Giáo trình nghề Quản trị mạng máy tính - Môđun: Tổ chức sản xuất
UBND TỈNH HẢI PHÒNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP HẢI PHÒNG
...................................................
GIÁO TRÌNH TỔ CHỨC SẢN XUẤT
Chuyên ngành: Quản trị mạng máy tính
(Lưu hành nội bộ)
HẢI PHÒNG
1
LỜI GIỚI THIỆU
Hiện nay, cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học kỹ thuật, và
đặc biệt là trong tổ chức sản xuất, tổ chức sản xuất đã phát triển rất mạnh và
được ứng dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực khoa học, đối với người thợ sửa
chữa ôtô, ngoài việc sau khi ra trường sinh viên cần nắm chắc những kiến
thức về chuyên môn, sinh viên cần trang bị cho mình một số kiến thức chung
về tổ chức sản xuất. Tổ chức sản xuất là một môn học ra đời đã đáp ứng được
một phần của yêu cầu đó. Trong môn học này sẽ trang bị cho sinh viên một số
kiến thức cơ bản về tổ chức sản xuất, giúp sinh viên hiểu được bản chất các
doanh nghiệp sản xuất, ngành công nghệ ôtô.
Nội dung của giáo trình biên soạn được dựa trên sự kế thừa nhiều tài
liệu của các trường đại học và cao đẳng, kết hợp với yêu cầu nâng cao chất
lượng đào tạo cho sinh viên các trường dạy nghề trong cả nước. Để giúp cho
sinh viên có thể nắm được những kiến thức cơ bản nhất của môn tổ chức sản
xuất, nhóm biên soạn đã sắp xếp môn học theo từng chương theo thứ tự:
Chương 1: Khái niệm chung về tổ chức và quản lý sản xuất.
Chương 2: Nguyên lý cơ bản của hệ thống tổ chức quản lý sản xuất
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và phân tích thị trường
Chương 4: Lập kế hoạch sản xuất và quản lý kế hoạch
Chương 5: Cách thức đánh giá và phương pháp quản lý chất lượng sản phẩm
Chương 6: Mở rộng và phát triển doanh nghiệp.
Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác
giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau
giáo trình được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tổ công nghệ kết cấu
2
MỤC LỤC
ĐỀ MỤC
Lời giới thiệu
Mục lục
TRANG
2
4
8
Chương 1: Khái niệm chung về tổ chức và quản lý sản xuất.
Chương 2:Nguyên lý cơ bản của hệ thống tổ chức quản lý sản
xuất
27
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và phân tích thị trường
32
43
Chương 4: Lập kế hoạch sản xuất và quản lý kế hoạch
Chương 5: Cách thức đánh giá và phương pháp quản lý chất
lượng sản phẩm
53
Chương 6: Mở rộng và phát triển doanh nghiệp.
61
71
Tài liệu tham khảo
3
MÔN HỌC TỔ CHỨC SẢN XUẤT
Mã số của môn học: MH 20
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học:
- Vị trí
Môn học được bố trí giảng dạy song song với các môn học/ mô đun sau:
MH13, MH 14, MH 15, MĐ 18, MĐ 19
- Tính chất: Là môn học cơ sở bắt buộc.
- Ý nghĩa: giúp cho sinh viên sau khi ra trường có một kiến thức nhất định
về tổ chức quản lý sản xuất áp dụng hợp lý vào thực tế trong sản xuất kinh doanh,
nâng cao hiệu quả của sản xuất kinh doanh như sử dụng có hiệu quả về nguyên,
nhiên liệu, thiết bị máy móc và sức lao động trong xí nghiệp. Nâng cao hiệu
quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
- Vai trò: Môn học trang bị cho sinh viên những khái niệm, nguyên lý cơ
bản về tổ chức sản xuất, hiểu biết về một số loại hình doanh nghiệp. Những kiến
thức cơ bản về phương pháp nghiên cứu, phân tích thị trường, lập kế hoạch, quản
lý và tổ chức sản xuất, là những kiến thức cơ bản nhất để ứng dụng vào hoạt động
sản xuất, kinh doanh khi ra trường.
Mục tiêu của môn học:
+ Trình bày được hệ thống tổ chức và quản lý sản xuất và kỹ thuật, các biện
pháp xử lý biến động trong sản xuất và bố trí nguꢀn lực cho các hoạt động sản
xuất
+ Trình bày được các bước cơ bản khi lập kế hoạch, đánh giá và quản lý chất
lượng sản phẩm
+ Lập được kế hoạch, chế độ theo bảng kê tổng hợp, theo dꢁi và quản lý sản
xuất một cách có hệ thống, hiệu quả kinh tế cao
+ Nghiên cứu và phân tích thị trường để có các biện pháp chiến lược nhꢂm
tạo lập và tổ chức quản lý doanh nghiệp
+ Tuân thủ đúng quy định, quy phạm trong tổ chức sản xuất
+ Rèn luyện tác phong làm việc nghiêm túc, cẩn thận.
Nội dung tổng quát và phân phối thời gian:
Thời gian (giờ)
