Bài giảng Kỹ thuật lập trình - Chương 4: Cấu trúc rẽ nhánh

Chương 04

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

1

Nội dung

 Đặt vấn đề

 Câ u lệnh

 Chương trì nh

 Cấu trúc: if

 Cấu trúc: if-else

 Cấu trúc: if-elselồng nhau

 Cấu trúc: switch-case

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

2

Đặt vấn đề

Bài toá n 1: nhập một ngày (gồm ngày, tháng, năm)

 Một chương trình tốt không được giả sử người

dùng phải nhập đúng ngày, thá ng, năm (đã thuộc

miền giá trị cho phép)

 Để kiểm tra trường hợp nhập sai thá ng, ta có thể

sử dụng cấu trúc:

if ( (thá ng < 0) hoặc (tháng > 12) )

// Xử lý lỗi với thá ng nhập sai

endif

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

3

Đặt vấn đề

Bài toá n 2: Giải phương trình bậc 2

 Chương trình cần yêu cầu nhập các hệ số A, B, C



Tuy nhiên A và B nhập vào không chắc sẽ khác 0

-> có thể suy biến về phương trình bậc 1



Dùng cấu trúc rẽ nhánh để kiểm tra cá c điều kiện

nó i trên

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

4

Câu lệnh

 Câu lệnh là một câu viết bằng ngôn ngữ lập trình.

Kết thúc câu lệnh là dấu chấm phẩy (;)

 Các loại câu lệnh



Câu lệnh đơn (câu đơn)



Ví dụ: câu khai báo biến, câu lệnh gán, …



Câu lệnh phức (câu phức)



Nhiều câ u lệnh được đặt trong cặp ngoặc { … }



Cạu lệnh thuộc cấu trúc điều khiển như: if, if-

else, switch, for, while, do … while

Câu lệnh rỗng:



Chỉ có dấu ; đứng cuối

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

5

Chương trình

 Chương trình là một danh sách tuyến tính (có thứ

tự) của các câu lệnh (đơn, phức, …)

 Mặc định máy tính sẽ thực hiện lần lượt từ câu

đầu tiên đến câu lệnh cuối cùng.

 Trừ khi gặp các cấu trúc điều khiển như:



Rẽ nhánh



if, if-else, switch



Lặp



for, while, do … while

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

6

Câu lệnh: if

 Cú phá p:

if (<biểu thức điều kiện>) <câu lệnh>

if (<biểu thức điều kiện>)

<câu lệnh>

if (<biểu thức điều kiện>)

{

<các câu lệnh>

}

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

7

Câu lệnh: if

<biểu thức điều kiện>:

Biểu thức luận lý hoặc

phải chuyển đổi sang luận

lý được

false

<biểu thức điều kiện>

true

<câu lệnh>: một trong

các loại câu lệnh đơn, kép

hay rỗng

<câu lệnh>

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

8

Câu lệnh: if

 Cú phá p + phong cách lập trình:

if (<biểu thức điều kiện>) <câu lệnh>

if (<biểu thức điều kiện>) {

<câu lệnh>

//có thể có 1 hay nhiều câu lệnh

if (<biểu thức điều kiện>)

<câu lệnh>

}

if (<biểu thức điều kiện>)

{

<câu lệnh>

TAB

//có thể có 1 hay nhiều câu lệnh

}

TAB

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

9

Câu lệnh: if-else

 Cú phá p:

if (<biểu thức điều kiện>)

<câu lệnh T>

else

<câu lệnh F>

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

10

Câu lệnh: if-else

<biểu thức điều kiện>:

Biểu thức luận lý hoặc

phải chuyển đổi sang

luận lý được

false

<biểu thức điều kiện>

true

<câu lệnh T>,

<câu lệnh T>

<câu lệnh F>

<câu lệnh T>: một

trong các loại câu lệnh

đơn, kép hay rỗng

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

11

Câu lệnh: if-else

 Cú pháp + phong cách lập trình

if (<biểu thức điều kiện>)

<câu lệnh đơn khi đúng>

else

<câu lệnh đơn khi sai>

if (<biểu thức điều kiện>)

{

<câu lệnh đơn/kép khi đúng>

if (<biểu thức điều kiện>) {

//...

