Tài liệu Lập trình Web động với PHP/MySQL
LAÄP TRÌNH WEB ĐỘNG VÔÙI
PHP / MySQL
ꢀ GUESTBOOK
ꢀ CATALOG
ꢀ FORUM
ꢀ SHOPPING CART
PHAÀN 1
Toáng Phöôùc Khaûi (toång hôïp& bieân dòch)
Giôùi thieäu
Chuùng ta haõy thöïc hieän moät chuyeán ñi thaàn thoaïi, trong chuyeán ñi naøy chuùng ta
seõ khaùm phaù ngoaïi hình cuõng nhö noäi taïi cuûa MySQL vaø PHP moät caùch thaät tæ
mæ. Ñaây laø moät cuoäc haønh trình ñaày nhöõng thuù vò vaø baát ngôø.
Okie, coù leõ toâi coù veû hôi laïc quan phaûi khoâng caùc baïn. Neáu nhö baïn ñoàng quan
ñieåm vôùi toâi treân moät phöông dieän naøo ñoù, trong cuoäc haønh trình naøy baïn seõ coù
ngay söï giuùp ñôõ moãi khi gaëp phaûi nhöõng söï nhaøm chaùn. Haõy ñoái maët söï thaät
ngay nheù: Troø chôi laäp trình öùng duïng khoâng phaûi luùc naøo cuõng deã nuoát ñaâu.
Trong baát kyø cuoäc thaùm hieåm naøo thì chaéc chaén caùc baïn seõ phaûi coù nhöõng giaây
phuùt naûn loøng, ñoù laø luùc gaëp phaûi söï coá loãi cuù phaùp hoaëc ñoâi khi laø nhöõng ñoaïn
maõ khoâng cho keát quaû nhö mong muoán. Nhöng ngoaøi nhöõng vieäc ñoù ra, toâi nghó
laø coù moät lyù do thaät chính ñaùng ñeán caùc baïn ñeán vôùi chuùng toâi ôû ñaây. Laäp trình
Web ñang laø moät cuoäc chôi ñaày höùa heïn hieän nay cuõng nhö töông lai. Baát keå
baïn coù kieán thöùc cô sôû laäp trình cho baát kyø loaïi ngoân ngöõ naøo nhö Visual Basic,
Cobol, hay baïn chæ bieát veà HTML vaø JavaScript, thì hoâm nay baïn vaãn coù cô hoäi
ñeå naém baét caùc kinh nghieäm môùi meû veà laäp trình öùng duïng Web. Toâi nghó laø
khoâng coù söï keát hôïp naøo toát hôn giöõa PHP vaø MySQL. Soá löôïng ngöôøi söû
duïng ngoân ngöõ naøy caøng gia taêng, PHP vaø MySQL ñaõ trôû thaønh raát thoâng duïng,
nhöõng ñoøi hoûi löôïng ngöôøi bieát caùc coâng cuï laäp trình naøy cuõng taêng theo. Moät
chuùt xíu nöõa toâi seõ noùi roõ cho baïn bieát taïi sao laïi phaûi söû duïng PHP vaø MySQL.
Nhöng tröôùc heát toâi muoán baïn haõy khaûo saùt qua kieán truùc sô boä cuûa öùng duïng
Web. Vì chæ khi baïn naém baét ñöôïc ñieàu naøy thì toâi môùi coù theå tieáp tuïc trình baøy
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 1
chi tieát raèng taïi sao PHP vaø MySQL laø trung taâm cuûa moâi tröôøng phaùt trieån öùng
duïng Web.
Tröôùc khi tieáp tuïc, toâi nghó raèng baïn ñaõ ñoïc nhöõng gì toâi ñaõ giôùi thieäu vaø hieåu noù. Chuùng ta
tieáp tuïc ñi thoâi!
Kieán truùc cô baûn
Kieán truùc caên baûn nhaát ñeå trang Dynamic Web hoaït ñoäng ñöôïc laø noù phaûi laøm
vieäc treân moâ hình client/server. Noâm na laø moãi thöù client hay server ñeàu ñaûm
ñöông moät chöùc naêng rieâng ñeå hoaøn thaønh coâng vieäc chung ñoù laø cho ra moät
trang Web ñoäng. Caùc baïn coù leõ ñaõ quen thuoäc vôùi chöông trình WinWord ñeå
soaïn vaên baûn, noù coù theå hoaït ñoäng ñoäc laäp treân baát kyø maùy tính naøo chaúng caàn
quan taâm tôùi caùi gì laø client hay caùi gì laø server. ÖÙng duïng Web thì khaùc haún,
phaûi coù moät moâ hình server coù theå laø moät maùy tính laøm server thoâi, nhaèm taäp
trung hoaù vieäc xöû lyù döõ lieäu. Coøn caùc client, coøn ñöôïc hieåu noâm na laø maùy tính
cuûa ngöôøi söû duïng phaûi ñöôïc noái maïng vôùi server, giaû söû caùc maùy naøy truy caäp
vaøo moät Website chaúng haïn, thì coù nghóa hoï ñaõ truy caäp vaøo server, sau ñoù laáy
döõ lieäu töø server veà theå hieän leân maùy mình. Cuøng moät luùc coù theå coù haøng traêm
ngöôøi (client) truy caäp vaøo cuøng moät Website ñöôïc xöû lyù taäp trung treân server,
töông töï nhö moät ñaùm treû xuùm nhau giaønh phaàn cuûa mình töø moät caùi baùnh.
Client
Caùc öùng duïng maø baïn phaùt trieåân treân neàn MySQL vaø PHP söû duïng tính naêng
single client ñoù laø trình duyeät Web. Tuy nhieân, khoâng phaûi ñaây chæ laø ngoân ngöõ
duy nhaát ñeå phaùt trieån öùng duïng Web. Ñoái vôùi nhöõng öùng duïng phöùc taïp ñoøi
hoûi multi-client hoaëc caàn caùc tính naêng baûo trì (chuùng ta seõ baøn tính naêng naøy
sau), thì öùng duïng Java applet seõ höõu duïng cho vieäc naøy. Chæ tröø tröôøng hôïp
baïn caàn söû duïng öùng duïng thôøi gian thöïc nhö öùng duïng chat chaúng haïn, thì baïn
Java Applet môùi caàn thieát. ÔÛ ñaây chuùng ta khoâng baøn tôùi laäp öùng duïng cho
chuyeän taùn gaãu maø chæ taäp trung vaøo öùng duïng duyeät Web neân khoâng ñuïng
chaïm gì tôùi Java Applet caû.
Nhö baïn ñaõ bieát ngoân ngöõ khôûi thuyû cho vieäc duyeät Web laø HTML. HTML
cung caáp haøng taù nhöõng theû leänh (Tag) cho pheùp theå hieän trang Web theo nhieàu
kieåu caùch khaùc nhau. Neáu baïn chöa coù kieán thöùc cô sôû veà HTML thì coù theå
chaïy ra ngoaøi mua ngay moät quyeån saùch hoaëc download treân internet xuoáng
caùc baøi hoïc höôùng daãn. Baïn khoâng neân boû ra quaù nhieàu thôøi gian ñeå hoïc veà
HTML. Ngoaøi HTML ra caùc trình duyeät Web coøn cho pheùp caùc add-in hoã trôï
nhieàu thöù khaùc nhö RealPlayer, Flash, Shockwave, hoaëc hoã trôï veà Javascript
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 2
hoaëc XML. Nhöng ôû ñaây chuùng toâi chæ taäp trung treân nhöõng gì caàn thieát cho söï
hoäi nhaäp cuûa baïn – ñoù laø HTML.
Server
Haàu heát caùc öùng döïng Web ñeàu hoaït ñoäng taäp trung treân Server. Moät öùng duïng
ñaëc tröng goïi laø Web Server seõ ñaûm traùch vieäc giao tieáp vôùi caùc trình duyeät.