Số
TT
Thực
hành Kiểm tra
Bài tập
Tên chương mục
Tổng Lý
số thuyết
Khái niệm chung về tổ chức và quản lý
sản xuất
I
6
6
Khái niệm, vai trò và vị trí của xí nghiệp
sản xuất
1.1
1
1
4
1.2 Đặc điểm cơ bản của xí nghiệp sản xuất
1.3 Đặc tính của các loại hình doanh nghiệp
1.4 Khảo sát một số loại hình doanh nghiệp
1
1
3
1
1
3
Nguyên lý cơ bản của hệ thống tổ chức
quản lý sản xuất
II
4
4
2.1 Ý nghĩa
2
2
2
2
2.2 Nguyên lý cơ bản
Phương pháp nghiên cứu và phân tích
thị trường
III
6
6
3.1 Khái niệm
0,5
0,5
0,5
0,5
0,5
0,5
1
0,5
0,5
0,5
0,5
0,5
0,5
1
3.2 Quy luật cung cầu
3.3 Điều tra thị trường hàng hóa
3.4 Điều tra thị trường lao động
3.5 Quảng cáo
3.6 Các tín hiệu biến động.
3.7 Xác suất thống kê
3.8 Tham quan, khảo sát thị trường
2
2
Lập kế hoạch sản xuất và quản lý kế
hoạch
IV
4
4
4.1 Ý nghĩa của kế hoạch sản xuất
4.2 Các dạng kế hoạch của xí nghiệp sản xuất
4.3 Công tác quản lý kế hoạch
0,5
0,5
0,5
0,5
1
0,5
0,5
0,5
0,5
1
4.4 Quy trình quy phạm kỹ thuật
4.5 Máy móc thiết bị trong sản xuất
Trách nhiệm của người lao động đối với
4.6 việc thực hiện các quy trình quy phạm và
chăm sóc bảo dưỡng máy móc, thiết bị
1
1
Cách thức đánh giá và phương pháp
quản lý chất lượng sản phẩm
V
4
3
1
5.1 Thời gian lao động
1
2
1
6
1
1
1
5
5.2 Công tác định mức lao động
5.3 Tổ chức thù lao lao động
VI Mở rộng và phát triển doanh nghiệp
1
1
Ý nghĩa của việc mở rộng và phát triển
doanh nghiệp
6.1
1
1
1
1
6.2 Tình hình hoạt động doanh nghiệp
5
6.3 Tổ chức hội thảo, lập kế hoạch
1
1
1
1
6.4 Thu thập, xử lý thông tin và xin ý kiến
6.5 Chuẩn bị và triển khai
Tổng cộng
2
1
1
30
28
2
6
CHƯƠNG 1:
KHÁI NIỆM CHUNG VỀ TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ SẢN XUẤT
Mã số của chương 1: MH 20 - 01
Mục tiêu
- Trình bày được các khái niệm cơ bản, vai trò và vị trí, các đặc điểm và
yêu cầu cơ bản của xí nghiệp sản xuất công nghiệp
Phân tích rꢁ các khái niệm cơ bản về việc tạo lập doanh nghiệp vừa và nhỏ
- Tuân thủ đúng quy định, quy phạm trong tổ chức sản xuất,
- Rèn luyện tác phong làm việc nghiêm túc, cẩn thận.
Nội dung chính:
1.1 KHÁI NIỆM, VAI TRÒ VÀ VỊ TRÍ CỦA XÍ NGHIỆP SẢN XUẤT
Mục tiêu
- Trình bày được các khái niệm, vai trò và vị trí của xí nghiệp sản xuất công
nghiệp.
1.1.1 Khái niệm
Xí nghiệp sản xuất là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở
giao dịch ổn định được đăng ký sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hoá
hoặc tiến hành hoạt động dịch vụ nhꢂm sinh lợi và đáp ứng yêu cầu của thị
trường. Sau khi đăng kí và được Nhà nước cho phép hoạt động, mọi xí nghiệp
đều có tư cách pháp nhân, hoạt động theo pháp luật và bình đẳng trước pháp
luật. Ngoài các xí nghiệp hiện nay nước ta phát triển mạnh các doanh nghiệp
như: các nhà máy, công ty, tổng công ty, nông trường.
Ngoài ra, trong nền kinh tế thị trường hiện nay, loại hình dịch vụ được phát
triển mạnh và ngày càng giữ một vị trí quan trọng. Một số loại dịch vụ như:
- Dịch vụ y tế: tư vấn, chữa bệnh chăm sóc sức khoẻ,…
- Dịch vụ Bưu điện
- Dịch vụ vui chơi giải trí
- Dịch vụ ăn uống nhà hàng, khách sạn.
- Dịch vụ tín dụng, ngân hàng, bảo hiểm.
- Dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa.
- Dịch vụ vận chuyển hàng hoá và hành khách.
- Dịch vụ du lịch.
- Dịch vụ tư vấn.
- Dịch vụ thẩm mỹ,…
Các dịch vụ là một tổ chức sống, nó được lập ra theo mục đích của chủ
sở hữu, phát triển hưng thịnh hoặc sa sút mà nếu không có giải pháp có thể sẽ
dẫn tới phá sản.
1.1.2 Vai trò
7
Để duy trì cuộc sống của con người và xã hội phải có những cơ sở
đáp ứng các nhu cầu về các sản phẩm và dịch vụ khác nhau. Xí nghiệp ra đời
và tꢀn tại chính là đơn vị trong nền kinh tế quốc dân, trực tiếp sản suất ra sản
phẩm hàng hoá, là nơi cung cấp sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu của người
tiêu dùng, tạo ra các của cải và các dịch vụ để thoả mãn những nhu cầu đó.
+ Quá trình hoạt động, xí nghiệp mua các yếu tố đầu vào như nguyên
liệu, máy móc, thiết bị,…Để sản xuất ra của cải vật chất bán cho các doanh
nghiệp khác hoặc người tiêu dùng, thông qua đó để thu lợi nhuận.
+ Xí nghiệp, doanh nghiệp là nơi cung cấp nguꢀn tài chính chủ yếu cho
đất nước thông qua đóng thuế và các khoản tài chính khác, góp phần làm tăng
trưởng nền kinh tế quốc dân.
1.1.3 Vị trí của xí nghiệp sản xuất
+ Sản xuất, cung cấp sản phẩm và dịch vụ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao cho
xã hội.
+ Tạo việc làm, thu hút lực lượng lao động dư thừa trong nước và ngày càng
nâng cao đời sống cho người lao động.
+ Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với nhà nước. Chấp hành nghiêm chỉnh các
chủ trương, chính sách, pháp luật, luật kinh tế,…
+ Quá trình hoạt động, doanh nghiệp mua các yếu tố đầu vào như nguyên
liệu, máy móc, thiết bị,…Để sản xuất ra của cải vật chất bán cho các doanh
nghiệp khác hoặc người tiêu dùng, thông qua đó để thu lợi nhuận.
+ Tạo ra lợi nhuận để duy trì hoạt động kinh doanh
+ Xí nghiệp, doanh nhiệp là nơi cung cấp nguꢀn tài chính chủ yếu cho đất
nước thông qua đóng thuế và các khoản tài chính khác, góp phần làm tăng
trưởng nền kinh tế quốc dân.
+ Không ngừng đầu tư phát triển doanh nghiệp đi đôi với nâng cao đời sống
người lao động, bảo vệ môi trường, bảo vệ tật tự an toàn, an ninh xã hội.
1.2 ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA XÍ NGHIỆP SẢN XUẤT
Mục tiêu:
- Trình bày được các đặc điểm cơ bản của xí nghiệp, doanh nghiệp sản xuất
công nghiệp.
Đặc điểm
Theo quan niệm phổ biến trên thế giới thì sản xuất được hiểu là quá
trình tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ. Nước ta lâu nay thường cho rꢂng chỉ có
những doanh nghiệp chế tạo, sản xuất các sản phẩm vật chất có hình thái cụ
thể như xi măng, tủ lạnh,...mới gọi là các đơn vị sản xuất. Những đơn vị khác
không sản xuất các sản phẩm vật chất đều xếp vào loại các đơn vị phi sản
xuất. Ngày nay trong nền kinh tế thị trường, quan niệm như vậy không còn
8
phù hợp nữa.
Một hệ thống sản xuất sử dụng các yếu tố đầu vào là nguyên vật liệu thô, con
người, máy móc, nhà xưởng, kỹ thuật công nghệ, tiền mặt và các nguꢀn tài
nguyên khác để chuyển đổi nó thành sản phẩm hoặc dịch vụ. Sự chuyển đổi
này là hoạt động trọng tâm và phổ biến của hệ thống sản xuất. Mối quan tâm
hàng đầu của các nhà quản trị hệ thống sản xuất, là các hoạt động chuyển hóa
của sản xuất (hình 1).
Đầu vào
Chuyển hóa
Đầu ra
- Nguꢀn nhân lực
- Nguyên liệu
- Làm biến đổi
- Hàng hóa
- Công nghệ
-Tăng thêm giá trị
- Dịch vụ
- Máy móc,thiết bị
- Tiền vốn
- Khoa học & nghệ thuật
quản trị.
Hình1: Sơ đꢀ quá trình sản xuất.
Như vậy, về thực chất sản xuất chính là quá trình chuyển hóa các yếu
tố đầu vào biến chúng thành các sản phẩm hoặc dịch vụ ở đầu ra. Ta có
thể hình dung quá trình này như trong sơ đꢀ trên.
Theo nghĩa rộng, sản xuất bao hàm bất kỳ hoạt động nào nhꢂm thỏa mãn
nhu cầu của con người. Nó có thể phân thành: sản xuất bậc 1; sản xuất bậc 2
và sản xuất bậc 3.
-
Sản xuất bậc 1 (sản xuất sơ chế): là hình thức sản xuất dựa vào khai thác
tài nguyên thiên nhiên hoặc là những hoạt động sử dụng các nguꢀn tài
nguyên có sẵn, còn ở dạng tự nhiên như khai thác quặng mỏ, khai thác lâm
sản, đánh bắt hải sản, trꢀng trọt,...
-
Sản xuất bậc 2 (công nghiệp chế biến): là hình thức sản xuất, chế tạo,
chế biến các loại nguyên liệu thô hay tài nguyên thiên nhiên biến thành hàng
hóa như gỗ chế biến thành bàn ghế, quặng mỏ biến thành sắt thép. Sản xuất
bậc 2 bao gꢀm cả việc chế tạo các bộ phận cấu thành được dùng để lắp ráp
thành sản phẩm tiêu dùng và sản phẩm công nghiệp.
-
Sản xuất bậc 3 (công nghiệp dịch vụ): Cung cấp hệ thống các dịch vụ
nhꢂm thỏa mãn nhu cầu đa dạng của con người. Trong nền sản xuất bậc 3,
dịch vụ được sản xuất ra nhiều hơn các hàng hóa hữu hình. Các nhà sản xuất
công nghiệp được cung cấp những điều kiện thuận lợi và dịch vụ trong
phạm vi rộng lớn. Các công ty vận tải chuyên chở sản phẩm của các nhà sản
9
xuất từ nhà máy đến các nhà bán lẻ. Các nhà bán buôn và nhà bán lẻ cung
cấp các dịch vụ đến người tiêu dùng cuối cùng. Ngoài ra còn nhiều loại dịch
vụ khác như: bốc dỡ hàng hóa, bưu điện, viễn thông, ngân hàng, tài chính,
bảo hiểm, y tế, giáo dục, nhà hàng, khách sạn,...
- Xí nghiệp, doanh nghiệp sản xuất là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản,
có trụ sở giao dịch
- Là một pháp nhân đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật
- Có đăng ký ngành nghề, sản phẩm, dịch vụ; quy mô nhꢂm mục đính thực
hiện các hoạt động kinh doanh.
- Giám đốc xí nghiệp nhà nước do nhà nước cử để thay mặt Nhà nước quản lý
và điều hành, đꢀng thời chịu trách nhiệm trước nhà nước về toàn bộ hoạt
động của xí nghiệp, doanh nghiệp.
