Bài giảng Kỹ thuật lập trình - Chương 8: Hàm

Chương 08

HÀM

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

1

Hàm là gì?

 Hàm là một đơn vị xử lý, một chuỗi các lệnh có

liên quan, được thực hiện cùng nhau để hoàn

thành một công việc nào đó

 Ví dụ trong thư viện <math.h> ta có



Hàm sin(x)



Là chuỗi lệnh để tính giá trị sin của một góc x được

truyền vào, góc x có đơn vị tính là radian; hàm sin(x)

trả về một số thực



Hàm sqrt(x)

Là chuỗi lệnh để tính căn bậc 2 của đại lượng x được



truyền vào, đại lượng x có đơn vị tính là một số thực

(float hay double); hàm sqrt trả về một số thực

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

2

Hàm là gì?

 Hàm là một đơn vị tính toán



Nhận giá trị đầu vào

Tí nh toá n

Trả về giá trị

Chuỗi lệnh của hàm

Các giá trị đầu vào

Các giá trị đầu ra

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

3

Lợi ích của hàm

 Tránh lặp lại mã nguồn



Tiết kiệm thời gian phát triển



Thay đổi đoạn mã nguồn trong hàm nhanh và dễ

dàng, chỉ tại một nơi

 Sử dụng lại một đơn vị tính toán mà không phải

viết lại



Tiết kiệm thời gian phát triển



Có thể chia sẻ đơn vị tính toán không chỉ cho một

dự án mà cho nhiều dự á n

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

4

Hàm main

Giá trị trả về: kiểu số nguyên int

Tên hàm: “main”. Một chương trình phải và chỉ có 01 hàm main duy nhất

int main(){

// Các lệnh xử lý của hàm main

return 0;

}

Trả về giá trị cho bên gọi hàm main

Giá trị trả về của main:

• Phải là kiểu int

• Có thể là một trong 2 hằng số

• EXIT_SUCCESS (hoặc 0): nếu chương trình kết thúc thành công

• EXIT_FAILURE (hoặc 1): nếu chương trình kết thúc với lỗi nào đó

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

5

Hàm thư viện

 Dùng chỉ thị #include < … > để thông báo với bộ

biên dịch là có sử dụng thư viện



Ví dụ: #include <math.h>

 Khi gọi một hàm chỉ cần biết



Tên hàm + công dụng của hàm

Các giá trị cần cung cấp cho hàm

Giá trị trả về của hàm

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

6

Tꢀ chꢁc chương trình C

 Tiền xử lꢀ:

Module



#include

#define

#<Tiꢀn xꢁ lꢂ>



 Khai báo / định nghꢁa:

Khai bꢃo / đꢄnh nghꢅa

Hꢆm 1



Hꢂng

Biến

Hàm/biến extern

Mô tả hàm

Hꢆm 2

Hꢆm 3

 Các hàm:



main được chạy đầu tiên



Định nghꢁa ngang cấp,

khô ng lồng nhau.



Được gọi mới chạy.

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

7

Tꢀ chꢁc chương trình C

Project bao gồm nhiều module

Module

#<Tiꢀn xꢁ lꢂ>

Khai bꢃo / đꢄnh nghꢅa

Hꢆm 1

Hꢆm 2

Hꢆm 3

Module

#<Tiꢀn xꢁ lꢂ>

Khai bꢃo / đꢄnh nghꢅa

Hꢆm 1

Hꢆm 2

Hꢆm 3

Module

#<Tiꢀn xꢁ lꢂ>

Khai bꢃo / đꢄnh nghꢅa

Hꢆm 1

Hꢆm 2

Hꢆm 3

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

8

Khai báo hàm

Phần mô tả hàm (header)

 Cú phá p :

[extern|static] [ret_type] name ([arglist])

{ [statements]*

[return expr;]

Phần thân hàm (body)

[statements]*

[return expr;]

}

 extern (khai báo): hàm đã được định nghꢁa trong

module khác.

 static (định nghꢁa): hàm chỉ được gọi cục bộ trong

module chứa hàm này

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

9

Khai báo hàm

 return expr; kết thꢃc hàm và trả về giá trị expr. Giá

trị expr sẽ được gởi về nơi gọi hàm để sử dụng.

 arglist: là danh sá ch cá c tham số hì nh thức (hàm

có thể khô ng có tham số), mỗi tham số được cá ch

nhau bởi dấu phꢄy (,) và được mô tả theo cꢃ pháp

như sau :

type parameter_name [=defaultvalue]

 defaultvalue là giá trị gá n mặc định cho tham số

nếu khô ng cung cấp lúc gọi hàm

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

10

Lời gọi hàm

Cú phá p:

Tên_hàm (<danh sách tham số thực>);

Ví dụ:

#include <math.h>

int main() {

printf("%-10s = %5.2f\n", "sqrt(25.0)", sqrt(25.0));

printf("%-10s = %5.2f\n", "sin(90.0)",

sin(90.0f*(3.14159/180.0)));

// ....