Moät Cô sôû döõ lieäu (CSDL) treân Server seõ löu tröõ taát caû nhöõng thoâng tin ñaùp öùng
yeâu caàu cho coâng vieäc cuûa öùng duïng Web. Keá tieáp, baïn caàn phaûi coù moät ngoân
ngöõ laøm vai troø "chuù beù lieân laïc" giöõa Web Server vaø CSDL treân server.
Ngoân ngöõ naøy cuõng thöïc hieän caùc coâng vieäc xöû lyù thoâng tin ñeán vaø ñi töø Web
Server.
Vaø dó nhieân laø caùc thöù naøy seõ chaúng hoaït ñoäng ñöôïc neáu nhö khoâng chaïy treân
moät Heä Ñieàu Haønh (HÑH). Caùc thöù nhö Web Server, Ngoân ngöõ laäp trình,
CSDL phaûi hoaït ñoäng toát treân moät HÑH naøo ñoù.
Heä ñieàu haønh
Coù raát nhieàu chuûng loaïi HÑH. Windows 98/XP vaø Linux coù leõ raát phoå bieán vôùi
taát caû moïi ngöôøi. Coù tröôøng hôïp baïn laøm vieäc treân HÑH maø ít ai bieát tôùi vaø baïn
chæ coù aán töôïng thích söû duïng noù maø thoâi. Haõy gaùc qua nhöõng yù töôûng ñoù neáu
nhö baïn thaät söï muoán ñi treân con ñöôøng thieát keá web. Haõy trang bò cho mình
kieán thöùc veà HÑH WinNT /2000 /2003 vaø Unix ñi. Vieäc laøm naøy seõ raát coù ích
hôn laø chuyeän baûo moïi ngöôøi neân ñi hoïc moät khoaù veà AS/400.
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 3
Baïn seõ söû duïng loaïi naøo trong caùc thöù noùi treân ñaây? Okie, ñaây laø moät caâu hoûi
hôn raéc roái ñaáy. Caâu traû lôøi ôû ñaây laø tuyø thuoäc baïn laø "tín ñoà" cuûa HÑH naøo.
Neáu nhö baïn vaãn chöa roõ raøng veà ñieàu naøy, haõy ñeå toâi noùi cho baïn nghe veà
"chieán tranh giaùo phaùi HÑH".
Neáu baïn chöa hieåu ñöôïc toâi ñang noùi gì, thì ñaây laø caùc kieán thöùc cô baûn: PHP
vaø MySQL thuoäc nhoùm phaàn meàm öùng duïng coù teân goïi laø open source (nguoàn
môû). Vieäc naøy coù nghóa laø ngöôøi duøng seõ xem ñöôïc maõ nguoàn cuûa caùc öùng
duïng söû duïng PHP/MySQL. Chuùng taän duïng ñöôïc moâ hình phaùt trieån döïa vaøo
nguoàn môû, cho pheùp ngöôøi naøo caûm thaáy thích noù ñeàu coù theå goùp phaàn vaøo vieäc
phaùt trieån caùc döï aùn.
Trong tröôøng hôïp cuûa PHP, caùc laäp trình vieân treân toaøn theá giôùi tham gia vaøo
vieäc phaùt trieån ngoân ngöõ vaø khoâng troâng chôø moät khoaûn lôïi nhuaän naøo. Phaàn
lôùn nhöõng ngöôøi tham gia coâng vieäc ñeàu coù nieàm ñam meâ vieäc taïo ra moät saûn
phaåm phaàn meàm toát, hoï seõ caûm thaáy thích thuù khi thaáy ngöôøi khaùc söû duïng caùc
coâng cuï cuûa hoï nhö toâi vaø baïn chaúng haïn.
Phöông phaùp nguoàn môû naøy ban ñaàu chæ coøn laø nhöõng voøng laån quaån maø thoâi,
nhöng veà sau ñaõ trôû thaønh ñaày tieàm löïc khi coù söï ra ñôøi vaø trôû neân phoå bieán cuûa
boä nguoàn môû Linux. Haàu nhö caùc nguoàn môû ñeàu mieãn phí, baïn coù theå
download, caøi ñaët vaø söû duïng chuùng maø khoâng caàn phaûi ñôïi söï cho pheùp hay
phaûi traû tieàn cho baát kyø ai. Phöông thöùc naøy thì Microsoft, Oracle hay moät soá
caùc coâng ty laäp trình naøo khaùc khoâng theå ñaùp öùng ñöôïc.
Neáu baïn khoâng phaûi laø tín ñoà cuûa phaùi nguoàn môû, thì haõy choïn coâng cuï ñöôïc
coi laø beùo bôû: NT/2000/2003. Neáu coâng ty cuûa baïn ñaõ söû duïng saûn phaåm cuûa
Microsoft nhieàu naêm roài thì moïi vieäc seõ trôû neân deã daøng neáu baïn muoán duy trì
laøm vieäc vôùi moâi tröôøng naøy. Neáu baïn laø thaønh vieân cuûa nhoùm laäp trình Visual
Basic, coù leõ baïn seõ gaén boù vôùi NT/2000/2003. Ngay caû trong tröôøng hôïp naøy,
khoâng coù trôû löïc naøo ngaên caûn baïn trong coâng vieäc phaùt trieån vôùi coâng cuï PHP
vaø MySQL. Baïn cuõng coù theå thöû nghieäm PHP/MySQL treân neàn HÑH
Windows 95, 98, XP.
Web Server
Chöùc naêng cuûa Web Server coù veû khoâng phöùc taïp maáy. Noù chæ ôû taïi choã, chaïy
treân neàn cuûa HÑH, laéng nghe caùc yeâu caàu ai ñoù treân Web gôûi ñeán, sau ñoù traû
lôøi nhöõng yeâu caàu naøy, vaø caáp phaùt nhöõng trang Web thích öùng. Thöïc teá thì noù
khoâng quaù ñôn giaûn nhö vaäy, bôûi vì nhieäm vuï cuûa Web Server laø phaûi cung caáp
tính oån ñònh cho moâi tröôøng Web cho neân ñoøi hoûi naøy phaûi ñöôïc ñaùp öùng moät
caùch raát nghieâm tuùc.
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 4
Coù nhieàu loaïi Web Server khaùc nhau, nhöng chuû yeáu treân thò tröôøng chæ thöôøng
söû duïng Apache vaø IIS (Internet Information Server cuûa Microsoft).
INTERNET INFORMATION SERVER (IIS) ñöôïc gaén lieàn vôùi moâi tröôøng
Windows vaø noù laø thaønh phaàn khoâng theå thieáu cuûa Active Server Pages (ASP).
Neáu baïn choïn con ñöôøng cuûa Microsoft thì coù leõ baïn ñaõ hieåu roõ veà IIS.
Coù moät söï tích hôïp nhaát ñònh giöõa moät ngoân ngöõ laäp trình vaø moät Web Server.
Cuõng vaäy, PHP4 ñöôïc tích hôïp raát toái ñoái vôùi IIS. Tröôùc ñaây, coù moät soá vaán ñeà
caàn phaûi baøn veà tính oån ñònh cuûa PHP/IIS vôùi vieäc truyeàn taûi lôùn, nhöng PHP vaø
IIS cuõng ñaõ ñöôïc caûi thieän lieân tuïc neân vieäc naøy khoâng coøn ñaùng phaûi baän taâm.
APACHE laø moät kieåu maãu Web Server raát phoå bieán. Gioáng nhö Linux, PHP,
MySQL noù laø moät döï aùn nguoàn môû. Khoâng coù gì ngaïc nhieân khi ngöôøi ta thaáy
Apache ñöôïc hoã trôï raát toát treân moâi tröôøng Unix, nhöng chæ khaù toát trong
Windows.