Đặ
c
đi
ểm
của sản xuất hiện đại
Quản trị sản xuất ngày càng được các nhà quản trị cấp cao quan tâm,
coi đó như là một vũ khí cạnh tranh sắc bén. Sự thành công chiến lược của
xí nghiệp, doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào sự đánh giá, tạo dựng,
phát triển các nguꢀn lực từ chức năng sản xuất. Sản xuất hiện đại có những
đặc điểm:
- Thứ nhất, sản xuất hiện đại yêu cầu phải có kế hoạch hợp lý khoa học, có
đội ngũ kỹ sư giỏi, công nhân được đào tạo tốt và thiết bị hiện đại.
- Thứ hai, quan tâm ngày càng nhiều đến thương hiệu và chất lượng sản
phẩm. Đây là một tất yếu khách quan khi mà tiến bộ kỹ thuật ngày càng phát
triển với mức độ cao và yêu cầu của cuộc sống ngày càng nâng cao.
- Thứ ba, càng nhận thức rꢁ con người là tài sản quí nhất của công ty. Yêu cầu
ngày càng cao của quá trình sản xuất, cùng với sự phát triển của máy móc
thiết bị, vai trò năng động của con người trở nên chiếm vị trí quyết định cho
sự thành công trong các hệ thống sản xuất.
- Thứ tư, sản xuất hiện đại ngày càng quan tâm đến vấn đề kiểm soát chi phí.
Việc kiểm soát chi phí được quan tâm thường xuyên hơn trong từng chức
năng, trong mỗi giai đoạn quản lý.
- Thứ năm, sản xuất hiện đại dựa trên nền tảng tập trung và chuyên môn hóa
cao. Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật đã làm cho các công ty
thấy rꢂng không thể tham gia vào mọi lĩnh vực, mà cần phải tập trung vào
lĩnh vực nào mình có thế mạnh để giành vị thế cạnh tranh.
- Thứ sáu, sản xuất hiện đại cũng thừa nhận yêu cầu về tính mềm dẻo của hệ
thống sản xuất. Sản xuất hàng loạt, qui mô lớn đã từng chiếm ưu thế làm giảm
chi phí sản xuất. Nhưng khi nhu cầu ngày càng đa dạng, biến đổi càng nhanh
thì các đơn vị vừa, nhỏ, độc lập mềm dẻo có vị trí thích đáng.
10
- Thứ bảy, sự phát triển của cơ khí hoá trong sản xuất từ chỗ thay thế cho lao
động nặng nhọc, đến nay đã ứng dụng nhiều hệ thống sản xuất tự động điều
khiển bꢂng chương trình.
- Thứ tám, ngày càng ứng dụng nhiều thành tựu của công nghệ tin học, máy
tính trợ giúp đắc lực cho các công việc quản lý hệ thống sản xuất.
- Thứ chín, mô phỏng các mô hình toán học được sử dụng rộng rãi để hỗ trợ
cho việc ra quyết định sản xuất – kinh doanh.
1.3 ĐẶC TÍNH CỦA CÁC LOẠI HÌNH DOANH NGHIỆP
Mục tiêu
- Trình bày được khái niệm và đặc tính của các loại hình doanh nghiệp
1.3.1 Khái niêm về doanh nghiệp
Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế có tên gọi, có địa chỉ được thành lập
để thực hiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hoá hoặc tiến
hành hoạt động dịch vụ nhꢂm sinh lợi và đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Doanh nghiệp bao gꢀm: Các nhà máy, xí nghiệp, công ty, cửa hàng, nông trường,
công trường.
Sau khi đăng kí và được Nhà nước cho phép hoạt động, mọi doanh nghiệp
đều có tư cách pháp nhân, hoạt động theo pháp luật và bình đẳng trước pháp
luật.
Hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thường có hai lĩnh vực
kết hợp chặt chẽ với nhau:
+ Hoạt động sản xuất: Là quá trình sử dụng các yếu tố đầu vào như lao
động, phương tiện, vật tư…để tạo ra của cải vật chất cho xã hội.
+ Hoạt động lưu thông, phân phối hàng hoá và dịch vụ: là quá trình bán
sản phẩm hoặc dịch vụ để thu tiền, thực hiện việc trả lương.
+ Tuy nhiên tuỳ theo khả năng của doanh nghiệp mà có thể thực hiện sản
xuất hay kinh doanh toàn bộ hay một phần của công việc (VD: doanh nghiệp
chỉ sản xuất một bộ phận chi tiết trong xe máy, doanh nghiệp chỉ làm đại lí
phân phối mà không bán lẻ,…)
Ngoài ra trong nền kinh tế thị trường hiện nay, loại hình dịch vụ được phát
triển mạnh và ngày càng giữ một vị trí quan trọng. Một số loại dịch vụ như:
- Dịch vụ y tế: tư vấn, chữa bệnh chăm sóc sức khoẻ,…
- Dịch vụ Bưu điện
- Dịch vụ vui chơi giải trí
- Dịch vụ ăn uống nhà hàng, khách sạn.
- Dịch vụ tín dụng, ngân hàng, bảo hiểm.
- Dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa.
- Dịch vụ vận chuyển hàng hoá và hành khách.
11
- Dịch vụ du lịch.
- Dịch vụ tư vấn.
- Dịch vụ thẩm mỹ, …
Doanh nghiệp là một tổ chức sống, nó được lập ra theo mục đích của
chủ sở hữu, phát triển hưng thịnh hoặc sa sút mà néu không có giải pháp có
thể sẽ dẫn tới phá sản.
1.3.2 Phân loại doanh nghiệp
1.3.2.1 Phân loại doanh nghiệp theo hình thức sở hữu vốn.
Doanh nghiệp tư nhân: Là Doanh nghiệp mà vốn của tư nhân bỏ ra đầu
tư để xây dựng và phát triển Doanh nghiệp (Tư nhân có thể là một cá nhân
hay một tập thể cá nhân)
Doanh nghiệp liên doanh: Là Doanh nghiệp hợp vốn của nhà nước và của tư
nhân, bao gꢀm:
+ Doanh nghiệp liên doanh giữa chủ tư nhân nước ngoài với doanh nghiệp
nhà nước.
