Bài giảng Lý thuyết tổ chức và quản trị - Bài 12: Tạo động lực cho người lao động

LÝ THUYẾT TỔ CHỨC VÀ QUẢN TRỊ

BÀI 12: Tạo động lực cho người lao động

NỘI DUNG BÀI GiẢNG

• Động lực và phần thưởng

• Nâng cao động lực cho người lao động

• Các lý thuyết nội dung (tháp nhu cầu, E.R.G, thuyết 2

nhân tố, thu cầu thúc đẩy)

• Các lý thuyết quá trình (lập mục tiêu, công bằng, kỳ

vọng)

• Các lý thuyết củng cố

• Khuyến khích người lao động bằng vật chất

• Khuyến khích người lao động bằng tinh thần

TẠO ĐỘNG LỰC CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG

LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ VÀ ĐỘNG VIÊN TINH

THẦN NGƯỜI LAO ĐỘNG

Động lực của một người phụ thuộc vào hai yếu tố sau:

• Sức mạnh của nhu cầu: Ví dụ, bạn đang đói nhưng

bạn phải hoàn thành bài tập vì gần đến hạn nộp. Nếu

bạn đã cồn cào thì bạn sẽ kiếm thứ gì đó để ăn trước

khi làm, nhưng nếu bạn chỉ hơi đói thì bạn sẽ hoàn

thành xong bài tập rồi mới ăn.

LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ VÀ ĐỘNG VIÊN TINH

THẦN NGƯỜI LAO ĐỘNG

• Nhận thức về nhu cầu và thỏa mãn chúng: Nhận thức

về nhu cầu sẽ giúp bạn quyết định nên ưu tiên làm việc

gì trước, làm việc gì sau. Nếu bạn sợ sẽ bị phạt vì

không hoàn thành bài tập thì có lẽ bạn sẽ hoãn việc ăn

trưa lại và làm bài tập trước. Nhưng nếu bạn tin rằng

bạn sẽ không gặp rắc rối hoặc có thể hoàn thành nhiệm

vụ đúng thời hạn thì bạn có thể sẽ đi ăn trưa trước.

LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ VÀ ĐỘNG VIÊN TINH

THẦN NGƯỜI LAO ĐỘNG

• Động viên người lao động có nghĩa là các tác động ở

bên trong hoặc bên ngoài kích thích cá nhân nhiệt tình

và kiên trì lao động.

• Mỗi cá nhân đều có nhu cầu, ví dụ nhu cầu thành

công, tiền bạc, hoặc ghi nhận tạo thành bức xúc nội

tại thúc đẩy hành vi thỏa mãn nhu cầu. Khi nhu cầu

được thỏa mãn, cá nhân đó được thưởng. Phần thưởng

đó cũng cho cá nhân đó biết hành vi là thích hợp và

có thể lặp lại trong tương lai.

LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ VÀ ĐỘNG VIÊN TINH

THẦN NGƯỜI LAO ĐỘNG

Phần thưởng có hai loại: (i) phần thưởng bên trong

và (ii) phần thưởng bên ngoài.

• Phần thưởng bên trong có nghĩa là sự thỏa mãn có

được trong quá trình thực hiện một hành động. Đó có

thể là cảm giác dễ chịu khi hoàn thành hoặc giải quyết

được một vấn đề làm lợi cho người khác để thực hiện

một sứ mệnh của riêng mình.

Làm từ thiện, giúp bạn cảm thấy được phần thưởng là

hạnh phúc của người khác và sự thư thái tâm hồn mình.

LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ VÀ ĐỘNG VIÊN TINH

THẦN NGƯỜI LAO ĐỘNG

• Phần thưởng bên ngoài thường do người khác, ví dụ

cấp trên, ban tặng bao gồm tiền thưởng, hoa hồng, bổ

nhiệm chức vụ. Phần thưởng này là kết quả của việc

làm hài lòng người khác.

Một người ghét công việc bán hàng nhưng được an ủi

là tiền lương cao cho nên vẫn làm công việc đó.

LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ VÀ ĐỘNG VIÊN TINH

THẦN NGƯỜI LAO ĐỘNG

• Mặc dù phần thưởng bên ngoài quan trọng, những nhà

quản trị giỏi thưởng cố gắng giúp đỡ cấp dưới có

được phần thưởng bên trong.

• Những nhân viên tài năng và sáng tạo hiếm khi chỉ

cần phần thưởng là tiền, hiện vật, thậm chí tuyên

dương và ghi nhận. Họ cần được thỏa mãn trong công

việc.

LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ VÀ ĐỘNG VIÊN TINH

THẦN NGƯỜI LAO ĐỘNG

• Ở Google, nhân viên được động viên bởi mục tiêu lý

tưởng “chuyển giao tự động toàn cầu” có nghĩa là

thống nhất dữ liệu và thông tin trên toàn thế giới và

xóa bỏ hoàn toàn rào cản ngôn ngữ thông qua

Internet. Họ được tiếp thêm năng lượng từ việc giải

quyết các vấn đề thách thức về kỹ thuật cũng như tầm

cỡ ảnh hưởng toàn cầu của vấn đề.

LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ VÀ ĐỘNG VIÊN TINH

THẦN NGƯỜI LAO ĐỘNG

• Nâng cao động lực cho người lao động là tổng thể

các chính sách, biện pháp, công cụ tác động lên người

lao động khiến họ phấn khởi, hăng say, tự nguyện

trong công việc để thực hiện mục tiêu của tổ chức.

• Năng lực lãnh đạo tức là năng lực động viên, tác

động, điều khiển, và truyền đạt với nhân viên dưới

quyền.

• Đề đốc Byrons và chuyến đi Nam cực.

LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ VÀ ĐỘNG VIÊN TINH

THẦN NGƯỜI LAO ĐỘNG

• “Bạn có thể đưa con ngựa ra tới tận bờ sông nhưng

không thể bắt nó uống nước. Ngựa chỉ uống khi nó

khát ”.

• Con người cũng vậy. Họ chỉ làm việc khi muốn hoặc

được động viên để làm việc. Cho dù là cố gắng tỏ ra

nổi trội trong công việc hay thu mình trong tháp ngà,

con người cũng chỉ hành động do bị điều khiển hoặc

được động viên bởi chính bản thân hay từ các yếu tố

bên ngoài.

LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ VÀ ĐỘNG VIÊN TINH

THẦN NGƯỜI LAO ĐỘNG

• Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tăng cường động viên

nhân viên sẽ dẫn đến tích cực hoạt động và lợi nhuận

cho tổ chức. Nhà quản trị cần tìm kiếm sự kết hợp

giữa các kỹ thuật động viên và phần thưởng để thỏa

mãn nhu cầu của nhân viên đồng thời khuyến khích

họ làm việc với hiệu suất cao.

LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ VÀ ĐỘNG VIÊN TINH

THẦN NGƯỜI LAO ĐỘNG

LÝ THUYẾT VỀ ĐỘNG CƠ VÀ ĐỘNG VIÊN TINH

THẦN NGƯỜI LAO ĐỘNG

• Các lý thuyết về động viên được giới thiệu trong

chương này bao gồm: (i) Các lý thuyết nội dung tập

trung phân tích các nhu cầu của con người và cách

thức họ thỏa mãn các nhu cầu đó trong tổ chức; (ii)

Các lý thuyết quá trình quan tâm đến cách thức cá

nhân lựa chọn hành vi để thỏa mãn nhu cầu; và (iii)

Các lý thuyết củng cố tập trung vào mối quan hệ giữa

hành vi và hậu quả của nó. 3 nhóm lý thuyết đó được

biểu diễn trên sơ đồ theo mũi tên từ trái sang phải.

THÁM HIỂM NAM CỰC

• “Tuyển bạn đồng hành cho Chuyến Đi Mạo Hiểm.

Lương thấp, trời lạnh giá, nhiều tháng trời trong đêm

đen, đầy hiểm nguy, không chắc trở về an toàn. Nhưng

sẽ có danh vọng và được tôn vinh nếu thành công "

• Đó là quảng cáo của Ernest Shackleton, nhà thám hiểm

nổi tiếng đầu thế kỷ 20, trên nhiều tờ báo ở London.

CÁC LÝ THUYẾT NỘI DUNG

Các lý thuyết nội dung: là một nhóm lý thuyết nhấn

mạnh vào các nhu cầu thúc đẩy con người. Đó là:

1. Lý thuyết tháp nhu cầu của Abraham Maslow

2. Lý thuyết E.R.G của Clayton Alderfer

3. Lý thuyết hai nhân tố của Frederick Herzberg

4. Lý thuyết nhu cầu thúc đẩy của David McClelland

LÝ THUYẾT NỘI DUNG VỀ ĐỘNG VIÊN: Tháp

nhu cầu của Abraham Maslow

1. Lý thuyết tháp nhu cầu của Abraham Maslow

• Maslow cho rằng hành vi của con người bắt nguồn từ

nhu cầu và những nhu cầu của con người được sắp xếp

theo một thứ tự ưu tiên từ thấp tới cao.