Apache taän duïng ñöôïc tính naêng cuûa third-party. Bôûi vì ñaây laø nguoàn môû neân
baát kyø ai coù khaû naêng ñeàu coù theå vieát chöông trình môû roäng tính naêng cuûa
Apache. PHP hoaït ñoäng vôùi tö caùch laø moät phaàn môû roäng cuûa Apache, vaø ngöôøi
ta goïi laø moät module cuûa Apache.
Apache coù tính oån ñònh vaø toác ñoä ñaùng phaûi noùi. Tuy nhieân, cuõng coù moät soá söï
phaøn naøn veà noù laø khoâng hoã trôï coâng cuï ñoà hoaï tröïc quan, ñieàu coù theå giuùp
ngöôøi ta laøm vieäc moät caùch deã daøng hôn. Baïn phaûi thöïc hieän caùc thay ñoåi ñoái
vôùi Apache baèng caùch söû duïng doøng leänh, hoaëc söû caùc taäp tin text trong folder
chöông trình Apache. Neáu laàn ñaàu ñeán vôùi Apache thì baïn seõ gaëp moät chuùt laï
laãm.
Maëc duø Apache chæ laøm vieäc toát treân Unix, nhöng cuõng coù nhöõng phieân baûn
chaïy toát treân heä Windows. Khoâng moät ai, keå caû caùc nhaø phaùt trieån Apache ñeà
nghò raèng Apache neân ñöôïc chaïy treân moät server Windows baän roän. Neáu baïn
quyeát ñònh choïn HÑH Windows cho server thì baïn neân söû duïng IIS. Neáu baïn
thöû nghieäm öùng duïng treân Windows vaø sau ñoù ñem upload vaø chaïy treân
Unix/Apache cuûa nhaø cung caáp host thì cuõng khoâng heà haán gì, öùng duïng cuûa
baïn vaãn chaïy ngon laønh.
Middleware
PHP thuoäc lôùp ngoân ngöõ laäp trình goïi laø middleware. Caùc ngoân ngöõ naøy hoaït
ñoäng caän keà vôùi Web Server ñeå thoâng dòch caùc yeâu caàu töø treân World Wide
Web, sau ñoù nhaän caùc traû lôøi töø Web Server chuyeån taûi ñeán trình duyeät Web
nhaèm ñaùp öùng caùc yeâu caàu ñoù.
Middleware laø nôi maø baïn seõ thöïc hieän caùc khoái löôïng raát lôùn coâng vieäc chính
yeáu cuûa baïn. Vôùi hoã trôï naøy Web Server cuûa baïn seõ khoâng phaûi caùn ñaùng quaù
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 5
nhieàu khoái löôïng coâng vieäc. Nhöng khi baïn phaùt trieån öùng duïng cuûa baïn, baïn
seõ toán nhieàu thôøi gian vieát maõ chöông trình ñeå cho chöông trình cuûa baïn coù theå
hoaït ñoäng ñöôïc. Ngoaøi PHP ra coù moät soá ngoân ngöõ khaùc coù chöùc naêng töông
ñöông nhö ASP, Perl, ColdFusion.
Heä CSDL quan heä
Relational Database Management Systems (Heä Quaûn trò Cô Sôû Döõ Lieäu Quan
heä - RDBMSs) cung caáp phöông thöùc tuyeät vôøi ñeå löu tröõ vaø truy xuaát löôïng
thoâng tin lôùn vaø phöùc taïp. Noù ñaõ ra ñôøi khaù laâu. Thöïc teá, noù coù tröôùc Web,
Linux vaø WindowsNT, cho neân khoâng coù gì ngaïc nhieân khi coù quaù nhieàu heä
CSDL ñeå choïn löïa. Taát caû caùc CSDL naøy ñeà döïa treân cô sôû SQL (Structure
Query Language).
Moät soá heä phoå bieán nhö Oracle, Sysbase, Informix, Ms SQL Server, IBM's
DB2. Heä nguoàn môû thoâng duïng hieän nay laø MySQL maø quyeån saùch naøy ñeà caäp
ñeán, ngoaøi ra coøn coù hai heä nguoàn môû khaùc laø PostgresSQL ñaõ moät thôøi thay
theá MySQL vaø Interbase laø boä nguoàn môû cuûa Borland giôùi thieäu vaøo thaùng
8/1999.
Taïi sao söû duïng PHP vaø MySQL
Taïi sao coù quaù nhieàu choïn löïa nhö vaäy maø chuùng ta laïi phaûi chæ laáy ra caëp baøi
truøng PHP/MySQL maø thoâi? Toâi seõ giaûi thích ñieàu nayø ôû phaàn sau.
Noùi veà PHP
Caùc ngoân ngöõ laäp trình xem ra gioáng nhö caùc loaïi giaøy deùp. Coù loaïi coù veû baét
maét vôùi moät soá ngöôøi naøy, nhöng laïi khoù öa vôùi ngöôøi khaùc vaø ngöôïc laïi. Moät
soá ngöôøi chæ thích söû duïng moät hieäu giaøy naøo ñoù ñaõ quen thuoäc vaø ngoân ngöõ laäp
trình cuõng töông töï nhö vaäy.
ÔÛ ñaây toâi muoán nguï yù vôùi caùc baïn laø khi laäp trình Web, caùc ngoân ngöõ laäp trình
ñeàu cho keát quaû gaàn gioáng nhau. Caâu hoûi ngoân ngöõ naøo toát nhaát khoâng phaûi laø
vaán ñeà noù khoâng coù khaû naêng thöïc hieän moät soá chöùc naêng naøo ñoù maø thöôøng laø
noù coù laøm cho baïn thöïc hieän coâng vieäc moät caùch nhanh choùng vaø ñôõ nhoïc coâng
hay khoâng?
Toác ñoä nhanh, deã söû duïng
Chuùng ta haõy baøn veà toác ñoä. Coù 3 thöù maø toâi chaéc chaén khi baøn veà vieäc so saùnh
toác ñoä giöõa caùc ngoân ngöõ laäp trình Web. Thöù nhaát, öùng duïng vieát baèng C chaïy
nhanh nhaát. Thöù hai, coâng vieäc laäp trình C khaù laø phöùc taïp, vaø seõ ngoán nhieàu
thôøi gian hôn. Thöù ba, vieäc so saùnh giöõa caùc ngoân ngöõ laø moät ñieàu khoù khaên.
Taát caû nhöõng gì toâi bieát laø toâi caûm thaáy yeân taâm khi noùi raèng PHP cuõng nhanh
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 6
nhö caùc ngoân ngöõ khaùc. Trôû laïi ví duï so saùnh vôùi caùc loaïi giaøy deùp: Vina, Ñoâng
Haûi, Kieán Hoa, Hoàng Thaïnh, Italy v.v., chaén chaén baïn seõ choïn loaïi tieän duïng
nhaát? Neáu baïn gioáng nhö toâi, baïn seõ caûm thaáy raèng PHP coù ñaày ñuû caùc ñaëc tính
nhö khaû naêng, caáu truùc vaø deã söû duïng. Xin noùi theâm, ñaây chæ laø caùch nhìn rieâng
cuûa toâi thì toâi tin raèng cuù phaùp PHP tuyeät hôn ASP hay JSP. Vaø theo toâi thì vieäc
goõ leänh PHP nhanh hôn ColdFusion vaø noù khoâng khoù hoïc nhö Perl. Toùm laïi, toâi
cho raèng PHP cung caáp caùc tính naêng maïnh meõ ñeå thöïc hieän öùng duïng Web
moät caùch nhanh choùng.