+ Doanh nghiệp liên doanh giữa Doanh nghiệp nước ngoài với Doanh nghiệp
trong nước.
Doanh nghiệp Nhà nước: Là Doanh nghiệp mà vốn đầu tư do Nhà
nước bỏ ra giao cho tập thể quản lý, sử dụng vào việc sản xuất, kinh doanh,
dịch vụ nhꢂm mục đích sinh lời, tạo việc làm cho người lao động và phát triển
kinh tế xã hội.
Doanh nghiệp Hợp doanh: (Công ty cổ phần) Vốn do nhiều tư nhân
hợp lại. Hiện nay, để nâng cao tinh thần trách nhiệm và tính tự chủ của các
doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhà nước đang chuyển dần thành các công ty cổ
phần. Toàn bộ vốn của doanh nghiệp (Bao gꢀm cả tài sản, nhà xưởng, đất đai,
hàng hoá, tiền mặt,…) được chia thành nhiều cổ phần, mọi cá nhân có đủ điều
kiện sẽ được sở hữu một số cổ phần nhất định, lợi nhuận hàng năm được chia
cho các cổ đông theo tỷ lệ số lượng cổ phần.
1.3.2.2 Phân loại doanh nghiệp theo qui mô.
+ Doanh nghiệp nhỏ.
+ Doanh nghiệp vừa.
+ Doanh nghiệp lớn.
+ Việc phân loại dựa vào doanh thu hàng năm, vào số lượng lao động
trong doanh nghiệp. Hiện nay ở nước ta chủ yếu là Doanh nghiệp vừa và nhỏ,
rất ít Doanh nghiệp lớn. Những Doanh nghiệp lớn thường là các tổng công ty
do Nhà nước quản lý.
1.3.2.3 Phân loại theo ngành nghề.
+ Doanh nghiệp Công nghiệp.
12
+ Doanh nghiệp Nông nghiệp.
+ Doanh nghiệp y tế.
+ Doanh nghiệp Xây dựng.
1.3.2.4 Phân loại theo trình độ sản xuất.
+ Doanh nghiệp thủ công.
+ Doanh nghiệp có công nghệ cao.
1.3.2.5 Phân loại theo lĩnh vực hoạt động.
+ Doanh nghiệp sản xuất.
+ Doanh nghiệp lưu thông.
+ Doanh nghiệp dịch vụ.
+ Doanh nghiệp du lịch…
Trước đây, các Doanh nghiệp nước ta thường là thủ công, trang thiết bị
nghèo nàn, lạc hậu, nên sản xuất khó phát triển, hàng hoá chất lượng kém, khả
năng cạnh tranh thấp. Trong những năm gần đây, việc tăng cường đầu tư thiết
bị, đổi mới công nghệ để nâng cao chất lượng hàng hoá, tăng sức cạnh tranh
cho Doanh nghiệp đã được Nhà nước quan tâm, được các cơ sở sản xuất
mạnh dạn đầu tư, áp dụng.
1.4 KHẢO SÁT CÁC LOẠI HÌNH DOANH NGHIỆP
Mục tiêu
- Phân tích rꢁ các khái niệm cơ bản về việc tạo lập doanh nghiệp vừa và nhỏ
1.4.1 Doanh nghiệp Nhà nước.
Khái niệm.
Doanh nghiệp nhà nước là một tổ chức kinh tế do Nhà nước đầu tư vốn
và tổ chức quản lý điều hành vì mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, tạo việc
làm cho người lao động.
Đặc điểm.
Mọi tài sản, vật tư, vốn, sản phẩm làm ra đều thuộc sở hữu của nhà nước, của
toàn dân.
Giám đốc doanh nghiệp do nhà nước cử để thay mặt Nhà nước quản lý
và điều hành, đꢀng thời chịu trách nhiệm trước nhà nước về toàn bộ hoạt động
của doanh nghiệp.
Vai trò và nhiệm vụ của doanh nghiệp nhà nước trong nền sản xuất hàng
hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý, điều tiết của
nhà nước hiện nay.
Sau hoà bình lập lại (1954), Miền Bắc bước vào xây dựng Chủ nghĩa xã
hội, nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung đã có những tác dụng tích cực trong
việc huy động sức người và của cải vật chất phục vụ cho công cuộc giải
phóng Miền Nam, thống nhất đất nước. Mô hình nền kinh tế như vậy được
13
kéo dài cho đến những năm đầu của thập kỉ 80 và đã bộc lộ những mặt hạn
chế yếu kém như: Sản xuất chậm phát triển, tính trì trệ trong công tác nảy
sinh nên đã không phát huy được tính chủ động sáng tạo trong công việc.
Chính vì những lí do đó mà nền kinh tế nước ta ngày càng kém xa các nước
trong khu vực cũng như trên thế giới. Năm 1981, việc thực hiện giao ruộng
đất cho nông dân đã mang lại hiệu quả to lớn, từ chỗ thiếu lương thực chúng
ta đã từng bước tự túc được lương thực để rꢀi từ năm 1989 chúng ta đã là
nước xuất khẩu gạo đứng hàng thứ ba thế giới (sau Mỹ và Thái Lan). Chính
sách đó đã tạo tiền đề cho một công cuộc đổi mới toàn diện nền kinh tế. Năm
1986, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, Đảng ta đã đề ra Nghị quyết về
đổi mới toàn diện nền kinh tế, từng bước xoá bỏ bao cấp, tạo điều kiện cho
các doanh nghiệp tự vận động theo cơ chế thị trường. Thành phần tham gia
làm kinh tế được mở rộng, doanh nghiệp được quyền chủ động sản xuất kinh
doanh, Nhà nước đóng vai trò quản lí và điều tiết nền kinh tế.