}

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

11

Chương 08:Hàm

Sử dụng hàm tự tạo

#include <stdio.h>

#include <stdlib.h>

int add(int a, int b) {

int c;

c = a + b;

return c;

}

int main(){

printf("10 + 15 = %d", add(10, 15));

system("pause");

return 0;

}

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

12

Nguyên tắc thực thi khi gọi hàm

Khi gọi hàm thì bộ thực thi sẽ làm các công việc:

 Lưu vết: lệnh kế tiếp của lệnh gọi hàm

 Copy các thông số cho hàm được gọi

 Làm các công việc hệ thống khác

 Chuyển điều khiển thực thi cho hàm được gọi để nó

thực thi từ lệnh đầu tiên trong hàm được gọi

 Khi hàm được gọi thực hiện lệnh return.



Giải phóng tất cả các biến cục bộ của nó



Trả điều khiển về lệnh theo sau lệnh gọi hàm

 Hàm gọi giải phóng các thông số đã truyền và thực thi

lệnh kế tiếp theo lệnh gọi hàm

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

13

Chương 08:Hàm

Tꢀ chꢁc mã nguồn

#include <stdio.h>

#include <stdlib.h>

Tách rời phần mô tả

của hàm và đặt trước

hàm “main” (trước khi

sử dụng)

int add(int a, int b);

int main(){

printf("10 + 15 = %d", add(10, 15));

system("pause");

return EXIT_SUCCESS;

}

int add(int a, int b){

int c;

c = a + b;

return c;

}

Cài đặt các lệnh cho

hàm

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

14

Chương 08:Hàm

Tꢀ chꢁc mã nguồn

 Đưa phần mô tả vào một tập tin riêng



Gọi là tập tin mô tả (header): *.h



Có thể sử dụng lại ở nhiều tập tin khác trong dự án



Sử dụng chỉ thị #if !defined(.) … endif để

tránh lỗi “định nghꢁa lặp lại” (redefinition)

 Đưa phần hiện thực vào một tập tin riêng



Gọi là tập tin hiện thực (implementation): *.c; *.cpp



Có thể sử dụng lại ở nhiều tập tin khác trong dự á n

 Đưa phần hiện thực vào một tập tin riêng



Khai báo có sử dụng đến các hàm ở *.h nói trên

Gọi hàm



Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

15

Chương 08:Hàm

Tꢀ chꢁc mã nguồn

Tập tin chứa phần mô tả cho hàm, kiểu

dữ liệu, v.v. các phần mô tả nói chung

Tập tin chứa phần cài đặt hàm

Tập tin chứa hàm main. Để sử dụng

các hàm trong thư viện tự tạo đặt

#include ”my_math.h” trong mã nguồn

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

16

Tꢀ chꢁc mã nguồn

Tập tin: ”my_math.h”

#if !defined(MY_MATH_HEADER)

#define MY_MATH_HEADER

int add(int a, int b);

#endif

Phần mô tả cho

hàm add

NẾU như trong quá trình biên dịch, đến thời điểm hiện tại,

chưa thấy tên (MY_MATH_HEADER) xuất hiện thì định nghꢁa

tên mới (MY_MATH_HEADER) và thực hiện biên dịch cho cả

đoạn mã nguồn nꢂm trong phần tương ứng khối #if

NGƯỢC LẠI thì khô ng cần định nghꢁa tên mới và khô ng cần

biên dịch đoạn mã nguồn tương ứng khối if

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

17

Chương 08:Hàm

Tꢀ chꢁc mã nguồn

Tập tin: ”my_math.cpp”

#include "my_math.h"

int add(int a, int b) {

int c;

c = a + b;

return c;

}

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

18

Tꢀ chꢁc mã nguồn

Tập tin program.cpp

#include <stdio.h>

#include <stdlib.h>

#include "my_math.h"

int main() {

printf("10 + 15 = %d", add(10, 15));

system("pause");

return EXIT_SUCCESS;

}

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

19

Chương 08:Hàm

Tham số và đối số

int main(){

printf("10 + 15 = %d", add(10, 15));

system("pause");

return EXIT_SUCCESS;

}

int add(int a, int b) {

10: là đối số của tham số a

15: là đối số của tham số b

int c;

c = a + b;

return c;

}

Trần Quang

Kỹ thuật lập trình

Chương 08:Hàm

20

Bài giảng Kỹ thuật lập trình - Chương 8: Hàm - Trần Quang