Chaïy treân nhieàu heä ñieàu haønh
Nhö ñaõ trình baøy ôû phaàn kieán truùc web, toâi coù noùi laø PHP coù theå chaïy treân
WindowsNT/2000/2003 vaø Unix vôùi söï hoã trôï cuûa IIS vaø Apache. Nhöng ngoaøi
ra noù coù theå chaïy treân moät soá caùc platform khaùc nhö Netscape, Roxen, hay moät
vaøi thöù khaùc. Nhö chuùng ta bieát ASP coù theå chaïy treân Unix, ColdFusion coù theå
chaïy treân Solaris vaø Linux, JSP coù theå chaïy treân khaù nhieàu loaïi platform. Ñoái
vôùi PHP, noù coù theå chaïy toát treân nhöõng platform hoã trôï caùc chuûng loaïi treân.
Truy caäp baát kyø loaïi CSDL naøo
ÖÙng duïng cuûa baïn döï ñònh seõ truy caäp nhöõng loaïi döõ lieäu dòch vuï naøo? LDAP,
IMAP mail server, DB2, hay XML parser hay WDDX.
Baát keå baïn caàn ñeán thöù gì thì PHP cuõng saün saøng hoã trôï thoâng qua caùc haøm
ñöôïc xaây döïng saün noù seõ laøm coâng vieäc cuûa baïn trôû neân raát deã daøng vaø tieän lôïi.
Nhöng neáu nhö coù moät soá thöù chöa ñöôïc xaây döïng saün thì sao? Ta tieáp tuïc sang
phaàn sau seõ roõ.
Luoân ñöôïc caûi tieán & caäp nhaät
Neáu nhö baïn caûm thaáy bôõ ngôõ ñoái vôùi vieäc phaùt trieån nguoàn môû, baïn coù leõ seõ
ngaïc nhieân ñoái vôùi chaát löôïng cuûa loaïi phaàn meàm naøy. Coù haøng ngaøn nhöõng
chuyeân gia laäp trình xuaát saéc ñôïi saün vaø hoï saün saøng boû thôøi gian ra ñeå taïo
nhöõng phaàn meàm tuyeät vôøi vaø haàu nhö mieãn phí. Ñoái vôùi ngoân ngöõ thònh haønh
nhö PHP thì aét haún laø caùc raát nhieàu caùc nhaø laäp trình ñang thöïc hieän phaùt trieån
noù haèng ngaøy. Söï thaät coù moät vieäc raát aán töôïng laø neáu nhö baïn coù moät söï coá kyõ
thuaät, baïn coù theå gôûi email ñeán moät nhaø phaùt trieån PHP caùc chi tieát söï coá ñoù.
Chæ trong voøng vaøi giôø baïn seõ nhaän ñöôïc söï traû lôøi thoaû ñaùng.
Khi PHP4 ñöôïc phoå bieán, noù ñaõ trôû thaønh moät hieän töôïng cuûa ngoân ngöõ laäp
trình. Noù giuùp cho vieäc boå sung soá löôïng lôùn caùc haøm chöùc naêng moät caùch deã
daøng. Neáu nhö ngoân ngöõ ñaõ coù saün nhieàu haøm ñaëc thuø cho coâng vieäc thì baïn seõ
ñôõ toán coâng hôn cho vieäc laäp trình cuûa mình.
Ñöôïc höôùng daãn kyõ thuaät baát cöù luùc naøo
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 7
Haàu heát caùc ngoân ngöõ ñeàu hoã trôï active mailing list (hieåu noâm na laø danh saùch
mail nhöõng thaønh vieân tröïc chieán hoã trôï kyõ thuaät) vaø caùc development site
(trang web hoã trôï giaûi quyeát kyõ thuaät). PHP cuõng khoâng ngoaïi leä. Neáu baïn gaëp
phaûi söï coá - gaëp nhöõng loãi trong chöông trình vaø khoâng tìm ra caùch khaéc phuïc -
seõ coù haøng traêm ngöôøi coù teân trong danh saùch mail luoân saün loøng kieåm tra vaø
khaéc phuïc söï coá cho baïn.
Boä nguoàn môû PHP thaät söï ñaõ taïo ra moät tình caûm cuûa caû coäng ñoàng. Khi baïn
gaëp phaûi khoù khaên ñoái vôùi noù thì luùc naøo cuõng coù nhöõng ñoàng moân chia seû noãi
loøng ñoù vaø giuùp baïn khaéc phuïc nhaèm ñem laïi nieàm vui cho baïn.
Hoaøn toaøn mieãn phi$
Baïn khoâng ngaïi gì veà vaán ñeà baûn quyeàn khi baïn saém moät maùy vi tính vaø caøi
leân ñoù nhöõng phaàn meàm nhö Linux, Apache, PHP vì taát caû ñeàu mieãn phí.
Free!
Noùi veà MySQL
Maëc duø MySQL ñöôïc phoå bieán raát nhieàu nhöng noù vaãn coù nhöõng ñoái thuû ñaùng
gôøm ñang caïnh tranh vôùi noù. Nhöõng ñoái thuû cuûa noù coù theå troäi hôn veà moät
phöông dieän ñaëc thuø naøo ñoù.
Trong phaàn treân, chuùng ta ñaõ baøn sô qua MySQL. Trong phaàn naøy, baïn seõ ñöôïc
bieát veà nhöõng ñaëc ñieåm cuûa nhöõng Heä quaûn trò CSDL khaùc maø MySQL khoâng
hoã trôï.
Vôùi nhöõng haïn cheá ñoù ñaõ laøm cho MySQL khoâng ñöôïc choïn ñeå chaïy treân moät
soá caùc moâi tröôøng. Neáu baïn ñang coù keá hoaïch baét ñaàu cho moät ngaân haøng
chaúng haïn, thì toâi khuyeân baïn laø MySQL khoâng thích hôïp cho baïn.
Nhöng ñoái vôùi phaàn ñoâng moïi ngöôøi vaø phaàn lôùn caùc öùng duïng, MySQL laø söï
choïn löïa cuûa hoï bôûi noù raát thích hôïp cho nhöõng öùng duïng Web.
Vöøa tuùi tieàn
Haõy nghó baïn caàn caøi ñaët Oracle. Haõy chuaån bò haàu bao cuûa mình khoaûng
30.000 ñeán 100.000 USD hoaëc thaäm chí coøn hôn theá nöõa. Ñieàu hieån nhieân laø
Oracle, Sysbase vaø Informix laø nhöõng Heä Quaûn trò CSDL tuyeät vôøi, nhöng giaù
thaønh quaù cao, khoâng hôïp vôùi tuùi tieàn cuûa phaàn ñoâng moïi ngöôøi.
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 8
MySQL hoaøn toaøn mieãn phí. Baïn coù theå söû duïng maø khoâng caàn chuaån bò baát kyø
khoaûn tieàn naøo.
Nhanh vaø maïnh
MySQL khoâng coù ñaày ñuû nhöõng cô sôû vaät chaát cho moät Heä Quaûn trò CSDL
chính toâng, nhöng ñoái vôùi coâng vieäc thöôøng nhaät cuûa phaàn ñoâng moïi ngöôøi thì
noù cung caáp cuõng khaù nhieàu thöù. Neáu coâng vieäc cuûa baïn laø löu tröõ döõ lieäu treân
Web hoaëc laøm moät trang Thöông maïi Ñieän töû côõ vöøa, thì MySQL coù ñuû nhöõng
thöù baïn caàn.
Ñoái vôùi nhöõng CSDL côõ trung bình thì MySQL hoã trôï tuyeät vôøi veà toác ñoä. Caùc
nhaø phaùt trieån MySQL raát töï haøo veà toác ñoä saûn phaåm cuûa hoï. Vôùi caùc öùng duïng
maø toâi giôùi thieäu trong phaàn III vaø IV cuûa quyeån saùch naøy, thì baïn khoù coù theå
kieám ñöôïc moät Heä Quaûn trò CSDL naøo ñaït ñöôïc toác ñoä nhanh hôn noù.