Để thực hiện được việc quản lí và điều tiết nền kinh tế, ổn định thị trường
Nhà nước chủ động nắm giữ các doanh nghiệp nhà nước trọng yếu như:
+ Các cơ sở kết cấu hạ tầng: Giao thông đường sắt, đường biển, hàng không,
bưu chính viễn thông, điện lực,…
+ Những cơ sở quan trọng trong công nghiệp nặng: dầu khí, luyện kim, hầm
mỏ, khai khoáng, cơ khí chế tạo,…
+ Một số cơ sở lớn, hiện đại trong công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng.
+ Các cơ sơ đảm nhận một phần lưu thông lương thực, vật tư hàng hoá thiết
yếu xuất nhập khẩu, ngân hàng, tín dụng,…
Doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong việc phát triển kinh
tế đất nước, quyết định nhịp độ tăng trưởng, phát triển kinh tế. Số lượng hàng
hoá do các doanh nghiệp này làm ra phải chiếm tỉ trọng lớn( thường ≥60%
tổng sản phẩm xã hội làm ra). Muốn cho doanh nghiệp Nhà nước phát triển
mạnh, đủ sức cạnh tranh trên thị trường thì Nhà nước phải đầu tư, tạo điều
kiện cho các doanh nghiệp đó đổi mới công nghệ, tăng cường công tác quản
lý toàn diện hướng tới nền sản xuất thích ứng với cơ chế thị trường. Do vai trò
quan trọng như vậy, nên doanh nghiệp nhà nước có các nhiệm vụ sau:
+ Sản xuất kinh doanh theo đúng ngành nghề đăng ký và mục đích thành lập
doanh nghiệp. Việc thực hiện sản xuất theo đúng đăng ký sẽ giúp cho việc
quản lý và định hướng đúng, kiểm soát được tình hình thị trường, tránh tình
trạng nhiều doanh nghiệp đổ xô vào sản xuất, kinh doanh một mặt hàng đang
có sức tiêu thụ lớn, lợi nhuận cao dẫn đến tình trạng cung vượt cầu, không
tiêu thụ được, gây khủng hoảng thừa, đình trệ sản xuất. Hay mặt hàng nào đó
14
không được chú trọng đầu tư sản xuất, dẫn đến hiện tượng khan hiếm, giá cả
tăng lên ảnh hưởng không tốt đến người tiêu dùng.
+ Bảo toàn và phát triển vốn. Vốn của doanh nghiệp là vốn của Nhà nước
giao cho tập thể doanh nghiệp đứng đầu là Giám đốc chịu trách nhiệm sử
dụng vốn đó vào sản xuất , kinh doanh , lấy thu nhập trả lương cho người lao
động, đóng thuế cho Nhà nước và tái sản suất. Không được sử dụng vốn trái
mục đích hoặc làm mất vốn.
+ Thực hiện phân phối theo lao động, chăm lo đời sꢀng vật chất tinh thần cho
người lao động. Phân phối theo lao động để đảm bảo sự công bꢂng xã hội.
Bên cạnh đó, việc chăm lo đến đời sống vật chất, tinh thần cho người lao
động, tạo điều kiện làm việc, ăn ở, sinh hoạt thuận lợi,…Cần được chú trọng.
Điều này không những thể hiện chính sách xã hội của Đảng và Nhà nước ta
đối với người lao động mà còn giúp cho người lao động an tâm gắn bó với
doanh nghiệp.
+ Bꢀi dưỡng nâng cao trình độ văn hoá, chuyên môn, khoa học kỹ thuật cho người
lao động.
Nền sản xuất muốn phát triển thì không chỉ đầu tư đổi mới công nghệ
mà còn phải nâng cao nhận thức và trình độ chuyên môn của người lao động
một cách tương ứng. Nếu không thường xuyên bꢀi dưỡng thì hậu quả một lúc
nào đó người lao động sẽ không thể đảm đương được công việc của doanh
nghiệp.
+ Thực hiện các nhiệm vụ và nghĩa vụ mà Nhà nước giao. Căn cứ vào tình
hình phát triển và thị trường, hàng năm Nhà nước giao chỉ tiêu, nhiệm vụ cho
doanh nghiệp như: Số lượng hàng hoá làm ra hay số lượng hàng hoá kinh
doanh, chỉ tiêu thuế phải nộp,…
+ Bảo vệ doanh nghiệp, bảo vệ sản suất, môi trường. Giữ vững an ninh chính
trị, trật tự an toàn xã hội. Làm tròn nghĩa vụ quốc phòng.
+ Không ngừng nâng cao hiệu quả và mở rộng sản xuất, kinh doanh.
1.4.2 Doanh nghiệp tư nhân
Khái niệm.
Là doanh nghiệp do tư nhân bỏ vốn ra thành lập và làm chủ, tự chịu
trách nhiệm về toàn bộ tài sản, về hoạt động sản xuất kinh doanh.
Muốn thành lập doanh nghiệp phải có vốn lớn hơn vốn pháp định. Vốn
pháp định là số vốn tối thiểu mà Nhà nước qui định đối với từng loại doanh
nghiệp khác nhau.
Đặc điểm.
+ Doanh nghiệp tư nhân là một đơn vị kinh doanh.
+ Hình thức sở hữu tư nhân.
15
+ Doanh nghiệp tư nhân không có tư cách pháp nhân và không được phát
hành chứng khoán.
+ Chủ doanh nghiệp phải chịu toàn bộ trách nhiệm về hoạt động của doanh nghiệp.
+ Theo qui định chủ doanh nghiệp tư nhân chịu trách nhiệm vô hạn về các
nghĩa vụ của doanh nghiệp. Xét về mặt pháp lý đây là đặc điểm quan trọng
nhất của doanh nghiệp tư nhân.
+ Khi doanh nghiệp tư nhân có nợ, thì chủ doanh nghiệp phải đem toàn bộ tài
sản của mình để trả cho các chủ nợ.
