Bài giảng Kỹ thuật lập trình - Chương 6: Kiểu cấu trúc. Kiểu mảng, chuỗi

Chương 06

Kiểu cấu trúc

Kiểu mảng – chuỗi

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

1

Nội dung

 Từ khoá typedef

 Cấu trúc

 Mảng

 Chuỗi ký tự

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

2

Định nghĩa kiểu mới với typedef

 typedef cho phép người lập trình tạo ra tên mới

cho một kiểu dữ liệu đã có.



Tên mới mang lại tính dễ hiểu hơn, trong ngữ cảnh

của bài toán đang xét.



Tên mới giúp rút ngắn mã nguồn

 Cú pháp

typedef <tên_kiểu_cũ> <tên_mới>;

 Ví dụ

typedef unsigned char BYTE;

BYTE a, b;

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

3

kiểu cấu trúc (struct)

 Là kiểu dữ liệu phức hợp, bao gồm nhiều thành

phần có thể thuộc các kiểu dữ liệu khác nhau

 Các thành phần gọi là: trường dữ liệu (field)

 Một biến thuộc kiểu cấu trúc được xem là một tập

hợp nhiều biến đơn lẻ thành một biến duy nhất

 Ví dụ



Mỗi sinh viên cần lưu các thông tin:



Mã số sinh viên

Họ tên

Ngày sinh

Email, …

_{Kỹ thuật lậ}4_{p trình}

Trần Quang

Chương 06:Array - struct

4

kiểu cấu trúc (struct)

 Tất cả các dữ liệu trong một biến cấu trúc có quan

hệ với nhau tạo thành một khối

 Luôn luôn cấp phát cùng nhau và sắp xếp liên tục

trong bộ nhớ

 Luôn luôn được huỷ khỏi bộ nhớ cùng nhau

 Các mảnh dữ liệu thành phần có thể truy xuất độc

lập, thông quan tên field.

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

5

Khai báo kiểu dữ liệu cấu trúc

 Khai báo kiểu cấu trúc

struct <tên cấu trúc> {

}

 Ví dụ

struct sinhvien {

char mssv[8];

char hoten[30];

float dtb;

}

6

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

6

Khai báo biến cấu trúc

 Cú pháp:

struct <tên cấu trúc> <danh sách biến>;

 Ví dụ:

struct sinhvien sv1, sv2, sv3;

_{Kỹ thuật lậ}7_{p trình}

Trần Quang

Chương 06:Array - struct

7

Khai báo biến cấu trúc

 Cú pháp:

struct <tên cấu trúc> <danh sách biến>;

 Ví dụ:

struct sinhvien sv1, sv2, sv3;

 Kết hợp khai báo biến với khai báo cấu trúc

struct [tên cấu trúc] {

<khai báo các trường>;

} <danh sách biến>;

_{Kỹ thuật lậ}8_{p trình}

Trần Quang

Chương 06:Array - struct

8

Gán giá trị khởi tạo khi khai báo

struct sinhvien {

char mssv[8];

char hoten[30];

float dtb;

S1: Không được khởi động

};

s2: được khởi động không đầy đủ

void main() {

s3: được khởi động đầy đủ

struct sinhvien s1;

struct sinhvien s2 = { "001", "Nguyen Van An" };

struct sinhvien s3 = { "001", "Nguyen Van An", 9.5f };

printf("MSSV: %s\n", s3.mssv);

printf("Ho Ten: %s\n", s3.hoten);

Truy xuất dữ liệu thành phần qua tên gọi

}

Quy tắc: <tên biến>.<tên thành phần>

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

9

Kết hợp typedef với struct

 Bỏ từ khoá “struct” khi khai báo biến có kiểu struct

 Ví dụ:

typedef struct sPoint3D {

float x, y, z;

} Point3D;

cách định nghĩa một tên kiểu mới

là Point3D thông qua typedef

void main(){

struct sPoint3D p1 = {1.0f, 2.0f, 3.0f};

Point3D p2 = {1.0f, 2.0f, 3.0f};

printf("p1 = (%4.1f,%4.1f,%4.1f)\n", p1.x, p1.y, p1.z);

printf("p2 = (%4.1f,%4.1f,%4.1f)\n", p2.x, p2.y, p2.z);

}

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

10

Mảng

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

11

Khái niệm mảng

 Mảng là một kiểu dữ liệu gồm một số hữu hạn

thành phần. Các thành phần có cùng một kiểu, gọi

là kiểu cơ sở hay là kiểu thành phần.