<câu lệnh đơn/kép khi đúng>

//...

}

else

<câu lệnh đơn/kép khi đúng>

}

{

else {

<câu lệnh đơn/kép khi sai>

//...

<câu lệnh đơn/kép khi sai>

//...

<câu lệnh đơn/kép khi sai>

}

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

12

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

Cần phân rã các công

việc con trong đó để có

giải thuật hoàn thiện

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

13

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

Giải Phương trình bậc 2

#include <stdio.h>

#include <conio.h>

void main(){

float a, b, c, delta;

printf("Nhap vao gia tri cac so a, b, c: \n");

scanf("%f%f%f", &a, &b, &c);

if(a == 0) {

// giai phuong trinh bac 1

}

else {

delta = b*b - 4*a*c;

if(delta < 0) // tiep tuc giai phuong trinh bac 2 ...

}

getch();

}

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

14

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

Câu lệnh: if-else lồng nhau

Bài toá n: xếp loại học sinh dựa theo điểm



Yếu: điểm thuộc [0, 5]

Trung bình: điểm thuộc [5, 6.5)

Khá: điểm thuộc [6.5, 8)

Giỏi: điểm thuộc [8, 9.5)

Xuất sắc: điểm thuộc [9.5, 10]

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

15

Câu lệnh: if-else lồng nhau

Đầu vào: điểm

false

diem < 5

diem < 6.5

diem < 8

diem < 9.5

true

loai = “G”

loai = “XS”

loai = “K”

loai = “TB”

loai = “Y”

Đầu ra: loại

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

16

Câu lệnh: if-else lồng nhau

Có nhiều cách biểu diễn

if (<biểu thức điều kiện 1>)

<Câu lệnh thực thi 1>

else if (<biểu thức điều kiện 2>) <Câu lệnh thực thi 2>

else if (<biểu thức điều kiện 3>) <Câu lệnh thực thi 3>

else <Câu lệnh thực thi 4>

if (<biểu thức điều kiện 1>)

<Câu lệnh thực thi 1>

else if (<biểu thức điều kiện 2>)

<Câu lệnh thực thi 2>

else if (<biểu thức điều kiện 3>)

<Câu lệnh thực thi 3>

else

<Câu lệnh thực thi 4>

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

17

Câu lệnh: if-else lồng nhau

if (<biểu thức điều kiện 1>) <Câu lệnh thực thi 1>

else if (<biểu thức điều kiện 2>) <Câu lệnh thực thi 2>

else if (<biểu thức điều kiện 3>) <Câu lệnh thực thi 3>

else <Câu lệnh thực thi 4>

if (<biểu thức điều kiện 1>)

<Câu lệnh thực thi 1>

else if (<biểu thức điều kiện 2>)

<Câu lệnh thực thi 2>

else if (<biểu thức điều kiện 3>)

<Câu lệnh thực thi 3>

else

<Câu lệnh thực thi 4>

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

18

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

Câu lệnh: if-else lồng nhau

#include <stdio.h>

#include <conio.h>

void main(){

float diem = 8.7f;

if(diem < 5.0f)

printf("%s", "Yeu");

else if(diem < 6.5f)

printf("%s", "Trung Binh");

else if(diem < 8.5f)

printf("%s", "Kha");

else if(diem < 9.5f)

printf("%s", "Gioi");

Phong cách:

Canh lề thẳng đứng

else

printf("%s", "Xuat sac");

getch();

}

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

19

Biꢀu thꢁc điều kiện ? :

Cú phá p :

<điꢀu kiꢁn> ? <giá trꢂ 1> : <giá trꢂ 2>

nếu <điều kiện> đúng thì trả về <giá trị 1>, ngược lại

trả về <giá trị 2>

Ví dụ: lệnh

if (hours > 40) rate = 0.45;

else rate = 0.02;

có thể thay bằng :

rate = (hours > 40) ? 0.45 : 0.02;

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

20

Chương 04: Cấu trúc rẽ nhánh

Bài giảng Kỹ thuật lập trình - Chương 4: Cấu trúc rẽ nhánh - Trần Quang