Qui chế và thủ tục thành lập.
+ Tất cả công dân Việt Nam tuổi từ 18 trở lên không vi phạm pháp luật, có
đầy đủ tư cách pháp nhân đều có quyền đứng ra xin thành lập doanh nghiệp.
+ Những trường hợp không được đứng ra thành lập bao gꢀm: Cán bộ, công
nhân viên Nhà nước đang công tác, sỹ quan quân đội, công an đang tại ngũ.
+ Chủ doanh nghiệp làm đơn và gửi hꢀ sơ đến các cơ quan có thẩm quyền của
Nhà nước. Các cơ quan này xem xét, thẩm tra nếu thấy có đủ điều kiện thì ra
quyết định. Khi đó doanh nghiệp đăng ký kinh doanh và đưa doanh nghiệp
vào hoạt động.
Quyền hạn và nghĩa vụ.
+ Quyền hạn:
- Chủ doanh nghiệp có quyền lựa chọn ngành nghề và qui mô sản xuất, kinh
doanh trong phạm vi pháp luật cho phép.
- Được phép thuê lao động và toàn quyền quyết định các phần lợi nhuận còn
lại sau khi trả lương, nộp thuế và các khoản đóng góp khác.
- Chủ doanh nghiệp là nguyên đơn và bị đơn trước toà án về các vụ kiện có
liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp.
+ Nghĩa vụ:
- Phải khai báo đúng số vốn kinh doanh và kinh doanh đúng ngành nghề đã
đăng ký.
- Ưu tiên sử dụng lao động trong nước, lao động địa phương và đảm bảo
quyền lợi cho người lao động.
- Phải đảm bảo chất lượng sản phẩm hàng hoá sản xuất ra theo đúng tiêu chuẩn đã
đăng ký.
- Chủ doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ các qui định về bảo vệ môi trường.
- Thực hiện đầy đủ các chế độ kiểm toán, chịu kiểm tra tài chính của Nhà
nước, nộp đầy đủ nghĩa vụ.
1.4.3 Các công ty
Khái niệm- đặc điểm:
+ Công ty là một loại hình doanh nghiệp do một số thành viên cùng góp vốn
16
sản xuất – kinh doanh, cùng chia lợi nhuận hay cùng chịu lỗ tương ứng với
phần vốn của mình. Số vốn của công ty ≥ vốn pháp định.
+ Tài sản của công ty thuộc quyền sở hữu của một số thành viên có vốn.
+ Chủ công ty chỉ phải chịu trách nhiệm có giới hạn về hoạt động của công ty.
Các loại hình công ty:
Hiện nay ở nước ta có 2 loại hình công ty: Cổ phần và trách nhiệm hữu hạn.
a. Công ty cổ phần
Đặc điểm (hình 2):
- Công ty cổ phần là tổ
chức kinh tế có tư cách
pháp nhân.
- Công ty cổ phần chỉ
chịu trách nhiệm về mọi
khoản nợ trong phạm vi
vốn điều lệ.
- Cổ đông chỉ chịu trách
nhiệm về nợ và nghĩa vụ
Hình 2: Đặc điểm của công ty cổ phần
tài sản khác của công ty
trong phạm vi số vốn đã
góp vào công ty.
- Vốn điều lệ của công ty được chia thành nhiều phần nhỏ bꢂng nhau gọi là cổ phần.
- Công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán ra công chúng để huy
động vốn.
- Sự ra đời của công ty cổ phần gắn liền với sự ra đời của thị trường chứng khoán.
- Là loại hình công ty mà số thành viên tham gia phải nhiều hơn số thành viên
theo qui định (qui định ít nhất là 3 người). Với số vốn ban đầu ghi trong điều
lệ (gọi là vốn điều lệ) lớn hơn hoặc bꢂng vốn pháp định.
Cổ phần cổ đông
- Cổ phiếu là giấy chứng nhận phần góp vốn vào công ty, trên mỗi phiếu có
ghi mệnh giá. Cổ phiếu là tài sản của cá nhân người góp vốn, có thể mua hoặc
bán trên thị trường. Người có cổ phiếu được gọi là cổ đông, cổ đông có thể là
một tổ chức, cá nhân. Một cổ đông có thể mua nhiều cổ phiếu.
Quyền và nghĩa vụ cổ đông:
- Tham dự đại hội cổ đông
- Nhận cổ tức
- Được quyền bầu cử và ứng cử vào bộ máy quản trị và kiểm soát công ty.
- Chuyển nhượng cổ phiếu
17
- Chịu trách nhiệm về việc thua lỗ hoặc phá sản của công ty trong phạm vi số
cổ phần của mình.
Cổ phiếu có các đặc tính chung sau:
- Cổ phiếu có thể có nhiều giá:
+ Mệnh giá: giá trị ban đầu ghi trên cổ phiếu
+ Thị giá: giá mua bán cổ phiếu trên thị trường chứng khoán
+ Thư giá: giá cổ phiếu dựa trên sổ sách kế toán của công ty.
- Cổ phiếu có thể được lưu thông, chuyển nhượng trên thị trường như một loại
hàng hoá.
- Cổ phiếu có thể được thừa kế và làm tài sản thế chấp, cầm cố trong quan hệ
tín dụng.
Trái phiếu:
- Là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữư
đối với một phần
vốn nợ của tổ chức
phát hành.
- Công ty chỉ được
phát
hành
trái
phiếu, khi đã thanh
toán đủ cả nợ gốc
và lãi của trái phiếu
đã phát hành.
Cơ cấu quản lý:
(hình 3)
- Một trong những
đặc điểm của công
Hình 3: Cơ cấu quản lý của công ty cổ phần
ty cổ phần là quản lý tập chung thông qua cơ cấu hội đꢀng.