Caûi tieán lieân tuïc
MySQL ñöôïc caûi thieän lieân tuïc vôùi moät taàn soá khoâng ngôø. Caùc nhaø phaùt trieån
caäp nhaät noù thöôøng xuyeân, ngoaøi ra coøn boå sung caùc tính naêng raát aán töôïng cho
noù moïi luùc moïi nôi.
Hieän taïi, MySQL ñaõ ñöôïc boå sung theâm hoã trôï transaction. Nhö vaäy laø MySQL
ñaõ thöïc thuï trôû thaønh moät Heä Quaûn trò CSDL chuyeân nghieäp.
Good!
Thöïc haønh öùng duïng ñaàu tieân
Phaàn môû ñaàu nhö vaäy laø taïm ñuû. Baây giôø chuùng ta haõy tieáp tuïc sang phaàn vieát
moät öùng duïng thöû nghieäm ñeå bieát ñöôïc caùch thöùc hoaït ñoäng cuûa ngoân ngöõ naøy
nhö theá naøo. Coù leõ ñoïc qua phaàn giôùi thieäu baïn cuõng ñaõ coù moät soá khaùi nieäm
nhaát ñònh veà söï hoaït ñoäng cuûa chuùng.
Coâng cuï caàn thieát
Coù moät soá thaønh phaàn caàn thieát maø baïn phaûi coù tröôùc heát. Toâi seõ giôùi thieäu
ngay sau ñaây vaø baïn seõ bieát mình caàn ñeán nhöõng gì.
PHP Webserver
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 9
Ñaây laø öùng duïng chaïy treân Web, cho neân baïn ñieàu hieån nhieân laø baïn caàn phaûi
coù moät Web Server. Baïn söû duïng Apache, baïn caøi leân Winserver2000/ 2003
hoaëc 98, XP thoâng duïng cuûa baïn. Coù moät soá phieân baûn Apache coù saün boä caøi
ñaët PHP trong ñoù. Neáu chöa coù baïn phaûi caøi ñaët theâm PHP. Coøn nöõa, baïn phaûi
caøi MySQL. Nhö vaäy boä ba Apache, PHP vaø MySQL luoân ñoàng haønh vôùi
nhau.
Baïn xem theâm phaàn caøi Apache server treân caùc CD thöïc haønh PHP hoaëc xem
treân caùc Dieãn ñaøn Tin hoïc . Sau khi caøi ñaët xong baïn khôûi ñoäng Apache. Neáu töø
coi nhö thaønh coâng. Löu yù: Baïn caàn phaûi xaùc ñònh thö muïc goác cuûa localhost ñeå
chöùa caùc file .php cuûa baïn sau naøy (xem trong höôùng daãn caøi ñaët Apache).
Text Editor
Ñeå soaïn thaûo caùc doøng leänh PHP baïn caàn coù moät chöông trình soaïn thaûo text
ñôn giaûn thoâi, nhö Notepad trong Windows chaúng haïn.
Coù moät soá chöông trình soaïn thaûo hoã trôï PHP, caùc doøng leänh ñöôïc ngôøi saùng
baèng nhieàu maøu khaùc nhau nhaèm laøm cho vieäc laäp trình cuûa baïn deã daøng hôn.
Macromedia cuõng hoã trôï soaïn thaûo maõ leänh PHP raát toát.
BAÉT ÑAÀU LAØM
Toâi nghó laø toâi ñaõ khôûi ñaàu quyeån saùch vôùi nhöõng môù lyù thuyeát suoâng. Baây giôø
chuùng ta haõy baét tay vaøo thöïc ñi thoâi. Nhö baïn ñaõ bieát khi truy caäp vaøo moät
trang Web coù theå baïn seõ ñöôïc yeâu caàu hay chính baïn muoán ghi laïi yù kieán cuøng
vôùi moät môù caùc thoâng tin nhaän daïng veà mình nhö hoï teân, ñòa chæ website, email
v.v. Taát caû caùc thoâng tin naøy seõ ñöôïc löu tröõ vaøo moät CSDL treân Web. Nhôø
vaäy, ngöôøi quaûn trò Web hoaëc nhöõng ngöôøi truy caäp khaùc seõ bieát thoâng tin caù
nhaân cuøng nhöõng yù kieán cuûa baïn. Ngöôøi ta goïi thoâng tin naøy laø GuestBook
(hieåu noâm na laø Soå vaøng ñeå khaùch vieáng thaêm ghi cheùp). Baây giôø chuùng ta baét
tay vaøo vieäc taïo moät GuestBook.
Taïo moät Database (quan troïng!)
Baây giôø baïn caàn bieát phaûi laøm gì roài. Chuyeän ñaàu tieân laø phaûi taïo moät CSDL
löu tröõ thoâng tin cuûa khaùch. Ñeå laøm ñöôïc ñieàu naøy baïn caàn phaûi duøng ñeán ngoân
ngöõ SQL (thöïc teá baïn coù theå laøm vôùi vaøi ñoäng taùc nhaép chuoät vaø vaøi ngoùn goõ
phím, nhöng haõy taäp laøm quen vôùi SQL vì noù seõ höõu duïng veà sau). Baïn seõ ñöôïc
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 10
hoïc kyõ veà SQL trong caùc chöông sau. Do ñoù baïn ñöøng lo laéng khi chöa hieåu gì
veà noù.
Baây giôø baïn haõy khôûi ñoäng MySQL. Neáu baïn ñaõ caøi ñaët MySQL trong
Windows thì noù seõ coù bieåu töôïng ñeå khôûi ñoäng hoaëc noù seõ ñöôïc töï ñoäng khôûi
ñoäng khi môû Windows leân. Ñoái vôùi MySQLAdmin version 1.1 cho pheùp baïn
laøm vieäc trong 2 giao dieän: Windows vaø Dos. Ñoái vôùi giao dieän Widows thì
bieåu töôïng MySQL (bieåu töôïng ñeøn giao thoâng) naèm ôû SystemTray, baïn chæ
vieäc click chuoät phaûi leân noù vaø choïn Show me. Cöûa soå laøm vieäc cuûa MySQL
hieän leân, tuy nhieân trong cöûa soå naøy chæ cho pheùp baïn thöïc hieän moät soá thao taùc
coù haïn ñoái vôùi CSDL. Hình treân laø caùch taïo Database môùi trong MySQL theo
giao dieän Windows.
Tuy nhieân, toâi khuyeân caùc baïn neân duøng tieän ích PhpMyAdmin, chöông trình
naøy hoã trôï caùc thao taùc ñoái vôùi CSDL trong MySQL vôùi giao dieän deã söû duïng.
Trong phaàn naøy toâi höôùng daãn theâm baïn thöïc hieän thao taùc vôùi Database trong
giao dieän doøng leänh MSDOS bôûi vì caùc giao dieän khaùc toâi nghó töï baïn coù theå
laøm ñöôïc. Baät maøn hình doøng leänh DOS leân, chuyeån sang thö muïc caøi ñaët
MySQL coù chöùa taäp tin mysql.exe (/mysql/bin) vaø goõ vaøo mysql <Enter>.
Taïi daáu nhaáu nhaéc leänh haõy goõ leänh ñeå taïo ra moät database môùi:
mysql> create database guestbook;
Query OK, 1 row affected (0.00 sec)
mysql>
Baây giôø trong CSDL guestbook baïn caàn phaûi coù table chöùa thoâng tin cuûa khaùch.
Baïn haõy duøng leänh create table töø daáu nhaéc leänh:
mysql> use guestbook
Database changed
mysql> create table guestbook
-> (
-> name varchar(40) null,
-> location varchar(40) null,
-> email varchar(40) null,
-> url varchar(40) null,
-> comments text null
-> )
-> ;
Query OK, 0 rows affected (0.00 sec)
mysql>
Baïn ñaõ coù moät CSDL teân laø guestbook vaø moät table ôû trong CSDL naøy cuõng
teân laø guestbook. Baây giôø ñaõ ñeán luùc chuùng ta vieát moät öùng duïng baèng PHP ñeå
thöïc hieän caùc thao taùc: xem, cheøn, söûa, xoaù caùc thoâng tin trong CSDL
guestbook.
