng ohm – kÕ dß t×m tõng cÆp d©y

, nÕu cÆp d©y nµo cã ®iÖn trë lín ®ã lµ hai ®Çu R,S suy ra ®Çu cßn l¹i lµ ®Çu C

.§Æt que ®o ë ®Çu C ®o ®Õn hai ®Çu cßn l¹i ,®Çu nµo cã ®iÖn trë lín vµ liªn hÖ

®Õn häp chøa tô khëi ®éng ..th× ®ã lµ cuén khëi ®éng ,®Çu ®©y cßn l¹i lµ cuén

d©y lµm viÖc .

CLV

Khi t×m ®-îc cuén khëi ®éng vµ lµm viÖc ta ®Êu song hµng hai cuén råi

R

cÊp ®iÖn .NÕu ®éng c¬ quay ng-îc th× ®¶o ®Çu l¹icho quay ®óng chiÒu.

CKD

b, Víi ®éng c¬ 6 ®Çu d©y ra

S

Víi c¸ch lµm nh- trªn ta t×n ®-îc cuén lµm viÖc vµ cuén khëi ®éng .

13

C

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

§Êu ®éng c¬ : Ta tiÕn hµnh theo c¸ch ®Êu sö dông víi nguån 220V

.§Êu nèi tiÕp hai cuén lµm viÖc vµ m¾c song hµng víi cuén khëi ®éng vµ cÊp

®iÖn .NÕu ®éng c¬ khëi ®éng b×nh th-êng th× hai cÆp d©y cña pha ch¹y ®·

®Êu nèi tiÕp ®óng .NÕu ®éng c¬ kh«ng khëi ®éng ®Êu nèi tiÕp sai ,ta chØ cÇn

tr¸o ®Çu ®Êu nèi tiÕp cuén d©y lµm viÖc.Khi x¸c ®Þnh ®-îc ®Çu d©y ta ®¸nh

dÊu vµ ®Êu ch¹y víi nguån 110V

2-2.X¸c ®Þnh cùc tÝnh cña ®éng c¬ mét pha nhiÒu cÊp tèc ®é

C¨n cø vµo s¬ ®å ®Êu d©y cña ®éng c¬ mét pha nhiÒu cÊp tèc ®é ( qu¹t

bµn cã bé d©y ®iÒu tèc)

CLV

Sè3

Sè2

§LV

40

10

§T1

§T2

20

Sè1

§KD

CKD

§Ó ®ång hå v¹n n¨ng ë thang ®o ®iÖn trë, nÊc ®o x10 v× ®iÖn trë

chóng ta ®i x¸c ®Þnh chÝnh x¸c ®Çu nµo lµ khëi ®éng ®Çu nµo lµ lµm

®iÖn trë lín h¬n th× ®ã lµ ®Çu lµm viÖc:

R₁= 40 

R₂= 50 

R₃= 60

R₄=20

R₅=30

R₆=40

§Çu lµm viÖc

§Çu khëi ®éng

14

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

§· x¸c ®Þnh ®-îc 2 ®Çu lµm viÖc vµ khëi ®éng, chóng ta ®i x¸c ®Þnh nèt

3 ®Çu sè cßn l¹i b»ng c¸ch lÊy ®Çu lµm viÖc ®o víi 3 ®Çu sè: ®Çu nµo cã trÞ

sè ®iÖn trë nhá nhÊt lµ ®Çu sè 3 (R₁= 40 ). §Çu nµo cã ®iÖn trë lín nhÊt

lµ ®Çu sè 1 (R₃= 60 ), ®Çu cßn l¹i lµ ®Çu sè 2 (R₂= 50 )

III – C«ng viÖc luyÖn tËp

(qu¹t kh«ng sè)

(m¸y b¬m n-íc)

ra (qu¹t bµn cã sè)

15

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

Häc tr×nh II: L¾p r¾p vµ söa ch÷a c¸c m¹ch ®iÖn

khèng chÕ , më

m¸y ®¶o chiÒu quay ®éng c¬

®iÖn 3 pha.

Bµi sè 01: L¾p r¸p vµ söa ch÷a c¸c m¹ch ®iÖn ®iÒu khiÓn trùc

tiÕp ®éng c¬ ®iÖn 3 pha

II-

Môc tiªu häc tËp:

B C

A

m¹ch ®iÒu khiÓn trùc tiÕp ®éng c¬

®iÖn 3 pha (Dïng CD,ATM) .

CD

CC

- Thµnh th¹o l¾p r¸p vµ kiÓm tra söa

ch÷a m¹ch ®iÖn ®¶m b¶o yªu cÇu kü

thuËt , mü thuËt vµ thêi gian

CC

- Bè trÝ n¬i lµm viÖc hîp lý ,®¶m b¶o

tuyÖt ®èi an toµn cho ng-êi vµ thiÕt bÞ.