- Do số lượng cổ đông lớn, vì vậy đòi hỏi cơ cấu tổ chức của công ty cổ phần
phải hết sức chặt chẽ.
Đại hội cổ đông:
- Đại hội cổ đông là cơ quan quyết địng cao nhất của công ty
- Gꢀm tất cả các cổ đông biểu quyết
- Danh sách cổ đông có quyền dự họp đại hội đꢀng cổ đông được lập dựa trên
sổ đăng ký cổ đông của công ty. Danh sách lập ít nhất trước 30 ngày đại hội.
- Đại hội đꢀng cổ đông họp thường nên ít nhất mỗi năm một lần.
- Đại hội đꢀng cổ đông phải họp thường nên trong thời hạn bốn tháng, kể từ
ngày kết thúc năm tài chính (ngày 31 tháng 12)
Đại hội đồng cổ đông bất thường:
18
Hội đꢀng quản trị phải triệu tập họp đại hội đꢀng cổ đông trong thời
hạn 30 ngày đối với những trường hợp sau:
- Hội đꢀng quản trị xét thấy cần thiết vì lợi ích của công ty.
- Số thành viên còn lại của công ty ích hơn số thành viên theo quy định của
pháp luật.
- Theo yêu cầu của cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu trên 10% tổng số cổ
phần phổ thông trong thời hạn liên tục ít nhất sáu tháng.
- Theo yêu càu của ban kiểm soát.
Điều kiện tiến hành đại hội cổ đông:
- Cuộc họp đại hội đꢀng cổ đông được tiến hành khi có số cổ đông dự họp ít
nhất 65% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết.
- Cuộc họp đại hội cổ đông lần thứ hai được tiến hành khi có số cổ đông dự
họp đại hội ít nhất 51% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết.
- Trường hợp triệu tập cuộc họp lần thứ hai không đủ điều kiện thì họp lần thư
3 được tiến hành không phụ thuộc vào số cổ đông dự họp và tỷ lệ số cổ phần
có quyền biểu quyết của các cổ đông dự họp.
Quyền và nhiệm vụ của đại hội cổ đông:
- Thông qua định hướng phát triển công ty.
- Quyết định loại và số lượng cổ phần chào bán,
- Bầu, bãi nhiệm hội đꢀng quản trị, ban kiểm soát.
- Quyết định đầu tư hoặc bán tài sản có giá trị bꢂng hoặc lớn hơn 50% tổng
giá trị tài sản của công ty.
- Sửa đổi, bổ sung điều lệ công ty
- Thông qua báo cáo tài chính hàng năm
- Quyết định mức cổ tức hàng năm của từng loại cổ phần
- Quyết định tổ chức lại, giải thể công ty.
b. Công ty trách nhiệm hữu hạn (CTTNHH).
Đặc điểm:
Công ty có tư cách pháp nhân.
Là loại hình công ty có từ 2 thành
viên trở lên tham gia góp vốn, phần
góp vốn phải đóng đủ ngay khi thành
lập và được ghi vào điều lệ của công
ty.
Thành viên chịu trách nhiệm trong
phạm vi vốn góp.
Công ty không được phép phát hành
các loại cổ phiếu và trái phiếu.
Hình 4: Đặc điểm công ty TNHH
19
Việc chuyển nhượng vốn giữa các thành viên trong công ty được tiến hành tự
do nhưng không được chuyển cho người ngoài công ty nếu không được sự
đꢀng ý của đa số thành viên đại diện cho vốn điều lệ.
Qui chế thành lập công ty: như qui chế thành lập doanh nghiệp.
Khi cần nhu cầu vốn công ty có thể vay ngân hàng, tín dụng, xin viện
trợ hay kết nạp thêm thành viên mới.
Ngoài các loại hình doanh nghiệp trên, trong nước ta hiện nay còn có
các loại hình doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Đây là loại hình đang
được nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện phát triển. Qui chế thành lập và
hoạt động của doanh nghiệp cũng giống như doang nghiệp trong nước nhưng
phải tuân theo luật đầu tư nước ngoài và tuân theo pháp luật Việt Nam.
Tổ chức quản lý:
- Hội đꢀng thành viên:
+ Bao gꢀm tất cả thành viên
+ Là cơ quan quyết định cao nhất
của công ty
+ Hoạt động theo chế độ tập thể
không thường xuyên
+ Họp ít nhất mỗi năm một lần
Hình 5: Cơ cấu quản lý CTTNHH
+ Hội đꢀng thành viên có thể được triệu tập họp bất thường theo yêu cầu của chủ
tịch hội đꢀng thành viên hoặc thành viên (nhóm thành viên) sở hữu trên 25% vốn
điều lệ.
Quyền và nhiệm vụ của hội đꢀng thành viên:
- Quyết định chiến lược phát triển và kế hoạch kinh doanh hàng năm của công ty
- Tăng, giảm vốn điều lệ
- Bầu miễn nhiệm chủ tịch hội đꢀng thành viên, giám đốc (tổng giám đốc)
- Thông qua báo cáo tài chính hàng năm
- Phân chia lợi nhuận
- Thành lập công ty con, chi nhánh, văn phòng đại diện
- Sửa đổi, bổ sung điều lệ công ty
- Tổ chức lại công ty, giải thể hoặc yêu cầu phá sản công ty.
Điều kiện và thể thức tiến hành họp hội đꢀng thành viên:
- Cuộc họp hội đꢀng thành viên được tiến hành khi có số thành viên dự họp ít
nhất 75% vốn điều lệ.
-Nếu lần một không thành thì tiến hành họp lần hai, số thành viên dự họp ít nhất
50% vốn điều lệ.
Tải về để xem bản đầy đủ
69 trang
17280
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình nghề Quản trị mạng máy tính - Môđun: Tổ chức sản xuất", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_nghe_quan_tri_mang_may_tinh_modun_to_chuc_san_xua.pdf