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 11
Vieát leänh PHP
Baïn haõy duøng moät chöông trình soaïn thaûo vaên baûn ñôn giaûn nhö Notepad chaúng
haïn. Ñaët teân cho caùc taäp tin laø .php, caùc taäp tin naøy ñöôïc löu tröõ trong thö muïc
goác cuûa web local treân maùy baïn (neân tham khaûo CD caøi Apache ñeå roõ hôn).
Cuù phaùp cô baûn
Ñieàu thuù vò ñoái vôùi PHP laø cho pheùp baïn xen keõ giöõa leänh HTML vaø leänh PHP.
Do ñoù, PHP ñöôïc xem nhö laø moät script gioáng nhö Javascript hay Vbscript. Caùc
leänh cuûa PHP ñöôïc goùi trong theû môû: <? vaø theû ñoùng: ?>
Baây giôø baïn haõy thöû chaïy taäp tin hi.php sau:
<?
echo “Hi,”;
?>
mom.
Khi chaïy baïn seõ goõ vaøo: localhost/hi.php
Keát quaû cho ra laø "Hi, mom". Ta thaáy chöõ "Hi," naèm trong tag leänh PHP coøn
chöõ "mom" thuoäc veà HTML.
Tuy nhieân, PHP coøn laøm ñöôïc nhieàu ñieàu khaùc nöõa, cuõng gioáng nhö caùc ngoân
ngöõ laäp trình khaùc, noù coù theå laøm vieäc vôùi caùc loaïi bieán, kieåu döõ lieäu, chöùa raát
nhieàu haøm chöùc naêng. Haõy tìm hieåu ví duï sau:
<?
echo “hi, mom.” ;
$var = date(“H”);
if ($var <= 11)
{
echo “good morning”;
}
elseif ($var > 11 and $var < 18)
{
echo “good afternoon”;
}
else
{
echo “good evening”;
}
?>
Neáu nhö baïn thaáy khoù hieåu thì cuõng khoâng sao. Chuùng ta seõ bieát töôøng taän hôn
ôû phaàn sau.
Trang keát quaû seõ hieån thò caùc lôøi chaøo tuyø thuoäc vaøo giôø giaác hieän taïi. Toâi ñaõ
duøng haøm date cuûa PHP ñeå laáy ra ñöôïc giôø giaác hieän taïi. Giaù trò giôø ñöôïc ñem
gaùn cho bieán $var. Keá ñeán laø caùc choïn löïa ñöôïc söû duïng ñeå ñöa ra lôøi chaøo
thích hôïp.
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 12
Caùc baïn haõy ñeå yù moät chuùt, caùc leänh cuûa PHP ñeàu ñöôïc keát thuùc vôùi daáu chaám
phaåy (;). Trong phaùt bieåu IF chuùng ta thaáy daáu ngoaëc nhoïn { } chöùa caùc leänh
tuyø seõ ñöôïc thi haønh tuyø thuoäc vaøo ñieàu kieän. Caùc ñieàu kieän thì ñöôïc bao trong
daáu ngoaëc ñôn ( ). Haøm date() vaø leänh echo chæ laø 2 trong haøng traêm caùc haøm
vaø leänh coù trong PHP maø caùc baïn seõ ñöôïc hoïc moät soá caàn thieát cuûa chuùng trong
caùc chöông sau. Baây giôø baïn haõy tìm hieåu theâm moät soá leänh veà CSDL.
Leänh PHP ñeå keát noái Database (quan troïng)
Bôûi vì PHP vaø MySQL hieän taïi treân maùy cuûa baïn vaãn coøn laø hai theá giôùi taùch
bieät nhau. Do ñoù, muoán duøng PHP ñeå laøm vieäc ñöôïc vôùi CSDL baïn caàn phaûi
taïo ra sôïi daây lieân keát giöõa hai chieán höõu naøy.
Vì coù theå coù raát nhieàu database trong MySQL, do ñoù baïn caàn phaûi chæ ra baïn
muoán söû duïng database naøo trong MySQL. Chuùng ta haõy thöïc hieän nhö sau:
<?
mysql_connect(“localhost”, “khai”,”kkk”) or
die (“Could not connect to database”);
mysql_select_db(“guestbook”) or
die (“Could not select database”);
?>
Doøng ñaàu tieân thöïc hieän vieäc keát noái vôùi Database Server ñang naèm treân maùy
localhost, coù username laø khai, password laø kkk.
Neáu keát noái thaønh coâng, noù seõ thöïc hieän böôùc keá tieáp laø keát noái vôùi database
naèm trong ñoù laø guestbook baèng leänh mysql_select_db()
Caùc baïn neân löu yù laø caùc leänh treân baïn söû duïng thöôøng xuyeân cho moïi keát noái
CSDL cuûa baïn, do ñoù toâi khuyeân baïn neân löu noù vaøo moät taäp tin
(dbconnect.php chaúng haïn), sau naøy caàn thì chæ vieäc duøng leänh
include(‘dbconnect.php’);
Nhaäp döõ lieäu vaøo Database
Bôûi vì hieän taïi database cuûa baïn vaãn chöa coù user naøo, cho neân toâi seõ höôùng
daãn baïn vieát caùc leänh ñeå thöïc hieän vieäc naøy. Nhöng tröôùc tieân, baïn caàn phaûi
bieát theâm moät chuùt ít veà bieán trong PHP. ÔÛ phaàn tröôùc baïn ñaõ xem qua moät ví
duï trong ñoù coù chöùa bieán, tuy nhieân ñoái vôùi moâi tröôøng client/server, baïn caàn
phaûi laøm vieäc vôùi bieán data töø client. Baïn seõ thöôøng xuyeân laøm vieäc vôùi form
HTML (baïn coù theå tìm hieåu kyõ hôn ôû phaàn Phuïc luïc A. Chuùng ta neân bieát laø
moãi phaàn töû cuûa form ñeàu coù moät caùi teân, vaø khi baïn submit moät form naøo ñoù
thì caùc teân cuûa caùc phaàn töû trong ñoù trôû thaønh moät bieán trong script PHP ñöôïc
form submit ñeán. Vôùi form nhö sau, khi ñöôïc submit, caùc bieán $surname vaø
$submit seõ ñöôïc taïo ra trong myscript.php. Giaù trò $surname seõ mang giaù trò maø
user ñaõ nhaäp vaøo. Giaù trò cuûa $submit seõ laø chuoãi "submit".
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 13
<form action=“myscript.php”>
<input type=“text” name=“surnmae”>
<input type=“submit” name=“submit” value=“submit”>
</form>
Toâi xin löu yù vôùi caùc baïn laø laäp trình Web khoâng gioáng nhö caùc daïng laäp trình
khaùc ôû choã noù khoâng ôû traïng thaùi tónh. Ñeå theå hieän moät trang, Web Server phaûi
tröôùc heát nhaän moät thænh caàu töø trình duyeät. Giao thöùc söû duïng cuûa chuùng laø
HTTP, Hypertext Transfer Protocol. Caùc yeâu caàu seõ bao goàm: trang web maø
trình duyeät seõ thaáy, form data, loaïi trình duyeät ñang ñöôïc söû duïng, ñòa chæ IP
maø trình duyeät söû duïng. Döïa vaøo thoâng tin naøy maø Web Server seõ quyeát ñònh
phuïc vuï nhöõng gì. Moät khi server phuïc vuï yeâu caàu trang web, noù seõ duy trì söï
keát noái vôùi trình duyeät. Thoâng thöôøng, baïn caàn bieát caùch thöùc ñeå chuyeån caùc
bieán töø trang naøy sang trang khaùc. Baïn seõ tìm thaáy thao taùc naøy trong öùng duïng
tieáp theo. ÖÙng duïng cuûa chuùng ta seõ giaûi quyeát vaán ñeà döïa theo 1 trong 3 caùch
thöùc: chuyeån giao theo phaån töû form aån, söû duïng cookies, söû duïng session.