- VËn dông kiÕn thøc ,kü n¨ng vµo l¾p

r¸p vµ kiÓm tra söa ch÷a m¹ch ®iÖn

c¸c m¸y c«ng cô.

II-Néi dung

II -1- S¬ ®å m¹ch ®iÖn dïng CD

1-S¬ ®å m¹ch ®iÖn

M

16

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

a1: Giíi thiÖu s¬ ®å:

_ CD: Lµ cÇu dao dïng ®Ó ®ãng c¾t ®iÖn cho ®éng c¬ M

- CC : Lµ cÇu ch× dïng ®Ó b¶o vÖ ng¾n m¹ch

- M : §éng c¬ ®iÖn xoay chiÒu 3 pha

*Muèn ch¹y ®éng c¬ ®ãng cÇu dao CD ®Ó cÊp ®iÖn cho ®éng c¬

*Dõng ®éng c¬: Ng¾t cÇu dao CD ®Ó c¾t nguån vµo ®éng c¬ vµ ®éng c¬ ®-îc

dõng tù do.

b, S¬ ®å l¾p r¸p

17

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

CD

380V

CC

CD

§C

2- L¾p r¸p m¹ch ®iÖn

B-íc1: ChuÈn bÞ vµ kiÓm tra dông cô thiÕt bÞ vËt t-

,dao,kÐo, §HVN…..

- ThiÕt bÞ :CD 3 pha,CC, cÇu ®Êu, ®éng c¬ 3pha(Y/Δ)…

B-íc 2: L¾p ®Æt thÕt bÞ

- Khoan måi vµ b¾t vÝt lªn b¶ng thùc tËp

+ C¸c thiÕt bÞ l¾p ®Æt ph¶i ch¾c ch¾n,hîp lý.

m¸ng ®i ®©y

-§Êu tõ trªn xuèng d-íi (tõ CD ®ÕnCC,cÇu ®Êu, ®éng c¬ diÖn) tõ tr¸i qua ph¶i

18

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

B-íc 4 : KiÓm tra s¬ bé vµ vËn hµnh

*KiÓm tra:

KiÓm tra m¹ch : - Dïng §HVN (R) ®o vµo sau CD( CD ®ang ng¾t) tõng

cÆp mét (AB,AC,BC) th× R= Rcd ®éng c¬ t-¬ng øng tõng cÆp ®o.

-KiÓm tra nguån cÊp 3 pha (380v)

*VËn hµnh : -§ãng CD cÊp ®iÖn cho M ,M quay

- Dõng ®éng c¬ ng¾t CD

B-íc 5 : Hoµn thiÖn bµn giao

Khi vËn hµnh m¹ch ch¹y ®¶m b¶o yªu cÇu ta hoµn thiÖn phÇn mü thuËt vµ

tiÕn hµnh bµn giao m¹ch.

3 – Söa ch÷a m¹ch ®iÖn

a, Tr×nh tù söa ch÷a

HiÖn t-îng

Nguyªn nh©n

Kh«ng

®-îc

KiÓm tra

Söa ch÷a

§-îc

Bµn giao

19

Thùc tËp m¹ch m¸y

Bé m«n TB§ - CC§

b, Mét sè hiÖn t-îng h- háng

st HiÖn

t-îng

1 §éng c¬ -Nguån,CD,CC, - Dïng §HVN ®o U -CÊp U nÕu mÊt M¹ch

kh«ng ®éng c¬. nguån,kiÓm tra tiÕp -Söa ch÷a chç ho¹t

Nguyªn nh©n

KiÓm tra

Söa ch÷a

Bµn

t

giao

nèi

2 §éng c¬ -U gi¶m

khã khëi -MÊt 1 pha

®éng ®Õn

d©y ®éng c¬.

tèt

-Dïng §HVN kiÓm -U gi¶m t¨ng U nt

tra U nguån

nguån.

-KiÓm

tra

tiÕp - KiÓm tra kÐm

tiÕp ,d©y ®/c

®Þnh møc

3 §éng c¬ -MÊt pha

-Dïng §HVN kiÓm -Söa ch÷a mÊt nt

®ang

- C¬ khÝ

tra mÊt pha

pha .

ch¹y cã

tiÕng kªu

kh¸c

- Quan s¸t c¬ khÝ

- Söa ch÷a c¬

khÝ

th-êng

…

II2_ S¬ ®å m¹ch dïng ATM

1-S¬ ®å m¹ch ®iÖn

a, S¬ ®å nguyªn lý

ATM

2- L¾p r¸p m¹ch (Theo tr×nh tù trªn)

3- Söa ch÷a m¹ch (Theo tr×nh tù trªn)

III – C«ng viÖc luyÖn tËp

1 , L¾p r¸p vµ söa ch÷a m¹ch ®iÖn khëi ®éng trùc tiÕp ®éng c¬ 3 pha dïng

CD,ATM.

20