 Mỗi phần tử của mảng được tham khảo thông qua

tên mảng và chỉ số của phần tử trong mảng

_{Kỹ thuật lậ}1_p2_trình

Trần Quang

Chương 06:Array - struct

12

Khái niệm mảng

 Mảng là một dãy các phần tử cùng một kiểu nằm

liền kề nhau trong bộ nhớ.

 Các phần tử có cùng một kiểu, gọi là kiểu cơ sở

 Mỗi phần tử của mảng được tham khảo thông qua

tên mảng và chỉ số của phần tử trong mảng

 Ví dụ

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

13

Chương 06:Array - struct

Khái niệm mảng

 Sáu số này nằm liên tục nhau trên bộ nhớ

 Do đó,



Nếu ô nhớ đầu tiên, chứa giá trị 10, bắt đầu ở BYTE

có địa chỉ 100 trong vùng nhớ của chương trình



Thì



Địa chỉ của ô nhớ chứa 20: 104

Địa chỉ của ô nhớ chứa 30: 108

Địa chỉ của ô nhớ chứa 40: 112

Địa chỉ của ô nhớ chứa 50: 116

Địa chỉ của ô nhớ chứa 60: 120

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

14

Khái niệm mảng

 Các phần tử trong mảng được đánh chỉ số để truy xuất



Phần tử đầu tiên LUÔN LUÔN CÓ chỉ số là 0



Các phần tử kế tiếp theo là 1, 2, …

 Do đó,



Ô nhớ chứa 10 có chỉ số là 0

Ô nhớ chứa 20 có chỉ số là 1

Ô nhớ chứa 30 có chỉ số là 2

Ô nhớ chứa 40 có chỉ số là 3

…

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

15

Khái niệm mảng

 Để tính địa chỉ của ô nhớ có chỉ số k, chương trình

dùng công thức sau:



Địa chỉ = địa chỉ phần tử đầu tiên + k *(kích thước

phần tử)



Do đó, chương trình dễ dàng chỉ ra ngay một phần

tử có chỉ số bất kỳ => TRUY CẬP NGẪU NHIÊN

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

16

Chương 06:Array - struct

Mảng 1 chiều

 Cú pháp khai báo

<kiểu dữ liệu> <tên mảng> [<kích thước>];

 Ví dụ

// khai báo mảng A gồm 10 phần tử thuộc kiểu int

int A[10];

_{Kỹ thuật lậ}1_p7_trình

Trần Quang

Chương 06:Array - struct

17

Mảng 1 chiều

 Ví dụ:

int a[6];

int b[6] = {10, 20, 30};

int c[6] = {10, 20, 30, 40, 50, 60};

 a: mảng gồm 6 số nguyên giá trị các phần tử chưa

xác định

 b: mảng gồm 6 số nguyên. Giá trị 3 phần tử đầu là:

10, 20, và 30. Còn 3 phần tử sau chưa xác định

 c: mảng gồm 6 số nguyên. Giá trị các phần tử lần

lượt là: 10, 20, 30, 40, 50, và 60

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

18

Mảng 1 chiều

Hình ảnh trong

bộ nhớ của các

mảng a, b, và c

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

19

Mảng 1 chiều

 Số phần tử của mảng phải biết trước thời điểm

biên dịch và là hằng số không âm.

 Sử dụng macro



#define MAX_SIZE

 Khai báo hằng số nguyên

const int max_size



#define MAX_SIZE 6

void main(){

const int max_size = 10;

int a[MAX_SIZE];

int b[max_size];

}

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 06:Array - struct

20

Bài giảng Kỹ thuật lập trình - Chương 6: Kiểu cấu trúc. Kiểu mảng, chuỗi - Trần Quang