Baây giôø trôû laïi script sau:
<form action=“myscript.php”>
<input type=“text” name=“surnmae”>
<input type=“submit” name=“submit” value=“submit”>
</form>
Baïn coù theå quyeát ñònh cho hieån thò treân site nhöõng gì döïa vaøo caùc bieán thoâng tin
töø form HTML. Thoâng thöôøng, baïn coù theå kieåm tra neáu form ñaõ ñöôïc submit
hay chöa baèng caùch kieåm tra bieán $submit coù chöùa giaù trò "submit" hay khoâng.
Haõy baét tay vaøo coâng vieäc ñi thoâi. Trang ñaàu tieân trong öùng duïng ñöôïc goïi laø
sign.php coù chöùa moät form HTML. Action cuûa noù laø create_entry.php. Sau ñaây
laø chi tieát doøng leänh:
<h2>Sign my Guest Book!!!</h2>
<form method=post action=”create_entry.php”>
<b>Name:</b>
<input type=text size=40 name=name>
<br>
<b>Location:</b>
<input type=text size=40 name=location>
<br>
<b>Email:</b>
<input type=text size=40 name=email>
<br>
<b>Home Page URL:</b>
<input type=text size=40 name=url>
<br>
<b>Comments:</b>
<textarea name=comments cols=40 rows=4 wrap=virtual></textarea>
<br>
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 14
<input type=submit name=submit value=”Sign!”>
<input type=reset name=reset value=”Start Over”>
</form>
Khi baïn ñieàn ñaày ñuû thoâng tin ôû trong form, thì caùc thoâng tin seõ ñöôïc chuyeån
ñoåi tôùi create_entry.php. Chuyeän ñaàu tieân phaûi laøm treân trang naøy laø kieåm tra
xem form ñaõ ñöôïc submit chöa. Neáu roài, nhaän laáy giaù trò ñaõ nhaäp vaøo trong
form vaø söû duïng chuùng ñeå taïo moät query ñoàng thôøi gôûi ñeán MySQL. Baïn ñöøng
lo laéng laø khoâng bieát caùc leänh SQL, ñieàu tröôùc tieân laø chæ caàn bieát laø noù seõ thöïc
hieän vieäc cheøn döõ lieäu vaøo table cuûa guestbook. Taäp tin create_entry.php nhö
sau:
<?php
include(“dbconnect.php”);
if ($submit == “Sign!”)
{
$query = “insert into guestbook
(name,location,email,url,comments) values
(‘$name’, ‘$location’, ‘$email’, ‘$url’, ‘$comments’)”;
mysql_query($query) or
die (mysql_error());
?>
<h2>Thanks!!</h2>
<h2><a href=”view.php”>View My Guest Book!!!</a></h2>
<?php
}
else
{
include(“sign.php”);
}
?>
Trong laàn ñaàu tieân create_entry.php ñöôïc goïi, form sign.php seõ ñöôïc hieån thò.
Keá tieáp, döõ lieäu seõ ñöôïc caäp nhaät vaøo CSDL.
Hình sau minh hoaï caùc form ñöôïc hieån thò:
sign.php
create_entry.php
Hieån thò döõ lieäu trong Database leân maøn hình
Baây giôø döõ lieäu ñaõ ñöôïc ghi vaøo CSDL guestbook . Baïn caàn thöïc hieän vieäc xem
caùc döõ lieäu ñoù. Neân nhôù laø chuùng ta laïi phaûi söû duïng dbconnect.php nhö toâi ñaõ
noùi vôùi baïn tröôùc ñaây. Baïn caàn phaûi cho hieån thò taát caû caùc record trong table
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 15
thoâng tin cuûa khaùch vieáng thaêm ñaõ nhaäp vaøo. Chuùng ta thöïc hieän script sau vaø
ñaët teân laø view.php:
<?php include(“dbconnect.php”); ?>
<h2>View My Guest Book!!</h2>
<?php
$result = mysql_query(“select * from guestbook”) or
die (mysql_error());
while ($row = mysql_fetch_array($result))
{
echo “<b>Name:</b>”;
echo $row[“name”];
echo “<br>\n”;
echo “<b>Location:</b>”;
echo $row[“location”];
echo “<br>\n”;
echo “<b>Email:</b>”;
echo $row[“email”];
echo “<br>\n”;
echo “<b>URL:</b>”;
echo $row[“url”];
echo “<br>\n”;
echo “<b>Comments:</b>”;
echo $row[“comments”];
echo “<br>\n”;
echo “<br>\n”;
echo “<br>\n”;
}
mysql_free_result($result);
?>
<h2><a href=”sign.php”>Sign My Guest Book!!</a></h2>
Nhö chuùng ta thaáy query trong MySQL truy caäp taát caû caùc haøng trong database.
Script thöïc hieän vieäc naøy baèng caùch söû duïng voøng laäp thoâng qua bieán $row.
Trong moãi voøng laëp thì moãi field trong töøng record ñöôïc hieån thò. Vd: print
$row["email"] seõ ghi ra maøn hình ñoái vôùi record ñang truy caäp. Khi chaïy
chöông trình, taát caû caùc field cuûa töøng record seõ ñöôïc hieån thò:
view.php
Chöông trình naøy upload leân internet ñöôïc
chöa?
Baây giôø thì öùng duïng ñaàu tieân cuûa baïn ñaõ hoaøn taát. Neáu baïn muoán upload web
vöøa taïo leân treân Server ñeå thöû nghieäm thì cuõng ñöôïc thoâi. Nhöng muoán ñeå noù
trôû thaønh moät site guestbook ñuùng nghóa thì chöa ñöôïc ñaâu! Baïn coøn caàn phaûi
laøm nhieàu thöù ñeå döõ lieäu baïn khoâng bò hacker quaáy phaù…. (Coøn tieáp)
Löu yù:
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 16
Baïn coù theå tìm thaáy caùc CD thieát keá web PHP taïi caùc cöûa haøng CD (Toân Thaát Tuøng,
tp.HCM chaúng haïn). Treân CD coù trình caøi ñaët Apache, PHP, MySQL thoâng duïng laø
FOX. Ngoaøi ra coøn coù caùc Website PHP maãu.
CAÙC LEÄNH ÔÛ BAØI HOÏC TREÂN TOÁT NHAÁT BAÏN NEÂN GOÕ LAÏI, KHOÂNG NEÂN
COPY!
- Kieán thöùc laø kho baùu khoâng phaûi cuûa rieâng ai. Vì vaäy baïn ñöøng ngaàn ngaïi khi chia seû cho moïi ngöôøi.
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 17
LAÄP TRÌNH WEB ĐỘNG VÔÙI
PHP / MySQL
ꢀ GUESTBOOK
ꢀ CATALOG
ꢀ FORUM
ꢀ SHOPPING CART
PHAÀN 2
Toáng Phöôùc Khaûi (toång hôïp& bieân dòch)
Phöông phaùp truy xuaát CSDL
MySQL
1- Töø Command Prompt 2-
Baèng leänh PHP
3- Duøng phpMyadmin
Ñeå hieåu ñöôïc chöông naøy moät caùch roõ raøng, tröôùc tieân baïn caàn phaûi coù
moät soá kieán thöùc cô baûn veà Cô Sôû Döõ Lieäu quan heä. Neáu baïn ñaõ hoïc qua
moät khoaù caên baûn veà MS Access trong chöông trình ñaøo taïo chöùng chæ B
chaúng haïn thì haún nhieân baïn coù theå tieáp tuïc. Coøn neáu nhö baïn chöa bieát gì
veà noù thì toâi seõ baøn ñeán noù trong phaàn Phuï Luïc cuûa giaùo trình naøy hoaëc
baïn coù theå tìm ngay moät taøi lieäu tham khaûo veà CSDL, deã nhaát laø taøi lieäu
vaø MS Access ...
... Toâi chaéc raèng baây giôø baïn ñaõ coù kieán thöùc veà CSDL vaø hieåu bieát Table
laø gì roài! Coù haøng khoái coâng vieäc baïn seõ phaûi laøm vieäc ñoái vôùi caùc Table
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 18
vaø baïn seõ ñöôïc höôùng daãn caën keõ trong quyeån saùch naøy. Baïn seõ phaûi vöôït
qua moät soá kieán thöùc veà noù ñeå môùi coù theå thaønh thaïo trong thao taùc vôùi
Table. Nhö baïn bieát ñaáy: Con ñöôøng ñi ñeán thaønh coâng khoâng coù traûi thaûm
saün ñaâu!
Neáu baïn ñaõ töøng laøm vieäc vôùi MS SQL Server hay Access chuùng ñeàu coù
hoã trôï vieäc taïo CSDL raát laø deã daøng vôùi giao dieän tröïc quan. Ñoái vôùi
MySQL baïn cuõng coù theå söû duïng coâng cuï tröïc quan ñoù laø phpMyadmin.
Tuy nhieân, baïn phaûi hoïc caùch thao taùc vôùi CSDL baèng doøng leänh, toâi
chaéc raèng ñieàu naøy seõ raát coù ích cho baïn. Muoán chöông trình cuûa baïn
trong luùc chaïy thao taùc töï ñoäng vôùi CSDL thì baïn caàn haøng taù leänh
PHP/SQL ñeå thöïc hieän caùc yeâu caàu cuûa chöông trình.
Tröôùc khi chuùng ta taïo caùc table trong CSDL cuûa MySQL, coù moät vaøi thöù
baïn caàn phaûi hieåu roõ. Nhöõng khaùi nieäm cô baûn maø toâi saép giôùi thieäu sau
ñaây raát quan troïng. Baïn haõy chaéc raèng mình ñaõ naém kyõ veà chuùng tröôùc
khi thöïc hieän vieäc thieát keá döõ lieäu.
Null
Vieäc ñaàu tieân baïn phaûi laøm trong vieäc thieát keá moät table laø quyeát ñònh xem moät field
coù cho pheùp giaù trò NULL hay khoâng.
Trong CSDL quan heä, giaù trò NULL cuûa moät field ñoàng nghóa vôùi noù coù theå chaáp nhaän
khoâng coù döõ lieäu trong ñoù. Neân nhôù raèng giaù trò NULL khaùc vôùi giaù trò cuûa moät chuoãi
khoâng coù kyù töï trong ñoù hoaëc soá coù giaù trò 0.
Ñoâi khi trong chöông trình, baïn seõ thöïc hieän moät soá ñoäng taùc so saùnh xem moät chuoãi
naøo ñoù coù chöùa giaù trò hay khoâng, noù coù theå laø moät caâu leänh IF. Xeùt moät ví duï PHP
nhö sau:
$var //this is a variable used in the test
if ($var == “”)
{
echo “Var is an empty string”;
} else {
echo $var;
}
Neáu baïn thöïc hieän vieäc so saùnh xem giaù trò soá coù phaûi 0 hay khoâng thì cuõng thöïc hieän töông töï.
Ñoäng taùc so saùnh treân seõ khoâng laøm vieäc ñöôïc ñoái vôùi giaù trò NULL. Baïn neân hieåu raèng NULL laø
khoâng chöùa baát kyø giaù trò gì trong ñoù, cho neân vieäc so saùnh trò khoâng mang yù nghóa gì caû. Trong
chöông 3 baïn seõ thaáy raèng ñoái vôùi giaù trò NULL ñoøi hoûi laäp trình vieân phaûi raát caân nhaéc khi vieát
leänh lieân keát table.
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 19
Trong leänh SELECT cuûa SQL, coù moät soá caùch ñeå baïn coù theå kieåm tra neáu nhö moät field chöùa giaù trò
NULL. Tröôùc heát baïn haõy söû duïng haøm Isnull(). Giaû söû tìm moät record trong table maø giaù trò midle_name
laø NULL, baïn coù theå söû duïng query sau:
select * from names where isnull(middle_name);
Hoaëc laáy caùc record maø middle_name khaùc NULL:
select * from names where !isnull(middle_name);
Baïn cuõng coù theå söû duïng is null vaø is not null:
select * from users were addr2 is null;
select * from users where addr2 is not null;
Ñeå roõ hôn, baïn haõy xem chuyeän gì xaûy ra khi toâi coá gaéng lieân keát hai table sau:
Khach_hang
ten
ho_lot
ba_xa
1321
Trung Le Anh
Khai Tong Phuoc Null
Hon_nhan
ba_xa ten
ho_lot
1321 Diem Nguyen Thuy
Neáu baïn muoán tìm teân caùc khaùch haøng vaø teân nhöõng baø xaõ cuûa hoï, baïn seõ phaûi lieân
keát 2 table naøy thoâng qua field ba_xa. (Xin baïn chôù lo laéng khi chöa hieåu veà cuù phaùp,
baïn seõ hoïc ngay ôû phaàn tieáp theo thoâi).
SELECT * FROM khach_hang, hon_nhan
WHERE khach_hang.ba_xa = hon_nhan.ba_xa
Vieäc thöïc hieän naøy chæ ñuùng ñoái vôùi Trung, nhöng seõ coù vaán ñeà ñoái vôùi Khai bôûi vì anh ta haõy coøn
ñoäc thaân vaø ba_xa cuûa anh ta laø NULL.
Trong chöông 3 baïn seõ khaûo saùt kyõ hôn veà vaán ñeà naøy.
Index
Ngöôøi ta noùi raèng öu ñieåm vöôït troäi cuûa Heä quaûn trò CSDL quan heä laø noù thöïc hieän
caùc vieäc tìm kieám hay saép xeáp nhöõng khoái löôïng döõ lieäu khoång loà moät caùch raát nhanh
choùng. Sôû dó noù thöïc hieän ñöôïc vieäc naøy laø do noù coù chöùa moät cô caáu löu tröõ döõ lieäu
goïi laø INDEX.
INDEX cho pheùp database server taïo ñöôïc moät field ñaëc tröng tìm kieám vôùi toác ñoä
khoù ngôø. Caùc INDEX ñaëc bieät hoã trôï moät hoaëc moät nhoùm caùc record trong moät table
chöùa soá löôïng lôùn caùc record. Chuùng cuõng hoã trôï toác ñoä cho caùc haøm lieân keát hoaëc
taùch nhoùm döõ lieäu nhö min(), max(), baïn seõ tìm hieåu ôû Chöông 3.
Vôùi caùc tính naêng vöôït troäi naøy, taïi sao ngöôøi ta laïi khoâng taïo index trong taát caû caùc
field cuûa moät table? Coù moät soá ñieàu trôû ngaïi nhö sau: Thöù nhaát, index coù seõ laøm chaäm
moät soá tieán trình trong CSDL. Moãi laàn baûo trì caùc index Database Server phaûi maát
khaù nhieàu thôøi gian. Coù moät vaøi tröôøng hôïp chính caùc index laøm cho chuùng chaäm haún.
Lap trinh Web dong voi PHP / MySQL
Page 20
Tải về để xem bản đầy đủ
49 trang
25220
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Tài liệu Lập trình Web động với PHP/MySQL", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tai_lieu_lap_trinh_web_dong_voi_phpmysql.doc
